Tocht 84 - Over een verlaten vliegveld, een verdwenen sanatorium en de Soester Eng
Datum:
18 Maart 2009
Weersomstandigheden:
In de ochtend koel en bewolkt 4 graden
In de middag onbewolkt en zonnig 11 graden
Wind: Variabel 2



Reisgegevens:
IJsselstein-IJsselstein met de fiets via een afspraak in Soest
Afstand:
IJsselstein-IJsselstein: 89 km
Aantal plaatsen:  13
 
1.     Bunnik
Tocht: 84 (1)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Vlak voor Bunnik staat een woonhuis met een bijzondere architectuur. Zou het soms van Rietveld zijn? Een man op een fiets remt plotseling. Het gaat om een leeg bierblikje op het fietspad. Hij heeft er ooit een gescheurde band door opgelopen en wil dit niet nog eens overkomen. Verder houdt hij niet van rommel op de openbare weg.
Het bedrijf Van Echtelt bestaat nog steeds. Je kunt er mooie kachels kopen. Achter de winkel is de werkplaats, waar ooit de smederij was gevestigd. Nu worden de ijzeren platen en buizen wel gebogen, maar vuur is er niet meer.
De oude kerk van Bunnik staat dicht bij de Kromme Rijn. Daar bij de witte huisjes verstilt de tijd. Bij de brug over de rivier ligt een historische boerderij uit 1674, waar nu een antiquair is in gevestigd. Aan de overkant richting Tolhuis wachten bomen op de start van de lente.

2.     Zeist
Tocht: 84 (2)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


De zuidkant van Zeist wordt gedomineerd door het grote kasteelcomplex. Een kleinzoon van Prins Maurits liet het in 1686 bouwen en een gevluchte Hugenoot was de architect. Hij ontwerp ook paleis Het Loo, en was dus blijkbaar snel geïntegreerd. Bij de vijver rusten een stenen man en vrouw met weinig kleding voor deze temperatuur van het jaar. Twee grootouders geven hun kleinzoon les in het eendjesvoeren, maar het jongetje eet het brood liever zelf op. De eendjes hadden ooit eng tegen hem gedaan.
De koopman Cornelis Schellingen kocht het kasteel met bijgebouwen van de oranjes en schonk het later aan de broedergemeenschap van de Hernhutters. In 1924 legde de gemeente Zeist € 130.000 neer voor het hele complex. Nu zijn er kantoren in gevestigd, maar ook het Zeister Muziekfestival heeft er zijn thuishaven. Er is kantoorruimte te huur.
Zeist heeft één van de het mooiste voormalige postkantoren van ons land.
3.     Huis ter Heide
Tocht: 84 (3)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


In Huis ter Heide staat Het witte kerkje langs de oude verbindingsroute tussen Utrecht en Amersfoort. Het is nu niet open en de vermoeide automobilist kan er dus niet even tot bezinning komen. Dat kan wel aan de overkant bij de grote Mac Donald en misschien is de ruime villa van de 7e dag Adventisten ook wel beschikbaar. Het orgel van Het witte kerkje is van 1904 en de laatste zendingscollecte heeft € 27 opgebracht.
Het stoplicht springt op groen en het verkeer trekt op.
4.     Sterrenberg
Tocht: 84 (4)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Tussen Huis ter Heide en Soesterberg loopt een weg rechtsaf. Hier begint Sterrenberg, want er staat een echt naambord. Op de kaart is het niet te vinden. Het begint met een terrein met sloopafval, maar een vrolijk kind van 40 jaar op een fiets kondigt een tehuis, inrichting of woongemeenschap aan. Hij is in een druk gesprek met zichzelf gewikkeld. Op het plein staat een bijzonder beeld in felle Boeddhistische kleuren. Een bord van een projectontwikkelaar laat zien, dat ook hier de integratie van mensen met een handicap in volle gang is.
5.     Soesterberg
Tocht: 84 (5)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


De naam van Soesterberg is nog steeds gekoppeld aan de militair vliegveld. In de hoofdstraat is een kleine markt, maar aan de winkelstand is te zien, dat de neergang zich hier al enige tijd heeft ingezet. Het vliegveld is immers gesloten en de Amerikanen zijn vertrokken. Alleen restaurant De witte Zwaan heeft zich blijkbaar kunnen handhaven. Tussen de rondweg en het vliegveld heeft zich een klein industrieterrein ontwikkeld. Het bord bij de ingang met “Stop Controle” staat er werkeloos bij. De verkeerstoren heeft niets meer te regelen en onkruid wint langzaam van beton. Het hek met prikkeldraad is er nog wel en overal staan borden, dat gevaarlijke honden het terrein bewaken. Tussen de struiken is nog een vliegtuig te zien. Zou die nog echt kunnen vliegen?
6.     Soestduinen
Tocht: 84 (6)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Vlak voor de spoorbaan is een luxe vestiging van het Hilton Hotel. Je kunt er een kamer, maar ook een appartement huren. Iets verderop ligt een mooi oud pand van het Waterleidingbedrijf tussen de nu nog kale bomen. Bij de spoorwegovergang is er een mooi zicht op het voormalige station. Het is voor altijd buiten bedrijf en wordt verbouwd tot een onbekende bestemming. Het verhaal gaat, dat hier de paus is uigestapt om de opdringerige gelovigen, die in amersfoort stonden te wachten om de tuin te leiden. Nu staan de rechte zijkanten van het perron mooi in het gelid te wachten op een nieuwe toekomst. De kiosk naast het statoin heeft zich kunnen handhaven.
Richting Soest is rechts een kleine parkeerpark aan de rand van een nieuw natuurgebied. Ooit was het sanatorium Zonnegloren, een herstellingsoord voor mensen met tuberculose. Koningin-moeder Emma opende het in 1927. In 1951 waren er nog 400 patiënten en moest het sanatorium verder uitgebreid worden, maar na 1957 daalde het aantal patiënten snel. Zonnegloren werd steeds meer een gewoon ziekenhuis en in 1978 verliet de laatste tuberculosepatiënt de poort.
Het ziekenhuis heeft de fusiegolven niet overleeft en de gebouwen werden in 2000 afgebroken. Het terrein werd teruggegeven aan de natuur
7.     Soest
Tocht: 84 (7)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Een lange weg slingert zich rondom de Soester Eng. Halverwege is het oude station met gietijzeren bogen, waarvan het perron overwoekerd is door struiken en heesters. Het station is nu bedrijfsruimte voor een Buro voor Bouwkunst. De hoge kerk wacht aan de andere kant van de weg met rondom voormalige boerderijen en daarachter het dal van de Eem. Een voormalige bakker noemt zich “De gezonde apotheek”. Nu blaffen twee hondjes wild voor het raam. Op de hoek staat nog een ouderwetse paddenstoel; de tijd heeft alle bestemmingen gewist.
De Soester Eng is voor een deel volgebouwd, soms met hoge flats. Gelukkig heeft de molen nog ruim uitzicht, maar dit wordt bedreigd. Gelukkig zet de Stichting Vrienden Soester Eng zich in voor het behoud van dit unieke gebied. Het is een uitloper van de Utrechtse Heuvelrug, ontstaan na de ijstijd, die door de boeren werd bemest met doordrenkte heideplaggen uit schapenstallen. Zo werende de akkers steeds verder opgehoogd. De Middeleeuwse wijze van het afbakenen van de percelen, is tot de dag van vandaag blijven bestaan. Het gebeurde met een enkele klei of paal.
Nu worden er vooral honden geweid en luchten hun bazen zichzelf.
8.     Soestdijk
Tocht: 84 (8)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Het paleis ligt er wit en majesteitelijk bij. De schildwachten voor de poort ontbreken. Geschiedenis hoeft niet meer bewaakt te worden. Wel staat op de kleine parkeerplaats een soldaat in brons. Hij stierf voor het vaderland en waakt nu hier. Vanuit het paleis is de lange laan naar een herdenkingsmonument te zien. Het is een mooie plek om de hond uit te laten. Er stopt een bus met ouderen, die graag de kamers willen zien van “hun Juliana” en “hun Bernard”.
9.     Pijnenburg
Tocht: 84 (9)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Langs de weg van Soestdijk naar Bilthoven ligt verscholen tussen de bomen het landgoed Pijnenburg. De weg ligt bezaaid met grote huizen en landgoederen. Bij een eetgelegenheid loopt een weg naar een biologische winkel. Een rode appel geeft het aan. Op de hoek staat een mooie witte boerderij met rood-groene luiken. Het zijn vast de kleuren van Pijnenburg.
10.     Lage Vuursche
Tocht: 84 (9a)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Door het mooie weer zijn er veel wandelaars en fietsers op pad. Omdat Lage Vuursche een rustpunt is tussen de bossen zijn er veel restaurants en pannenkoekenhuizen. De terrassen zijn goed gevuld. Voor het terras met de beroemde garnalenkroketten staat een oude schandpaal maar nu zonder zondaar. Van hieruit is de oprijlaan zichtbaar van het paleis, waar Koningin Beatrix met haar Claus werd betrapt en waar ze na haar pensioen weer zal gaan wonen. Om het terrein staan hoge zwarte hekken met om de 50 meter een camera. Er zijn in Lage Vuursche trouwens meerdere paleisachtige huizen. In het dorp is een oude smederij te koop. Het rieten dak is vergaan. Aan de overkant is een winkel in jachtachtige vrijetijdskleding en in de spullenzaak ernaast mag je niet met een rugzak binnen. Het is er smal en omdraaien is er te gevaarlijk.
11.     Den Dolder
Tocht: 84 (10)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


De spoorbomen van Den Dolder zijn vaak dicht. Er is druk trein verkeer tussen Utrecht en Amersfoort. De naam van Den Dolder is gekoppeld aan de psychiatrische inrichting ter plaatse. Hier begint in de jaren ’70 de vermenselijking van het leven van mensen met een psychiatrische handicap. Het was een zeer ernstig conflict, waarbij minister-president Dries van Acht uiteindelijk tot een ontruiming besloot. Nu is een deel van het terrein omgevormd tot een gewone woonwijk. Voor de oorspronkelijk functie moet je over een brug verder het bos in. Er staat een schommelachtig beeld met een gestileerde boomtak. Het personeel gaat op weg naar huis en een groepje jongeren wisselt ervaringen met verschillende soorten geestverruimende middelen uit.
En natuurlijk is Den Dolder met de fabriek van Remia het sausenhart van ons land.
12.     Bilthoven
Tocht: 84 (11)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Ook Bilthoven heeft zijn drukke spoorwegovergang met een zee van gestalde fietsen. Een moeder met een klein meisje op de fiets praat voortdurend alle gevaren weg. Bilthoven heeft zijn uitgebreide buitenwijken met villa’s, maar ook een school voor voortgezet onderwijs met een fraai rieten dak. Het stadhuis aan de andere kant van de weg ziet er indrukwekkend uit. De krokussen staan in bloei. Een vraag is of het Biltse meertje toch nog bij Bilthoven hoort?
13.     De Bilt
Tocht: 84 (12)
Bezocht op: 18 maart 2009
Provincie: Utrecht


Naast de zijweg naar het landgoed Houdringe ligt een klein meertje wat in de winter ook als ijsbaan wordt gebruikt. Normaal is het hier stil op het geruis van de Soestdijkseweg na. Nu klinken er jachtachtige klanken door de kale bomen. Het is onverwachts mooi en zuiver. Aan de rand van het water staat een groepje van 4 blazers dicht bij elkaar. Hun groenig kleding met hoge sokken gaat bij op in de omgeving. Er is echter geen sprake van een jachtpartij, maar er wordt serieus geoefend voor een concours in de waterleidingsduinen bij Overveen. Ze zullen daar zeker de hoofdprijs gaan winnen. We spreken over het Jachthoorn Genootschap Betoeterd, die garant staan voor passende muziek voor uw wilddiner of bruiloft. Ze waren present op het jachtdiner in Austerlitz en de Lammertjesdag in Ermelo.
In De Bilt staat ook nog een mooie kerk uit de Amsterdamse school. Om geld te besparen heeft men in het verleden het gemeentehuis en het postkantoor gecombineerd. Nu zijn beide hier overbodig Aan de andere kant van de grote weg wordt het weer gemaakt. De gebouwen van het KNMI raken bijna de lucht en de toren met ronde bol overziet het universum