Tocht 83 - Een hoofdoek in een wilg en een mijnwerker in de polder
Datum:
11 Maart 2009
Weersomstandigheden:
Hollandse wolkenluchten
Wind: West 3-4
5-8 graden


Reisgegevens:
IJsselstein-IJsselstein met de fiets
Veel resterende plaatsen van eerdere tochten.
Afstand:
IJsselstein-IJsselstein: 99 km
Aantal plaatsen:  17
 
1.     Nedereindseweg
Tocht: 83 (1)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Er loopt een fietspad dwars door de Nedereindse Plas. Ooit was deze plas de afvalput van bouw- en ander afval uit de regio Utrecht. De firma Weber zorgde voor het vervoer, vandaar de naam “De put van Weber”. De put werd weer uitgegraven en er verschenen bergen in dit polderlandschap. Op een berg verscheen een skipiste. Het ontstane meer was bedoeld voor recreatie tot ontdekt werd, dat er gevaarlijke stukken ijzer en beton uit de bodem staken en men het water niet durfde te vertrouwen. Er was in het verleden te gemakkelijk chemisch afval gedumpt van ziekenhuizen en andere leveranciers. Nu ligt de plas er mooi, stil en verlaten bij. Twee vrouwen laten hun honden uit.
De Nedereindseweg is een weg met veel boerderijen. Er zijn er nog maar een paar agrarisch. Een melkhuisje bij een sloot duidt op dit verleden. Aan de overkant staan scholieren op laders met beugelzagen. Ze doen mee met het project “De school kan de boom in” van Landschap Erfgoed Utrecht. Een meisje met een hoofddoek staat in de boom en gaat het gevecht aan met een dikke tak. Een begeleider legt uit, dat de zaag het werk moet doen. Een ander meisje heeft naïef haar goede schoenen aangetrokken. Ze wist niet dat modder glibberig is en de sporten van het trapje glad. Ze gaat haar moeder bellen om andere schoenen. Verderop laat een groepje jongens hun eerste tak met veel gekraak op de grond vallen. Het is een mooie dag en een mooie locatie, de liefde voor de natuur zal zeker komen.
2.     Reijerscop
Tocht: 83 (2)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Reijerscop loopt bijna parallel aan de drukke snelweg tussen Utrecht en Gouda. Een scherm houdt het lawaai tegen. Een brede sloot met knotwilgen geven toch een landelijk karakter. Rond de 13e eeuw moet ene Reijer de initiatiefnemer geweest zijn om dit stuk land (cope) te ontginnen op de uitgestrekt moerassen, die er toen waren. Tussen de grote boerderijen staan kleine woningen van de boerenarbeiders, nu uitgebouwd tot volwaardige woningen.
Bij een brug over een wetering wordt hard gewerkt aan de renovatie van een oude boerderij en de bijbehorende hooiberg
3.     De Bree
Tocht: 83 (3)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


Aan de noordelijke oever van de Oude Rijn ligt een paar kilometer buiten Woerden het buurtschap De Bree. De weg loopt hier een aantal kleine huizen door, aan weeks kanten van de weg. Het eetcafé “De Spijker” is vernoemd naar een vroegere molen, die hier heeft gestaan. Het blokje huizen achter het cafe heet “De gloeiende spijker”. Toen de molen in de brand ging zag men vanuit het verre Kamerik het silhouet van een gloeiende spijker.
Boven de carport van het eerste huis staat de Duitse tekst “Gluck Auf”. In de carport staat geen auto of brommer maar een stilleven van twee mijnwerken diep onder de grond. Hun kar is vol steenkool geladen en er wordt geboord. Op hun hoofd een mijnwerkerslamp en aan de muur een ondergrondse telefoon. De eigenaar spuit net de tegels vrij van onkruid. Hij was inderdaad mijnwerker in de Limburgse mijnen en later in Duitsland. Zijn taak was metselaar en hij bouwde daar met blokken hout afscheidingen tussen de mijngangen. Het moest hout zijn, omdat stenen door de druk werden verpulverd. Stoflongen heeft hij nooit gekregen. Veel mijnwerkers namen het niet zo nauw met de veiligheidsvoorschriften en verdienden liever extra geld met het aanboren van meer meters. Een mondkap was dan lastig. Als er opzichters kwamen werd dat doorgeseind en was alles volgens de regels. Alle spullen werden door de eigenaar zelf uit Limburg gehaald, alleen de kolen kwamen van de plaatselijke kolenboer.
4.     Bekenes
Tocht: 83 (4)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


In een mooie bocht van de Oude Rijn liggen een paar oude boerderijen. Ze worden wat weggedrukt door een aantal loodsen van een grote houthandel. Er wordt bijgebouwd en twee mannen staan in hoge laarzen in het net gestorte beton. Met slangen proberen ze het grijze spul zo goed mogelijk te verdelen over het vloeroppervlak.
5.     Barwoutswaarder
Tocht: 83 (5)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Een auto stopt en de bestuurder vraagt of ik hem al heb gezien. De zilverreiger bedoelt hij, die langs de sloot van de lange rechte weg naar de afgelegen boerderijen loopt. De vogel vliegt pas op, als we te dicht naderen. Met een sierlijke boog zoekt hij een plek verder op. De vogelliefhebber is geboren en getogen in Barwoutswaarder. Hij laat de plaats zien waar ooit zijn school heeft gestaan. Kinderen uit Rietveld kwamen met een bootje van de overkant en zo kom de kleinen christelijke school toch bestaan. Verderop woonde de melkbaar en richting Woerden was een dorpskern. Aan de gevel van een bescheiden woonhuis is te lezen, dat het ooit een echt gemeentehuis is geweest. Nu rukken de fabriekshallen van Woerden op.
6.     Kromwijk
Tocht: 83 (6)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Kromwijk heeft uitzicht op de rondweg van Woerden en het uitgebreide industrieterrein. Aan de andere kant staan statige boerderijen met een rijk verleden. Dat is te zien aan de fraaie toegangspoorten, waarvan die van “Leeuwenburg” de mooiste is. Maar ook “Ouders Vrucht” en “Wulvenhorst” mogen er wezen. De kronkelige loop van het oude riviertje de “ Lange Linschoten” verdwijnt onder het viaduct van de snelweg.
7.     Diemerbroek
Tocht: 83 (7)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Via een parallelweg van de A12 en een vluchtroute voor planten en dieren verschijnt daar de weidse ruimte van Diemerbroek. In de verte een spoorlijn met een snelle dubbeldekker en daarna een trage goederentrein. Langs de zwarte dijk en een rode vanger van blikjes komt men op een weg die doodloopt op een rood-witte balk. Diemerbroek werd ooit veroverd op een zeer laag moerasgebied en heeft brede afwateringsstroken. Naast boerderij de “Herrezen Beuken Hoeve” staat een gemeentelijk monument uit het einde van de 19e eeuw. Ooit was het een zomerverblijf, nu woont de dochter van de familie hier. De dochter doet in geiten en maakt zeer goede geitenkaas. Er is veel vraag, naar deze kaas en langzaam verschuift de aandacht van de boerderij van loeien naar geiten. De herrezen boerderij is in 1956 herbouwd na een brand, waarbij minstens 10 koeien omkwamen. De huidige boer kan er nog moeilijk over praten. Een loodgieter was onvoorzichtig in de zeer koude winter van 1956 en het rieten dak ging in de brand. In Hekendorp was het vuur te zien en hoorde men de uitrukkende brandweer. Een jong meisjes hoorde het, maar wist toen nog niet, dat ze later op de herrezen boerderij zou gaan wonen met de zoon van de boer.
Het voorhuis is wat hoog uitgevallen en past eigenlijk niet in bij de sfeer van dit landschap, waar de daken dicht bij het land horen te liggen.
8.     Ruigeweide
Tocht: 83 (8)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Tussen Papendorp en Tappersheul gaat een smalle weg richting Hogebrug. Het is een weg voor wandelaars en tractoren. In de verte de drukke spoorlijn tussen Utrecht en Gouda. Je treft er de mooiste boerderijen, die weerspiegelen in brede sloten voor het huis. Een man met een kijker zoekt naar bijzondere vogels, maar is wat teleurgesteld over zijn resultaat. De zilverreiger is hem bekend, evenals de ooievaars die hier regelmatig te vinden zijn. Auto’s rijden voorzichtig en pas later is duidelijk waarom. Op 16 juni 2008 was hier een dodelijk ongeluk. Cristiaan Kastelijn verloor hier het leven. Bij het kleine monument is een overzicht van de dingen waar hij van hield, zoals crossen, zwemmen in de Wiericke, het afsteken van illegaal vuurwerk en hooibouwen met ome Kees. Vlak voor Papenkop raakt de spoorbaan bijna de weg en ligt een verloren meertje mooi natuur te zijn.
9.     Stein (Haastrecht)
Tocht: 83 (9)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


De hoge dijk langs de Hollandse IJssel laat zien, dat deze rivier vroeger een gevaar was voor het lage achterland. Mooie boerderijen leunen tegen de veilige dijk, soms wat verzakt door de tijd. Drie knot-essen kruipen met hun kaalgeknipt kronen tegen het taluut. Er is een echte pluk- en theetuin, maar die ligt er nu nog zeer winters bij. Over drie maanden zal dit anders zijn.
10.     Haastrecht
Tocht: 83 (10)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


Het carillon speelt vanuit de ranke toeren van de kerk. Het oude stadhuis staat statig op de hoek van de weg over de Hollandse IJssel. Aan beide kanten van de brug is een uitspanning waar het in de zon goed toeven is op het terras. Het oude stoomgemaal is nu een museum geworden. Het clubhuisje van de schaatsvereniging ligt er nu verlaten bij, maar als de 2 Provinciëntocht geschaatst kan worden is het er gezellig druk. Voorbij de rotonde ligt een RK-kerk uit de tijd dat deze gelovigen weer in het openbaar mochten kerken. Langs de IJsseldijk ligt een ouderwetse speeltuin met rood-witte speeltoestellen. Het heet de “Kleine Betuwe”. Zou er bij mooi weer nog gespeeld worden door kinderen uit het game-tijdperk.
11.     Goudse Hout
Tocht: 83 (11)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


Aan de rand van de Reewijkse plassen gaat het watersportseizoen weer voorzichtig van start. Op de hoek ligt een terras met brede banken. Het is er nu nog leeg. Gouda heeft er voor de vele nieuwbouwbewoners een recreatiegebied van gemaakt. Langs de smalle weg staan kleine huisjes, die soms met een brug bereikt moeten worden. In de verte glinstert de plas. Automobilisten zijn voorzichtig met de fietsers.
12.     Stolwijkersluis
Tocht: 83 (12)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


In de verte is het silhouet van de molen van Gouda te zien. Een verkeersplein splitst de wegen naar Stolwijk, Haastrecht en Gouderak. De huizen op de dijk staan dicht bij elkaar, maar er is ook een rijtje huizen in de diepte van de polder. Lag hier de oude sluis? Lagen hier de schepen met de kazen uit Stolwijk te wachten? Wel is er nog een huiskamerkroeg vernoemd naar de sluis. De echte sluis ligt wat verderop aan de dijk. Kaas zal er niet meer door vervoerd worden.
13.     Beneden-Haastrecht
Tocht: 83 (13)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


Het is moeilijk te zeggen waar Benenden-Haastricht precies begint. Is het bij de molen aan de overkant, is het bij het elektrische transformatiepunt of bij de oude boerderij met een koe als gevelsteen? Een breed uitgewaaierde boom ligt aan de rand van een meertjes, dat achterbleef bij een dijkdoorbraak. Langs de weg staat trots een struisvogel, moeilijk van een boer, die koeien verving door deze uitheemse vogels.
14.     Boven-Haastrecht
Tocht: 83 (14)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


De oude dijk langs de Hollandse IJssel verbindt Boven- en Beneden-Haastrecht. Langs de weg staat een klooster met bijbehorende kerk. Die is elke dag open voor mensen, die even de stilte zoeken. Het klooster Sint Gabriël is van de Passionisten. Hoeveel zouden er nog wonen?
Aan de overkant waken ganzen boven de toegangspoort van de Ganzenhoeve. Voorbij het silhouet van Hekendorp aan de overkant liggen oude en nieuwe gemalen, die het lage deel van de Lopikerwaard droog hielden
15.     Rozendaal (Z-H)
Tocht: 83 (15)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Zuid-Holland


Aan de overkant liggen de hoge toren van een veevoederbedrijf. Langs de dijk van de Hollandse IJssel ligt hier de Elisabeth Hoeve met rood-witte luiken. Ook hier is een oud gemaal . Een mooi wit huis ligt tussen de nu nog kale bomen. Er is veel werk gemaakt van de brede fietspaden langs de weg.
16.     Vliet
Tocht: 83 (16)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Aan de weg ligt een fraai vervallen boerderij met mooi mos op het vervallen rieten dak. In het land staat het restant van wat ooit een kasteelachtig huis geweest moet zijn. Nu rest een hoge muur op het erf van een boerderij.
17.     Hoenkoop
Tocht: 83 (17)
Bezocht op: 11 maart 2009
Provincie: Utrecht


Bij Oudewater loopt een rechte weg de polder in. Het huis op de hoek is smal, maar slim uitgebouwd en heeft een schitterend uitzicht op het oude gemaal in de verte. Dan maakt de weg een rechte hoek en beginnen de boerderijen aan een dijk, die ooit de basis was van de ontginning van dit lage deel van de Lopikerwaard.