Tocht 80 - Tussen Zwolle en Deventer
Datum:
10 December 2008
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
Wind: Zuid-West 3
1 – 5 graden


Reisgegevens:
IJsselstein-Utrecht met de fiets
Utrecht-Zwolle met de trein
Tocht: Zwolle - Deventer
Deventer-Utrecht met de trein
Utrecht-IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein-Utrecht vv : 28 km
Tocht:80 km
Totaal: 108 km
Aantal plaatsen:  17
 
1.     Schelle
Tocht: 80 (1)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


De spoorbaan vanuit Amersfoort buigt zich vlak voor Zwolle om het voormalige verdedigingswerk “ Het Engelse Werk” Aan de andere kant ligt het oude buurtschap Schelle. Het is hier een waterwingebied en hierdoor zal Schelle waarschijnlijk niet door het oprukkende Zwolle worden volgebouwd. Er loopt een mooie laan met hoge populieren van de dijk naar de kruising van vier wegen. Verspreid liggen hier oude boerderijen en een landhuis. De kaarsenmakerij heeft uitverkoop. De winkel zal hier verdwijnen. De kaarsen worden gemaakt door mensen met een handicap, maar de afzet hier is niet lonend. Volgens een voorbijganger op een fiets zullen juist deze groep mensen door de recessie straks als eerste geen echt werk meer hebben. Juist zij hebben dit zo nodig voor het gevoel om echt mee te tellen. Zelf is hij op weg naar de binnenstad van Zwolle, waar hij al gedurende 10 jaar een oud pandje aan het restaureren is. Hij kocht het op een verjaardag en vond er behalve ratten een metershoge berg mest van de duiven, die er al jaren vrij in en uit vlogen. De vloeren waren zo verrot, dat hij er doorheen zakte. Het is maar een klein pandje van 5 x 5 meter, maar over een jaar is het echt klaar. Dan moet hij op zoek naar een nieuwe levensulling. Een meisje passeert ons met een paard aan elke hand.

2.     Oldeneel
Tocht: 80 (2)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Oldeneel ligt duidelijk op een hoge plek waar het water van de IJssel bij overstromingen niet kon komen. Veel boerderijen hebben een lang verleden. Bovenop de dijk wordt een voormalig veerhuis gerestaureerd. Tussen de steigers is nog vaag de naam van IJsselzicht te lezen. Het zich op de IJssel is op deze mooie winterdag van een grote schoonheid. Aan de overkant is Hattum te zien. Het veer is dit deel van het jaar uit de vaart. De mooie dijk is vol van hardlopers. Voorzichtig dalen ze de dijk af. Het wegdek is nog bevroren en glad en de kans op beenbreuken is levensgroot aanwezig. Richting schampt de weg de nieuwbouw van Zwolle. De huizen worden afgewisseld met ronde woontorens. De laatste boer heeft zijn koeien weggedaan en is overgestapt op lama’s.
3.     Harculo
Tocht: 80 (3)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


De IJsselcentrale Harculo domineert hier het hele landschap. Uit één van de twee schoorstenen trekt een rookpluim een streep door de blauwe hemel. Beide schoorstenen vormen de uitvalsbasis voor de slechtvalk. Deze geduchte jager haalt een sbelheid van 200km/uur en maakt andere vogels kansloos. De centrale is gebouwd op een plaats waas in 1573 de dijk doorbrak. De ontstane kolken werden 400 jaar later de natuurlijke havens voor de aanvoer van kolen. In Harculo is in de Middeleeuwen een bittere veldslag uitgevochten tussen opstandige boeren edelen met de Bisschop van Utrecht. Nu is het er heel erg stil. Mooie boerderijen staan tegen de IJsseldijk geplakt. Er is een verhaal over ene Elbertus met de bijnaam “de schrik van Harculo“, die door de omgeving zwierf , hard schreeuwde en vervaarlijk met bijl zwaaide. De bewoners wisten echter, dat hij niet gevaarlijk was. Voor de lezer een geruststelling. Elbertus is in 1971 overleden.
4.     Herxen
Tocht: 80 (4)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


De weg van Harculo naar Herxen loopt door een mooi gebied met kleine meertjes en een mooie begroeiing. Er is een slaap- en ontbijtmogelijkheid, dat als “Bed en Stoete” wordt aangekondigd. De weg maakt een bocht en loopt langs het landgoed Windesheim. In het natuurgebied Tichelgaten werd vroeger klei gewonnen voor de bakstenen. Rondom Herxen liggen mooie afgelegen huizen. Het huis richting een afgesloten spoorwegovergang heeft een mooie antieke hooiberg. De meeste huizen van Herxen staan langs een lange rechte weg. Bij een kruising staat een tuin vol kerstmannen. Het witte huis op de hoek is van veraf te zien. Vlak bij de spoorwegovergang staat een ruim uitgevallen dorpshuis
5.     Windesheim
Tocht: 80 (5)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Bij het landgoed Windesheim horen een paar boerderijen met geschilderde luiken. Er liggen goed onderhouden grienden langs de weg. De toegangspoort is indrukwekkend. Het landhuis zelf is in bezit van een bedrijf. Het is duidelijk te zien, dat de twee boerderijen aan de Hollewandseweg hoger liggen. De kerk valt direct op, omdat er op de tweede verdieping een rij kleine ramen zitten. Het was eigenlijk ook geen kerk, maar een voormalige brouwerij van het oude klooster van Windesheim. Het is een plaats met een geschiedenis, want het klooster werd gesticht door de volgelingen van Geert Grote, voorman van de broeders van de Moderne Devotie. Hard werken, nederigheid, een rotsvast geloof en een vleugje mystiek waren de ingrediënten, die ervoor zorgden, dat er een uitgebreid kloostercomplex tot stand kwam. Dat was ongeveer 600 jaar geleden. Kort na de reformatie werd alles afgebroken. Alleen de brouwerij bleef bestaan.
Windesheim blijft echter de eeuwige wijngaard Gods.

6.     Hoog Zuthem
Tocht: 80 (6)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Bij Hoog Zuthem komen de Zandwetering en de Soestwetering samen. Samen met een aantal andere watergangen wordt het overtollige water richting Zwolle gevoerd. Veel is er verder niet te zien, een paar moderne boerderijen en een hardloper.
7.     Laag Zuthem
Tocht: 80 (7)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Het witte gebouw van de School met den Bijbel uit 1919 staat vlak bij een klein gereformeerd kerkje. Op de Kolkweg 33 zijn voederhuisjes te koop. Er is wat nieuwbouw in het dorp. Ooit was de gemeenschap actief om huizen te bouwen voor de eigen bewoners. Veel mensen wilde graag hier blijven wonen. Voor de jeugd is dat nu veel moeilijker. Starters moeten al gauw € 250.000,- betalen voor een huis en dat is te veel. Het dorp is een hechte gemeenschap, volgens de vrouw, die haar hond uit laat. Alleen op zondag gaat ieder zijns of haars weegs. Dan zijn de verschillen nog te groot. Het kleine dorpje telt twee soorten gereformeerde kerken. Aan de rand van het dorp staat de andere kerk, die in de loop der jaren telkens een aanbouw kreeg en er daardoor bijzonder is gaan uitzien.

8.     Lierderholthuis
Tocht: 80 (8)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Ook Linderholthuis kent een straat met nieuwbouwhuizen, maar iedereen is vandaag aan het werk. Tegenover de kerk ligt een oude boerderij en het dorphuis. Er staat een grappig beeldje voor van een uitnodigende nar, die zijn muts op een bank heeft gelegd. Het is niet helemaal peis en vree in Lienderholthuis. Boven de deur van café “De Oude Wetering” hangen grote spandoeken. Die richten zich vooral tegen Het Plaatselijk Belang, dat volgen de stamgasten “ met leugen, bedrog en list over ons café beslist. Er zijn geen bewoners op straat om e.a. te verhelderen.
9.     Tongeren
Tocht: 80 (9)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Volgens de vrouw, die op het hoekhuis is geboren is het waarschijnlijk geen Tongeren, maar ook geen Wijnvoorde of mischien wel Wechterholt. In ieder geval heet het huis Den Oude Hof. In het weidse land voorbij de Raalter Wetering staan een aantal huizen bij elkaar. Zelf heeft ze nooit de behoefte gehad om hier weg te gaan. Ze wijst de weg naar Elshof. Tussen de schaduwen van de hoge bomen liggen straatstenen in een patroon van halve cirkels.

10.     Elshof
Tocht: 80 (10)
Bezocht op: 10 december 2008.
Provincie: Overijssel


Elshof ligt aan de brede Nieuwe Wetering. Op een veldje voetballen de jongens uit het buurtschap. Ze hebben vrij op woensdagmiddag. Het witte schooltje heeft twee of drie groepen. De drie leerkrachten zitten aan een klein tafeltje duidelijk te vergaderen. De school heeft een mooi uithangbord, als was het een kroeg, met witte zwanen. Uit het dorpshuis komen bewoners terug van een activiteit. Aan de overkant van de wetering staat een molen en een oude boerderij.
Er moet hier ook nog ergens een kapelletje zijn.

11.     Broekland (Raalte)
Tocht: 80 (11)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Bij het landgoed Neppelerbroek liggen fraai aangelegde sportvelden. Er is ook een bak voor de ruiters. Op de hoek was ooit een smederij en een winkeltje in luxe huishoudelijke artikelen. Er zijn wat letters weggevallen en nu staat er “Huish Art”. Het zet de voorbijganger op het verkeerde been, omdat de puntjes zijn weggevallen. De kerk van Broekland is wat groot uitgevallen. Er is een plein met woningen voor ouderen. Het beeld stelt de “wave” voor en de spreuken op de sokkel zijn opgetekend uit de monden van de bewoners. Een fotograaf maakt een rapportage voor de grote markt in Raalte, waar alle buurtschappen en dorpen zich mogen presenteren. Hij heeft historische wortels in dit dorp, want zijn oma (Dine Elders-Maarman) ging over het eerder genoemde winkeltje en zijn opa (Hein Elders) was de smid. Nu heeft hij echter haast, want het begint al donker te worden en er moeten nog twee dorpen vastgelegd worden.

12.     Boerhaar
Tocht: 80 (12)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Boerhaar ligt vlak bij Wijhe. De Soestwetering is nu om het dorp geleid, maar heeft er vroeger vast doorheen gelopen. De kerktoren is al ver in de omtrek te zien. De molen is niet meer compleet. Op de hoek staat een herenhuis van een herenboer met mooie oude bomen. Voor het plaatselijke restaurant zijn wegwerkers bezig in hun fluoriderende jassen. Ze zijn bang, dat ze nu in de Telegraaf komen.
13.     Wijhe
Tocht: 80 (13)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


In de enige winkelstraat van Wijhe hangt de decemberverlichting te wachten op de kerstdagen. Het is duidelijk, dat het dorp een streekfunctie heeft.Het is altijd raden welk gebouw het vroegere postkantoor is geweest. De kerk staat duidelijk op het hoogste punt en is omzoomd door hoge bomen. Er is klein gebouwtje tegenaan gebouwd, waar vroeger de brandweerwagen stond. In de kapperszaak wacht een vrouw op verdere behandeling. Ze heeft een soort zilveren kap op.
Verderop een wit herenhuis en nog verder de molen. Twee leidsters komen aangelopen met een kar met kinderen. Ze komen van een kinderdagverblijf. Achter het station ligt het landgoed “De Gelder”
14.     Duur
Tocht: 80 (14)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Halverwege de spoorbaan tussen Wijhe en Olst ligt Duur. Er is hier een overgang en dan volgen een paar huizen. Een paard en een heel kleine pony zijn nu de enige bewoners. Een eigen weg geeft geen toestemming om hier met een auto in te rijden. Achter een ander huis heeft de eigenaar de bekende namaakput gemetseld. Een groepje wandelaars stappen flink door nu het kouder begint te worden
15.     Den Nul
Tocht: 80 (15)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


Er loopt een rechte weg door Den Nul. Er is een winkel waar je antieke klokken kunt laten repareren. Een groep jongeren komt van hun middelbare school een paar kilometer verderop.
Oven buiten het dorp ligt een klein woonwagenkampje. Een bewoner is in gesprek met een man van de gemeente. Op de dijk is een stenen huis met de tekst “Dijkstoel Sallant 3e rot”. Het gaat om een soort dijkmagazijn, waar gereedschap is opgeborgen, voor als de dijk in gevaar was. De dijk was verdeeld in stukjes,rotten, door Napoleon. Het waterschap wilde de dijkstoelen afbreken, maar de historische vereniging en particulieren hebben het kunnen behouden. Er staat een beeldje bij van een dijkwerker, maar van een afstand lijkt het ook wel op een vreemd soort dier.
16.     Fortmond
Tocht: 80 (16)
Bezocht op: 10 december 2008
Provincie: Overijssel


In een brede bocht van de IJssel liggen de Duurse Waard en de Veessense waarden. Er wordt hier gewerkt aan natuurontwikkeling. De verschillende stukken water trekken grote groepen vogels aan.
Op de dijk zit een vader en een dochtertje, beide met een kijker. Het meisje verveelt zich al snel, maar de vader zet zijn fototoestel met grote lenzen op scherp. De ganzen zijn met het blote oog nog maar stipjes.
17.     De Haere
Tocht: 80 (17)
Bezocht op: 10 december 2008


Provincie: Overijssel
De Haere is staat eigenlijk niet op de kaart. Bij vergissing kwam het in de plaats van het buurtschap Rande drie kilometer verderop. Ook hier is een landgoed. Het landhuis is tussen de bomen te zien. Aan de weg, die tevens de dijk is, staat een huis, dat ongetwijfeld van de rentmeester was. Er is een verwijzing naar restanten van de IJssellinie en er is een overloop bij te hoog water van de rivier.