Tocht 77 - Langs kapellen, torens, verhalen en de duivel
Datum:
13 Oktober 2008
Weersomstandigheden:
Licht tot onbewolkt
Wind: Zuid 1
Schitterende herfstkleuren



Reisgegevens:
IJsselstein-Utrecht met de fiets
Utrecht-Boxmeer met de trein
Tocht: Boxmeer - Cuijk
Cuijk-Utrecht met de trein
Utrecht-IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein-Utrecht vv : 28 km
Tocht: 70 km
Totaal: 98
Aantal plaatsen:  22
 
1.     Heikant (Boxmeer)
Tocht: 77 (1)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Onder het bordje geel-blauwe bord “Bijenstand – De Korenbloem” staat de imker in de ochtendzon. In het kleine stalletjes staan de laatste potjes honing van dit seizoen. De bijen vliegen nog wel, maar zullen spoedig hun winterslaap ingaan. Via een paadje kom je bij de bijenkassen. De bijen verzamelen zich bij de smalle ingang. Angst voor bijen is volgens de imker niet nodig. Als je ze niets doet, doen ze jouw ook niets” Hij laat het voer zien, suikerwater, waar de bijen honing van toveren en laat een raat zien waar ze de honing in verzamelen. De grootste vijand van alle bijenhouders is de “Amerikaanse vuilbroed”, een besmettelijke ziekte onder de bijen. Er waren dit jaar maar drie meldingen, gelukkig ver uit de buurt. Bij zo’n besmetting moeten de kassen en de bijen worden vernietigd en dat geld ook voor de volken in 20 km in de omtrek. Een echte ramp dus. Voor de koolzaadvelden waren de bijen naar Kevelaar in Duitsland vervoerd. Vroeger ging hij met zijn vader helemaal naar de Noord-Oostpolder. Ook zijn de bijen te gast in de kassen van de aardbeientelers. Als de bijen hun werk niet kunnen doen, krijg je kromgegroeide aardbeien en dat geldt ook voor peren. Onze bijenhouder is ook druk in de weer met andere fruitbomen. Vooral oude kersenrassen zijn mooi om te telen, zoals de Mierloose Zwarte en de Snijderpeet Korpelkers. Zelf neemt hij elke ochtend een boterham met honing, gezond en lekker. Zijn dochter zit meer in de jams, die maakt ze in alle maten en soorten.

2.     Sambeek
Tocht: 77 (2)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Een vrouw veegt de eerste herfstbladeren aan, die van de hoge bomen uit de kloostertuin zijn komen waaien. Het klooster heet de hof van Sambeek, maar de nonnen wonen er niet meer. Nu zit er de anti-kraak in, voor hoelang is onbekend. Het plan voor de appartementen vordert niet erg. De tuin zal wel behouden blijven. Ooit waren er drie nonnenkloosters in het dorp. Het huidige klooster was te klein geworden, toen de cellen van de nonnen tot grotere kamers werden verbouwd. Een deel verhuisde verderop bij de kerk. Nu zitten daar de asielzoekers, die op het plein luid pratend de tijd proberen door te komen. De grote vrachtwagen van de mobiele bloedbank rijd achteruit de straat in. Weer verder zaten ooit de “rode nonnen”, maar ook die zijn uit het dorpsbeeld verdwenen.
3.     Oude Waranda
Tocht: 77 (3)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


De sporthal van Samsbeek heet nog naar Waranda. Het gaat om een aantal boerderijen die op een hoogte staan langs de beek. Het is inderdaad net een waranda met uitzicht over de uiterwaarden van de Maas. Bij de boerderij op de hoek prijst men de worstenbroodjes met kalfsgehakt aan, mogelijk van eigen kalf. Ook het volkstuincomplex heet Waranda.
4.     Vortum-Mollum
Tocht: 77 (4)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Achter een paardenwei staan de hallen van een groot bedrijf. Op het dak van het grote huis bij het pleintje worden de oude dakpannen voorzichtig op het dak gelegd. Bij een woonhuis kan men geholpen worden met de aanleg van computersystemen, maar je kunt er ook walnoten kopen.
De openingstijden van de visvijver staan op het bord op het toegangshek.
Richting Klein Vortum staan de deuren van een galerie open. Het zijn kleurrijke schilderijen van dieren, maar je kunt er vast ook een workshop doen.
5.     Klein Vortum
Tocht: 77 (5)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Een hond en een poes zitten in de zon voor de deur van een verbouwde boerderij. In de muur van de tuin staat het beeld van een heilige.De maïsvelden worden gemaaid en een dijk beschermt het buurtschapen een mooie vervallen schuur tegen overstromingen.
6.     Groeningen
Tocht: 77 (6)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Even buiten Groeningen staan hoge masten van het plaatselijke gilde bij de “lemse Kuul”. Langs de weg staat cafe “De Zandkuil” en op het terras op de eerste verdieping spelen twee kinderen met een bal, veilig achter de spijlen van een hek. Langs de weg staat een mooi klein kerkje, de kapel van HH Antonius Abt en Nicolaas. Het is uit de 15e eeuw en in 1648 werd het aan de Rk kerk onttrokken. Ze kregen het pas in de 19e eeuw terug. Boven de deur van een huis aan de overkant is te zien dat het hier vroeger een cafe was.
7.     Herselt ('t)
Tocht: 77 (7)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Het kost nogal wat navragen om de weg naar ’t Herselt te vinden. De kaart klopt niet volgens de plaatselijke elektricien. Een kronkelige weg naar het spoor gaat in ieder geval langs oude huizen en op een hoek is ook weer een kapelletje. Een wat afgelegen huis heeft duidelijk een historische gevel. Zou dit de plaats zijn waar ooit een kasteel heeft gestaan heeft ?.Voor het water staat een mysterieuze figuur. Het blijkt een aangeklede pop te zijn van sto. Wat doet die hier en wie heeft hem er neergezet. Er is niemand om het te vragen.
8.     Vierlingsbeek
Tocht: 77 (8)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


De nieuwe grote kerk van Vierlingsbeek heeft drie deuren met boven elke deur een wit beeld van een onbekende heilige.Op het plein van het kleine winkelcentrum ligt “d’n Bekse kei” aangeboden door de carnavalsvereniging De keienschieter. Er hoort vast een verhaal bij.
Op de hoek staat een echte klein bruin café. Op het raam hangt een krantenbericht over de Haagse politici, die maar blijven doorroken en zelfs beschikken over een luxe rookruimte, die van ons belastinggeld is betaald. En in dit kleine gezellige kroegje mag men niet meer roken, geld voor een rookruimte is er niet en de klanten blijven weg. De kleine café’s komen in opstand.
In het kleine Koningskerkje wordt een expositie gehouden.
Even buiten het dorp staat nog de restanten van de watermolen De Kleft. Op een foto is te zien hoe de Maas alles onder water kan zetten.
9.     Schafferden
Tocht: 77 (9)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Vlak na het spoor begint de Kiekuitweg”. Het is een lange rechte weg en er lijkt geen gevaar. Via een doodlopende weg, moet je volgens de kaart bij een ruïne kunnen komen. Er is alleen een boerderij te zien met erachter de resten van een gracht. Volgens een bewoonster ging het om kasteel ’t Makke. De resten van het kasteel zijn nu schuren en de oude arbeiderswoning is nu het huis van de boer. Het kan verkeren. Verderop liggen de schamele resten van kasteel Hatert. Er is geen geld op het op te knappen. Verder is het hier landelijk met een dode koe en een dood varken langs de weg en een oude hooimachine bij het hek.
10.     Loobeek
Tocht: 77 (10)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Er loopt een onverharde weg naar Loobeek. Bij de snelweg maakt de weg een bocht en passeert de beek. Het volgende huis is naar de Lobeek vernoemd. Een boer heeft voor zijn kinderen tegen zijn schuur een speelkasteel gebouwd.
11.     Smakt
Tocht: 77 (11)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Op 29, 30 en 31 oktober is er toneel in Smakt. Het begint om 20.00 uur. Achter de herberg is de oude kloostertuin met een verlaten kas en een oude bakfiets. Er is een kerk en wat verderop een oude kapel. Het is de Sint Jozefkapel, gebouwd in 1699. De kapel is aan een algemene restauratie toe en je kunt de Stichting Restauratie en behoud Sint Jozefkapel een jaarlijkse bijdrage leveren. Monumentenzorg heeft als een ton toegezegd en ook de gemeente doet mee. Het pleintje is al aangelegd en de steen met wapen van kasteel Macken is verplaatst naar de achterzijde. Vrijwilligers hebben de handen uit de mouwen gestoken. Ook het barokke altaar is geheel hersteld. Een jongen met een skelter brengt in Smakt de folders van de middenstand rond.
12.     Holthees
Tocht: 77 (12)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Tussen Smak en Holthees staat een monument voor de slachtoffers van de oorlog ’40-’45. het is een kunstwerk met veel ijzer, dat mooi staat in de ruimte met weilanden en de herfstbomen in de verte. Een vrouw is 15 jaar geleden hier komen wonen. Ze kwam zelf uit Arnhem en haar man uit Apeldoorn. Ze zijn snel opgenomen in de gemeenschap. Dat kwam waarschijnlijk ook omdat de man al snel penningmeester van de plaatselijke voetbalclub is geworden. Het is hier goed wonen.
Holthees nodigt je uit voor het midzomernachtsfeest bij de witte Mariakapel. Dan is er ook levende muziek uit Ierland of uit New Oleans. Je kunt er dan tot in de kerk swingen, maar het kan ook op het grasveld. De kerk ligt en nu stil bij, maar de deur na de kapel is open. Er is een tentoonstelling van sculpturen van Leny Verschuuren, maar de glazen tussen deur is gesloten. Ook Maria staat achter glas, wel vergezeld door een mooie bos roze rozen.
Op 14 december zal Gerard van Maasakkers er optreden. Dat moet vast iets bijzonders worden.
13.     Maashees
Tocht: 77 (13)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


In Maashees geniet iedereen duidelijk van deze zomerse herfstdag. Een groepje paarden rent in volle draf door de weilanden. Moeders wandelen met hun kinderen in de zon.Een groepje jongeren zit met een biertje bij hun tent bij een meertje. Het beeld van een spookachtige monnik kijkt zelf vrolijk zonder gezicht. Bij een zaak voor tuinmeubelen staat een grote amfoor tegen een witte muur naast een te grote rode stoel. Alleen de hoge fabriek achter het dorp laat zien, dat er ook nog gewerkt moet worden.
14.     Op den Bosch
Tocht: 77 (14)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Noord-Brabant


Het café “Jäger im Grűnewalt is al 5 jaar gesloten. Dat is jammer volgens een bewoner, die aardbeienkweker is, want het was een goed café. Men kan geen nieuwe eigenaar vinden. Op den Bosch ligt op een kleine hoogte boven een restant van een oude waterloop.
De aarbeienkweker is opgegroeid op boerderij “De Vliegenberg”, dat een eeuwenoude geschiedenis kent. Zijn moeder trouwde met een man met vier voorkinderen. Zelf ging hij de tuinbouw in en begon een eigen bedrijf. Eerst was het vooral sla, later werd het witlof en nog later augurken. Vooral aan de augurken heeft hij veel kunnen verdienen. Tenslotte kwam hij in de aardbeien terecht. De dorpsjeugd verdiende met plukken wat geld bij om zo grammofoonplaten of een brommer te kunnen kopen. Later werden het Turken, die op zijn bedrijf kwamen werken. Die uit Boxmeer waren goed, die uit Cuijk waardeloos. Nog later werden het Polen, die van het plaateland waren goed, die uit de stad kon je beter niet hebben. Nu werken er weer jongens uit het dorp bij de pluk, maar je moet ze wel leren de vruchten niet te beschadigen. Zij zoon zit ook in de aardbeien, maar ze hebben allebei hun eigen bedrijf. Er kan bijna het hele jaar gekweekt worden in de kas en in de open lucht. Hij gaat verder met het snoeien van de heg, want daar was hij mee bezig.
15.     Bergen
Tocht: 77 (15)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


Bergen ligt op een rivierduin langs de Maas. Het was vroeger het gemeentecentrum, maar werd in de oorlog verwoest, omdat het midden in de frontlinie lag. Bij de wederopbouw kon het dorp zich niet uitbreiden, daar was het stukje hoge land te klein voor en lager bouwen was te gevaarlijk door de overstromingen van de Maas. Het gemeentecentrum verhuisde dan ook naar Nieuw Bergen een paar kilometer verderop.
Vanaf het veer moet je even een kleine heuvel beklimmen en dan kom je bij het voormalig gemeentehuis. Verderop staat de oude Romaanse kerktoren, althans de ruïne ervan. In 1932 werd de parochiekerk verplaatst en de toen mocht blijven staan. Hij werd in 1942 gerestaureerd en in 1945 weer verwoest. Geld om hem weer op te bouwen is er niet. Naast de toren staat een bescheiden graf monument je voor de ongeboren kinderen met de tekst “Omdat in het zwakke, Gads kracht machtig is”. Bij een huis schuin tegenover het kerkhof is een klein ooievaarsnest als landingsbaan gebouw in afwachting van de geboorte van een kind. Aan het raam het bericht “landing delayed”.
16.     Nieuw Bergen
Tocht: 77 (16)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


Nieuw Bergen is inderdaad nieuw met een groot wit stadhuis en de naam van de gemeente geschreven met kleine buxusplantjes. Twee gemeentewerkers zijn aan het snoeien.
Op het plein met veel parkeerplaatsen staan de winkels. Een groepje hangjongeren staat indruk op elkaar te maken. De voorbijgangers kunnen gerust hun boodschappen doen.
Er is een net een nieuw verzorgingshuis gebouwd een paar straten verderop. Nieuw Bergen is duidelijk het voorzieningencentrum van deze streek.
17.     Smal
Tocht: 77 (17)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


De zijweg van de Siebengewatseweg heet naar het oude buurtschap Smal. De weg is niet verhard en loopt langs een mooi stil stukje boerenland. Er is een boerengolfbaan aangelegd met roestige landbouwmachines voor de boerensfeer. Een hond blaft boos van achter een hek.
18.     Heukelom
Tocht: 77 (18)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


De weg over de Heukelekomse heide is bochtig en mooi. Heukelelom ligt over de provinciale weg vlak langs de Maas. Het is weer een plek waar het water niet kon komen. Verscholen tussen de bomen staat een kleine kapel gewijd aan de heilige Anthonius. Voor de deur staat een uitdagend beeld van de duivel, die de heilige probeerde te verleiden tot het kwaad. Clemens Driessen is de kunstenaar. De kapel werd in de 80-jarige oorlog verwoest en daarna weer opgebouwd. In 1820 ging het weer mis bij een waternood. In de laatste oorlog namen de Duitsers de klok mee. Door de inscriptie werd de klok teruggevonden en teruggeplaatst. Er stond op dat de klok in 1904 door de bevolking van Heulelom was geschonken. Deze daad had duidelijk Gods zegen.
19.     Gening
Tocht: 77 (19)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


Waarschijnlijk lag er een landhuis of een grote boerderij aan de huidige provinciale weg. De restanten van de poorten staan er nog. Er groeit nu een struik uit. Er staat nu een bescheiden huis van iemand die veel van paarden houdt. Bij een benzinepomp langs de weg is veel rood en je kunt er ook een rode auto kopen.
20.     Afferden (Bergen L.)
Tocht: 77 (20)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


Afferden ligt aan de Maas, maar een rondweg vormt een soort scheidingsmuur. In het dorp is weer een kapel nu gewijd aan Onze Lieve vrouwe van de 7 Smarten. Een groepje van 7 dames is met hun Noorse wandelstokken op weg naar de kapel. Voor elk van hen wacht een smart.In de hoofdstraat zijn echte Limburgse vlaaien te koop en op het cafetaria ’t Eendje staat een vaag schilderij van paarden die tonnen bier vervoeren. De kerk is nieuw en ernaast staat weer een oude toren. De pastoor verstopt 7 albasten reliëfs in zijn kelder. Nu staan ze weer achter het hoofdaltaar in de nieuwe kerk.
21.     Hengeland
Tocht: 77 (21)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


Vlak na het luxe hotel aan de provinciale weg moet men afslaan. Op de hoek staat een mooie oude boerderij. De weg gaat hier over in een zandpad. Tussen de bomen door is een oud huis te zien. Het heeft een doorgezakt dak en oogt zeer schilderachtig. Dit is het ook, volgens de man die er geboren is. Schilders staan in de rij om zijn geboortehuis op het doek te vereeuwigen. Lang stond het huis aan de rand van een heideveld. Nu is alles overgroeid door bomen. Er liep geen weg naar het huis , een smal paadje voor een kruiwagen was voldoende,. Wagens en fietsen had zijn vader toen nog niet. Water en elektriciteit kwamen pas toen hij ongeveer 10 jaar oud was. Nu is hij 61 en heeft eindelijk tijd om andere dingen te gaan doen. dan werken. Zo is hij deze week op zoek gegaan naar de bron van een oud verhaal van zijn vader, het verhaal over Jan den Duvel uit Aijen. Die heeft echt geleefd rond 1900 en was een gevreesd smokkelaar en zwerver in deze streek.
Hij zal nog eens verder zoeken naar andere verhalen over deze Jan de Duvel. Zelf woont hij niet meer in zijn geboortehuis, maar zijn broer nog wel.
22.     Heijen
Tocht: 77 (22)
Bezocht op: 13 oktober 2008
Provincie: Limburg


In Heijen staat de aankomsthalte van een vroegere tram, maar ook een echt kasteel. Het lijkt een hotel of restaurant, maar het is gewoon het huis van de familie Rovers. Die bouwde het weer op, toen het na de oorlog in verval was geraakt. Ze kregen daarbij de hulp van asielzoekers, die er wel in mochten wonen, maar niet mochten werken. Ze staken de handen uit de mouwen en dat scheelde veel geld. Het kasteel straalt een lange geschiedenis uit en dat heeft het ook. Het is een middeleeuwse waterburcht, die de grens bewaakte van het gebied van de heer van Kleef. Er is een mooi verhaal aan het kasteel verbonden. De Spanjaarden waren een tijdlang gelegerd in het kasteel en als dank had de aanvoerder een mooi cadeau bedacht. Hij nam de heer van Boxmeer gevangen, die de aartsvijand was van de vrouwe van Heijen. Het was water en vuur tussen die twee. Ze sloot haar buit op in een hok naast de toren en kon zo elke dag even naar hem gaan kijken.