Tocht 74 - Over Terschelling
Datum:
10 September 2008
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt en 22 graden.
Wind: ZW-5


Reisgegevens:
Tijdens een korte vakantie op Terschelling
Met de auto naar Harlingen
Met de boot naar Terschelling
Tocht: van West Terschelling van West Terschelling

Afstand:
Tocht: 45 km

Aantal plaatsen:  18
 
1.     West-Terschelling
Tocht: 74 (1)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


De binnenkomst in de haven van West Terschelling blijft een bijzondere gebeurtenis. Het eiland in de verte en de Brandaris, die steeds groter worden. De vaargeul naar het eiland is maar smal en maakt een scherpe bocht. Boeien aan beide zijden geven de weg aan.
Rederij Doeksen viert haar 100 jarig bestaan. Tot voorkort hadden ze het alleenrecht. Een groep eilanders was het daar niet mee eens en nam een eigen vleugelboot in dienst, de Willem Barentz. De boten liggen nog wel gebroederlijk naast elkaar in de haven.
Aan de haven ligt de fabriek van boeien en tonnen in felle kleuren, vlak naast de oude loods van de reddingsboot. In dit gele gebouw is nu de duikschool Equador gevestigd. De duikers blijven op zoek gaan naar het goud van het gezonken fregat La Luitine. Het lukt wel om een schip te vinden met een lading graniet. De grote blokken weren omhoog gehaald en zijn nu omgevormd tot een indrukwekkende beeldengroep op de dijk rond de polders.
West is in de afgelopen jaren druk geworden, de straten zijn gevuld met winkels en mensen. Terschellinger matten zijn nog wel te bestellen, maar worden wel in Tunesië gemaakt. Naast de Dominees Glop staat het oudste dorpshuis van Friesland uit het begin van de 20ste eeuw. Volgens de burgemeester hoorde Terschelling toen nog bij Noord-Holland.
De vuurtoren Brandaris heeft de tijd doorstaan.
2.     Land ('t)
Tocht: 74 (2)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Achter de Dennenval ligt de stevige dijk om de polders, die aan de Waddenzee grenzen. Op een ouder fietskaart van meer dan 30 jaar gelden ligt aan de Hoofdweg het buurtschap ’t Land. Er zijn inderdaad nog een paar boerderijen te herkennen, maar hotel Bornholm laat zien, dat het toerisme het leven van Terschelling is gaan bepalen. Vlak achter de dijk is een industrieterrein aangelegd en daar zijn niet alle eilanders gelukkig mee. Toch is duidelijk over de plek nagedacht. Waar de dijk een bocht maakt staat een indrukwekkend monument ter gelegenheid van 25 jaar Oeral, geschonken door de bevolking. Een Israëlische kunstenares maakt een groep van 6 beelden over Terschelling uit grote brokken graniet, opgedoken uit een wrak in de Noordzee. Het ging om de lading van het stoomschip Otto, die in 1903 verging. De zoon van een passerende fietser dook mee en nam een paar stukken graniet mee voor zijn eigen tuin.
3.     Halfweg (Fr)
Tocht: 74 (3)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Tussen de Hoofdweg en de duinenrand liggen een aantal campings met stacarravans. Ze vallen niet erg op achter de heg en achter de voormalige boerderijen. Ook de naam, De Wulp, doet landelijk aan. Half weg ligt natuurlijk halfweg West en Midsland. Een Italiaans pizzarestaurant heeft zich terecht Isola Bella genoemd. Je kunt er ook biefstuk met cranberrysaus krijgen.
4.     Hee
Tocht: 74 (4)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Hee ligt op de grens van de polder en de duinen. Toen het hier nog waddenzee was bleven de paar boerderijen droog bij storm en vloed. Een vrouw op een fiets stopt en is blij met de weidsheid van deze plek. Ze is op Terschelling geboren en dus een “eilander”. Haar grootvader Krul was de eigenaar van de scheepswerf Krul, een begrip in vroegere tijden, toen de vissersboten regelmatig opgelapt moesten worden. Haar andere opa was betonner in dienst van de kustwacht en controleerde of alle boeien nog op hun plaats lagen. Ook haar vader was verbonden met de zee en voer op de grote vaart. Omdat zijn thuishaven Amsterdam was verhuisde het gezin naar de hoofdstad. Maar ze blijft “eilander” en moet elk jaar terug naar Terschelling. Ze is boos op het nieuwe industrieterrein en mist de oude haven.
5.     Horp
Tocht: 74 (5)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Ook Horp is niet meer te vinden op de huidige kaarten. Het ligt vlak voor Kaart en bestaat nu uit een paar kippenschuren, een huis en wat stallen voor paarden. De kippen lijken verdwenen, maar twee honden bewaken het terrein. Voor het huis Horp 3 staat een oude rode postbus.
6.     Kaart
Tocht: 74 (6)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Kaart ligt op een heuvel en de boerderijen bleven zo droog voor het stijgende water van de Waddenzee. Een boerderij is onlangs nogmooi gerestaureerd en dateert trots 1887 op de gevel. De ander boerderij is omgebouwd tot pension en groepsaccomodatie. Een klein paadje loopt naar opa’s houtgalerie, een klein huisje, waar houten speelgoed wordt verkocht.
7.     Kienum
Tocht: 74 (7)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Kienum ligt tegen de dijk langs de Waddenzee en op de hoekwaar de Stieperpolder begint. De oude dijk ligt er wat zinloos bij, maar een eenzame schilderes probeert de schoonheid van dit landschap voor de eeuwigheid vast te leggen. Er is een hek, zodat de koeien niet gaan zwerven. De huizen van Kienum staan dicht bij elkaar op het hogere land. Een pony heeft zijn plek in de voortuin en graast.
8.     Baaiduinen
Tocht: 74 (8)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Baaiduinen ligt langs de hoofdweg en naast de karakteristieke huizen en boerderijen van Terschelling is er ook een uitspanning met terras. Ook heeft een bewoner de branderis in zijn tuin nagebouwd. Richting Midsland staat een klein standbeeld langs de weg. Het is het Styper-vrouwtje. Ze speelt de hoofdrol in een oude legende. Haar vinger wijst naar het Styperkerkhof op een heuvel met oude grafstenen. Toen Engelse soldaten het eiland hadden veroverd wilden ze ook oprukken naar Midsland en de overige dorpen. Het doel was om alles plat te branden en leeg te roven. Het vrouwtjes sprak de legendarische woorden” “Ze staan er met honderden en ze liggen er met duizenden”.De Engelsen meenden door de mist een vesting met veel manschappen te zien en trokken zich terug. Terschelling was gered.
Een mooi verhaal.
9.     Midsland
Tocht: 74 (9)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Vanuit de polder is de kerk van Midsland te zien boven de huizen en de bomen. Toch is de toren niet hoog. Werklieden zijn bezig de wijzerplaat te restaureren en dus mag niemand het hek binnenkomen. Aan het hek hangen foto’s van Midsland in vroegere tijden. Het was een dorp met karren, paarden en een hoefsmid. Er zijn foto’s van de eerste toeristen en het begin van het hippietijdperk.
De hoofdstraat heeft nog steeds zijn mooie bomen en is alleen toegankelijk voor fietsers. De auto’s worden rond het dorp geleid. Op de hoek staat nog steeds het oude cafe, nu met terras.
De gereformeerde kerk aan het eind van de straat richting Formerum wordt verbouwd. Het ziet ernaar uit, dat het zijn bovenaardse rol gaat verliezen en gewoon een woonhuis wordt van twee jonge mensen.
10.     Seeryp
Tocht: 74 (10)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Op het bordje staat Seeryp, op een vroeger kaart stond Striep en het voormalige kerkhof op de heuvel heet Styperkerkhof. Het was de plaats van een oud kerkje, dat er al rond de 10 eeuw in hout stond. In de 11e eeuw was er een tweede houten versie en in de 12 e eeuw kwam er een kerk in tufsteen, die in de 15e eeuw vervangen werd door baksteen. Nu is er alleen nog de omtrek in stenen te zien en een informatiebord. Vooral de oude grafstenen maken deze plek toch indrukwekkend. Een steen met het verhaal van Rein Gerrits Doeksen en Antje Gerrits Sybe vertelt het verhaal van een zoon, die ze vroeg moesten verliezen en een dochter die stierf een maand voor haar moeder in 1838. De overige stenen zijn oude stoepstenen, die langs de huizen stonden om de stoep te beschermen tegen de wielen van de paard en wagens. Omdat stenen duur waren kregen ze later de functie van grafsteen.
Het echte Seeryp ligt wat verder op aan de dijk op een duinrug. De huizen staan dicht bij elkaar.
11.     Landerum
Tocht: 74 (11)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


De voormalige boerderijen liggen langs de weg, die door het buurtschap loopt. Er staat een benzinepomp en op de deur van een stal is een steigerend paard geschilderd. Je kunt hier overal paarden huren en als je dit wat eng vindt mag je mee met de huifkar.
In Landerum zijn zonnebloemen te koop, die vers voor je ui de eigen tuin worden gesneden.
12.     Formerum
Tocht: 74 (12)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


De koffiemolen is al vanaf de weg te zien. Natuurlijk was het vroeger een gewone molen, die het graan voor het hele eiland maalde. Maar toen in de zestiger jaren van de vorige eeuw het graan verdween kwam te molen stil te staan. Het werd een molen, waar je koffie kon drinken met gebak en voor de kinderen een ijsje met een plastic molentje. De gekleurde waren het meest in trek en op zolders moeten ze ergens nog tussen het oude speelgoed liggen. Nu zijn het gewone draaidingen geworden, omdat de fabriek van de echte plastic molentjes ermee stopte. De goede tijden zullen nooit meer terugkomen. De huidige eigenares heeft het allemaal zien veranderen, maar de inrichting van de molen heeft alle jaren doorstaan.
In Formerum is ook proeverij van cranberrywijn. Maar die is maar één maal per dag en daar zijn de eigenaars streng in, want het is de bedoeling, dat je na de film op zoek gaat naar de vele crandberryproducten, die daar uitgestald zijn. Het gaat om thee, sappen, borrels en wijnen al dan niet met passend servies. Alles kan ook naar je eigen huis gestuurd worden, omdat de geneeskrachtige werking van de bessen verslavend kan werken. Het is goed voor blaas en nieren en nog veel meer.
13.     Lies (Terschelling)
Tocht: 74 (13)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Het wrakkenmuseum van Terschelling valt formeel onder Formerum, maar het ligt toch wel erg dicht bij Lies. De weg ernaar toe ligt heel mooi op de grens met de polder en met zicht op de eendenkooien. De wrakken staan ook buiten o.a. een stuk van de wand van een schip, een kanon en de geschutkoepel van een duikboot. Een foto van de bemanning is erop geplakt. Binnen wordt het voor kinderen spannend gemaakt met een piratenschip. Voor de rest is het de bedoeling om ook hier te eten en te drinken. Je mag ook aan de romantiek van gezonken schepen toch wel wat verdienen.
14.     Hoorn (Fr)
Tocht: 74 (14)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland

De kerk van Hoorn ligt tussen de bomen en is via een smal paadje te bereiken. Ze hebben de vroegere tijdsbal in hout geplaatst. Vroeger werd de bal aan de kerk gehesen zodat de boeren op de velden konden zien hoe laat het was. Het cafe “De groene weg” van Hessel is er nog steeds. Hij zal er vast nog wel eens zingen. Zou hij ook nog 1 maal per jaar in Ahoy optreden?
15.     Oostereind (Terschelling)
Tocht: 74 (15)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


In de glorietijd van de hanzensteden was achter Oostereind een doorgang: het Koggendiep. Terschelling bestond toen uit twee eilanden. De schepen uit Kampen voeren zo naar de Oostzee. Het diep verzandde en de stufdijk maakte er één eiland van. Achter Oostereind begint de Boschplaat. Net achter de dijk ligt nog de oude wierschuur. Daarna zijn zeekraal en lamsoor de baas. In Oostereind zijn veel accommodaties met paarden voor de toeristen.
Langs de weg staan kleine vaasjes met bloemen te koop. Je kunt het geld in een potje doen.
De vlag van Terschelling waait met zijn vele kleuren in de zeewind.

16.     Midsland Noord
Tocht: 74 (16)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Midsland Noord is een verzameling vakantiehuizen, maar wel met een echte kerk. De kerk luistert naar de naam E 10 en dat staat ook op een echte boei in de hoek van het grasveld. Je kunt van hieruit een wandeling maken met dominee Mathilde De Graaff en praten over de grote levensvragen. Het kan in een groep, maar ook individeel. De neige voorwaarde is, dat je een wandeling van 2 uur kan volhouden.
Op de kruising met de weg naar zee staat een echte snackbar. Het is er Hollands druk op deze mooie nazomerdag. Dit in tegenstelling tot de Mexicaan.
De weg naar Midsland is afgezet in verband met het paardenrennen. De weg is bestrooid met zand en de paarden zijn echte Friese stamboekpaarden. Het maakt niet uit of er iemand bovenop zit of in een wagen er achter. De laatste zal de volgende rit dan ook winnen. Bij de finish is het erg druk. Veel mensen zijn al vroeg aan het bier en de band speelt heel verdienstelijk het repertoire van de band Zonder Naam. Er zijn ook loten te koop en de prijs is niet mis, een echt paard is de hoofdprijs. Hij of zij heet Aebe K, geboren op 22-04-2008. Zijn vader is Jisse 433 stb en zijn moeder heet Hester. Je moet er wel plaats voor hebben in je gang.
17.     Midsland aan Zee
Tocht: 74 (17)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland

Vlak achter de laatste rij duinen ligt Midsland aan Zee. Verspreid in de duinen liggen hier de vakantiehuisjes. Op de kruising van het schelpenpad en de hoofdweg ligt een monument voor Marlies, die op deze plek haar laatste levenslicht zag. Het was op 7-7-2004.
Wat er precies is gebeurd, daar mag de bezoeker naar gissen, maar het verdriet en de liefde voor haar stralen uit van deze bescheiden gedenkplaats. Terschelling zal voor de ouders en haar zusje nooit meer hetzelfde zijn. Een vlinder van gekleurde kralen houdt nu de wacht.
Het meertje in de duinen is blauw en stil.
18.     West aan Zee
Tocht: 74 (18)
Bezocht op: 10 september 2008
Provincie: Friesland


Het pad van Midsland aan Zee naar West aan Zee komt langs vochtige duinpannen. Een graafmachine haalt de hoge struiken weg om de natuur opnieuw een kans te geven.
Tussen de lage begroeiing staat een man in een camouflagepak heel hard te werken. Hij haalt een
Bak met metalen punten door de struiken. In de bak liggen de rode cranberrybessen, die via een pastic mand in jutte zakken terecht komen. Daarna gaan ze naar de fabriek op West Terschelling, waar ze verwerkt worden tot jam, sap, wijn, thee, mosterd en nog veel meer producten. De fabel over het aangespoelde vat met bessen uit Amerika, die ontkiemden in de duinen,is onzin. Volgens de ervaren plukker zijn ze gewoon met de vogels uit Rusland meegekomen. Het is elk jaar weer een heel gedoe wie welke “plak” zal krijgen. Het werk op “Douwesplak” is het zwaarst, afgelegen in de duinen. Daar zouden eigenlijk de jongste en de sterkste mannen moeten werken. Het is voor de toeristen streng verboden nu zelf te plukken. De boete loopt op tot € 75,-. In november wordt alles vrijgegeven voor de napluk. Cranberry’s zijn wat zuur, maar erg gezond. Ze helpen echt tegen blaasproblemen.