Tocht 67 - Over schillen, roofvogels en een beroemde ingenieur
Datum:
11 Juni 2008
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
27 graden.
Wind: Noord 2


Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Apeldoorn met de trein
Tocht: Apeldoorn –Apeldoorn op de fiets (met een lus op het eind om 3 resterende plaatsen rond Apeldoorn alsnog te bezoeken)
Apeldoorn - Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein op de fiets

Na Klarenbeek veel tijd en moeite om De Kar, Wilp-Achterhoek en Teuge te bezoeken
Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht: 90 km
Totaal: 118 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Ugchelen
Tocht: 67 (1)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Ugchlen staat als een wijk van Apeldoorn aangegeven. Op de rotonde staan drie tuinscheppen van bijna twee meter hoog. Het is duidelijk een kunstwerk en volgens een tuinman in Beekbergen zijn er in en rond Apeldoorn meerdere kunstzinnige kunstwerken aangelegd. Het is een onderdeel van de internationale Triënnale Apeldoorn, een kunstmanifestatie die 100 dagen zal duren en elke 3 jaar terugkomt. Zo is er bij paleis ’t Loo een laan verfraaid met vogelhuisjes in allerlei kleuren. Apeldoorn hoopt er wereldberoemd mee te worden. Ik ben op zoek naar de oude kern van het dorp met kerk. Wel staan hier en daar oudere huizen langs wegen met mooie bomen, maar het meest is toch nieuwbouw met veel oranje, omdat deze week het EK-voetbal van start is gegaan. Maar dit verschijnsel geldt voor heel Nederland.
2.     Engeland (G)
Tocht: 67 (2)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Engeland ligt op een open stuk met weilanden met rondom bossen. Een bewoner van een wit huisje vertelt me waar de Engelanderweg en het Engelandkamp naar toe gaan. De huizen staan er vrij en op een toegangspad van een huis met veel wilde bloemen staat een antieke vrachtauto te pronken. Wat verderop hangt een bordje met “Marrys bloemen- en kruidenhuis” Het ligt wat van de weg af en de poort staat open. Marry is wel thuis maar zeer druk aan de telefoon. Wachten helpt niet, ze blijft praten. Het uitzicht op de paradijsachtige tuin met het vandaag zonder de toelichting van de schepster doen. Ik hoor haar wel zeggen, dat het vele werk haar een beetje overloopt, maar dat ze van stilzitten ook niet gelukkig wordt.
3.     Beekbergen
Tocht: 67 (3)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Bij binnenkomst van Beekbergen staat op een witte zijgevel de aanduiding van een vroegere middenstander Bredewold, die in fruit en groente deed en er een aardappelhandel op na hield.Het mooiste is toch zijn telefoonnummer 320. Er is inderdaad een kleine beek, die de weg kruist en een heuvel, die ook wel berg genoemd mag worden. Bij de kruising linksaf, dan kom je in het dorp en bij de kerk. Het schoolplein is compleet oranje. Alle kinderen, meesters en juffen hebben oranje kleren aan. Die avond moet Nederland zijn eerst wedstrijd spelen tegen Italië. De uitvinder van dit festijn is “meester Frans”, die net benoemd is tot directeur. Hij draagt natuurlijk oranje, maar heeft ook een leeuwenmasker op. Ook waagt hij zich aan een voorspelling van de uitslag, een 1-0 overwinning voor Nederland. Hij is te voorzichtig. Het zou 3-0 worden.
Op het hele schoolplein lopen twee meisjes in afwijkende kleuren, respectievelijk rood en wit. Op de vraag waarom ze zo dapper waren om dit te doen, reageren ze verontwaardigd. Het rood is bijna oranje en het wit heeft een oranje randje. Ze hebben duidelijk ouders, die niet van voetballen houden.
Bij de kerk staat heel sober en ingetogen een beeldje tussen het groen. Bij navraag bij de plantsoenwerkers blijkt het een freule te zijn, die veel goed heeft gedaan voor Beekbergen. De voorman vertelt me uitgebreid over de artistieke aankleding van alle rotondes in en rond Apeldoorn als onderdeel van de internationale Triënnale Apeldoorn 2008. Hij is een kunstliefhebber of heeft geholpen bij de aanleg.

4.     Lieren
Tocht: 67 (4)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De weg tussen Beekbergen en Lieren en heuvelachtig en dus zijn er wielrenners. Vlak voor Lieren ligt de spoorlij, die door koning Willem III is aangelegd. Dat was ten behoeve van o.a. de papierindustrie. De lijn werd tot 1975 gebruikt voor reizigers en in 1984 reed er de laatste goederentrein. Er is een echt station, maar dat het Beekbergen. Hier vertrekken ’s zomers de stoomtreinen voor de toeristen. Alles is historisch ingericht en de stationschef draagt een echte pet. Op de rails staat veel oud materieel en er is een draaischijf, die de locs naar de overdekte werkplaats kan draaien. Het onderhoud en het herstel gebeurd door vrijwilligers.
Het kerkje van Lieren is bescheiden en nieuw en de straten zijn rustig. De weg richting Oosthuizen gaat via de Molenbergweg over een heuvel met een wijds uitzicht. Het is er mooi.
5.     Oosterhuizen
Tocht: 67 (5)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De oude school van Oosthuizen is nu dorpshuis en sportzaal geworden. Op de brievenbus staat, dat er een reünie van de familie Brouwer is De nieuwe school staat ernaast. In tegenstelling met de meeste dorpen werd de school hier te klein. Er wonen veel stedelingen in Oosthuizen en de school heeft in de streek een zeer goede naam. Dat komt door het enthousiaste team en de stimulerende directeur (v). Ze doen veel aan sport, maar zijn ook wel streng, maar zeer positief naar de kinderen. Dat spreek veel ouders toch aan. Dit is de mening van een passerende ouder.
Op een steen voor het dorpshuis staat dat Oosterhuizen op 16 april 1945 door de Canadezen is bevrijd. Achter de steen zijn technische mannen bezig om het bedieningspaneel in een pomphuisje te vervangen. Het water voor het gemaal loopt ergens onder de grond. Bij de kruising wordt een huis verbouwd. Het oogt naar een voormalige uitspanning of herberg. Terecht heet het “De Viersprong”.
6.     Loenen (Eerbeek)
Tocht: 67 (6)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De provinciale weg N786 kruist bij een parkeerterrein een beek, die gegraven werd om het Apeldoornskanaal van voldoende water te voorzien. Er is een wandeling naar een echte waterval op de Veluwe. Het voormalig hotel ziet er nostalgisch uit, maar lijkt nu door Polen bewoond, die hier werken. Hun vlag hangt voor de ramen.
De kerk van Loenen staat op een kleine heuvel met ernaast een zestal graven. Ze zijn van uiterlijk 1888 en dat is verklaarbaar, omdat er 1892 een nieuwe begraafplaats achter de kerk is aangelegd. De poort is geschonken en opgesierd met een gouden vlinder en een bij. Vlak achter de poort liggen twee graven met houten zerken. De naam van een overledene is nog te lezen, de ander bijna niet meer. De tijd heeft er zijn tanden ingezet. De toren van de kerk is van 1557 en de kapel is in 1861 vernieuwd. Als verdere bijzonderheid meldt het bordje nog, dat hier de grafkelder van de familie Hackfort is, de voormalige bewoners van kasteel De Horst.
In de bocht van de weg richting Eerbeek rusten de fietsers uit.
7.     Eerbeek
Tocht: 67 (7)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De weg van Loenen naar Eerbeek ligt op de grens van de heuvels van de Veluwe en het vlakke land rondom de rivier de IJssel. Op een rotonde staat een schepping van zilveren rollen, die vast iets met de papierindustrie te maken zullen hebben. De bakker van Eerbeek is helemaal op de Oranjegekte ingesteld, van de tompouces tot de zakjes. Er is een echte centrum met winkels in Eerbeek. Even buiten het dorp links loopt een weg langs een terrein waar net de Oranjekermis wordt ontruimd. Er waren optredens van de gebroeders Ko en DJ Hennie. Wat verderop staat een muziektent met de hele geschiedenis van muziekvereniging Eendracht. Die werd in 1898 opgericht en de muziektent werd in 1909 ingewijd. Dat gebeurde nog een keer in 1951 en in 2000 vond een restauratie plaats. Er hangen mooie foto’s van groepen ernstige mannen met hun instrumenten. Nu heeft de vereniging een oefenlokaal aan de overkant tegenover de oude oliemolen. Die olie was heel bijzonder, die werd geslagen uit beukennootjes en dat leverde de allerbeste pannenkoeken en oliebollen op. De molen is in 2007 gerestaureerd.
Over de beek kom je bij een landgoed, dat nu alleen maar voor commerciële doeleinden is ingericht.
8.     Hall
Tocht: 67 (8)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland

Hall is maar klein, maar heeft wel een echte kerk tussen de groene bomen. Bij die kerk staat een bijzondere gedenksteen. Hij lijkt op een grafsteen, maar is een eerbetoon aan Ir. Cormelis Joh. Van Doorn. Die is in Hall geboren en leefde al een tijdje geleden, van 1837 tot 1906. Hoe hij in Japan terecht is gekomen wordt niet vermeld, maar hij is daar wel een beroemdheid geworden door de aanleg van Asaka-waterwerken..Vanwege de waterwerken spuit er nu water tegen de monument. Sinds 1988 zijn er vriendschapsbanden tussen Hall en de stad Koriyama. Een fietsende vrouw is niet onder de indruk van de “grafzerk”, maar wel van het verhaal en het landschap tussen Zutphen en de Veluwe. Ze kende het nog wel van jaren terug.
Bij de splitsing staat een boom, die kort na de bevrijding in 1945 is gepland en die laat zien wat er in 63 jaar gegroeid kan worden. Aan de ene kant staat het kleurrijke kinderdagverblijf en aan de andere kant waperen oranje vlaggetjes. Hall is een dorp van de wereld.
9.     Empe
Tocht: 67 (9)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De weg naar Empe loopt via Tonden, nog bekend van een eerdere fietstocht.Bij Huis Empe begint een dode arm van de IJssel. Het is een heel mooie weg met een mooie begroeiing. In Empe komt men bij de nieuwe IJsseldijk en op de hoek staat het particulier verzorgings- en revalidatiehuis “De Zonneburg”. Voor het raam staat een man in een rosé overhemd op bezoek te wachten. Een vrouw belt aan, maar komt niet voor hem. Op de hoek laten vier jongens een scooter razen en om beurten racen ze c door de rustige dorpsstraat. De trein stapt echt in Empe en wat verderop richting Voorst staat een mooi vervallen stationkoffiehuis.
De weg naar Empe loopt via Tonden, nog bekend van een eerdere fietstocht.Bij Huis Empe begint een dode arm van de IJssel. Het is een heel mooie weg met een mooie begroeiing. In Empe komt men bij de nieuwe IJsseldijk en op de hoek staat het particulier verzorgings- en revalidatiehuis “De Zonneburg”. Voor het raam staat een man in een rosé overhemd op bezoek te wachten. Een vrouw belt aan, maar komt niet voor hem. Op de hoek laten vier jongens een scooter razen en om beurten racen ze c door de rustige dorpsstraat. De trein stapt echt in Empe en wat verderop richting Voorst staat een mooi vervallen stationkoffiehuis.
10.     Voorst (Zutphen)
Tocht: 67 (10)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De binnenkomst van Voorst is overweldigend. Er is een begroeting van de plaatselijke schillenboer. Nu loopt hij met zijn handkar en haalt de schillen en voedselresten op voor zijn twee koeien, maar vroeger reedt hij met paard en wagen en voorzag veel boeren van veevoer. Daar kon hij net van leven. Hij is zeer spraakzaam, maar wel in een oud plaatselijk dialect. Tussentijds worden alle voorbijgangers uitbundig begroet. Trots laat hij zich fotograferen bij zijn kar.
Bij de kerk staat de hele geschiedenis en die is lang. De kerk stond er al in 843 en viel onder de Abdij van Prum, vandaar de Eifelstenen, die nog aan de onderkant zitten. In 1627 kreeg de kerk gebrandschilderde ramen van de stad Zutphen. In de oorlog werd alles zwaar beschadigd en in 1973 deed de storm nog een keer hetzelfde. De dorpsbewoners betaalden zelf de restauratie.
Even buiten het dorp wordt de feesttent opgebouwd en langs de grote weg staat een huis met een rustende beer in de gevel. Nog wat verder richting Wilp is er een Taxas-achtige eettent en voordat de beek de weg kruist komt men de oude boerderij “De Adelaar” tegen.
11.     Appen
Tocht: 67 (11)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Een smal weggetje slingert zich door de velden. Een boerderij wordt verbouwd. In de voortuin staan de aardappelenplanten keurig op een rij. In de schuur hebben de machines even rust. In Appen wordt het hooi binnengehaald. Een boer op jaren zet de blokken nog een keer goed, zodat ze beter kunnen drogen. Hij heeft hier jaren echt geboerd, maar de echte lol is er in de loop der tijd wel afgegaan. Te veel regels en weinig verdiensten. Naast zijn boerderij staat een oude tractor met een antieke hooimachine. Er was geen rivaliteit tussen de mensen van Appen en die van Gietelo. Dat kwam omdat ze met elkaar op school gingen in Gietelo, toch wel een stuk lopen. Het school gebouw staat er nog, maar is nu een soort kunstacademie. Nog lang zie ik zijn blauw geruite overhemd tussen het gele gras.
12.     Gietelo
Tocht: 67 (12)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Langs de provinciale weg staan huizen met veel eigen inbreng van de eigenaar of de architect. Richting Busselo is het weer landelijk met boerderijen met een lange geschiedenis. Op een kruising staat de school, waar de boer uit Appen elke dag naat toe moest lopen. Geen spelende kinderen meer en voor het venster wat keramiek en beeldhouwwerk. Het is nu een kunstcentrum.

13.     Busselo
Tocht: 67 (13)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Achter de kerk wachten de moeders op hun kind. Er is een streekschool en bijna iedereen wordt met de auto opgehaald. Veel kinderen gaan direct door naar de recreatieplas, want het is mooi weer. Achter de kerk ligt een intiem kerkhof met één Nederlands oorlogsgraf. W.J. Lensen is gevallen voor het vaderland. Vlak ernaast een graf van met een boog van keramiek voor een veel te vroeg gestorven kind. Een grote boom aan het eind van de begraafplaats buigt zijn takken troostend over de graven.
Na een omweg verschijnt de plas tussen de bomen. Er wordt heftig gezwommen en gedoken. Een stevig man wil me wel zijn bijzondere truc laten zien en klimt via wat touwen om een hoge paal om dan een reuze bom te produceren. Op de foto staat alleen maar water en dat stelt hem wat teleur.
14.     Wilp
Tocht: 67 (14)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Er staan wat winkels langs de doorgaande weg. Je kunt er b.v. rieten parasols kopen. Rechtsaf kom je bij de kerk en achter de kerk ligt een oude dijk langs de IJssel. Nu is de echte dijk verschoven richting rivier en heb je uitzicht over de Wilperwaarden. De kerk is oud, al in 765 hield een Angelsaksiche priester er een rede. Dus moest er wel een kerk komen, al was dat pas in de 11e eeuw en in de 12e eeuw kwam de toren. De Duitsers namen 2 klokken mee uit de toren in de laatste wereldoorlog, maar die kwamen terug. Er sneuvelde 16 Canadezen bij de overtocht over de IJssel, waaronder de commandant, in april 1945. Ze worden herdacht met een bord aan de kerk. Naast de kerk een landhuis of een pastorie en natuurlijk is er ook een cafe voor bruiloften en partijen. Naast de kroeg staat trots een oldtimer te pronken en op het pleintje waakt een dorpspomp.
Jarenlang leverden de boeren uit de omtrek hun melk aan de Melkfabriek in Wilp. Die ging dicht door allerlei fusies en werd een ijsfabriek en ook die ging dicht. Nu zit er een evenementenbureau in. De schoonvader van de buurvrouw werkt er jaren in de melk en het ijs. Nu werkt ze er zelf in de evenementen. De logo’s van de verschillende jaren hangen nog aan de gevel.
Een groepje bewoners van de psychiatrische inrichting aan de overkant komt aanfietsen. Ook zij zijn in het oranje en verheugen zich op de volgende wedstrijd.
15.     Posterenk
Tocht: 67 (15)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


De molen van Posterenk is van ver af te zien. Hij staat ook midden op de weg door het dorp. De Lionsclub van Voorst heeft ook dit monument van een mooi bordje voorzien. Hierop staat, dat de molen in 1736 is geopend ter gelegenheid van het huwelijk van de jonker van Broeckhuizen en zijn buurmeisje M.J. van Lijnden van de Leeuwenberg. Hij heet de Lathemse of Wilpse molen en stond eerst op het landgoed van de jonker, maar later hoorde hij echt bij het dorp. Aan de gevel hangt een wapen van het echtpaar en op de binten van de molen schreven sinds 1777 alle molenaars hun naam. Op de kruising van het dorp staat een huis, dat in vroegere stijl is opgeknapt. Naast de deur is een steen ingemetseld met de naam “Weltevreden”. Die is niet van de huidige eigenaar, die het huis heeft kunnen huren en zeer tevreden is over de onverwachte ruimte binnen en zijn tuintje. Voor hem kan de naam Weltevreden ook blijven staan.
Rechtdoor en dan staat er een combinatie van een kerkje en een huis. Er staat Bethel op. Een man en een vrouw zijn bezig de heg bij te werken. Het gebouwtje is een gebouw, dat bij een kerk hoort en gebruikt wordt voor activiteiten van de gelovigen en de zondagschool. De dochter van de man woont in het achterdeel, maar ondervindt hier geen hinder van. Het gebouwtje is van 1893 en erachter ligt de vroegere enk.
16.     Klarenbeek
Tocht: 67 (16)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Via een brug over het meertje van Busselo en de Hoofdweg wordt de treinhalte van Klarenbeek gepasseerd. Het ligt ergens midden in de weilanden aan de rand van het Appense bos. In Klarenbeek staat er huis met vlinders in verschillende kleuren. Bij de kruising staat een bord, dat er hier een roofvogeltuin moet zijn. Het is nog wel een stuk fietsen buiten het dorp. De juf van de school in het bos en bij de grote kerk wijst de weg. De tuin is echter gesloten, maar de roofvogelliefhebber is toch nog wel even te spreken. Hij heeft in acht jaar tijd een kaal stuk weiland omgetoverd in een paradijs van bloemen, insecten en vogels. Achter de tuin stoomt de beek en de ijsvogel komt vaak even buurten. Ook de spotvogel is er graag te gast met zijn verwarrende geluiden van andere vogels. Met de roofvogels geeft hij shows, maar daar moet je wel voor betalen. Met de kiekendief en de buizerd lukt dit wel, maar niet met uilen, want die moet je uithongeren en dat wil hij niet.
De vogelaar krijgt bezoek van een ligfietser, die een nest jonge steenuilen wil bijvoeren. Hij doet dit al met kattenvoer, maar volgens een andere kenner moeten er ook ééndagskuikens bij. Die zijn helaas niet op voorrad, maar welk ingevroren muizen en ratten. De prijs van een kilo muizen is in een jaar tijd gestegen van € 2 naar €15. Uiteindelijk gaat de fietser naar huis met een zakje ingevroren houtduif, die thuis in kleine stukjes gezaagd moet worden. Nu nog maar hopen, dat de uilen van duif houden.
17.     De Kar
Tocht: 67 (17)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Bij De Kar kruisen Zutphenseweg en A1 elkaar. Het beeld wordt bepaald door de wegen en het aangebouwde industrieterrein. Hier en daar is nog een verdwaalde boerderij en een zaak, die in De Kar ook tweewielers verkoopt. De buizen en pijpenfabriek heeft de naam van het buurtschap trots op de gevel gezet. De buren doen vooral in stenen tuinbeelden. Je snapt niet goed wat de beelden van Griekse goden in De Kar te zoeken hebben.
18.     Wilp-Achterhoek
Tocht: 67 (18)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Een deel van het buurtschap is opgeofferd aan de VAR, waar vrachtauto’s het afval af en aan rijden. Er is inmiddels een hoge berg ontstaan achter de hekken van het bedrijf.
In het dorp rijst een hoge andere fabriek boven de huizen uit. Aan de overkant staat wat verloren een oude theekoepel. Die hoorde bij de boerderij Sluine, waar een effectenhandelaar uit Deventer graag kwam. Toen de boerderij opgeofferd moest worden aan de afvalverwerking van de VAR ging een dag voor de afbraak de zaak in vlammen op. Het mysterie is nooit opgehelderd, maar de koepel bleef gespaard en krijg zijn nieuwe plaats tegenover de plaatselijke uitspanning.

19.     Teuge
Tocht: 67 (19)
Bezocht op: 11 juni 2008
Provincie: Gelderland


Ik kom wel in het oostelijk deel van Teuge, maar moet weer richting Apeldoorn. Ik zie wel de grote wetering, die richting De Vecht stroomt, maar mis het vliegveld. Misschien later nog een keer.