Tocht 64 - Hollandser dan de Kinderdijk
Datum:
28 April 2008
Weersomstandigheden:
Bewolkt
14 graden.
Wind: Zuid-West 3

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Dordrecht met de trein
Tocht: Dordrecht – IJsselstein op de fiets
Na Minkeloos via Meerkerk – Lexmond en Vianen naar IJsselstein


Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 14 km
Tocht: 104 km
Totaal: 118 km
Aantal plaatsen:  23
 
1.     Papendrecht
Tocht: 64 (1)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Er vaart een waterbus van Dordrecht naar Papendrecht en andere steden aan de Merwede en de Noord. Elk kwartier komt er een nieuwe boot. De schipper buigt zich over de gelaste fietsbrug en zijn assistent verkoopt de kaartjes. Het oude Papendrecht is gebouwd op of langs de dijk. In de diepe polder liggen de nieuwbouwhuizen. Tussen de polder en het water liggen grote fabriekshallen. Erg mooi is het allemaal niet. Toch is er verscholen tussen de huizen een oude scheepswerf met houten wanden en een vervallen hijskraan. Volgens de buurman is het water jarengeleden afgesloten en werden daarna alleen kleinere boten onderhouden.. In de loods liggen de rommelige resten van toen. De eigenaar is met zijn bedrijf verhuisd naar de Voorhaven. Buiten Papendrecht worden de fabrieken groter en het water breder.
2.     Alblasserdam
Tocht: 64 (2)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Even buiten Alblasserdam liggen de enorme hallen van Nedstaal. Vlak achter de snelweg weer een grote fabriekshal, nu met een welkomsbord “Albrasserdam biedt meer, nu en straks”. Naast werkende mannen veel mooie plaatjes van een pittoresk dorp aan het water. Dan is daar de dam in de rivier de Alblas. Die was er al in 1598, want toen gaven de Staten van Holland al octrooi op de sluis. De brug van de “Delfse school” staat vol met gedenkstenen. In 1780, in 1877, in 1906 en ook na de bombardementschade in 1940, werd de polder weer drooggemalen en de sluis hersteld.
Boven het huisje op de brug wapperen dapper vlaggen met Hollandse leeuwen. Het monument laat weer dappere mannen en een leerling zien, die ijverig de romp van een schip van nagels voorzien. De jachthaven is volledig van deze tijd. De kerk van Alblasserwaard staat er wat verloren bij. Even buiten het dorp ligt een stil wiel van een oude dijkdoorbraak.
3.     Kinderdijk
Tocht: 64 (3)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Wie bij Kinderdijk alleen aan molens denkt heeft het mis. Op weg naar de molen ligt onder aan de dijk een dicht getimmerde school uit 1906 mooi en verlaten te zijn. Geen van de voorbijgangers heeft er ooit opgezeten. Er is wel een brede trap naar beneden.
Wat verderop ligt het oude hoofdgebouw van rederij L. Smit en Zonen, maar nog groter is het nieuwe complex van IHC Merwede. Het bord laat zien, dat er veel verschillende onderdelen zijn, zoals het trainingsinstituut voor dredging, de lagesmit en de hydrohamer. Een werknemer legt trots uit, dat er eigenlijk twee hoofdpoten zijn, het bouwen van bagger- en sleepboten en het maken en leveren van onderdelen. Er zijn servicestations over de hele wereld, in Brazilië, Rusland, Singapoor, China en het Midden-Oosten. In 1980 zat het bedrijf bijna aan de grond, maar na twee reorganisaties is er weer volop werk in de baggerwereld. Tot 2011 zijn er orders binnen en het probleem is om voldoende goede mensen te komen. Het bedrijf koopt in de buurt andere werven op. Ja, het gaat goed in de Nederlandse baggerwereld.
En dan is daar aan de andere kant de Kinderdijk met het nieuwe gemaal, dat de Alblasserwaard droog houd. Vroeger deden de vele molens dit werk. Ze kunnen het nog, maar staan er vooral voor de duizenden toeristen uit de hele wereld. Sommigen wagen zich voorzichtig op de fiets, sommigen wandelen of gaan met de rondvaartboot. Fototoestellen hebben het druk. Een stel uit Taiwan wil wel op de foto voor de molen. Ze kenden de molen vanuit de folders en internet, maar de vele ganzen, eenden en futen met jongen vertederden hen toch buitengewoon. En ze hebben gelijk, maar toch blijven deze molen een symbool van Nederland en de strijd tegen het water.
4.     Kortland
Tocht: 64 (4)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland.


Even buiten de drukte van nieuwbouw van Alblasserdam en de lange rij van toeristen bij Kinderdijk is het landelijk in Kortland. De berm is geel door het koolzaad en twee witte huizen komen daardoor sprookjesachtig uit. De schuren van een oude boerderij laten zien, dat boeren in deze tijd geen vetpot meer is. Verloren in het land staan nog twee zuilen van een toegangspoort, die nergens naar leidt. Een meisje met een paart aan de teugel loopt schilderachtig tussen de gele bloemen langs de smalle weg. De voorbenen dragen rode en de achterbenen blauwe schoentjes.
5.     Kooiwijk
Tocht: 64 (5)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Achter de huizen stoomt een mooie brede bocht van de rivier de Alblas. Er staat veel groen langs de oevers. De Kooiwijkse molen hoort volledig in deze omgeving. Langs het water hebben mensen ooit kleine landjes kunnen kopen om daar hun zomerhuisje of visstekje te beleven.

6.     Oud-Alblas
Tocht: 64 (6)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


De boerderij bij binnenkomst van Oud-Alblas staat op een hoge stroomrug net als de andere boerderijen. Wat verderop ligt het party en cateringcentrum “Kat in de wilg”. De kok is net de kippen aan het voeren met groenteafval. De naam heeft te maken met de vorige eigenaar. Die hield veel van katten en wilgen waren er genoeg in deze buurt. De wilgen zijn er nog steeds en de katten ook, zelfs op de windwijzer. Bij de buren bloeien de fruitbomen lenteachtig. Er is een brug over de rivier de Alblas en de kerktoren staat in de steigers. De stenen moeten opnieuw gevoegd worden en er moeten op de top nieuwe leien komen, weet de wachtende man bij de halte van de buurtbus. Een groep Amerikaanse fietsers op leeftijd passeert net het pleintje. Natuurlijk dragen ze allemaal een helm. Dat is bij een snelheid van 12 km toch echt wel nodig.
7.     Wijngaarden
Tocht: 64 (7)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


In Wijngaarden is de Natuur- en Vogelwacht Alblasserwaard gevestigd. In het zelfde gebouw zit het Streeknatuurcentrum. Het ziet er allemaal zo nieuw uit. Op een oud klein schuurtje staat “De Kievit”, misschien is dat ook weer een aparte organisatie of een voorloper. In het natuurgebied erom heen staat het koolzaad samen met het fluitkruid in bloei langs de wegen. Een wit huisje steekt duidelijk af. Een oude boerderij is mooi opgeknapt en er is een meet- en regelcentrum van de Gasunie. Een zijarm van de Alblas stoomt achter de huizen. Langs de weg richting Papendrecht heeft een kapitaalkrachtige paardenliefhebber zijn paleis laten bouwen. De fietsbrug over de Betuwelijn is stijl. Er is nog steeds geen goederentrein te zien.
8.     Oosteind
Tocht: 64 (8)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Aan de dijk tussen Papendrecht en Sliedrecht liggen een paar buurtschappen. Het zijn steeds een paar huizen, die tegen de dijk zijn gebouwd. Op het stuk tussen de dijk en de rivier de beneden-Merwede liggen de fabriekshallen. Aan de andere kant kruipt de nieuwbouw vanuit de diepe polder naar de dijk.
9.     Matena
Tocht: 64 (9)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Na Oosteind loopt de weg over in Matena. Aan de ene kant de opgestapelde gele containers met hoge kranen, aande andere kant nu de nog onbebouwde polder met in de verte de snelweg A15 en de Betuwelijn. Op de hoek het autobedrijf van Vink met verpakt in een grote autoband.
10.     Baanhoek
Tocht: 64 (10)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Langs het water van de Beneden-Merwede staan de grote loodsen van het bedrijf Bioderij. Het klinkt erg milieubewust, maar het is vanaf deze kant niet te zien of dit ook klopt.Na de bocht komt de dijk aan het water en kruist de spoorbaan de rivier. Een meisje wandelt met haar moeder en neemt haar pop uit haar wagentje. Een boot vaart tegen de stoom in.
11.     Sliedrecht
Tocht: 64 (11)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Sliedrecht is vanouds het baggerdorp. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat hier het Nationaal Baggermuseum is gevestigd. In de tuin staan grimmige ijzeren baggerapparaten, die lijken om moderne beelden. Een groep vrijwilligers is samen met de conservator het koetshuis aan het opruimen. Het museum was na de oorlog onderdeel van het Sliedrechts streekmuseum, maar werd te groot en ging zijn eigen weg. Toen de villa van de grote baas “Volkert” (van Volkert/Stevin) vrijkwam, was dit de idealen plaats voor het nieuwe museum. De huidige grote baggerbedrijven zijn de sponsoren. Trots staat er nog een bord, waarop een aantal zijn deze bedrijven 2.500.000 m2 zand op het stand van Texel hebben gespoten. De conservator heeft geen hoge pet op van de verschillende overheden. Ze zeggen mooie woorden over dit unieke museum, maar de daden blijven uit. Neem nu het drama met de baggermolen “Friesland”, de “Rembrand” van het museum. Die moest verplaatst worden vanwege de dijkverzwaring. Het heeft eindeloos geduurt voordat hij weer een plek kreeg. De toegang is voor de bezoekers veel lastiger, zeker voor rolstoelgebruikers. En nu moet hij weer weg, want ze hebben er een industrieterrein gepland. En alsof dit niet genoeg is lekt de dijk ook nog door een verkeerde zuinigheid van Rijkswaterstaat. De damwand zit niet diep genoeg en nu mag het museum met een pomp de lekkende water weer terug pompen. De regering, de tweede kamer, de gemeente, Rijkswaterstaat en zeker ook het waterschap, ze duigen allemaal niet.
Sliedrecht is vooral langs de dijk gebouw, maar heeft ook zijn winkelstraat, zijn nieuwbouw, zijn oude kerk en op de grens met Hardinxveld-Giessendam zijn gerestaureerde synagoge.
12.     Hardinxveld-Giessendam
Tocht: 64 (12)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Op de dijk, op de grens van Sliedrecht en Hardinxveld-Giessendam staat een eenvoudige gerestaureerde synagoge. Die is opnieuw herplaatst in het jaar 5762, 2002 in onze jaartelling. De oude synagoge stond juist vergenoeg van de andere kerken, maar omdat er steeds meer joden naar de steden wegtrokken, waren er uiteindelijk minder dan 10 volwassen mannen om bij de erediensten te zijn. In 1920 sloot de synagoge en werd opslagruimte van een groenteboer. Door een actie van de joodse gemeenschap werd voorkomen, dat het gebouw bij de dijkverzwaring afgebroken werd. Het werd in stukken gezaagd en opnieuw in elkaar gezet.
Om bij het echte Hardinxveld-Giessendam te komen moet de brug over de snelweg genomen worden. Daar komt men uiteindelijk weer een dijk tegen, nu die van de rivier de Giessen. Beneden aan de dijk ligt om een oude houten hooischuur en fietspad met stoplicht. Niet zo vreemd, als men bedenkt, dat buitendams in een boerderij het rijwielbedrijf A. de Bruin(voor service en kwaliteit) is gevestigd. Het rondje is bedoeld om proefritten te maken. Het stoplicht laat zien of ze die dag wel open zijn. Na sluitingstijd gaat het ligt op rood.
Hardinxveld is beroemd om zijn vele kerken met bijbehorende kerkgenootschappen.
Bij de dam in Giessen is nog een oude sluis te vinden met een stenen paal uit 1780, die de grens aangaf tussen de gemeenten Hardinxveld en Giessendam. Het is een mooi plekje, daar op die brug met uitzicht op de oude kerk, die die dag versierd is met vlag en wimpel.
Bij de twee kroegen, staat een blauw bord met de tariefen van alle overtredingen. Zo kost het wildplassen € 75,-, alcohol nuttigen € 50,- en nachtrumoer € 75,-.
13.     Giessen-Oudekerk
Tocht: 64 (13)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Aan de dijk langs de Giessen staan veel oude boerderijen, die getuigen van een rijk boerenverleden. De meeste zijn opgekocht door mensen van buiten en gelukkig mooi gerestaureerd. Soms neemt men wel het model, maar wordt alles nieuw gebouwd. Een boerderij in een bocht heeft de spannende naam “De verkeerde wereld”. Een ingemetseld gedicht maakt ons niet wijzer:
’t land en vee beminnen wij zeer
wat zullen wij beter wensen
dan de zegen van de opperheer
en vrucht voor vee en mensen.
Achter een betonnen trap duikt de Betuwelijn onder de rivier door om aan de andere kant weer boven de grond te komen. Zo heeft men dit mooie stukje Hollands landschap gespaard. Het zal vast veel geld hebben gekost. Wat verderop wil een jongen zijn hond wel op de picknicktafel laten springen om zo een mooie voorgrond te hebben voor een foto van de kronkelende rivier
De kerk staat er mooi bij tussen een rijtje oude huizen en de oude, nu witte school.
14.     Giessenburg
Tocht: 64 (14)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland.

Er zijn niet veel bruggen over de Giessen, maar in Giessenburg lukt het om de rivier te passeren.
Voor de brug is het druk met aanrijdende witte busjes. De werkers op zorgboerderij De Hoef en Klaver 4 hebben hun dagtaak erop zitten. Het gaat om mensen met een verstandelijke handicap en soms nog wat meer. Twee bezoekers hebben die dag erg hun best gedaan. Ze hebben bonen en aardappelen gepoot. Het mag niet te hard gaan regen, want dan gaan ze rotten. Volgens de begeleiders komen hier elke dag meer dan 70 mensen voor hun dagbesteding. Ze hebben het naar hun zin, want er wordt eindeloos gewuifd als er weer een bus vertrekt.
Voorbij de brug staat een oude fabriek. De eerste in nederland met een constructie van gewapend beton. Het was een veevoederfabriek, maar nu worden er door echte smeden hekken gemaakt. Als je wilt mag je je eigen ontwerp meenemen.
15.     Boven-Harnxveld
Tocht: 64 (15)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Bij binnenkomst van Boven-Hardingsveld is rechts een versierde straat. Dat is volgens de drie meisjes met hun fietsen voor de prijs op koninginnedag. De bewoners hebben mooie houten bloemen gezaagd en die geverfd. Een molen met Hollandse tuin stond al in de voortuin.
Op de vraag, wat is er nu bijzonder aan Boven-Hardinxveld blijven de dames het antwoord schuldig. Ook op de vraag of er het afgelopen jaar nog iets bijzonders is gebeurd, blijft het stil.
Op de vraag of ze het afgelopen jaar nog verliefd zijn geweest, komen ze maar moeilijk bij uit hun giechelbui. Twee zijn inderdaad verliefd geworden en het is nog steeds heel erg aan. De derde is wel verliefd, maar de gelukkige weet het zelf nog niet. Ze praat er misschien wel teveel over met anderen. Misschien lukt het wel op koninginnedag.
Aan de dijk staat een rijtje mooie kleine arbeiders huizen en een groter huis heeft een mooie groen houten uitbouw. Buiten het dorp heeft een ijverige knutselaar een rijtje vuurtorens nagebouwd en voor de huizen aan de dijk gezet.
16.     Schelluinen
Tocht: 64 (16)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


De dijk langs de Merwede loopt langs het natuurgebied De Avelingen. Via een brug over het kanaal van Steenhoek, onder de snelweg, over de spoorbaan en over de Betuwelijn komt men uiteindelijk in Schelluinen. Een grotere tegenstelling tussen al deze verkeersaders en de stilte van het dorp is moeilijk in te denken. Natuurlijk het geruis van het verkeer is bij deze wind zeker te horen, maar het rijtje huizen aan de Kaatsbaan, het bruggetje over de wetering, de kasteelboerderij, de kerk en de laan met bomen omzoomd door fluitenkruid en koolzaad geven een beeld van een dorp uit vorige eeuwen.
Natuurlijk, er is wat nieuwbouw en er is een drukbezochte kinderspeelplaats met veel grootouders, maar de weg langs het water naar de Scheiwijkse molen is stil en wijds.
17.     Pinkeveer
Tocht: 64 (17)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Op de splitsing van de weg naar Hoornaar en Schelluiden staat de Scheiwijkse molen. De molenaar draait de wijken nog even in de juiste stand tegen de wind. Hij legt aan een roodharige dame uit hoe het allmaal werkt. Het zijn de voorbereidingen voor de nationale molen-en gemalendag. Alles werkt nog aan deze molen en hij lijkt zelfs nog bewoond.
Een mooi huis heeft een mooie bloeiende boom in de voortuin. Over de Giessen loopt een brug, die er al jaren gelegen moet hebben, want er hangt aan de gevel van de boerderij een bord met tarieven uit vroegere tijden. Het bord stamt uit de tijd, dat er auto’s waren (0.30 gulden) en fietsen (0.02 gulden). Een boerenwagen mocht voor 0.10 passeren, een geit voor 0.025 en een honden- of ezelswagen voor 0.05. De witte palen van het hek staan er nog. Op de brug kan je uren kijken naar de rust van de rivier.
18.     Overslingeland
Tocht: 64 (18)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


De boerderijen tegenover de Lutjeswaardse molen staan op een overwal in het lage land van de Alblasserwaard. De molen weerspiegeld in het water. De groentetuintjes langs de over zijn net ingezaaid. Het is er stil en verlaten en niemand kan zeggen waarom de ene boerderij “De eenzaeme wandelaer” heet. Dit is wel één van de mooiste stukjes Nederland. Het is nu voorjaar, maar toen er ooit ijs lag en er geschaatst kon worden leek het alsof je op een oud Hollands koekblik reed. Zelfs de oude veevoederfabriek bij de brug lijkt in het landschap te passen met zijn hoge bomen en de witte woonark.
19.     Hoornaar
Tocht: 64 (19)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Ook Hoornaar is op een stroomrug gebouwd langs de oever van een oude waterloop. Aan een aantal boerderijen is te zien, dat het om rijke boeren ging. Maar nu zijn de tijden anders. De historische boerderij “De Gouden Leeuw” wordt omgebouwd tot een aantal boerderijappartementen. De kerk staat hoog en kijkt uit op het lage land. Bij een nieuw winkelcentrum staat een beeld van een stevige stier. De stier is ter ere van dit nieuwe centrum verplaatst van zijn oude plek naar het nieuwe hart van het dorp.Hij staat nu op het Dirk IV-plein, vernoemd naar de grote animator van de vee- en fokdagen, die ook Dirk heette.
De overbuurvrouw van het centrum is niet gelukkig met de ambities van de gemeente. Het is volgens haar een smakeloos geheel geworden met verschillende stijlen. Kijk maar naar de wat modernachtige lantarenpaal, de rare stenen muurtjes in gaas verpakt en winkels en de school, die niet passen in de stijl van de overige huizen in het dorp. Bovendien is ze haar uitzicht kwijt op de koeien en de schapen en valt er niets meer te wandelen. Ze gaan binnenkort verhuizen naar een plek met een vrij uitzicht. Hiervoor zal de oude school gesloopt worden.
Ze heeft gelijk, als het gaat om de smaak van de gemeente. Het nieuwe stadhuis heeft de uitstraling van een verzorgingshuis.
20.     De Kooi
Tocht: 64 (20)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Vlak voor het verkeersknooppunt Gorichem ligt een klein groepje huizen in de polder. Er loopt maar één weg naar toe en die loopt daar dood. Lang geleden lag hier een eendenkooi, maar die verloor zijn functie, zo dicht bij de wegen. De eigenaar ging over op het fruit en zijn huis stond daar eenzaam in het land. Aan zijn zonen en dochters gaf hij stukjes land, waarop ze een huis konden bouwen. Met de burgemeester werden de vergunningen wel geregeld. Die deden nooit moeilijk. De zonen den dochter op hun beurt zorgden ervoor, dat hun kinderen ook weer een stukje kregen en zo ontstond een klein buurtschap, dat allemaal familie van elkaar is op één uitzondering na. Sinds kort is John er met zijn vriendin komen wonen, en dat gaat nog goed uit.
De oudste bewoonster vertelt het verhaal met veel details over de familie. Vroeger kon je nog verder over het land uitkijken en de aardappels vast opzetten las de mannen naar huis kwamen. De weg was het bezit van de familie, maar toen het onderhoud te duur werd heeft de gemeente dit overgenomen. De bewoners van De Kooi willen wel weten wie op hun erf komt. Voor je het weet is het iemand van de milieupolitie en heb je een boete aan je broek hangen.
21.     Hoogblokland
Tocht: 64 (21)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Ook Hoogblokland ligt op een zandrug in de lage Alblasserwaard. De kerk is van ver te zien en de boerderijen staan er dicht op elkaar. Zowaar is er een echte beugelzaal, een sport die uit Brabant is komen overwaaien. Er worden wedstrijden gehouden tussen de verschillende buurtschappen van het dorp, maar competitie speelt men we niet. De laatste tijd is de belangstelling wat teruggelopen, maar je kan de zaal ook huren voor een familie- of bedrijfsuitje.
Tegenover de kerk staat een dynamisch beeld van mensen, die met emmers een brand proberen te blussen, maar het lijkt erop dat de kerk zelf nooit in brand heeft gestaan.
Natuurlijk heet de belangrijkste straat de Dorpsstraat
22.     Minkeloos
Tocht: 64 (22)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Auto’s kunnen vandaag niet passeren vanaf deze kant van Minkeloos. Er wordt een nieuwe brug over het watertje gebouwd. Het is er mooi en dat hebben mensen ontdekt en er een paar bungalows gebouwd. Ook is er een camping bij de boer. In het watertje ligt een kleine orginele schouw. Op weg naar een afgelegen boerderij loopt een mooie laan met knotwilgen.

23.     Lakerveld
Tocht: 64 (23)
Bezocht op: 28 april 2008
Provincie: Zuid-Holland


Aan de weg tussen Meerkerk en Vianen liggen huizen en boerderijen, die samen het buurtschap Lakerveld vormen. Sommige van hen zijn tot aan de rand van de weg gebouwd. Er is een kwekerij en een kas, die zich gespecialiseerd heeft in cactussen.