Tocht 63 - Langs Zwartschaap, Siberië, het Veen en de boot van Pesse
Datum:
17 April 2008
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt
6 - 8 graden.
Wind: Oost 3-4


Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Hoogeveen met de trein
Tocht: Hoogeveen – Hoogeveen (naar ’t Noorden heen en weer; Siberië stond niet op de kaart)
Hoogeveen – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein op de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht: 62 km
Totaal: 90 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Hoogeveen
Tocht: 63 (1)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Het is markt in Hoogeveen. Dat is elke week zo en wel op woensdag en zaterdag. De brede straat laat zien, dat hier vroeger de Hoogeveense vaart door het dorp liep. Links en rechts staan enkele huizen van vroegere verveners en andere notaberen. In een oud klooster wordt een tentoonstelling gehouden over organische architectuur. Duidelijk een programma voor de liefhebbers. Op de markt staat een echte verkoper, die luidkeels zijn druiven voor € 1,- de kilo aanprijst. Bij de kaasboer staat een schoolklas met vragenlijsten in de hand. Er is op die school een project over voeding en de kinderen gaan de markt op om inkopen te doen. Een lerares met een mooi juweeltje in haar tand begeleidt de groep en bemiddelt tussen de kinderen en de verkoopster. Het gaat over jonge kaas en monchou. Een jongen in een rolstoel, doet enthousiast mee aan het gesprek. Hij heeft een spierziekte en de rolstoel is zijn vervoersmiddel. De wielen zijn felgekleurd. Hij heeft ze speciaal laten overzetten van zijn vorige rolstoel.
Bij de Remonstrantse kerk uit 1898 onderhoudt een oudere man de heggen. De kerkgemeenschap telt 100 leden en die worden elk jaar ouder. Hoogeveen was vroeger nogal streng in de leer, maar de dorpen in de omgeving duidelijk minder. Dat kwam door de Groningse en Friese veenarbeiders, die lichter in het geloof waren. In de Hervormde kerk is midden op de dag een dienst aan de gang. Op een kleine steen staat dat DOM. H. Oort de eerste steen heeft gelegd. Op het dak staat een dakruiter afkomstig van het stadhuis van Haarlem.
Bij het verlaten van Hoogeveen kijkt een geveltekst van een voormalige school op ons neer. Het was een huishoud- en industrieschool uit 1917.
2.     Toldijk (Dr)
Tocht: 63 (2)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Achter de rondweg om Hoogeveen ligt Toldijk. Aan de ene kant een station waar elektriciteit wordt omgezet, aan de andere kant de resten van een oud buurtschap. Het is duidelijk, dat er vroeger op de oude weg naar Beilen en Assen hier tol werd geheven, maar het tolhuis is niet te vinden. Wel een wei met mooie paarden, die ook nog graag op de foto willen. Bij een hoekje met oude boerderijen staan verse lammetjes in de wei. Ook die willen op de foto.
3.     Stadterij
Tocht: 63 (3)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Op een groot bord staat een nieuw industrieterrein aangekondigd, dat “Stadterij” zal gaan heten. Er staan al veel bedrijven o.a. voor gebruikte bedrijfsauto’s.Het is nog net zichtbaar, hoe de vroegere weg van Hoogeveen door dit buurtschap liep. Langs de weg staat een bord naar een bedrijf voor modelbouw. Achter een zelf verbouwde witte boerderij staat dit handelscentrum.
De eigenaar werkt net aan het herstel van bumpers voor zijn auto. Als kleine jongen was hij al gek op het bouwen van miniatuur auto’s en daar heeft hij later zijn beroep van gemaakt. Hij verkoop allerlei modellen via internet, maar ook aan huis. De kopers blijven aan de toonbank graag hangen om samen te praten over het wel en wee van de modelbouw. Je hebt natuurlijk het mitair-gebeuren en het vliegtuiggebeuren, maar zeker rond Hoogeveen ook het vrachtwagen-gebeuren. De eigenaar heeft het niet zo op de natuurverenigingen. Zij zijn er de oorzaak van, dat hun club van amateur modelvliegers van hun landje werden gejaagd. Ze zouden te veel over de gevoelige plantjes lopen bij het ophalen van de weggevlogen vliegtuigjes. Nu staan er grazers in de wei, die alles kapot trappen met hun grote hoeven. Ze moeten de boeren, maar weer in ere herstellen, want zonder boeren geen voedsel.

4.     Stuifzand
Tocht: 63 (4)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Stuifzand ligt toch een meter hoger dan de omgeving. Het buurtschap bestaat uit een paar rijen van evenwijdige straten van vooral kleinere nieuwbouw huizen. Buiten het dorp ligt het buurthuis, waar elke avond wel wat te doen is. Een smalle zijweg met hoge bomen loopt naar de zorgboerderij “Wonderland” , waar een grote klimhut is gebouwd. Aan de bergen uitgegraven zand is te zien, dat het dorp inderdaad op stuifzand is gebouwd. In een mooi huis met rood-witte leuken drinken twee vrouwen thee.
5.     Zwartschaap
Tocht: 63 (5)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Vlak voor Zwartschaap ligt een klein bos. Achter een mooie schuur liggen een witte en een zwarte geit. Aan de ene kant van de weg staat een klein huisjes met geel-groene luiken, aan de andere kant een boerderij. In het bos ligt een stille, maar heel mooie begraafplaats, een plek om zelf rustig de eeuwigheid op te zoeken.
In de bocht lapt een vrouw de ramen van een pas gekochte boerderij. Ze kwamen oorspronkelijk uit de omgeving van Zuid-Laren en na omzwervingen in het midden van ons land zijn ze weer terug op een plek waar het wel mooi is. Nieuwegein was dit in ieder geval niet. Het kleine groen houten kerkje “Bethel” opzij wordt als een aantal jaren niet gebruikt. Het was vroeger een evangelisatiegebouw, maar de Hervormde kerk doet er niets meer mee. Wie is nu het zwarte schaap van het dorp? Dat is moeilijk te zeggen. Het is eigenlijk een hechte gemeenschap, die een eigen afdeling in het buurthuis van Stuifzand. Wel zijn er twee huizen, die niet van de weg de bereiken zijn, maar helemaal van de andere kant. Dat lijken wel de zwarte schapen.
Als toegift wijst de nieuwe bewoonster me de weg naar Siberië, een buurtschap met rode daken in de verte.
6.     Siberië
Tocht: 63 (6)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Siberië staat niet om de kaart, maar bestaat toch echt. In de streek liggen ook Moskou en De Krim. Waarschijnlijk namen van afgelegen plaatsen, waar veenarbeiders hun schamele onderkomens hadden. De lange rechte weg door Siberië wordt opgeluisterd door de trimsalon “Nanda”, een boerderij met veel kuilgras en een vrouw met lange wapperende haren op een fiets, die bij het passeren een man blijkt te zijn. De tijden van “Groeten uit Grollo” van Cuby en de Blizzers zijn hier nog niet voorbij.
7.     Tiendeveen
Tocht: 63 (7)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Tiendeveen ligt aan het Linthorst Lomankanaal. Een oude brug geeft de mogelijkheid om aan de overkant te komen. Er ligt buiten het dorp een echte heuvel. Bij de splitsing van twee kanalen ligt de school met een echte educatieve schooltuin “De Veenvlinder”. Een haastige ouder erkent, dat de zaak er wat verlaten bij ligt. Ouders hebben geen tijd om de zaak te onderhouden.
Rond 1830 was Tienderveen een verlaten moeras gebied met 6 woningen. Toen de vervening aantrekkelijk begon te worden werden er een reeks van kleine kanalen gegraven, die vaak vernoemd werden naar grachten uit Amsterdam. Zo was hier de Keizersgracht, de herengracht en de Singel, maar ook de Kattenburg. De grote man achter de vervening was de heer J. C. Rahder, die ook een octrooi kreeg voor de persmachine om het veen snel tot droge turfen te persen. Toen het veen afgegraven was, bleven kleine boeren over en wat landarbeiders, die de stukjes met de slechte grond kregen. Hier staat nu het bos op en daar zijn de toeristen weer blij mee.
8.     Noorden ('t)
Tocht: 63 (8)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Over de brug over het kanaal gaat de weg met klinkers naar de Hoogeveenseweg. De eerste weg rechts loopt tussen hoge bomen en oude straatstenen naar een paar kleine boerderijen. Aan het begin staat een steen met de naam van het buurtschap. De struiken staan bijna in bloei. Tegen een appelboom, die bijna in bloei staat, staat en vreemd soort hek, dat kenmerkend zal z
Blijken te zijn voor deze streek. De bewoners houden niet van bezoekers, want het is een eigen weg.
9.     De Haar
Tocht: 63 (9)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Tocht: 63 (9)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe
Langs het Linthorst-Homan Kanaal staan bomen met een grote groene nestkasten. De bewoner van het eerste huis heeft ze opgehangen. Ze zijn bestemd voor de torenkraaien en dat weer andere kraaien, dan de kraaien die iedereen kent. Ze broeden ook in schoorstenen. Na wat omzwervingen via Veendam is de kraaienman hier 17 jaar geleden komen wonen. Jarenlang was hij boerenarbeider en later ging hij in de bouw. Nu is hij druk met zijn tuin en in zijn schuur heeft hij weken gewerkt aan zijn zelfgebouwde molen. Achter zijn huis zijn sinds kort nieuwe woningen verrezen. Het zijn bungalows met rieten daken, eigenlijk 2e huizen, maar veel mensen wonen er altijd. Later zal duidelijk zijn waarom. Achter het nieuwe huizenpark ligt een golfbaan, zodat je voor een partijtje golf niet meer de auto hoeft in te stappen.
Achter het huis aan het kanaal staat ook nog een duiventil. Ook hier wonen de kraaien.
10.     Nieuw-Balinge
Tocht: 63 (10)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Ook Nieuw Balinge ligt aan een kanaal, waar ooit het veen over werd afgevoerd. De Middenraai krijgt nu een nieuwe beschoeiing. Er staat een nieuwe kerk en de oude winkel is woonhuis geworden en is in mooie kleuren opgeschilderd. Het dorp zelf is inmiddels flink uitgegroeid en heeft een streekschool en een bungalowpark. De visboer doet zijn ronde evenals de mobiele buurtsuper. Vanuit het dorp loopt het Mantingerzand als een lang lint evenwijdig aan het kanaal. De grond was duidelijk te arm om op te boeren.

11.     Balinge
Tocht: 63 (11)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Het dorp is in 1276 al vernoemd naar ene Egbert Balinge, die in die tijd als bemiddelaar mocht optreden voor de bewoners. Jarenlang had het dorp een streek functie met de school, de bakker, de slager, de kruidenier, de smederij en de kroeg. Nu is de school alleen nog gebleven, samen met het buurthuis en een winkeltje. Het oude huis van het Hoofd der school staat er nog, maar is nu in handen van nieuwkomers. Moeders wachten op hun kinderen voor de school en wisselen de dagelijkse nieuwtjes uit. Er is niet zo veel veranderd in de laatste jaren. De ruilverkavering zorgde ervoor, dat de boerderijen uit het dorp verdwenen en nieuwkomers konden komen. Ze voelen zich er als snel thuis. Volgens een moeder staat alles in een mooi boek over deze “Broekstreek”. Een echte autochtoon mist de kleine weggetjes tussen de weilanden en de velden. Aspergekweker “De Pauw” probeert het op deze manier. In zijn thuis roept een witte pauw om aandacht.
12.     Garminge


Tocht: 63 (12)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe
De dorpsstraat loopt om een verzameling voormalige boerderijen. De meeste zijn gerestaureerd en bewoond door mensen, die nu beide moeten werken. Het is er stil. Een galerie met grespotten is gesloten. Een bewoonster van een echt boerenbedrijf vertrouwd mijn tocht naar een mooie foto niet. Vorige maand kwam er nog een man aan de deur met het idee om in hun stal te slapen.
Zelf is ze kleuterleidster in het naburige dorp en heeft een klas van 15 kinderen. Het lijkt weinig, maar ook kinderen uit deze streek vragen om meer persoonlijke aandacht. Een blind kind is elke week een dag te gast op hun school. Haar zoon wil de boerderij graag overnemen, maar kweekt voor de zekerheid ook maar coniferen. De vraag naar landbouwproducten neemt toe, maar de prijzen van kunstmest en olie stijgen ook. De vraag is af de boer er uiteindelijk beter van wordt.
In Garminge zijn nog een aantal boeren, maar die proberen er allemaal iets bij te doen.
13.     Mantinge
Tocht: 63 (13)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Ook Mantinge is een dorp, dat pas laat is ontstaan. Mensen uit Groningen en Friesland probeerden hier een nieuw bestaan op te bouwen.Dat kon omdat door de uitvinding van de kunstmest de heidevlaktes ontgonnen konden worden Ook Mantinge is vernoemd naar een familie van ontginners. Even buiten het dorp ligt nog het laatste stukje oerbos van Nederland. Ook is er een stuk land ingericht waar men probeert om de weidebloemen en vlinders weer een kans te geven. Het dorp bestaat uit een aantal mooi gegroepeerde boerderijen en op een kruispunt liggen wat grote stenen uit de IJstijd. Twee jongens op hun fietsen leggen me uit, dat ze eerst in Wijster lagen en toen in Westerbork, maar al een paar jaar geleden met een grote kraan naar Mantinge zijn vervoerd. Zelf waren ze nog niet geboren. Een boerderij is vernoemd naar 3 hoge eiken. Aan de overkant kan je rijsbezems kopen.
14.     Drijber
Tocht: 63 (14)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Drijber lag ooit aan de weg tussen Meppel en Coevorden. Er stonden 6 boerderijen en het was tevens een pleisterplaats voor voorbijgangers. In 1871 had het 70 inwoners. Aan de ene kant lagen de venen en aan de andere kant de heide. Een natuurlijk was er een beek. Toen de kunstmest was uitgevonden kocht projectontwikkelaar Reijnders veel land en maakte er akkers van. Op zijn landgoed “De Hullen” bouwde hij villa Annie vernoemd naar zijn vriendin. Dit landgoed werd in 1925 verkocht en in de 60-ger jaren werd het een bungelopark. Met de komst van kunstmest vestigden zich ook veel Friezen en Groningers aan de randen van het dorp. Daar staat nu nog de gereformeerde kerk. In 1928 kwam er ook een school voor de kinderen.
Langs de weg liggen de voormalige boerderijen en de hoge akkers zijn er nog steeds, evenals een stukje van de beek het “oude Diep”, maar het meest dominant is toch de hoge heuvel van de VAM, waar de grote vuilverbranding van Nederland plaats vindt. Er loopt een spoorlijn naar toe, maar ook een kanaal en een weg. Langs de randen is een nieuw natuur terrein aangelegd.
15.     Wijster
Tocht: 63 (15)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Twee vrouwen met een witte hond bespreken de dagelijkse zaken in Wijster. Ze vertellen me dat er in de omgeving veel mooie natuur is en dat er veel accommodatie is voor de toeristen. Die komen het hele jaar wel voor die natuur, maar in de zomer vooral voor het fietsen. De fietsvierdaagse komt soms ook door Wijster en dan kan je de straat bijna niet meer oversteken. Een lange stoet van grijze doortrappers terroriseert de wegen in Drenthe. Op het terras van uitspanning “De Knapzak” zitten slechts twee bezoekers met warme jassen in de magere voorjaarszon.. De spoorbaan was ooit het terrein van een treinkaping door Molukkers voor een vrij Ambon. Er vielen doden in 1975, enkel gijzelaars werden vermoord. Later zou er nog een kaping komen bij Bovensmilde van weer een trein en een school. Bijna 30 jaar later zou blijken dat de veiligheidsdiensten dit konden zien aankomen. Hierbij kwam de enige vrouwelijke kaapster om het leven. Ze deed mee om haar liefde voor een medekaper te bewijzen.
Even buiten Wijster staan de lammetjes in grote getale in de wei.
16.     Spier
Tocht: 63 (16)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


De weg van Wijster naar Spier is groen met veel recreatievoorzieningen. Op een camping staan de caravans al klaar voor het seizoen. Aan de overkant wachten de paarden op hun berijdsters of huifkarren. Spier ligt tegen de snelweg aan en horeca wacht op vermoeide automobilisten. Op het nog koele terras zit een grote groep van werk vrijgestelden. Een jong meisje probeert iedereen snel van een consumptie te voorzien. Even buiten het buurtschap heeft een kippenboer en kleurrijke kip voor zijn bedrijf gezet. Je mag bij hem op bezoek komen.
17.     Nuil
Tocht: 63 (17)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Een moeder loopt met haar kinderwagen langs het fietspad. Naast haar loopt haar oudste dochter met een gele plastic eend aan een touwtje. De naam van de eend wordt ter plaatse bedacht. Het wordt van nu af aan “Kweksie”. Zelf heet ze Aster. Mooie namen.De oude weg door het buurtschap Nuil ligt er nog. Het is een smalle klinkerweg met hoge bomen. Links en rechts een boerderij. Soms met een oude schuur of een kapot dak. Het oude Drenthe.
18.     Eursinge (Dr)
Tocht: 63 (18)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Bij Pesse kan je onder de snelweg door naar Eursinge. Daar ligt op de hoek restaurant “Het jachthuis”. Vroeger was dit vast een bekende pleisterplaats langs de weg tussen Hoogeveen en Assen. Eursinge heeft een aantal verspreid liggende boerderijen en een bedrijf voor landschap en natuur ontwikkeling. Hopen tuinaarde en compost wachten op een bestemming.

19.     Pesse
Tocht: 63 (19)
Bezocht op: 17 april 2008
Provincie: Drenthe


Pesse heeft een Wokrestaurant, maar is voorals bekend om de boot van Pesse. Die ligt nu in het Drenths Museum in Assen en staat bekend als de oudste boot ter wereld. Hij is 8000 jaar oud. Lang was er een discussie tussen geleerden of het niet gewoon een varkenstrog of een bloembak was, maar toen de uitgeholde boom echt kon varen werd de discussie gesloten. Het AC Restaurant van Pesse schonk een replica aan het dorp en die staat nu in een parkje. Een jongen brengt een Hoogeveens blad rond. Achter het parkje staan zeer kleine huisjes in een gazon, vast sociale woningbouw met een bepaalde visie. Langs de weg naar Hoogeveen staan nog twee kleine kerkjes en er is ook een dierenbegraafplaats ’t Hunebed. Er loopt een wandelpad door.