Tocht 2 - De Alblasserwaard
Datum:
25 Juli 2005
Weersomstandigheden:
Wisselnd bewolkt
22 graden
Zwakke wind Zuid
Reisgegevens:
Tocht IJsselstein - IJsselstein
via de pont bij Jaarsveld (heen) en bij Schoonhoven (terug)

Opnieuw gereden op 1 maart 2012 om foto's te maken.
Zie ook tocht 154
Afstand:
80 km
Aantal plaatsen:  22
 
1.     Ameide
Tocht: 2 (1)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


De statige herenhuizen met wapen van de Albasserwaard kijken nog uit over de dijk, ondanks de verzwaring. Er is nog een echte keurslager op het pleintje bij het oude stadhuis. Door de schaalvergroting zijn er veel oude stadhuizen zonder bestemming. Een schilder heeft een expositieruimte en schildert terecht de Lek. Een beeld van een kersenplukker leunt tegen de dijk. Twee kinderen verheugen op de sappige genot. Natuurlijk dragen ze kersen als oorbellen.
2.     Tienhoven (Ameide)
Tocht: 2 (2)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Op het fietsveer keerde een boer terug naar huis. Hij fotografeerde een vissersboot op de Lek, afkomstig uit Yierseke. De betekenis werd pas later duidelijk op het Schoonhovense veer.
Hij kwam uit Tienhoven, maar had nu een bedrijf in Ameide. De kerk van Tienhoven staat in een scherp bocht. Een gevaarijkpunt voor een dijkdoorbraak. De boer had een paar jaar geleden klaar gestaan voor evacuatie, maar kon met zijn vee geen kant uit. De boeren rond “Kuilenburg” had juist daar hun vee gestald. De bomen uit zijn jeugd waren nu gekapt, maar het is nodig.De woonboot ligt nog steeds op het land. De fundering van de kerk is van tufsteen en staat er al sinds 1200. Hij kan nu veilig blijven staan
3.     Hoogewaard
Tocht: 2 (3)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Op de kruising staat één huis en langs een water nog één. Waarschijnlijk hebben de huizen richting Ameide deze naam. Geen kerk, wel veilig op een hoge zandrug, denk ik.De tiendweg loop parallel aan de dijk.
4.     Waal
Tocht: 2 (4)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Staat niet op de kaart, maar heeft wel een naam. Ik kom achter een nieuwe gereformeerde kerk uit. Kleine nieuwe kerkjes zijn voor dit geloof. De oude met torens zijn voor de hervormden.
5.     Langerak (Z-H)
Tocht: 2 (5)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Achter de kerk wordt een nieuw kerkhof aangelegd. Er zijn veel oude graven geruimd. Er is weer plek voor de huidige bewoners. Een geruststellende gedachte. De huizen staan tegen de dijk geplakt en hebben aan de achterkant een extra benedenverdieping. Er is zelfs een koffietent beneden aan de dijk.
Aan de overkant ligt Willige-Langerak.

6.     Nieuwpoort
Tocht: 2 (6)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Bij het stadhuis staat de geschiedenis op een paneel Holland en Utrecht bezaten beide een deel van de vesting. Het is er verlaten. Een scheepsjongen staat als beeldje op de brug. Je kunt er onderdoorvaren. Een meisje brengt de streekkrant rond. Twee stevige dames bewonderen elkaar stadstuinen. Er zijn 30 historische gebouwen en 70 gezichtsbepalende huizen. Rond de vesting kun je fietsen en wandelen. Het stadje ben je snel uit.
Even buiten de vesting staat een gerestaureerd tuinhuisje, waar de gegoede poorterss thee konden drinken in hun eigen moestuin.
Aan de muur staat hoe schikbarend hoog het water was gerezen bij de dijkdoorbraken van 1809 en 1819.
Langs de stille gracht rust de laatste stadsboerderij al jaren uit. De koeien liepen ooit binnen de stadwallen en 1n 1930 waren er nog 15 boerderijen hier in bedrijf.
7.     Goudriaan
Tocht: 2 (7)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Herinnering aan een schaatstocht langs de molens van de Alblasserwaard. Gestart op de Giessen en erwtensoep bij Goudriaan. Later zou ik terugkruipen tegen de wind en tegen de schotsen ijs. Nu een stil dorpje met een kerkhof met uitzicht op de molen. Bij de kerk heeft men net de uien geoogst. De winkeltjes van vroegen zijn verlaten. Een grote boerderij met 2 verdiepingen was raadhuis of herberg. De wapens afgesleten door de tijd. Een grote giermachine komt door de bocht. Een smalle wetering loopt door het dorp. Lang geleden was het de basis van een ontginning. Het begint weer te regenen en ik droom van een schaatstocht.
Ruim 6 jaar later weer op bezoek in Goudriaan. Er is weinig veranderd. De kerk wordt gerestaureerd. Nu is duidelijk te zien, hoe scheef de toren staat t.o.v. de kerk en in de muren tonen de scheuren zich zorgwekkend diep. Ze zijn gevuld met een eigentijdse pasta, die het gebouw tegen de tand des tijds moeten behoeden.
8.     Ottoland
Tocht: 2 (8)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Het kerkje staat wat hoger. Ervoor en erachter een smal watertje. De ene weg heet de A-weg, de andere de B-weg. Dat is helder en simpel. Op een bord aan de kerk staat dat Ottoland een eigen gemeente was van 1200 tot 1985. Dat is een lange tijd. Boeren van grote boerderijen zaten vast in het bestuur. De stenen zijn van een gelige klei gebakken. Soms is de armoede van de boerenstand zichtbaar in de verwaarlozing van de gebouwen, maar meestal hebben nieuwe bewoners alles opgeknapt en in ere hersteld. Dat is goed, maar je blijft iets missen. Dit land is bedoeld voor koeien en voedsel, veroverd op water en moerasbossen.
Het geloof is gebleven. De andere kerk draagt het gereformeerde geloof uit. Het voorhuis, vast de woning van de dominiee is ruim bemeten. Langs de weg staan 6 jaar later reclame borden, die de passanten oproepen om voor Jezus te kiezen.
9.     Vuilendam
Tocht: 2 (9)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Na Ottoland lopen de waterstromen uit elkaar. Ertussen een breed weiland. Dat moet niet bebouwd gaan worden. Bij Vuilendam komt alles weer bij elkaar, samen met wat andere watertjes. Daarna een mooie rechte wetering met veel oude boerderijen.
In 2012 hebben goedbedoelende ambtenaren binnen een afstand van een paar honderd meter. Drie verschillende naamborden geplaatst. Vuilendam is voor een stukje van Ottoland, Molenaarsgraaf en van Brandwijk. Veel valt er niet te verdelen want Vuilendam is maar klein.
10.     Molenaarsgraaf
Tocht: 2 (10)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Over het water is een bank of raadhuis gebouwd. Het Trefpunt is echter een overdekt winkelcentrum, waar een oude boer zich op een fiets hijst. Het gaat wel met hem, zegt hij tegen een andere bewoner. Ook hier worden flessen in containers gedaan en lastige kinderen geïrriteerd toegesproken. Een bewoner schilderde Kwik, Kwek en Kwak op zijn huis. De ware liefhebber van de Donald Duck. Ook hier is de hervormde kerk groot en oud en gereformeerd klein en nieuwer. In beide kerken kun je op zondag 2 maal terecht. Ergens moet hier het café Boerenklaas zijn.
11.     Gijbeland
Tocht: 2 (11)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Met uitzicht op de polder bouwen 2 rijken een soort nieuw raadhuis. De garages zijn in aanbouw, maar passen natuurlijk niet in dit landschap.
In 2012 is de weg naar Brandwijk ipgebroken. De nieuwe school is met moeite te bereiken. Aan de rond van de polder staat een creatief bouwsel, waarin de oude molen is ombouwd door een ruim huis met een wijds uizicht.

12.     Brandwijk
Tocht: 2 (12)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


De kerk van Brandswijk ligt echter wat verder in de polder. Ik zag wel de bordjes.
De kerk wacht nog op mijn bezoek.
13.     Bleskensgraaf
Tocht: 2 (13)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


De kerk is oud van vorm, maar nieuw van stenen.
Het is een centrum met veel winkels, waar vroeger de hele streek boodschappen kwam doen. Nu zal er wel een overdekt centrum in de maak zijn, met een ruime parkeermogelijkheid.
Een klein winkeltje in van alees en nog wat houdt in 2012 nog stand. Er is een aankondiging van een gereformeerde jongerenbijeenkomst. De kussen gaan weg met 40% korting en in de etalage staat een stichtelijk boek van K. Norel over "De mannen van Sliedrecht", harde werkers met het hart op de goede plaats. Het weggetje aan de noordkant wordt steeds mooier en het water van de graafstroom steeds breder. Aan beide kanten hebben molens de tijd doorstaan.
14.     Kinderdijk (T 2)
Tocht: 2 (14)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Langs de waterschap groeit riet en is een fietspad aangelegd. Een vrijgesteld fietser en een hardlopen komen me tegemoet. Voor de rest rust en een paar futen met jong. In de verte het silhouet van de 14 molens van Kinderdijk. Bij een ramp dreef een wiegje met kind door het woelige water. Een kat hield het mandje in evenwicht. Daar waar de wieg aanspoelde werd Kinderdijk gesticht (bron de site van Kinderdijk). Bij de witte molen is een sluis genoemd naar J.C Smit, een verzetsheld of een wethouder.
Over een brug sla ik af naar Nieuw-Lekkerkerk(voor de ontginners werken aanlokkelijke namen bedacht om hen in de modder te laten werken).
15.     Nieuw-Lekkerland
Tocht: 2 (15)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


De rivier is er breed en past net tussen de dijken. Die zijn ook hoger geworden, zodat de huizen aan de dijk niet meer over de rivier kunnen uitkijken. Bijna een reden om te verhuizen. Er zijn er ook veel te koop. De kerk staat binnendijks, bij een paar oudere huizen. De rest is nieuwbouw. Alles wordt overheerst door grote fabrieken aan het water. Het zijn de uitlopers van Rotterdam.
16.     Streefkerk
Tocht: 2 (16)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Een Mondriaan-eend passeert. Kunst op wielen met de kracht van twee paarden. Een nieuw natuurgebied wordt uitgegraven om het water vrij spel te geven. Het is een klein stukje als tegenwicht van de villa’s aan de overkant, die haast in de rivier zijn gebouwd. Mooie boerderijen met een lange geschiedenis. Er verschijnen namen op kleine huizen als “ Doe goed en zie niet om”, “Moeders wens” en “Leven is strijden”.
Zes jaar later staat de zeer grote kerk nog rustig achter de dijk. Tegeover het voormalige gemeentehuis is een bungelo te koop. De eigenaar heeft op de garagedeur een mooi hert geschilderd. Het huis heet dan ook "De goede ree". Is het een jager of een natuurliefhebber? In de uiterwaarde is een watersportcentrum verrezen. Op de eigentijdse toren staat het woord "limonade", maar er zal vast ook Beerenburg gedronken worden.

17.     Groot-Ammers
Tocht: 2 (17)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Een breed water komt tot aan de dijk. Vroeger maalden de 3 molen zo de polder leeg en liet men bij een lage stand van de Lek het water in de rivier lopen. Een pas heet nog “ Sluis.”.De kerk is hoog, belangrijk en van ver zichtbaar. Het was vroeger een centrum voor de boeren uit de omgeving. Nu nog hier en daar een winkel of pizzeria Een bord vertelt, dat daar 500 stenen te koopt zijn.
Zes jaar later is de situatie van de middenstand hier niet beter op geworden. De hele straat langs de dijk lijkt te koop. Men woont nu liever in de nieuwbouwwijk beneden in de polder
18.     Liesveld
Tocht: 2 (18)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Het waren dus een paar huizen aan de dijk. Nu telt alleen het ooievaarsstation. Ik zag ze staan op verschillende plaatsen in de polder. Ze horen daar thuis.
In 2012 zijn ze er nog steeds. Ook op de eerste dag van maart. Vanaf een rieten dak bekijken ze de omgeving op zoek naar een geschikte plaats voor een nest. In de uiterwaard wacht het openlucht zwembad "De Domelaar" op de zomer. Vrijwilligers van NLdoet gaan over twee weken helpen met het opknappen.
Langs de dijk steken fabrieksgebouwen hoog boven het landschap uit.
19.     Gelkenes
Tocht: 2 (19)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Met een betonfabriek en het kleine zwembad “De Dompelaar”. Als ik nog kleine kinderen had zou ik er vaak gaan zwemmen. Het veer naar Schoonhoven komt al aanvaren. In 2012 vaart het veer nog steeds op en neer. Gelkenes is eigenlijk een groot fabrieksterrein met een boerderij, die wat verdwaald stand houdt.
20.     Zevender
Tocht: 2 (20)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


Een nieuw fietspad door de weilanden met aan het begin en klein houten huisje op een verwaarloosd moestuintje. Uiteindelijk komt het pad weer terug naar de wetering, die door de hele Lopikerwaard stroomt.. Hier staan de mooie boerderijen met als speciale attractie, dat je kunt logeren in een hooiberghuisje. In de verte pronkt de wipwatermolen, die ooit de redder was van deze inklinkende polder.
21.     Cabauw
Tocht: 2 (21)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Utrecht


Cabauw roept oude herinneringen op aan de tijd toen ik als schoolbegeleider op bezoek kwam bij de zusters van de keuterschool en de heer van Kats, het (hoofd der school).
Langs het water deed de moeder vam Marieke Vergouw de was en de bleek. De zoon van Kees van Kats handelt nu is tuinmachines. Daarin is meer handel, dan in de landbouw.
De kerk en de pastorie zijn eigenlijk te groot voor dit dorp, maar er is hier een hechte RK-gemeenschap. Er wordt altijd wel iets georganiseerd. In augustus 2009 was er een Popfestival achter Het Witte Paard en een kunstproject over onze zintuigen. In een tuin staat een bordje met “Eerst horen en zien, dan geloven”. De bewoonster vindt, dat je niet moet luisteren naar roddels, maar zelf achter de waarheid moet zien te komen. Een echtpaar zwarte zwanen met jongen is het hier vast mee eens.
In 2012 is de oude school verlaten. Op de ramen staan de schrijfsels van kinderen: "Dag lieve school". Een passerende vrouw heeft hier les gehad. De nonnen waren toen heel streng, zo streng, dat haar zus daarna nooit meer naar een school wilde.
Verderop is een nieuwe school gebouwd. Moderne juffen geven hier les, de nonnen zijn verdwenen.

22.     Lopik
Tocht: 2 (22)
Bezocht op: 25 juli 2005
Provincie: Zuid-Holland


De Manebrug en het huis van de notaris. Ik heb er met veel plezier jarenlang gewerkt en gevoetbald (blauw-wit gestreepte shirts). Lang geleden bezocht ik de kerk bij een dienst ter nagedachtenis van de onderwijzer “meester Cor”. Een aardige man voor kinderen. Hij had een slechte gezondheid en was vroeger bijna blind geweest. Hij werd maar 30 jaar. De kerkdienst ging over het geloof, maar niet over Cor. De kerk staat er nog steeds en daarnaast is de warme bakker, die ambachtelijk te werk gaat met de beste ingrediënten. Het zwembad heet naar de vroegere veenstroom De Lobeke, die later tot Lopiker-wetering is gegraven. Voor een openluchtzwembad weet het zich door de loop der jaren goed te handhaven tot genoegen van de plaatselijke jeugd.
Even buiten Lopik staat de "snuffelpaal", die ruikt hoe schoon of vervuild de lucht hier is.