Tocht 7 - Fietsen in het Maasland
Datum:
05 Oktober 2005
Weersomstandigheden:
In de ochtend lichte mist en later zon
19 graden
Wind: Noord-oost matig
Reisgegevens:
IJsslestein - Utrecht op de fiets
Utrecht - 's hertogenbosch met de trein
Tocht: 's Hertogenbosch - 's Hertogenbosch
'Hertogenbosch - Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - utrecht vv 28 mn
Tocht: 90 km
Totaal: 118 km
Aantal plaatsen:  25
 
1.     Hertogenbosch ('s)
Tocht: 7 (1)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Op weg naar de fotozaak reed ik tegen het historische pand aan van de Lanschotbank. Even naar vriend Bob gezwaaid, maar hij was blijkbaar aan het werk. Op weg naar Empel ontmoette ik de Citadel. Frederik Hendrik moest niet alleen de Spanjaarden buiten de deur houden, maar zich ook verdedigen tegen de Roomkatholieke bevolking van Den Bosch. Het was een soort dwangburg.en is nu de opslagplaats van alle oude documenten van Brabant. Met een kunstwerk worden drie oude bomen geëerd, de schoonheid van hun bast is zichtbaar in het cement. Een stoffige man ziet ze niet en gaat met tas op weg naar de papieren geschiedenis. Een oude schipper in brons kijkt uit, naar het poorthuis en fabrieken achter de brug. Het moet er vroeger druk geweest zijn met schepen. Wat verderop wacht het oude kruidhuis op een nieuwe bestemming als expositieruimte, nu nog omgeven door veel groot hoefblad.
2.     Empel
Tocht: 7 (2)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Ik gok goed en rijdt via de wijk Maaspoort richting noorden. Het winkelcentrum Maaspoort is als alle winkelcentra. Na de snelweg moet Empel beginnen, maar het is eerder een voortzetting van de buitenwijken van Den Bosch. De kerk is nog niet zo oud en de plein kent slechts nieuwe gebouwen. Het heeft weinig sfeer. Alleen de bakker heeft boven de luifel een oude bakfiets gezet met een rondglurende bakker in de bak. Het is er druk, dus zal zijn brood wel goed zijn.
3.     Gewande
Tocht: 7 (3)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Bij het hek voor de plas, staat dat het water niet veilig is om te zwemmen en te surfen. In het verleden zal er vast chemisch afval gedumpt zijn. Een herdershond blaft gevaarlijk. Een bezoeker loopt naar het hek, kijkt en stapt daarna weer in zijn auto, waar zijn vrouw de Privé leest. Maar daarna wordt het mooi in Gewande. Enkele boerderijen versieren de Maasdijk en in de bocht liggen 3 gemalen uit verschillende tijden, die het water uit de hertogswetering in de maas pompen. Achter de dijk ligt een grote polder zonder huizen en met rechte wegen. Bij het oude gemaal staat de motor van een vliegtuig op een rode paal en op de grond ligt een oud kanon. Er zijn geen mensen, die het verhaal erachter kunnen vertellen.
4.     Het Wild
Tocht: 7 (4)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Een vrouw op de dijk wijst mij de plaats waar Het Wild begint. Het is rustig in Het Wild. Op een huis heeft een natuurliefhebber drie vlinders gehangen. Verder wordt aangegeven, dat Alem bereikbaar is. Op een kruispunt staat een uitspanning met een hertenwei. Een bok staat trots op zijn kist. Hier worden bruiloften gevierd en carnaval. Het fietspad ligt saai en recht onder aan de dijk. Een verloren bord prijst de zegeningen van de landbouw. Hoogopgeleid en zeer productief. Over de overproductie, de lage prijzen en de leegloop wordt niets gemeld.
5.     Alem
Tocht: 7 (5)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Het veer naar Alem heet naar de nieuwe prinses Amalia. Een bord zegt, dat je zo schuin mogelijk moet aanrijden. Dit is vast op de uitlaat te sparen. Een oude man probeert verwoed zijn vissersboot te starten. Alem ligt door de afsnijding van een maasarm op een eiland. Alle wegen zijn hier dijken. In Alem gaat de school uit. Het is er voor een half uur zeer levendig. Op de hoek een gesloten herberg. Ik hoop dat dit maar tijdelijk is, want je ziet de geschiedenis af aan de gevel. De kerk is smal en belachelijk hoog gebouwd. Het kleine kerkje was hervormd, maar nu dakpannenmuseum. Alleen op zaterdag open. Twee meisjes willen ook op de foto en vertellen, dat de man van het museum altijd met dakpannen loopt. De oudste pan is van 1300 en ze komen zelfs uit China. Enkele witte huizen kleven tegen de dijk, die nu eigenlijk geen dijk meer is.
6.     Maren-Kessel
Tocht: 7 (6)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Op de dijk een merkwaardig wit huis, met een mooi hek erachter. Op de beide pilaren staan twee gebeeldhouwde koppen, die wat op Rembrandt lijken. Ik rijdt de dijkaf langs een huis met een mooie serre, waarin bomen van planten staan. Wat verder op is een nieuw dorpsplein ingericht bij de kerk. Het moet de vrede symboliseren, tussen de beide dorpen. Een beeldje van een omstrengeld paar moet dit verhaal kracht bijzetten. De dorpen hier liggen allemaal op oude donken, waardoor ze droog bleven bij overstromingen. Het wat kwam van de Maas en van de Beerse overlaat. Een ander monument moet de strijdt tegen het water laten zien. Dat er ook een Islamitisch centrum is, is van na deze strijd.
7.     Kessel (Oss)
Tocht: 7 (7)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Ik moet nog een brief posten en onder aan de dijk staat tussen de grote bomen een rode brievenbus. Tot mijn verbazing staat er een groot huis, een soort klooster. Een man vertelt, dat het de oude pastorie is. De kerk is er niet meer, wel zijn er de overgroeide fundamenten en de resten van een kerkhof. De Duitser bliezen de kerk 19 oktober 1944 op, twee dagen na mijn geboorte. Er is een grafsteen van de pastoor, twee jongen, die getroffen werden door een bom en een Canadese soldaat. Hij werd doodgeschoten op 20 oktober en zijn lichaam rust in Nijmegen op het kerkhof achter het Goffertpark. We speelden er vaak toen met de jongens uit mijn buurt. Het kerkenpad in Kessel is er nog, maar wordt in de volksmond “De heilige gang genoemd”. Onder het gras liggen nog de doden. Ze waren arm en hun kruizen van hout. De tijd heeft ze vermolmd. Vlak bij de oude muur liggen de kindergraven.
8.     Lith
Tocht: 7 (8)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


In de Maas de bouwwerken van de stuw, bekend van de waterstanden. Lang geleden werden deze dagelijks op de radio voorgelezen. Het waren voor mij mysterieuze formules. Er zijn veel huizen te koop in Lith. Niet het huis met in de nok een sigarenbandjes gezicht in tegeltjes. Op de dijk staat een kunstwerktroon waar je op kunt zitten en het water in de Maas voorbij ziet gaan. Er is een dorpsplein, waar mensen op het terras uitslijters eten en uitkijken op de dorpspomp. De kerk is neogotisch en heeft een witte beschermde Jezus. De pastoor verlaat net de pastorie en ontvangt op de stoep de post. Ik zit in de film van het dagboek van een herdershond. De galerie met kleurig kunstwerk op de hoek valt duidelijk uit de toon. Het “goedkoopste restaurant van Brabant is gesloten.
9.     Lithoijen
Tocht: 7 (9)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Ook hier de dijk af voorbij de café. Het klooster wordt verbouwd en vast tot een conferentie omgewerkt. Ook het oude raadshuis is een woonhuis. Een vrouw met een wasmand komt naar buiten en bespreekt de dag met een man met een kruiwagen.In het dorp groet iedereen iedereen. In de Mariakapel wacht een mooie Maria. Er branden geen kaarsen. De bouwvakkers hebben het te druk.
Bij het kerkhof staan 4 witte beelden als trouwe wachters. Ze lijken wat op Pieter Appelhof.
Een man staat zeer tevreden in de deur van zijn zeer lelijk verbouwd huis met witte zuilen en leeuwen. Gelukkig is er ook weer wat verderop een ambachtelijke bakkerij.
10.     Teefelen
Tocht: 7 (10)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Op de dijk een beeld van 2 mensen, die iets vasthouden, waardoor ze waarschijnlijk het water tegenhouden. Een slingerende beek mondt uit richting Maasarm. Veel meeuwen en ganzen verzamelen zich voor vertrek of net na de komst uit het Noorden.
Teefelen heeft een verlaten speeltuin, waar alles voor eigen risico is. Ook hier staat alles op een heuvel. De kerk is breed begonnen, maar het geld was te snel op of er was ruzie in het dorp. Een wit kapelletje tegenover een massale boerderij maakt veel goed. Teefelen is mooi en verstild.

11.     Benedeneind (N-B)
Tocht: 7 (11)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Een man is zich niet bewust dat hij in Benedeneind woont. De dijk heet wel benedendijk, het moet een fout van de kaartenmaker zijn. Zijn huis krijgt een nieuwe rieten kap. Op de hoek naar het veer staat een wit ijzeren koepeltje, waarmee het waterschap aangeeft ook belangrijk te zijn. Het had ook van Lodewijk de 14e kunnen zijn.
12.     Oijen
Tocht: 7 (12)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Gelukkig staat daar in het begin van Oijen een schitterend schaap. Helaas geen ooi, maar een echte volwaardige ram. Op de dijk weer een verlaten gemeentehuis en een oud dijkhuis van het waterschap. Ze stammen uit de tijd, dat er nog niet eindeloos gefuseerd was.
13.     Boveneind (N-B)
Tocht: 7 (13)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


De naam Boveneind is niet bij iedereen bekend. Ze wonen voor hun gevoel gewoon in Oijen. Maar er staat wel een klein kerkje, waarvan de eerste steen is gelegd door de Jonkvrouw A.C.G. Vermeulen. Die woonde vast op het kasteel wat verderop. In dit kasteel terroriseerde de hertog van Gelder het gebied. Toen de bewoners de kans kregen, braken ze het bouwwerk af. De kerk is nu woonhuis. Het aanbouwsel moest in een totaal andere stijl. Mooi is het er niet van geworden.
Een vrouw haalt de post en nodigt me uit in haar theehuis ernaast. In de tuin staat een met wingerd overgroeide DAF. Die was van oma. De stuurkunst van oma werd met de dag minder en toen ze hier van de dijk afreed vergat ze te remmen. Toen greep de familie in en ze mocht niet meer rijden. De rode DAF staat er nog steeds en de natuur deed de rest. Een mooi monument.
Op het kleine kerkhofje bij de buren liggen nog 20 mensen. Er mogen geen nieuwe meer bij. Meneer van Thiel en zijn vrouw Coolwijk zeggen het in steen: "Wie in gedachte zijnen geliefden leeft, is niet dood - Dood zijn zij, die vergeten worden".
Ik hoop, dat ze nog steeds niet vergeten worden.
14.     Macharen
Tocht: 7 (14)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Natuurlijk weer de veel te grote RK neogotische kerk. Het kanaal van Oss komt er in de Maas. Lang hebben de pastoor en de burgemeester het kanaal tegen gehouden. Tot woede van de firma Zwanenburg en zo ging grote voedsel gigant Unilever naar Rotterdam (volgens een mevrouw).

16.     Haren (N-B)
Tocht: 7 (16)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Met een lange slinger loopt de weg naar de kerk en het klooster. De spits steekt nog net boven de maisvelden uit. In de tuin een merkwaardige stenen vrouw, die een soort dans lijkt t te maken. Een moderne Maria? Achter het hek en de vijver met fontein is nu een luxe horecagelegenheid. Voor een sober beeld van een non, overleg 2 vrouwen en een man over een groot feest, waar het aan niets mag ontbreken.

17.     Gement
Tocht: 7 (17)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Volgens een kippenboer was ik goed. En Gement was zeker geen Berghem of Oss. Met veel geduld en moeite was hij prins Carnaval geworden in Duurenseind. Zijn dorpsgenoten hadden hem voor gek verklaard. Op de hoek staat een zaak met de lelijkste tuinbeelden van Nederland. Maar gelukkig is er elk jaar wel een eigen praalwagen met de carnaval
18.     Berghem
Tocht: 7 (18)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


In de tuin staat een kleurrijke fantasieclown. Op het bijbehorend bord staat te lezen, dat een echtpaar hier net is getrouwd en dat er vannacht veel “gezelligheid” is geweest.
19.     Oss
Tocht: 7 (19)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Oss is groot geworden. Volgens een bewoners is alles wat oud en mooi was tegen de vlakte gegaan. Ooit was ik hier om te werken in een fabriek en op bezoek bij de ouders van Sabine Hess. Naast een paar kerken met veel beelden ervoor, is er toch een sfeervol centrum met veel terrassen. Een groepje kinderen klimt op een beeld van een clown, die op zijn handen staat. Een hijskraan hijst balken in een huis in aanbouw en ik vindt de weg naar Geffen op het gevoel.
20.     Geffen
Tocht: 7 (20)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Er is een schitterende snelweg voor fietsers aangelegd tussen Oss en Geffen. Bij de splitsing is Geffen weer even het oude dorp met een groot herenhuis en op de kerk de stand van de opbrengst voor de restauratie. Voor de RABO-bank een beeld van vrolijke huppelende kinderen onder hun logo. Het is weer een plaats, waarna mensen die je kent zijn vernoemd. Ze verlieten hun dorp, maar behielden de naam.
21.     Elst (N-B)
Tocht: 7 (21)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Over het spoor en dan rechts bij de grote boerderij op een donk. Op het bord staat Elst, maar volgens een oude boer zit is verkeerd, nu ik weer rechts ben gegaan. Daar in de verte ligt echt Elst. Nu sta ik bij een hek met kalkoenen en 2 kangoeroes.
22.     Lagekant
Tocht: 7 (22)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Een weg met huizen. Gelukkig nog een boer, die mooie kippenhokken heeft gebouw, alsof het een villawijk is voor pluimvee.
23.     Nuland
Tocht: 7 (23)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Een oude melkfabriek. Wel wit, maar nu een fietsen zaak met ook brommers.
Het klooster heeft natuurlijk ook hier een andere bestemming. Er staat een bronzen paard aan een echt touw aan een lantarenpaal. Je kunt er kijken naar bijzondere interieurs.
24.     Heeseind
Tocht: 7 (24)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Een weg met de huizen op heuvels. Ik maakte een foto van zo’n hoge boerderij.
Achter de huizen, de eindeloze polder met zijn rechte wegen.

25.     Kruisstraat (Rosmalen)
Tocht: 7 (25)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Inderdaad een kruising van straten met de uitspanning onder de gevaarlijke naam “Drieka de Kouwe” Een groepje wielenrenners in het fel geel neemt de bocht.
26.     Rosmalen
Tocht: 7 (26)
Bezocht op: 5 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Rosmalen is verbouwd tot een buitenstad van Den Bosch. Daan van Veen woont er sinds kort met vrouw en kind (inmiddels kinderen). De kerk is groot en op het kerkhof een bouwkeet en een verrijdbaar toilet. Het is laat en ik moet terug naar de trein. Op een plaquette staat de dank voor de bevrijding op 23 oktober 1944. Het fietspad naar Den Bosch wordt alleen bij de eerste afslag aangegeven. De rest is gevoel en kijken naar de St. Jan.