Tocht 8 - Verhalen over de 2e wereldoorlog en schoonheid van een kloostertuin
Datum:
13 Oktober 2005
Weersomstandigheden:
Schitterend herfstweer
20 graden
Windstil
Reisgegevens:
IJsstelstein - Utrecht met de fiets
Utrecht - Nijmegen met de trein
Toch: Nijmegen - Cuijk
Cuijk - Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Tocht: 50 km
Totaal: 78 km
Aantal plaatsen:  14
 
1.     Nijmegen
Tocht: 8 (1)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Gelderland


Ik kan het niet laten om even een rondje door de stad te rijden. Het is vertrouwd, maar toch verbleekt. Plein 44 heeft al volwassen bomen gekregen, maar men zoekt nog naar de gezelligheid. De markt is mooi en bekend. Alles is terras geworden en het beeld van Marieke staat nu in het midden. Het staat op een sokkel en dat doet haar geen goed. Ze is er te verlegen voor. Op het Valkhof is een hoge toren gebouwd ter gelegenheid van het eeuwige bestaan van deze oudste stad van ons land. Kinderen zwaaien van hoog boven en kijken op de kapel en de resten van Barbarossa. Het uitzicht op de Waal van Claudius Civilus blijft adembenemend. Ik bekijk voor het eerste het beeld ter gelegenheid van de opening van de spoorweg tussen Nijmegen en Kleve. Deze spoorbaan zou de vrede bevorderen. Na twee wereldoorlogen hebben ze gelijk gekregen. Er geen treinen meer. Bij het huis van mijn opa en oma aan de Frans Halsstraat 26 is het stil. Alles is onveranderd, alleen zijn de bomen hoger gegroeid Aan de overkant is de garage weg. Op de Berg en Dalseweg staat nog steeds het Canisius College, nu een ROC en dus met Soedanezen in plaats van Jezuïeten. Het café van van Weegen is nu een vrolijk eethuis geworden met een vol terras. De straten rond de Broerdijk, de Christen Koningskerk en de Kraayenhof kazerne herken ik voor een deel. Op de begraafplaats Rustoord weet men op het kantoor snel het graf van mijn grootouders te lokaliseren. Ik vind het direct. Het oude graf ligt er goed bij en ontroert me meer dan ik had verwacht. Er gaan in 10 minuten vele jaren herinneringen langs.
In 1968 werd mijn opa bijgezet en ik kan me hiervan niets herinneren. Wel van mijn wake bij het stervende lichaam in die stille nacht aan de Frans Halsstraat. Af en toe een vochtig watje in zijn mond, dat vond hij fijn. De naam van mijn oma is fout geschreven: Seynder in plaats van Seijnder.
Tegenover het graf staat een Boeddhabeeld en aan de boom hangen, net als in Nepal, briefjes en lintjes. Een man schikt de bloemen op het verse graf van zijn vrouw. Een moeder zit met een kinderwagen in de zon.
2.     Heilige Land Stichting
Tocht: 8 (2)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Gelderland


Op de berg is het bijbelse land nagebouwd. Het duurde meer dan 55 jaar voordat ik met mijn moeder er eens op bezoek ging. Wij waren niet zo van het geloof. Op de hoek staat een wit restaurant. Aan de muur hangt een beeld van Charles Hammers, mijn tekenleraar van de lagere school. Het is een soldaat, een parachutist en de waalbrug. September 1944 werd er om de brug gevochten. Hier was het hoofdkwartier van de geallieerden. Mijn oom Ted uit Engeland was er bij samen met andere soldaten, die later bij ons kerstmis zouden gaan vieren. Het was een maand voor mijn geboorte.
3.     Groesbeek
Tocht: 8 (3)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Gelderland


De naam Groesbeek was vroeger bij ons thuis verbonden aan het verhaal van mensen, die langs de deuren trokken en bosbessen en bezems verkochten. Van deze armoede is weinig t e zien. Wel zijn er veel voetbalclubs. Achter de hervormde kerk lopen de resten van de oude spoorbaan naar Kleve. De rails is overwoekerd, maar de spoorbomen en de spoorlichten staan er nog alsof er elk moment nog een trein kan aankomen. Twee vrouwen staan op de hoek in hun scootmobielen te praten met een getogen Groesbeekse. Ze moeten lang nadenken om de weten, wanneer de laatste trein passeerde. Dan wordt de sleutel gevonden. Een jongen van bijna 20 verongelukt op het spoor in die laatste week. Hij ligt begraven op het kerkhof in de buurt van haar man. Ze zal morgen gaan kijken op de steen. Daar staat het jaartal op. Ze heeft ook de krant bewaard met het wachthuisje van Groesbeek. Helaas kan ik niet blijven wachten.
4.     Breedeweg
Tocht: 8 (4)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Gelderland


Breedeweg heeft een echt plaatsnamenbord. Op een rotonde staat een roze beeld van een soort bloemenmonster. Voor een winkel met woonideeën staan een aantal houten beelden te wachten in de zon. Er is ook een opleidingsinstituut voor nagelstylistes. Het is maar goed, dat niet iedereen aan je nagels mak knippen.
5.     Grafwegen
Tocht: 8 (5)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Gelderland


Er zijn er twee. Eén in Nederland en één net over de grens. De Nederlandse is een nette brede weg met wat huizen, de Duitse ligt verscholen tussen hoge bomen aan de rand van het Reichwald. Er lopen vele fietsroutes tot aan Duisburg en er is een mooi café en een schooltje. Het brede groene dal glooit richting Groesbeek en Nijmegen. De huizen zijn groot en Duits. Er zijn geen wegen naar oude graven. Het was de weg voor de graaf om te gaan jaren in de uitgestrekte bossen. De weg naar Milsbeek heet “Neutrale weg” en gaat stijl naar benenden
6.     Milsbeek
Tocht: 8 (6)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Limburg


Bijna alle huizen zijn in de gevechten in de oorlog in puin geschoten. Ook de kerk is nieuw. Maria rust onder het cijfer 75 en rechts staat de tussenstand van een actie voor de kerk. Op het hek staan ijzeren mensen, die blij de kerk binnen gaan. Ik volg ze. Het is er donker, met toch een warme uitstraling. Op het kerkhof leggen mensen bloemen. Het achtergedeelte is voor de soldaten. De meeste sneuvelde in februari 1945, toen de geallieerden definitief Duitsland introkken. Het zijn er veel.
7.     Heikant (Middelaar)
Tocht: 8 (7)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Limburg


Volgend de oude man is het Den Heikant. Hij kijkt me aan door montuur zonder glas en met een halve zonnebril en wijst naar die ene straat. Het was vroeger een buurtschap, maar nu wonen er te veel nieuwe mensen. Hij gaat de pony’s voeren, zie zien hem al aankomen. Hij roept van ver. Hij is 91 jaar.

8.     Middelaar
Tocht: 8 (8)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Limburg


Lang geleden tekende ik het torentje van Middelaar boven de groene bomen. Er wordt een nieuwe dijk aangelegd om overstromingen te voorkomen. Het dorp werd een paar jaar geleden een eiland in het Maaswater. Aan de bomen hangen afdrukken met het verzoek om “Treety” te vinden. Uit het dorpshuis komt oma en vraagt de twee zoekende kinderen of Tweety al gevonden is. Het is een groene vogel met een gele kop. Iedereen heeft hem gezien, maar niet gevangen. De kinderen willen de moed opgeven. Oma loopt door het dorp en roep “Tweety, Tweety”. Voor het dorpshuis wacht een stenen varken als symbool van C.V. (carnavals vereniging) “ De Krölstoart”.
9.     Katerbosch
Tocht: 8 (9)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Limburg


De krantenbezorger weet het niet. Hij helpt me met kaartlezen. De man van het kleine witte huis weet het wel. Dit en daar is Katerbosch. In zijn huis stond het water van de Maas meer dan 40 centimeter hoog. Hij kreeg van de gemeente een roeiboot om boodschappen te doen. Zijn huis is niet alleen wit, maar ook bijzonder. Het is de laatste van de vele noodwoningen, gebouwd vlak naar de oorlog. Hij was een jongetje van 7 toen hun huis in de vuurlinie terecht kwam. Canadezen en de Duitsers lagen 200 meter uit elkaar, de Duitsers lagen hier, de geallieerden daar. Eén voor één werden de huizen in brand geschoten en wij zaten in de kelder. We vluchten van het ene huis, naar het andere, totdat we met meer dan 60 mensen in de kelder van een smeulende boerderij zaten, zonder eten en drinken. Of en toe durfde een jonger ’s nachts een koe te gaan melken. Toen alles plat lag vluchten we naar een klooster in Mook. Toen we terug kwamen was alles kapot en het vee dood, getroffen door de granaatscherven. Mijn vader heeft er een dagboek van bijgehouden. Ik en een buurman hoort het verhaal aan. De buurman wacht het einde niet af. Hij heeft het al gehoord.
10.     Cuijk
Tocht: 8 (10)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Over het veer naar Cuijk. Op de oever grazen doortrekkende ganzen. Twee vrouwen krijgen een lachbui in hun auto. Op het kaartje van de Stichting Maasveren staat, dat de veerman het biljet in tegenwoordigheid van de passagier uit het couponboekje moet scheuren.Ze vertrouwen hun veermannen niet echt. Ook de passagiers niet, want die moeten het biljet op aanvraag tonen. De reis duurt 2 minuten. Een paar jaar geleden vonden duikers de resten van een oude Romeinse brug. Hij was in de 4e eeuw na Christus aangelegd met een ingenieuze constructie. Cuijk was een Romeins fort op de weg tussen Nijmegen en Maastricht. In het museum bij de hoge toren staan de resten van de funderingen. Vlak achter het tunneltje staat de dorpspomp en tussen de bosjes een beeld van Jan van Cuijk. Ze hebben een voetbalclub naar hem vernoemd.Hij kijkt uit op het monument voor de joodse burgers van Cuijk. Het zijn er 13 en zijn afkomstig uit 2 families; Andriesse en Cohen. De ouders van mijn vriend Lo Cohen konden onderduiken. Veel van zijn familie niet en vonden de dood in de vernietigingskampen in Duitsland.
11.     Sint Agatha
Tocht: 8 (11)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


De Jezus op het kruispunt maakt me duidelijk, dat ik verder door moet rijden naar het klooster. Vanaf de andere kant van de rivier was het hoge gebouw met het kleine torentje al lang zichtbaar. Door het poortje kom je in de kloostertuin op het binnenterrein. Ze hebben in 2003 de monumentenprijs van Brabant gewonnen. De tuin is mooi verstilt en volgt het weiland met zicht op de oude buitenmuur, die nu is ingebouwd in de Maasdijk. De tuinman snoeide een buxus tot een kruis.
12.     De Rijtjes
Tocht: 8 (12)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Noord Brababt


Achter de dijk een aantal vaak witte huizen. Er wonen bij geen boeren meer. Een bordje wijsr richting Centrum. Ik zou de andere wijken van De Rijtjes wel eens willen zien. Een opgeknapte boerderij aan een doodlopende weg heeft een mooie hooiberg boven de schuur.
Kinderen roepen na elk spel : “De winner is ….”. Langs de weg staat een lage knotwilg met een schat aan paddestoelen op de stam.
13.     Oeffelt
Tocht: 8 (13)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Aan de Katestraat ligt een pleintje in de nieuwbouwwijk. Moeders zitten met hun kinderen in de zon. Wat verder op zitten mensen met een geestelijke handicap in dezelfde zon, geïntegreerd in de woonwijk, maar wel apart met elkaar. De busjes rijden af en aan. De stellingmolen langs de provinciale weg is van 1913 en oogt hoog boven de monument voor het neergestorte vliegtuig. De bemanning was tussen de 18 en de 23 jaar, de boordschutter 28. Het vliegtuig ontplofte, ze overleefden het niet. De politie deelt folders uit. Wie heeft iets verdachts gezien voordat de rolluikenfabriek in brand werd gestoken. Ze stellen mijn medewerking zeer op prijs.
14.     Huij
Tocht: 8 (14)
Bezocht op: 13 oktober 2005
Provincie: Noord-Brabant


Volgen 2 mannen is het natuurlijk Den Huij. Het ligt aan de andere kant van de weg en bestaat uit 1 huis. De weg naar Den Huij loopt dood. Maar buitenlanders vertelden, dat je achter het huis toch door kan rijden.