Tocht 11 - Rondom de Kromme Rijn tot de avond valt
Datum:
03 November 2005
Weersomstandigheden:
Mooi herftweer
17 graden
Wind: ZW 5
Reisgegevens:
IJsslestein - Utrecht met de fiets
Tocht: Utrecht - IJsselstein
Afstand:
83 km
Aantal plaatsen:  12
 
1.     Utrecht
Tocht: 11 (1)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


De dom is al eeuwen het hart van Utrecht. Al in de middeleeuwen was hier het midden van een kruis van 4 andere kerken. Een van deze kerken was de Jacobikerk, die het jarenlang zonder spits heeft moeten doen. Naast deze kerk staat een klein, maar bijzonder museum, het Volksbuurtmuseum Wijk C. Wijk C is in de jaren 50 en 60 van de vorige eeuw gesaneerd en er wonen hier naast de kontoren nog maar een paar honderd mensen. Wat wel behouden is gebleven zijn de verhalen, de oude foto's en de vele dagelijkse gebruiksvoorwerpen van de bewoners. Het leven was er soms hard, maar er was ook veel solidariteit. De pannetjes soep en stampot gingen van huis tot huis. Soms verschijnt er op de binnenplaats een bijzonder zandsculptuur. Eerst van de dwangburcht Vredenburg, die onder leiding van een vrouw werd aangevallen en afgebroken. In de eerste nacht zou de poes van de buren het zandkasteel gebruiken als kattenbak. Een jaar later was het de beurt aan Anthon Geesink, die in 1964 in een legendarisch gevecht goud won met judo op de Oplimpische Spelen. Anthon zelf komt zijn beeltenis in zand openen. Ondanks zijn gram op allerlei commissies is hij toch wel een beetje trots. Hij is immers geboren en getogen in Wijk C.
2.     Vechten
Tocht: 11 (2)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Er staan twee huizen te koop in het kleine staatje bij Vechten, vlak voor de spoorbaan en het viaduct onder A 12. Bij fort Vechten staat het verhaal van de Romeinen en de waterlinie.De oude houten uitzichttoren is herbouwd. Een kip vraagt om een stukje van mijn appel. Op het fort is van alles te huur. Een groep jongeren praat heftig aan houten tafels op de binnenplaats en schilder schildert de buitenboel, een vrouw met een rood jack verkent het fort. Er is nooit echt gevochten. Het wachthuisje staat mooi rood, wit blauw te wezen. Boven het landschap breekt de zon met felle stralen door de zwarte lucht. De weg rondom het fort is omgeven door hoge bomen. Er is wat verder op een houten huis overgebleven. Elk fort had zijn kring en daar mocht niet in steen gebouwd worden. De vijand moest goed beschoten kunnen worden. Op een nieuwe mijlpaal, staat dat langgeleden de Romeinen hier hun grens hadden gelegd, nadat ze in Duitsland aan de overkant van de Rijn in de pan waren gehakt.
3.     Odijk
Tocht: 11 (3)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


De Kromme Rij cirkelt met een ronde boog om het dorp. Dat was al 1000 jaar geleden zo. Het witte kerkje ligt op een hoge stroomrug. Het winkelstraatje ligt op de meent, waar vroeger het gemeenschappelijk hooiland was. Hier en daar een boerderij tussen de vele andere huizen. Bij de brug over de oude rivier liggen nog de weilanden en splitst zich de Langbroeker Wetering.
Hier begon men aan de grote ontginning van de moerassen en de komgronden.
Een oude man veegt met stoffer en blik de herfstbladen van de weg en het stoplicht geeft voorrang aan de fietsers.
4.     Werkhoven
Tocht: 11 (4)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Achter een tractor met ploeg vliegen de witte meeuwen tegen het zonlicht. Een molen wacht in de vette klei. Het oude dorp ligt wat hoger. De kerk is Romaans en zeer oud. Twee jongens scheuren met minimotors door de dorpsstraat. Een vrouw laat de hond uit van haar zoon. Die kocht hem voor zijn drie kinderen om de dood van hun moeder te verzachten. Zelf kwam ze vijftig jaar geleden uit Langsbroek en dat was een hele immigratie naar Werkhoven. Ze heeft er nooit spijt van gekregen. Het is nog rustig wonen in Werkhoven. Die van Odijk hebben het hoog in hun hoofd. Net als sommigen van de nieuwbouw. Die kopen echt niet bij de plaatselijke kruidenier. Op de brink staat een bloemenkraam bij de muziektent. Het is er druk. De chrysanten kleuren het pleintje. Even buiten het dorp heeft een bewoner twee luchtbuizen van een schip langs zijn oprijlaan gezet. Hij heeft zijn bestemming gevonden.
5.     Cothen
Tocht: 11 (5)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


De RK-kerk is hoog en de RK-school groot. Maar wat verder op ligt de oude kerk bij het kleine pleintje met oude witte huizen. Over de rivier loopt een pad naar het oude landhuis. Vroegen een ridderhofstad om de boeren te beschermen. Het poortgebouw oogt nog krijgshaftig, het landhuis straalt oude rijkdom uit. Een echtpaar laat de hond uit, twee jongen sleutelen aan de uitlaat van hun auto en achter een paard oogt het silhouet van Cothen tegen het middaglicht. De molen werkt nog echt.
Bij de Ossenwaard staan nog steeds oude auto’s te wachten op de handen van Henny, die eens onze voertuigen repareerde. Het huis van zijn vader leunt nog steeds tegen de oever van de rivierarm. Zou hij er nog wonen?
6.     Dwarsdijk
Tocht: 11 (6)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Het landschap is open en wijds. De oude kade moest het water van de Lek tegenhouden. Bij Dwarsdijk splitsten zich de oude landwegen van Wijk bij Duurstede naar Utrecht. Op de hoek staat het huis “Ons Hoekje”. Wat verder op heeft een kweken een eigentijds huis gebouw en zich gespecialiseerd op bijzonder planten. Hij komt uit Amsterdam en vindt het goed, dat ik zijn zwarte potplanten op de foto zet.
7.     Goy ('t)
Tocht: 11 (7)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Bij het kerkje 1870 staat een witte Jezus met een kroon en een appel in de hand. Naast de kerk is een gezelschap met 2 bussen aangekomen in het café om een bruiloft t e vieren. Het oude klooster is een gemeenschapshuis geworden. De oude man, die ik aanspreek is te doof voor een gesprek. Bij de splitsing van de Wickenburgerweg is een loods met appels afgebrand de spanten staan verkoold te wachten op afbraak. Het ruikt er naar appelflappen. Een bordje waarschuwt voor “Spelende Kinderen”. Op een kleine verhoging in het landschap staat het oude rechthuis. Tussen de bomen ligt het landgoed met losse toren. Een oma geeft met haar twee kleinkinderen de eendjes brood. Het Amsterdam Rijnkanaal maakte een verloren hoekje van dit stukje Goy.
8.     Schalkwijk


Bij de spoorwegovergang staat de oude kerk met een rijtje huizen aan het plein. Een man komt terug van zijn werk. Het waren vroeger de huizen van de boerenarbeider. Met 14 mensen woonden ze daa op die paar vierkante meters. Onlangs werd het 100-jarige bestaan gevierd. Het is een gezichtbepalend monument. Je mag alleen aan de achterkant verbouwen. Het wordt donker in Schalkwijk. De hoge kerk steekt zwart af tegen het licht van de snackbar. Twee kleine kinderen laten mij hun snoep zien. Langs de lange wetering staan de boerderijen en nieuwe huizen gebroederlijk naast elkaar. Bij de rotonde naar Tull worden de vier doden herdacht en een dorpsgenoot, die in Padang sneuvelde
9.     Molenbuurt (U)
Tocht: 11 (9)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Een kermiswagen van een goktent staat wat verscholen achteraf. Een huis met een tapgevel staat zonder duidelijk verhaal bijzonder te wezen. Een vrouw snijdt in het licht van de keuken de groente. De molen is er niet meer. Langs de weg vecht een man met een witte zwaan. Als ik hem fotografeer wordt hij argwanend. Of ik van de dierenbescherming ben. Het is zijn eigen zwaan. De naam van zijn dochter heeft hij op de snavel gegraveerd. Hij kent het nummer van de ring aan de poot uit zijn hoofd. Hij fok zwanen om ze in de polder uit te zetten. Deze was te dicht bij de weg gekomen en werd gevaarlijk voor het dier. Vandaar. De vrouw aan de overkant is bang voor het blazende dier. De man niet.
10.     Tull en 't Waal
Tocht: 11 (10)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Het wordt donker. De woonboot langs het inundatiekanaal vervaagd. Het oude fort steekt zwart af tegen de hemel. De oude boerderij gevelt nog wat wit. De kerk verdwijnt tussen de hoge bomen. De avond valt over Tull en’tWaal.
11.     Klooster
Tocht: 11 (11)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Op oude kaarten staat een klooster waar nu de snelweg zijn aanloop neemt over de Lek. In een glazen huisje aan de weg staan de lelijkste beelden uit het fabriekje erachter.Het huis op de hoek wordt bijna opgegeten door de dijk. “t Klooster staat niet meer op de kaart, wel op een verloren wit bordje.
12.     Nieuwegein
Tocht: 11 (12)
Bezocht op: 3 november 2005
Provincie: Utrecht


Het is wonderbaarlijk hoeveel sluizen hier een verbinding maken met de Lek. Ze zijn in de loop der jaren steeds groter geworden. De oude sluizen in het dorp zijn nog intiem en besloten. De winkels staan eromheen omdat de schippers toch moesten wachten. Met de schilderclub keek ik uren naar de ophaalbrug en het beeldje van de wachtende vrouw. De auto’s rijden sinds 2 dagen niet meer over de Beatrixsluis. Er is een nieuwe verbinding gemaakt met de snelweg. Rijen automobilisten rijden hard om op tijd voor het voetbal thuis te zijn. Lang geleden groef men het doorslagkanaal naar de IJssel. Zo won Utrecht het uiteindelijk van Wijk bij Duurstede.
Bouwspeeltuin Jeugdland heeft sinds die tijd een nieuwe toekomst gekregen. Sinds 2008 zijn de kinderen weer welkom om te spelen en te bouwen. Met behulp van veel vrijwilligers is het terrein en het gebouw weer veilig en zijn er nieuwe speeltoestellen geplaatst. Ook de skelterbaan is extra spannend gemaakt.