Tocht 12 - Over de vrijheid, een dierenbegraafplaats, een heilige vrouw en tabaksschuren
Datum:
10 November 2005
Weersomstandigheden:
Aanvankelijk droog en na Elst regen
15 graden
Westenwind 5
Reisgegevens:
IJsselstein - utrecht met de fiets
Utrecht - Ede met de trein
Tocht: Ede - IJsselstein
Afstand:
100 km
Aantal plaatsen:  17
 
1.     Ede
Tocht: 12 (1)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Gelderland


Aan de andere kant van het spoor liggen de kazernes. Ze raken langzaam in onbruik. Er worden plannen gemaakt om er woningen te bouwen. In 1965 mocht ik er 4 maanden in een soldatenpak rondlopen. Ik werd opgeleid tot telexist. Bestaat dat nog in de wereld van internet en telecommunicatie. Aan de ander kant van het station staat een lange schutting met strandtaferelen. Er komt een krokodil uit zee en een schildpad, maar echt warm wordt het niet op dit verlaten bouwterrein tegenover de benzinepomp. Coffieshop “Het zwarte water” is nog verlaten, evenals de andere horecagelegenheden. Door rustige straten, waar vroeger de onderofficieren woonden rijdt ik Ede uit. Er is een nieuwe wijk gebouwd met torenflats, kantoorgebouwen en een brug over de snelweg.
2.     De Kraats
Tocht: 12 (2
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Gelderland


Via een tunneltje kom ik op groene wegen met hoge bomen. Verdwaald langs de Kromme Steeg een gedenkbord voor een neergestort vliegtuig in de oorlog. Het was op 11-11-’43. De piloot van de jager heette Dalon A. Martin en zijn zoon onthulde het bord. Twee meisjes komen uit school in Bennekom. Ze zitten bij elkaar in de klas. Beide ouders hebben een bedrijf. De een met koeien en de ander met kippen en varkens. Ze willen weten waarom ik op zoek ben naar Nergena. Ga ik een boek schrijven? Hebben ze al boeken van mij op school? . Nergena is geen plaatje volgen het ene meisje wel een huis. Alles is volgens de vriendinnen Kraats.
3.     Nergena
Tocht: 12 (3
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Gelderland


Een mooie geknotte es langs de weg. Een verbouwde boerderij, maar nu een pension voor paarden en het ene huis, dat Nergena heet.
4.     Bennekom
Tocht: 12 (4
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Gelderland


Langs de weg van Ede naar Bennekom staan grote huizen. Vroeger liep er een treintje en later een tram, aangelegd voor de rijken. Er is een echt centrum met een mooi postkantoor, waar je nu kan eten. Er zijn trouwen meer eetgelegenheden en kroegen. Voor de Albert Hein speelt een donkere man mooi op een accordeon. Tegenover hen wacht een gietijzeren boer op de tram, die nooit meer zal komen. Voor zijn voeten nog een meter rails. Het kleine kerkje hoort nog bij de tijd, dat Bennekom klein en afgelegen was.
5.     Wageningen
Tocht: 12 (5)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Gelderland


De weg naar Wageningen is omzoomd met hoge bomen. Tussen de grote huizen vaak veel kleine weilanden. Bij binnenkomst sta ik voor het hoofdkwartier van de Vereniging tot bevordering van de bijenteelt in Nederland. Je kunt er alles komen, wat een imker maar nodig heeft. Bij de molen is een man het met mij eens, dat het een schitterend gezicht is. Hij kijk er elke dag naar vanuit zijn tuintje. Alles werkt en er wordt ijverig graan gemalen.Op het 5 mei plein is inderdaad hotel “De Wereld”. Dit is historische grond. Prins Bernhard tekende door met de geallieerden de capitulatie van de Duitsers. Tot aan zijn dood werd daar de parade afgenomen van de oud-strijders. Er staat een beeld van een blote man in een leeuwenkuil, maar veel heftiger is de discussie over het nieuwe beeld. De uitschuifbare zuil, die zo op een penis lijkt. Het beeld heeft 3 weken op proef gestaan. De discussie onder de bevolking was heftig en de standpunten verschillend. Een voorbijganger geft aan, dat hij het te vol vond worden op het toch kleine plein. Het prestigeproject van de oud burgemeester leverde het beeld de bijnaam “De penis van Pechtold” op. Overal fietsen de studenten van de Landbouwhogeschool. Voor het hoofdgebouw en het onderzoekslaboratorium staan een serie grote potten subtiel afgestemd kunst te wezen.
6.     Nude
Tocht: 12 (6)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Gelderland


Het landschap is er vlak tussen de Wageningse en de Grebbenberg. Hier start de Gelderse vallei. Weggedrukt in het industrieterrein staat een oud landhuis met een mooie deur. Langs de weg de verspreide huizen van Nude. Maar Nude heeft wel een dierencrematorium en een dierenbegraafplaats. Eigenaren van overleden huisvrienden leggen bloemen en maken de grafstenen schoon. Er ligt een graf van de poes “Moortje”. Net als in warme landen is er een plaats waar de urnen boven elkaar te rusten staan. Een poes in het pension maakt zich nog geen zorgen. Hij/zij slaapt diep in zijn/haar mand.

7.     Laarseind
Tocht: 12 (7)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Het uitzicht op de Blauwe kamer is indrukwekkend. Het water schitterend fel in het lage tegenlicht. Een kerk en wat kranen van een scheepswerf steken zwart af. Vlak tegen de Grebbenberg liggen de sluisjes, die dit deel van Nederland onder water moesten zetten. Aan het begin van de Cuneraweg staat een bunker met een bordje van de Lions of de Rotary. Hier vochten de 12 soldaten van de groep Hendriks tot alle kogels op waren. Ze hadden er maar weinig. Het was een onbegonnen strijd tegen de overmacht van de Duitse elitetroepen, die de Grebbenberg toch maar Teufelsberg doopten. De boerderijen van Laarseind liggen in alle rust tegen het glooiend land van de stuwwal. Een klein dorp voor mensen met een handicap gaat haar eigen gang.
8.     Achterberg
Tocht: 12 (8)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Het is er stil en overzichtelijk in Achterberg. De benzinepomp lijkt meer op een skihut.
In het weiland staat een houten schaapskooi en de straten zijn vernoemd naar het landschap of de mensen(De Dijk, De Horst, Het zand, De Friese steeg, Het ruiterpad, De Hoge Steeg en natuurlijk de Cuneraweg). Het kerkje is bescheiden en het buurthuis staat in de stijgers. Natuurlijk was het een school, zoals bijna alle buurthuizen in kleine dorpen. Op de weg naar Rhenen domineert een witte torenflat het landschap.
9.     Rhenen
Tocht: 12 (9)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Het is echt klimmen naar de top. Een zeer grote nieuwe gereformeerde kerk kijkt over het rivieren landschap. Rhenen was een stad met wallen en een poorten, maar alles ging plat in de strijd om de vrijheid. Rondom de kerk hebben alle huizen de sfeer van lang geleden, maar de stenen zijn nieuw. Alleen de Cuneratoren en het stadhuis dragen oude stenen. Het verhaal van Cunera is mooi en wreed. Eerst bleef ze als enige maagd gespaard bij een moord op 10.000 maagden, daarna werd ze vermoord in opdracht van een jaloerse koningin. Maar daarmee liep het slecht af. De koning straft haar zo erg, dat ze compleet gek werd en dat was terecht, omdat Cunera onschuldig was en vele goede werken deed. Langs de rivier ligt de Henry Dunant te wachten op zieke vakantiegangers. Bij de oude veerpont is een trendy restaurant verrezen. De naam “tante Loes” voelt warm aan, met herinneringen aan de bovenbuurvrouw van mijn grootouders. Ik kwam er graag om met haar grote rode kater te praten en koekjes te eten.
10.     Elst (U)
Tocht: 12 (10)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


De oude verbindingsweg tussen Utrecht en Arnhem heeft steeds zicht op de rivier en de glooiende heuvels. Vroeger groeiden hier de tabaksplanten. De grote zwarte houten schuren met hun rode pannendaken zijn bewaard gebleven. In de uiterwaard staat een verlaten boerderij, waarvan de pannen van het dak zijn gewaaid. Het gaat regenen.

11.     Amerongen
Tocht: 12 (11)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


De oude uitspanning is er nog. De lampen glinsteren in het vallende duister en de regen. Binnen ziet het er warm uit en toont het naar erwtensoep, roggebrood en spek. Wat verder op een tabaksmuseum en de markt waar een Turkse verkoper zijn handelswaar droog probeert te houden. Het is druk bij de warme viskraam. Bij de kerktoren staat een hoge Wilhelminaboom geplant in 1887 bij haar geboorte. Er leven geen mensen meer, die daar bij geweest zijn. Het kasteel ligt trouw te wachten achter haar muren. Het is vanaf 1 november dicht. In het zijstraatjes worden de kleurrijke schoolkinderen door ouders in auto’s gezet op weg naar de volgende afspraak. Even buiten Amerongen ligt een steen, die brak tijden het vervoer. Hij kwam uit Zweden in de ijstijd en op een klein bordje staat de naam van de vinder.
12.     Leersum
Tocht: 12 (12)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Hier woont Klaas van Eldik van de gemeente Utrecht. Hij stond langs de lijn bij de voetballende pupillen en verzorgde zijn bvejaarde schoonmoeder. Het stadhuis is van wit hout en oogt een beetje bergachtig. De kerk en het café liggen achter elkaar. Op de rotonde staat een kudde schapen. De kunstenaar schiep ze uit ijzer en zwerfkeien. Achter het dorp liggen de grafheuvels en een schitterend bosgebied met een mooi ven. Ik was er vele malen.
13.     Overlangbroek
Tocht: 12 (13)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


De oude ontginningsbasis van de middeleeuwen. Met de oude boerenhoeven aan de ene kant.
Er is nog weinig veranderd. Het kerkje is klein en de wetering maakt er een bocht omheen. Een troepje witte zwanen woont in haar eigen sloot. Een boer in blauwe overall draagt zijn zoontje met het rode jackje op zijn schouders op weg naar de koeien. De hond rent vooruit en verjaagt de vissende reiger. De school van Bas de Koning staat naast zijn huis. De kinderen worden al lang naar elders gebracht. De caravan wacht op volgend jaar. Het is er stil en de grienden moeten pas volgende winter gekapt te worden.
14.     Stenen Brug
Tocht: 12 (14)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Er staat een echt bord en een echte stenen brug. Het was ooit bijzonder als een brug niet van hout was.
De boerderijen hebben luiken in de kleuren van de kasteelheer. Ze worden gerenoveerd.
15.     Langbroek
Tocht: 12 (15)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Op de kleine brink spelen twee jongens en rennen door het grind bij de kerk. Hun moeders maken afspraken over het vervoer morgen. Op de dorpspomp staat stichtelijke taal over de Herren, die voor water en brood zorgt en je voor krankheden kan behoeden. Een potterie toont bescheiden beelden. Over de natte weg bij de kruising snelt het sluipverkeer op weg naar een veilige avond.
16.     Wijk bij Duurstede
Tocht: 12 (16)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Via Cothen verkeerd gereden en via de wijkerweteing bij het industrieterrein Broekwijk uitgekomen. Het is Wijk bij Duurstede, maar natuurlijk niet de kasteel toren, de molen , de oude kerk, de wallen en de gezellige binnenstad met de vele galerieën en eethuisjes en natuurlijk het voormalige huis van prinses Irene. Maar wel de grote sluizen, die naar haar zijn vernoemd.
17.     Den Heul
Tocht: 12 (17)
Bezocht op: 10 november 2005
Provincie:: Utrecht


Via de dijk doorgereden naar de eerste afslag Schalkwijk. Langgeleden was hier de heul, waar het water weer in de lek geloodst kon worden. Nu staat er een grote boerderij en een herenhuis en begint er de Schalkwijkse wetering.