Tocht 14 - Het westelijk weidegebied
Datum:
08 December 2005
Weersomstandigheden:
In de ochtend nevelig en in de middag zonnig
6 graden
Weinig wind
Reisgegevens:
Tocht: IJsselstein - IJsselstein
Afstand:
90 km
Aantal plaatsen:  27
 
1.     Achthoven (Montfoort)
Tocht: 14 (1)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Hoe klein Achthoven ook is, er is een Achthoven-Oost en een Achthoven-West en in het midden loopt de Slotlaan, waar aannemer Slot zijn bedrijf heeft. Op de kruising staat een echt Mariabeeld, lang geleden onder leiding van een betrokken pastoor samen met jongeren gebouw en onderhouden. Het was wat overwoekerd, maar is nu weer goed zichtbaar, Maria achter een hekwerk in verband met vandalisme. Ik ontdek knotwilgen, die nodig naar de kapper moeten. In West staan de huizen soms op een smalle strook langs de IJssel. De “Witte Zwaan” is eigenlijk te groot voor dit kleine stukje grond. De IJssel slingert sierlijk naar de industrie gebouwen van Heeswijk. De nevel maakt het water extra stil.
2.     Mastwijk
Tocht: 14 (2)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Het meertje ligt er verlaten bij. De grote witte villa met de twee herdershonden is te koop. Mastwijk kent veel aannemers en opslagplaatsen voor bouwmaterialen. Het rijtje vroegere arbeiderswoningen is door iedereen op een andere wijze opgeknapt.
Als er ijs ligt is het een echte buurtschap.
3.     Montfoort
Tocht: 14 (3)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Aan het einde van de Cattenbroekerwetering ligt een sluisje. Er komen geen schepen meer langs, maar vroeger was het de waterverbinding naar Woerden. IJssel en Oude Rijn werden zo aan elkaar verbonden. Het silhouet met de beide toren en de stadspoort vertelt een oud verhaal. Vlak buiten de poort bouwde een oude koloniaal een wit landhuis met herinneringen. Een school vervangt de dessa’s. In het stadje kunt er slapen en ontbijten Heléne en Rob vlak bij het kasteel, dat nu wit is.
4.     Cattenbroek
Tocht: 14 (4)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Herinneringen aan schaatstochten over de lange rechte wetering. De knotwilgen zijn opnieuw aangepland door de gemeente en versterken het Holland-gevoel. Een boerin geeft aan, dat steeds meer boerderijen woonhuizen worden. Ze kwam hier 40 jaar geleden om te boeren, melkvee. Het is nog te doen met de subsidie uit Brussel, maar boeren houden niet graag hun hand op.

5.     Linschoten
Tocht: 14 (5)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Het oude gemaal is een woonhuis geworden met zicht op de polder.
Er wordt hard gewerkt om de gevel van bakkerij op de hoek te renoveren. De broodjes liggen gewoon te pronken in de etalage. Het blijft een bijzondere plek met de kronkelende Lange Linschoten, de oude huizen, een vervallen boerderij en de kerk op een hoger stukje grond. Het huis met de stenen trap was vast het stadshuis. Een vrachtwagen rijdt zich bijna klem in de smalle straat. Linschoten, een dorp waar de tijd lijkt stil te staan.

6.     Woerden
Tocht: 14 (6)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Tussen de snelweg en het spoor is een nieuwe stad verrezen met hoge bedrijfstoren.
De toegangsweg is elke ochtend verstopt. Als je het weet ontdek je de oude structuren van de waterwegen en de dijken. Als er geschaatst kan worden is het helemaal duidelijk. Het station is deel gemoderniseerd, maar heeft een mooie oude gevel. “Bestelgoederen staat boven de sierlijke deur. De weg naar de oude vestingstad is omzoomd met oude villa’s van rijken van weleer. Het kasteel is hoog en was ooit een machtig bolwerk van de adel. Defensie heeft beloofd er goed voor te zullen zorgen. De neogotische kerk moest het protestante achterland van er af imponeren. Op het grasveld ligt een bronzen mens met de benen in de lucht. Woerden was solidair met onrecht en armoede. Zou dat nog steeds zo zijn?
7.     Geestdorp
Tocht: 14 (7)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


De oude IJsseldijk, nu op weg naar een kerkhof. Een meisje rijdt paard of een manege, die vast niet te duur is. Aan een boom bij een zijsloot hangt een bord in het Zuid-Afrikaans:”Jij moenie maaknie rommel”. Het heeft geholpen. Maar Geestdorp ligt pas echt bij de brug met het ijzeren hek. Een oude boerderij aan het water houdt er de wacht. Een ander huis met mooie glas en lood ramen heet naar een eetcafé in Oudewater : “De bonte koe”. Zou het nog bestaan?

8.     Kamerik
Tocht: 14 (8)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Hier wordt de polder wijd en vlak. Het brede water voert naar het gemaal. De schoorsteen van het stoomgemaal staat nog overeind.
In Kamerik wordt het water plotseling smal. Hier moesten de platte boten in- en uitladen of wachten bij de brug.
Op de foto’s in het koffiehuis is er weinig veranderd.
Er staat een ondernemende eigenaar op me te wachten. Er is koffie met warme appeltaart en slagroom. Het kerstmenu staat aan aangekondigd. Ze durven pas 2 jaar open te gaan met de kerst, maar de bezoekers komen toch meer uit de omtrek. Het lijkt me best leuk om hier het kerstdiner te beleven, al was de tent vorig jaar maar half vol.
9.     Teckop
Tocht: 14 (9)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Ik fiets achter een schoolmeisje richting eindeloos. Bij de kruising van Teckop rechts af. De zon komt door en het water is breed en weerkaatst de wilgen. Op een erf haalt oma haar kleindochter uit de auto. Ze mag er vandaag weer op passen. Op de oude boerderij aan de overkant zijn hoog in de gevel blauwe tegels geplaatst met boerentaferelen uit de tijd dat landbouw nog gelijk stond aan rijkdom.
Op weg naar Kanis passeer ik het Oortjespad. Op de parkeerplaats staat een monument voor de eend. In het water, waar ’s zomers gezwommen zal worden bivakkeren nu honderden eenden. Ze zijn te ver weg om ze een soortnaam te geven, maar af en toe scheert een koppel smienten over mijn hoofd.
10.     Kanis
Tocht: 14 (10)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Het is stil in Kanis. De boerencamping is verlaten. De kerk troont hoog boven het land. Het kerkhof is klein en overvol. Er wordt weinig geruimd, want de nakomelingen wonen aan de overkant. Achter de zerken is de weidse polder. De verschillende generaties pastoors liggen in het midden onder het witte beeld van Jesus.
Ze vragen of we nog steeds voor ze willen bidden.
11.     Oud-Kamerik
Tocht: 14 (11)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Er is geen weg, die de huizen van Oud-Kamerik met elkaar verbindt, dus moet ik langs een smal modderpad naar een huis verscholen tussen de witte berken. Een postbode in een rode auto kijkt me argwanend na. Het witte huis achter de sloot met wilgen is geschapen voor goede schrijvers of overwerkte managers.
12.     Mijzijde
Tocht: 14 (12)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Weer kruisen de postbode en ik elkaar. Het smalle fietspad buigt om de boerderij aan de weg. Ook hier geen weg tussen de boerderijen. Elke boerderij heeft zijn eigen lange uitweg. Het is stil. De bomen zijn pas onderhouden. Het pad naar de Grecht is eindeloos mooi. De ratten hebben gaten onder het pad gegraven. Een veldwachter heeft er een rood vlaggetje bij gezet. Het uitzicht op deze boezem van Woerden naar de Woerdense Verlaat maakt iedereen stil. Het licht is van oude Hollandse schilderijen.
13.     Woerdense Verlaat
Tocht: 14 (13)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Vanuit het fietspad langs de Grecht steken de fabriekscomplexen fel af tegen de horizon. Bij het witte huis “De laatste haak?” hangt een vrouw de was op met haar dochtertje. Het luiswachterhuis wordt afgeschermd met leilindes en de sluis zelf was een bekende “kluunplaats” bij het schaatsen. Daar werd in de kleine keuken zelfgemaakte erwtensoep verkocht. Het ligt er mooi en verlaten bij. Een meisje is te vroeg naar school gegaan en wacht tegen de muur op haar vriendinnen.
Wat verderop staat aan de Kromme Mijdrecht een molen heel Hollands te zijn.

14.     Achtienhoven (Zegveld)
Tocht: 14 (14))
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Over het kleine sluisje van de Meije loopt de weg richting Zegveld. Vlak voor Achtienhoven zwemt een witte zwaan tussen de zwarte meerkoeten. Een graafmachine blokkeert de smalle weg. Aan de ene kant loopt het dood tegen een boerderij met een duiventil, aan de andere kant tegen de Grecht. Ik heb de huizen niet geteld, maar het zijn er niet veel meer dan achttien.

15.     Geer (U)
Tocht: 14 (15)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Langs de vernieuwde waterkering lang de brede vaart naar Breukelen liggen een paar huizen. Dit is Geer. Het uitzicht op de ophaalbrug met een paar zandschuiten is er het mooist.
16.     Sprengen
Tocht: 14 (16)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Half verscholen achter de dijk liggen een paar scheven huizen. Het pad ernaar toe wordt de hoek van Sprengen genoemd. Het moeten vroeger de huisjes geweest zijn van landarbeiders of sjouwers bij de brug. He tweekleine witte boerderijen zijn mooi opgeknapt. Sprengen is een rechte dijk met wilgen en oude boerderijen, die natuurlijk bijna allemaal opgekocht zijn. Een grote melkauto tracht achteruit een smalle brug te nemen. Een opgewonden herdershond blaft tegen de eenzame fietser
17.     Kockengen
Tocht: 14 (17)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


De blauwe brug over de vaart naar de molen steekt strak af tegen het donkere water en het lichte riet. In de verte de toren van Kockengen. Het zijn er eigenlijk twee, maar de gereformeerde is zeer bescheiden. Een vrouw duwt een vriendin in een rolstoel voort over de verlaten weg. In het uitgebreide boerenland is het een klein centrum met een aanlegplaats voor de schuiten en middenstanders. Een oud pakhuis loopt mooi vervallen te zijn en wacht op een aannemer, die er appartementen van gaat maken. De gracht achter de kerk is zo uit een Ot en Sienkaart gestapt. Hoe zwaar zal het geloof er nog zijn?

18.     Portengen
Tocht: 14 (18)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Een rechte weg met wat boerderijen en hier en daar een burgerhuis. Ooit hielp eer bewoner mij met het verwisselen van een lekke band in zijn garage, toen het net begon te regenen. De ene boerderij is opgeknapt tot een lustoord met een franse tuin, de andere is te koop en ruikt naar verval.
19.     Portengse Brug
Tocht: 14 (19)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht


Weer een plaats om de schaatsen onder te binden. Twee vrouwen fietsen met elkaar op richting de markt van Breukelen. Een woonboot weerkaats in het water. De brug is er ook echt, maar zal alleen ’s zomers vaak omhoog gaan.
20.     Kortrijk
Tocht: 14 (20)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Weer een weg met sloten, wilgen en boerderijen. Nu met uitzicht op de Chinese gevel van Van Der Valk langs de snelweg bij Breukelen. Twee nijlgansen foerageren in het weiland. In de berken groeien de heksenbezems. Voor een boerderij een goed gesnoeide leilinde. Ouder landbouwwerktuigen staan op een zeer laag en nat grasveld.
In een tuin staan nu al de lichtgevende frutsels voor de kerst. In de verte zoemt de snelweg. Het huis is te koop met uitzicht op de benzinepomp in de verte.
21.     Gieltjesdorp
Tocht: 14 (21)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Bij de spoorwegovergang wordt hard gewerkt. Volgens de machinist van de graafmachine is het een goed jaar geweest voor de wegwerkers. Het waren de afgelopen jaren rare tijden. Soms veel, soms weinig werk. Nu werden ze ingehuurd door een andere aannemer, die te veel werk had. De weg door Gieltjesdorp kreeg een nieuwe asfaltlaag. Auto konden er niet meer langs, ik nog net.
22.     Laagnieuwkoop
Tocht: 14 (22)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Net als zoveel dorpen in dit weidegebied is Laagnieuwkoop ontstaan als ontgingsbasis vaak op een oude stroomrug. Met lange sloten werd het moeras ontgonnen en voor de landbouw geschikt gemaakt. We spreken over de 12e en de 13e eeuw toen bisschoppen en graven het land hard nodig hadden. De bevolking groeide en moest eten en de eigen macht moest worden versterkt. Het moet een mega- project geweest zijn, dat de geschiedenisboekjes nooit haalde.
23.     Ockhuizen
Tocht: 14 (23)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Ockhuizen ligt verscholen aan een weg, die doodloopt tegen de snelweg. Een witte boerderij licht verscholen tussen de hoge bomen. Aan het eind van deze weg staat het eenzamen witte huisje, dat alle passerende automobilisten wilden kopen, maar nu wel heel dicht bij de snelweg is komen liggen.
24.     Haarzuilens
Tocht: 14 (24)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Het verhaal is me bekend. Het oude dorp werd afgebroken aan het begin van de 20e eeuw. De familie Rothenschild bouwde op die plaats een namaakkasteel met grote tuin. De bomen werden met paard en wagen aangevoerd vanaf de Utrechtse heuvelrug.
Het dorp werd wat verder op herbouwd met brink, dorpspomp,school, herberg, boerderijen en arbeidershuizen. Ze kregen allemaal de rood met witte luiken. Het schooltje heeft maar een paar leerlingen, maar kan toch blijven bestaan. Bonifatius en Willibrord kunnen het goed met elkaar vinden en de algemeen directeur Nico Koopmanschap houdt van deze plek.
Binnenkort gaat onze knotgroep aan het werk in de kasteeltuin. De halve marathon van Leidse Rijn loopt er ook door.
25.     Den Ham (U)
Tocht: 14 (25)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Een oude kasteeltoren uit de tijd, dat zo’n toren met een aantal soldaten voldoende waren om een heel gebied te beheersen. De toren heeft veel verdiepingen en kijkt uit over de spoorbaan en de nieuwe stad Leidsche Rijn. In het poortje met een wapen ligt het gezaagde hout voor de kachel. De toren wordt door een particulier bewoond. De boerderijen erom heen maken het minidorpje compleet.
26.     Vleuten
Tocht: 14 (26)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

Op weg naar het centrum ligt een oude smederij. De kerk ligt bij de kruising van wegen. Een rijtje witte huizen hebben vroeger onderdak geboden aan behoeftigen. Aan de gevel van een oude herberg wordt vermeld, dat hiier ooit bier werd gebrouwen. Nu huist er een snackbar. Wat verderop zijn mensen met grijs haar vol overgave aan het jeu de boulen. De naam van hun vereniging is toepasselijk "Vleu de Boule".
Even buiten het centrum slaat het nieuwe Leidsche Rijn meedogenloos toe. Het spoor is verdubbeld en de spoorbomen werden een tunnel. De rails loopt nu van niks naar nergens. Het is de vraag of de bloemenboetiek zal overleven nu het station verplaatst is.
27.     De Meern
Tocht: 14 (27)
Bezocht op: 8 december 2005
Provincie: Utrecht

De brug over de Oude Rijn is bijna altijd dicht. Aan beide kanten staat een kerk op wacht Jarenlang kruiste ik de brug elke dag op weg naar Utrecht. Het is er steeds drukker geworden. De stoplichten blijven zeer vertrouwd evenals de fietsenzaak, de videotheek, de opticien, de C1000 en het café “De Don/voorheen Schoolzicht”. Alleen de kapper is plotseling verdwenen
In de afgelopen jaren is het dorp De Meern verandert in de slaapstad Leidse Rijn. De architecten hebben hun best gedaan om veel afwisselende en orginele huizen te bedenken.