Tocht 16 - Bevrijdingsdag in de Achterhoek
Datum:
05 Mei 2006
Weersomstandigheden:
Droog en zonnig
Ongeveer 23 graden.
Matige oosten wind kracht 3-4.
Reisgegevens:
IJsselstein - Utrecht op de fiets
Utrecht - Dieren met de trein
Tocht: Dieren - Dieren
Dieren - Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets

Bevrijdingsdag 5 mei
Afstand:
IJsselstein - Utrecht 28 km
Tocht: 70 km
Totaal: 98 km
Aantal plaatsen:  16
 
1.     Dieren
Tocht: 16 (1)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Op het station van Dieren staat een oude trein met twee stoomlocomotieven klaar voor vertrek. De rode wielen blinken in de zon, de stoom ontstapt puffend uit de pijpen.
Langs de weg naar de IJssel staan aan beide kanten mooie oude herenhuizen uit het begin van de vorige eeuw. De kade geeft een groots uitzicht op de overkant en de gele pont. Carmiggelt en zijn vrouw vierden hier hun vakanties en hun liefde voor dit stukje Nederland. Er staat een kerktoren zonder kerk, die de oorlog overleefde. Er staat een kerk in de steigers, die de ontkerkelijking niet overleefde. Hij staat te koop, het worden vast appartementen of een partycentrum. Op de pont is uitzicht op de toren en de brug naar Doesburg.
Op 17 augustus was ik opnieuw in Dieren. Als fietser heb ik natuurlijk een zwak voor de fietsenfabriek van Gazelle. Die bestaat al 100 jaar en is hierdoor koninklijk geworden. Het personeel heeft bij het 75 jarig jubileum een bronzen Gazelle aangeboden. Die staat vlak voor de oude historische hoofdingang. Het huidige personeel eet een boterham in de zon en rookt buiten een sigaret.Langs de spoorlijn staat een groothandel in Boeddha en andere oosterse beelden. Aan particulieren wordt niet verkocht. Bij de oude sluis van het kanaal naar Apeldoorn is te zien hoe hoog het waterniveau verschilt van de IJssel en de Veluwe. De sluis ligt er verlaten bij.

2.     Olburgen
Tocht: 16 (2)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Bij de ingang van het dorp staat een kleine maquette van het silhouet, net als bij alle andere dorpen uit deze gemeente. De kerk is te groot voor het aantal huizen, maar moest de omgeving laten zien, dat de katholieken meetelden. Op het kerkhof ligt een gevallen militair en een boer, die nog steeds zaait in de vorm van een stenen beeldje op zijn graf. Zijn klompen zijn gevuld met verse bloemen. Het oude graf van Dorothea Visser is voorzien van verse bloemen en een verhaal. Tegenover het kerkhof op nummer 1 wonen twee oude dames, die het willen vertellen. Dorathea leefde van ongeveer 1830 – 1875 en wordt op jonge leeftijd door een koe getrapt. Haar been was open en ging niet over. Zij was diep gelovig en na jaren bidden genas de wond, maar telkens op goede vrijdag ging hij weer open en kwam er vocht uit. Zij is tot troost van alle mensen met lichamelijke kwalen. De zuster beijveren zich op in Rome een zaligmaking te krijgen. Dat zal niet meevallen, want de wegen daar zijn ondoorgrondelijk volgens de pastoor van Steenderen. Aan de rand van het dorp ligt een verbouwde boerderij “Het Hemelrijk”. De eigenaar zal vast niet rekenen op het hiernamaals en nu vast genieten van deze bijzondere plek.
3.     Rha
Tocht: 16 (3)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Rha is geen naam van een Egyptische god, maar wel een kern met pit. Twee jongens en een meisje werken in de tuin en overleggen over hum programma van deze bevrijdingsdag.
De kern met pit bestaat uit 100 bewoners, die in een radio of televisieprogramma samen met Jack Spijkerman de vervallen molen weer wisten op te bouwen. De jongens waren vooral onder de indruk van de feesttent, het eten en de drank toen de molen er weer in volle glorie stond.
Rha staat op een zandrug droog boven de IJssel en een veld met gele paardebloemen strekt zich uit tot aan de rivier.
4.     Steenderen
Tocht: 16 (4)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Ook Steenderen lig hoog en droog. Een herbouwde boerderij laat zien, dat de boeren vroeger rijk waren. Nu houden de nieuwe welgestelden er hun auto’s en hun paarden.
Bij de viskraam eet een Duits echtpaar hun lekkerbekken. Op de autoradio is een uitzending over het nationaal socialisme. De uitspanning, naast de kerk, wacht op rustende fietsers. De pastoor is op weg naar zijn kerk en wil me wel te woord staan. Ja, Steenderen is inderdaad een rustig dorp zeker nu het gemeentehuis is opgeheven na de herindeling. De gemeente knapte het voor 2 miljoen op en de directie van Aviko kocht het 8 ton. Aviko staat niet in Keppel, maar bij het kruispunt links af. Het is een grote fabriek, die de bevolking aan werk helpt en de boeren van hun aardappelen verlost. Ze worden af en aan gereden. De pastoor is al aardig op leeftijd, maar heeft geen hoge pet op van die oude mannen in Rome, die niet met hun tijd meegaan. Hij is somber over de zaligverklaring van Dora Visser.
5.     Bronkhorst
Tocht: 16 (5)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Het is bevrijdingsdag en er wordt in Nederland ook na 61 jaar uitbundig gevlagd. Bronkhorst maakt zich op voor een nieuwe golf bezoekers. De terrassen zijn vol, auto’s zoeken parkeerplaatsen. Alle boerderijen verkopen iets anthieks en het Dickens Museum is een attractie. Eens per jaar is iedereen verkleed in historische figuren uit die tijd. Aan de kerk hangt een bord, waarin de jachthoornblazers Bronkhorst bedanken bij hun 25 jarig bestaan
6.     Baak
Tocht: 16 (6)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


De weg naar Raam is hobbelig bedekt met oude klinkers. Vlak voor Raam staat een oude kloostertoren tussen de boeren schuren. De vrouw, die het erf met water schoon spuitwil eerst weinig kwijt. De geschiedenis vanaf 1100 staat allemaal op een bord langs de weg. Op de vraag, hoe het er wonen is onder zo’n oude toren barst ze los. Over de gemeente, die een industrieterrein voor de deur liet neerzetten op een mooie goede es, over de muziek die de hele dag schalde, over de brandgevaarlijke pallets, over het snoeien van de struiken en vooral over de roeken in de toren. Er woonden er 100-den en ze scheten alles onder, verjoegen de zangvogels, braken met veel lawaai de noten stuk en aten de moestuin leeg. Ze stopte alle gaten dicht en haalt de nesten leeg, want er mag niet geschoten worden op de beschermde vogels. Nu ze ook in het dorp nestelen piepen de bewoners wel anders, nu hun auto's wit van de stront zijn.. Gelukkig is de toren geen monument en kan ze zelf bepalen wat ze doet.
Helaas heeft ze nu rugklachten en kan de stenen niet meer zelf metselen. Maar de strijd tegen de roeken gaat door. De kerk van Baak ligt hoog boven het landschap naast het witte landhuis en een mooie weg voert naar Wichmond.
7.     Wichmond


Tocht: 16 (7)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland
De ene kerk van Wichmond staat er wat afgelegen bij. De oude weg slingert zich door het dorp en via de camping ligt achter de oude bomen het weiland geel van de paardebloemen en paars van de pinksterbloemen. Een gezin in rode kleren steekt er fel tegen af. Het landgoed Hackfort heeft zijn oude werkende watermolen, die weer stroom kan maken. De boerderijen werken weer biologisch en fietsers rusten bij de beek.
8.     Heegherhoek
Tocht: 16 (8)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


De weg loopt dood. Het buurtschap bestaat uit een paar boerderijen, die geen boeren meer hebben. Er is geen mens te zien, maar de grote bomen worden weer zeer groen.
9.     Vorden
Tocht: 16 (9)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Bij de kerk komen een aantal wegen bij elkaar en wat verderop stroomt de Baakse beek. Er zijn winkels en het oude hotel Bakker straalt nog de sfeer uit van bejaarde wandelaars, thee en advocaat. Een motorrijder speelt krijgertje met zijn dochter, ze hebben hun helmen afgezet. De dichter Staringh zit bedachtzaam te kijken bij het logo van de ABN AMRO bank. Ik zie geen sikkels blinken en ook niet klinken. Er valt geen wuivend graan. Na de rotonde prijkt er het kasteel tussen de hoge bomen en achter het glooiende weiland.
10.     De Leuke
Tocht: 16 (10)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Het is even zoeken naar De Leuke . Het is er minder geestig als ik dacht. Een paar huizen op een konijnenheuvel. Een bronzen paard rent door een tuin langs een bloeiende heester.
Een man kan mij niet wijzer maken, zijn schoonzoon wel, maar die rijdt daarginds op een trekker in het land.
11.     Delden (G)
Tocht: 16 (11)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Er wordt een nieuw huis gebouwd in Delden. Het oude was zo lelijk verbouwd, dat de nieuwe eigenaar opnieuw begon. Vroeger woonde er een echtpaar met twee koeien en twee varkens. Grootvader en kleinzoon kijken of alles goed gaat. Voor de bouwvak moet het klaar zijn. Soms verdwalen mensen, die opzoek zijn naar Delden in Overijssel en dat is wel even lachen. Verder is er niets te melden, behalve dat het houten huis ernaast op instorten staat.
12.     Noordink
Tocht: 16 (12)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Noordink heeft een eigen bord, een camping en een hel grote boerderij in de verte. Langs de weg wat verder op staat wel een oud tolhuis en een veevoeder bedrijf in ruste met een winkel, waarvan de inrichting zo naar het museum kan.
13.     Hengelo (G)
Tocht: 16 (13)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Er is in mei weer de jaarlijkse motorwedstrijd. Bij de kerk staat een bijzonder motorbeeld als blikkenspeelgoed, maar dan levensgroot. Achter een wachthuis is in een oude bakkerij een echt museum over de oorlog 1940-1945 gevestigd. Ik bezoek de verschillende vitrines met poppen (diaroma’s) over oorlog, kampen en verzet. Natuurlijk is en surrogaatkoffie en sunlightzeep, maar mooier zijn de verhalen van de oude man op het terras. Hoe hij als klein jongetje met zijn vader uit het raam keek, toen de neergestorte bommenwerper door de Duitsers werd afgevoerd naar utrecht om ontdaan te worden van zijn geheimen. Een het verhaal van de piloten, die vluchten en probeerden met hulp van boeren en het verzet via Spanje naar Engeland te vluchten.
14.     Bekveld
Tocht: 16 (14)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Twee gevluchte piloten kwamen bij twee boeren in Bekveld terecht, Brenninkmeijer en Achterkamp. De piloten gingen met hulp van de ondergrondse met de trein naar Leiden om daar verder geholpen te worden. Ze werden gesnapt en in de zakken van hun overall zat een briefje van de melkfabriek. De twee boeren werden hierop gearresteerd en in het westen gevangen gezet. Vlak voor de bevrijding werden ze doodgeschoten, de pastoor mocht nog langskomen om ze te steunen.
Twee broers op een boerderij in Bekveld kennen de geschiedenis. Bij de oudste stromen de ogen vol. Het grijpt hem nog steeds aan. Ik krijg van hem de blaadjes van het museum mee.
Hij is blij, dat ik naar zijn verhaal wilde luisteren.
15.     Toldijk (G)
Tocht: 16 (15)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


Toldijk is een kruispunt, met een café, waar een versierde deur wijst op een 40-jarige bruiloft.
Een grote Welkoop en een zaak voor brommers en fietsers en dat is Toldijk.
Richting Hummelo kruis je de kleine en de grote beek. Dar was eens een tolbrug.
het verhaal van de 7 tolhuizen staat elders beschreven. Een adellijke heer verdiende er aan.
Je moest er wel langs. De tarieven zijn nu redelijk, maar toen hoog. Een rund mocht voor 1 cent passeren en paard voor 5. Een tweewieler was 2 en een vierwieler 3 cent. Voor een kudde schapen was je al gauw 50 cent krijt
16.     Achterdrempt
Tocht: 16 (16)
Bezocht op: 5 mei 2006
Provincie: Gelderland


De geboorte van Daphne wordt in Achterdempt uitbundig gevierd. Er zijn veel terracotta potten in de aanbieding en op een terras drinken 4 dikke mannen bier. Het pad terug naar Olburgen loop voor een deel over de dijk van de afgedamde IJsselarm. Ganzen grazen langs de oever en beneden aan de dijk wachten gezinnen voor hun caravan op de barbecue. Twee lammetjes rusten tegen hun moeder. In de verte waakt de toren van Doesburg.