Tocht 19 - Over de aanslag bij Diermen en het verdriet van Putten
Datum:
09 Augustus 2006
Weersomstandigheden:
Lichte regen,
16-20 graden.
Wind: Noord-West 3.
Reisgegevens:
IJsselstein - Utrecht met de fiets
Utrecht - Nijkerk met de trein
Tocht: Nijkerk - Nijkerk
Nijkerk - Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Tocht: 66 km
Totaal: 94 km
Aantal plaatsen:  16
 
1.     Diermen
Tocht: 19 (1)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Op de splitsing van de Vleessteeg en Schremmersteeg liggen twee oude boerderijen. De ene is nog boer met een boerentuin, de andere is opgekocht door stadse mensen.
Er is een echte school met de bijbel voor alle kinderen uit de buurt langs de N798.
Op deze weg zouden 7 verzetstrijders een auto met een Duitse officier en 3 manschappen onder vuur nemen. In het gedenkmuseum 44 in Putten wordt de situatie uitgetekend en de wraak van de duisters beschreven. Het kostte 600 mensen het leven.
De oude schaapskooi langs de weg heeft er toen vast al gestaan.
2.     Hoef
Tocht: 19 (2)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Vlak voor Hoef ligt kasteel en landgoed Oudenalle. Bij het jachthuis begint een oude stenen straatweg, haast vergroeid met de omgeving. De weg is vast aangelegd, toen de eigenaar een auto kreeg. Langs een door de IVN herbouwde schaapskooi slingert de weg zich langs weilanden en door een stukje bos. Het kasteel verschijnt plotseling sprookjesachtig uit het groen. Een specht maakt schetterende welkomstklanken. Het hek is gesloten en het kasteel blijkt nu het hoofdkantoor van Natuurmonumenten. Het moet daar goed werken zijn.
Hoef zelf ligt wat verderop. Een tractorbedrijf koos tijdig voor de auto. De school heet terecht Ons Hoef. Kinderen beschilderde de meterkasten langs de weg. Ze zijn in de hele streek te vinden.
3.     Steenenkamer
Tocht: 19 (3)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Natuurlijk ook een school voor Steenenkamer. Ook met de bijbel en vernoemd naar het buurtschap. Bij het huis Klein Steenenkamer wil een tuinier wel wat kwijt.
Lang geleden, toen de weg nog een zandweg was, trokken de handelaren van Zuid naar Noord. Er stonden daar 2 herbergen langs de weg, die kamers van steen hadden. De ene had grote kamers en de andere was kleiner. Toen hun huis door de Canadezen in puin werd geschoten vonden ze nog de ringen terug waar de paarden aan vast werden gezet. Ook de andere vier huizen gingen eraan, omdat de Duitsers wilden doorvechten. Het koste een meisje het leven, ze werd door kogels in de rug geschoten. Zijn zwager raakt er na 60 jaar nog niet over uitgepraat. Het is nog een buurtschap, maar Putten rukt op. De Koreaanse buurt rukt op tot aan het spoor. Ooit werden de oud-militairen, die de communisten tegenhielden daar van huizen voorzien.
4.     Telgt
Tocht: 19 (4)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Vlak bij een sloot van 40cm breed begint Telgt. Bij het loonwerkerbedrijf staat een stevige man bij een grote blauwe tractor. Telgt loopt door tot aan de Zeeweg. Als ik over een week terug zou komen, zou ik Telgt zien bruisen. Dan zijn er de oogstfeesten. Twee vrouwen komen tussendoor overleggen over het vuurwerk en de aardappels. Toen hu een klein jongen was kreeg hij van zijn vader een bootje. Daar voeren ze vanaf Telgt het IJsselmeer mee op. Telgt is 1200 jaar oud en leeft. Ermelo moet het met 1150 doen. Verschil moet er zijn.
5.     Horst (Ermelo)
Tocht: 19 (5)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Bij de grens van Horst vertelt een oude man van 77 jaar dat de weg vroeger naar zee liep. Als jongen moest hij er langs om de koeien te melken. De Duitsers bouwden er twee gevechtsposten. Elke dag moest hij zijn “Ausweis” laten zien. Er is uiteindelijk maar 1 dag gevochten. Horst ligt op kleine heuveltjes, die het begin vormen van de Veluwe. Ieder doet wel wat in het toerisme van het randmeer. Een surfcamping laat op een muurschildering een lelijk meisje heel hard varen. Een viskraam verkoop gerookt paling. De voetbalclub wordt luidkeel gesponsord door de hele middenstand.
6.     Ermelo
Tocht: 19 (6)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Bij binnenkomst wacht een groot complex van tehuizen. Hier en daar steekt een volwassenen met een zichtbare handicap de straat over. Op een stoel rust de pop van
Henk Poel, die net 50 jaar is geworden. Hij zit nog goed in het haar, dring graag bier en klust er vrolijk op los, aldus het spandoek. In het dorp is het druk, omdat veel toeristen door de regen maar zijn gaan winkelen. Twee vrouwen lopen soldaat te zijn in hun fotogenieke camouflagekleren. Een gesluierde vrouw zorgt voor een verassende tegenstelling. Bij bakkerij Zuidam is koffie en een versierde Italiaanse boterham en kijken drie bakkers met witte mutsen vergeeld naar de klanten. Het was 1932.
7.     Putten
Tocht: 19 (7)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


De markt van Putten loopt ten einde. De kramen worden afgebroken.
Achter de kerk staat de plaats aangegeven waar in 1944 ongeveer 600 mannen tussen de 18 en de 50 werden afgevoerd. Na de aanslag van een verzetsgroep op een duise auto werd het dorp hermetisch afgegrendeld. De vrouwen mochten hun mannen nog wat eten brengen, daarna ging het via Amersfoort via de concentratiekampen in Duitsland, waar bijna niemand levend van terug kwam. Honger, uitputting, ziekte, mishandeling en hongermarsen waren voor de meeste te veel. Ze werden als politieke gevangenen behandeld. Putten werd in brand gestoken en de bewoners hadden een uur de tijd om weg te komen. Aan de grens van Putten staat een wit beeld van een vrouw in Veluwse dracht. Het verdriet is voelbaar. Het ergste was de schrijnende onzekerheid over het lot van de weggevoerde mannen. De oorlog was al lang afgelopen, toen het pas duidelijk werd. In een patroon van 600 buxusvakken ligt droevige lot van Putten. In de gedachtenisrumte wordt het verhaal indringend verteld. Over Henk Kraai, die op de vlucht werd doodgeschoten, over vader en moeder Bakker, die hun 6 zonen, 2 schoonzonen en 2 kleinkinderen verloren, over Cornelis van het Klaphek, die uit de trein sprong. De lepel uit het concentratiekamp van H. de Bruin werd tot een mes geslepen om te kunnen overleven. Op een foto staan 3 mannen bij de pomp van een kamp in gestreepte pakken in de modder. Het duurde lang voordat de bewoners van Putten wat hulp kregen bij de opbouw van hun afgebrande dorp.
8.     Halvinkhuizen
Tocht: 19 (8)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Na de sportvelden ligt een kruising met een paar boerderijen en wat huizen. Twee jongen weten de naam van hun eigen buurtschap niet. Een vrouw op een paard rijdt rond in een bak met zand. Zij is wel op de hoogte. Er valt echter weinig meer te vertellen, dat het er goed leven is als je van paardrijden houdt
9.     Huinerbroek
Tocht: 19 (9)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Twee huizen laten zien, dat vroeger veel mensen op een klein stukje moesten leven.
Er staat een benzinepomp, die “autofood” verkoopt. Een hardlopen in een oranje pak steekt voorzichtig over. Een bulkwagen brengt veevoer rond.
10.     Huinerwal
Tocht: 19 (10)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Er wordt in een land met maïs geprotesteerd tegen de aanleg vaneen nieuwe weg.
Laat de weg weg en ons land groen staat op het bord. Het is zeer stil in Huinerwal.
Een kippenboer geeft zijn missie kort en krachtig weer: “Rechtstreeks van kippenkont naar mensenmond” . Op de meterkast heeft de kunstenaar dit beeldend verwoord.
11.     Krachtighuizen
Tocht: 19 (11)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Het blijft onduidelijk waarom de huizen hier zo krachtig zijn. Het zijn vooral stacaravans en vakantiehuizen. Maar de kaart belooft me het Zwaartepunt van Nederland. Niemand kan me echter de weg wijzen. Ik moet het doen met “De Poolse Driesen”.
12.     Koudhoorn
Tocht: 19 (12)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


In een openplek tussen de bossen liggen wat huizen en een camping.
De bewoners van de weilanden zijn voornamelijk paarden. Vlak bij het bos staat een rijtje huizen van bosarbeiders. Overal liggen stapels dikke boomstammen..
13.     Veenhuizerveld
Tocht: 19 (13)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Via een fietspad door het bos komt het Veenhuizerveld in zicht. In de regen passeert een verlaten huifkar met een koetsier met hoge hoed.Veenhuizerveld is een echt huifkarrencentrum en natuurlijk wonen er veel paarden.
14.     Huinen
Tocht: 19 (14)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Verlaten tussen de maïsvelden ligt de school met het verenigingsgebouw.
Een schooljuf komt met haar kleine autootje de spullen voor na de vakantie klaarleggen. Ze scheurt ondeugend heel hard over het schoolplein. De meterkast is geschilderd door Marianne, Herman, Wilbert en Linda. Er wonen daar geen kinderen met buitenlandse namen.
15.     Gerven
Tocht: 19 (15)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Daar waar de verharde weg overgaat in een zandweg begint Gerven. De boerderijen hebben nog mooie zwartgeteerde schuren. Het gaat maar om een paar bedrijven en dan gaat de weg naar rechts en loopt langs stukken bos en heide. Een schaapskudde rust echter een hek en ree steekt voorzichtig open. Het is er zeer verlaten. Bij het enige huis blaft een hond zijn plicht.
16.     Kruishaar
Tocht: 19 (16)
Bezocht op: 9 augustus 2006
Provincie: Gelderland


Er is opslagruimte te huur in Kruishaar. Voor de loods staat een pleziertreintje geschilderd in groene 7-up bubbels. Uit de lucht valt voor mij voldoende vocht.