Tocht 58 - de 1000ste plaats en ons erfgoed
Datum:
16 December 2007
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
0-4 graden.
Wind: oost 3.
Reisgegevens:
IJsselstein- Utrecht op de fiets
Utrecht – Purmereind met de trein
Tocht: Purmereind – Purmereind (met Halfweg als 1000ste plaats)
Purmereind -Utrecht met de trein
Utrecht-IJsselstein met de fiets met een tussenstop op Schiphol.
Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht: 69 km
Totaal: 97 km

Aantal plaatsen:  18
 
1.     Purmerend
Tocht: 58 (1)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Het is vroeg en koud, die zondagochtend in Purmerend. In de straat van het station naar het centrum klinkt zachte orgelmuziek uit de kleine doopgezinde kerk. De organist is zich nog aan het inspelen. In de zelfde straat staat een prachtig zwart houten huis met mooie trappen en erkers. Tegenover dit huis is ene Manjo 50 jaar geworden. De tekst luidt: Het leven brengt nog meer vreugd, je begint aan je tweede jeugd. Op de foto’s kijkt Manjo niet bepaald blij met dit vooruitzicht. In het centrum, op de kaasmarkt, hangt een weldadige stilte. De kerk, het gemeentehuis en de horecagelegenheid worden nu pas wakker. Voor het hotel hangt een kroon, het hoedje van de koningin. Je moet er lekker kunnen eten en je even koning voelen. Een vader loopt met zijn zoon wat doelloos door de stad. Ze bekijken auto’s en noemen de merken en types. Een man heet twee kleine kinderen op zijn fiets geladen en staat even stil. Zijn vrouw wilde die ochtend duidelijk wat uitslapen.Een moeder en haar dochter zijn op weg naar de kerkdienst. Andere gelovigen laten nog op zich wachten. Purmerend moet wakker worden.
2.     Purmerbuurt
Tocht: 58 (2)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Op de weg van Purmerend naar Purmerbuurt loopt een brug over de ringvaart van de oude polder. Leehgwater bouwde de dijken en kanalen en pompte het meer leeg. Dat is inmiddels 385 jaar geleden. Op de kruising bij het vierkante kerkje staat een gemetselde zuil met beeltenis van Leeghwater. De jeugd heeft kauwgom op zijn neus geplakt en dat maakt deze nationale figuur erg vrolijk. De Purmerbuurt is inmiddels ingehaald door nieuwbouw, sportvelden en aangeplant bos. Iedereen is op weg naar de zondagrecreatie, hardlopers in groepen onder deskundige leiding, wandelaar, hondenbezitter en natuurlijk de voetballers. De Purmerbuurt was vroeger een kerk, een landhuis en een rij huizen voor de landarbeiders. Ze staan er nog, nu versiert voor de komende kerst.
3.     Purmer
Tocht: 58 (3)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


De Oosterweg geeft nog de sfeer van de polder, die de Nederlanders bijna vier eeuwen geleden op de zee veroverden. Langs de weg staan de stolpboerderijen. Een boom getuigt van een tragisch ongeval. Een deel van de schors is kapot gereden en een jongen van 19 jaar vond er de dood. Natuurlijk is er een monumentje van gemaakt, waar de verdriet van de ouders, het zusje en de vrienden moeizaam naar passende woorden zoeken. Op de kruising met de kloosterdijk loopt een hardloper zijn weg naar de verre horizon. De brug over de Purmervaart geeft een wijdse blik over De Purmer Ee, die zich slingert naar het IJsselmeer
4.     Monnickendam
Tocht: 58 (4)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Aan de Purmer Ee ligt een oude houtzagerij en langs de weg staat een stalletje met kerststukken. Bij binnenkomst van Monnickendam wacht de Grote Kerk. De grootte van de kerk getuigt van een rijk verleden, maar nu is er geld nodig voor de restauratie. Er is al € 675.000,- aan donaties binnengekomen. Tegen de kerk staan een paar huizen aangebouwd. In de straten van het stadje tonen oude gevelstenen de geschiedenis met de zee, Het Lanswelvaare met zijn schepen en het Waterlandshuis met zijn zwaan en leeuwen. Voor het huis “De drie linden” zit een bewoner in de koele ochtendzon. Hij drinkt er zijn koffie. De huizen over de witte ophaalbrug zijn oude arbeidershuizen geweest voor mensen, die voor de visserij werkzaam waren of werkten op de voormalige gasfabriek .Bij het verbouwen van het huis is hij stapje voor stapje ook de geschiedenis leren kennen. Lang geleden was hier Herberg De Klok gevestigd, daar na werd het een bakkerij. Achter was een bakkerij met meelzolder en voor de bakkerswinkel van de familie Kaars. Er waren in die tijd in Monnickendam meer dan 20 bakkers. Tussen de beide panden stond een klein huisje. Daar heeft een aantal jaren de baker gewoond. De bakker en de baker bij elkaar. De welstandscommissie keurde het plan om alles in de oude staat te herstellen af. De eigenaar heeft er toen maar een houten fantasiegevel opgezet met een mooi luik. Dat mocht wel. De drie linden heeft hij zelf maar geplant. Er stonden immers al eeuwen linden op die plek.
Langs het water staat een rood huis met gele banden met het bord “Hulpbetoon”. Ook daar zal een hele geschiedenis aan vast zitten. In de buurt van de haven wordt het stadje alleen maar mooier, met zijn kerk, de ophaalbruggen de markthal en de oude boten in de haven. Een vrouw vervoert een kerstboom achter op haar fiets.
Monnickendam verbergt een grote schoonheid.

5.     Katwoude
Tocht: 58 (5)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Bij de afslag van de N247 naar Katwoude staan twee voormalige boerderijen waar toeristen worden binnengelokt met Hollandse kaas en klompen. Een jonge vrouw heeft voor de sfeer maar een soort klederdracht aangedaan. Er staat een grote klomp voor de deur. De jachthaven is vol en door de masten schijnt een mooi tegenlicht van de lage zon. In een weiland protesten boeren tegen de komst van een nieuw industrieterrein. Gelijk hebben ze.
6.     Zedde
Tocht: 58 (6)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Halverwege Monnickendam en Edam ligt aan de provinciale weg het klein buurtschap Zedde. Er is een afwatering van de rioolzuiveringsinstallatie aan de andere kant van de weg, waar koeten en eenden zich in de stroom laten dobberen. Er is een golvend beeld neergezet. Het buurtschap kent een paar huizen en loopt tot de ringvaart van de Purmer. Vanuit de ramen kun je ver kijken over de polder. Op een hek hangt heel verlaten een verroeste Duitse helm, uit de tweede wereldoorlog. Een bond gekleurde fiets rust uit tegen de muur van de verwaarloosde boerderij.
7.     Katham
Tocht: 58 (7)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Langs een vaart loopt de Achterdichting. De smalle rietvelden en het water zijn nog een natuurgebiedje met op de achtergrond de nieuwbouwhuizen van Vollendam. De vaart komt uit bij een echte achtkantige Hollandse molen, die het water ophoogt naar een kleine uitlaat in het IJsselmeer van 1615. Achter de molen is aan het water een huizenproject gebouw met houten gevels in de streekstijl. Het is natuurlijk nep, maar toch mooi, die Marinahaven.
8.     Volendam
Tocht: 58 (8)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Volendam stelt altijd weer teleur. Het is mij nog steeds niet duidelijk waarom hier toeristen naar toe gelokt worden, terwijl Monnikendam, Edam en Marken zoveel mooier zijn. Er is natuurlijk de dijk met uitzicht op het water, maar de rest is horeca en achter de dijk is gewoon veel nieuwbouw. Wel hangt een vissersboot zijn netten te drogen met het zonlicht door de mazen. Bij “De Wir War” staan jonge mensen stil bij het monument van de brand van Nieuwjaarsdag 2000. Het zijn blauw geglazuurde tegels tegen de dijk , die vertellen over het verlies van de slachtoffers. Een gebroken hart is niet origineel, maar zegt veel.
9.     Edam
Tocht: 58 (9)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Over de dijk wandelen de wandelaars tegen de achtergrond van een hel blauwe hemel. Op een verlaten parkeerplaats ligt een nieuwe damesschoen met hoge hak. Wat is hier gebeurd de afgelopen nacht. De schoen laat niets los.
Een sluis ligt tussen de lange vaart naar Edam en het IJsselmeer. Via een witte ophaalbrug kom je in het stadje met zijn lange grachten. Die leiden naar de dam, waar een brede stenen brug het water overkapt. Op het pleintje staat het oude stadhuis en het damhotel met de overdekt markt. De ranke toren van Edam is te zien tussen de huizen van de straat. Edam heeft sfeer.
In het Speeltheater wordt een aantal keren Niels Holgerson opgevoerd, een moeder leert haar dochter fietsen en bij de ingang van een klooster hangt de tegeltableaus van een paus en een non.
10.     Middelie
Tocht: 58 (10)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Er loopt een mooie weg langs de ringvaart van de Purmer. Aan de mast van een boot hangt een bijzonder duivenhok. Dicht tegen de dijk staan de eerste huizen van Middelie. Een omgezaagde populier ligt te rusten naast de vaart en van twee huizen steekt de fel groene houten gevel af tegen de blauwe lucht. Na “De rustende jager” is er op de splitsing een echte brink met natuurlijk een uitspanning. Op weg naar Kwadijk kom je langs de gemaal. Het lijkt of die nog in gebruik is en nog steeds het water uit de Polder Zeevang pompt.
11.     Kwadijk
Tocht: 58 (11)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Over de vaart, over het spoor loop de smalle weg naar Kwadijk. Achter de huizen zijn de brede sloten van de polder te zien. Er is een voormalig mooi klein raadhuis. De kerk staat tussen wat bomen en is nog in gebruik volgens een aantal kerkgangers, die kerststukjes naar buiten dragen. Op het plein van de school voetballen 5 jongens wat verveeld. Er is niets anders te doen op zondag. Een jongen probeert met een hark een wak te slaan in het ijs op de sloot. Het plaatselijke cafe is gespecialiseerd in de dartsport.
12.     Hobrede
Tocht: 58 (12)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Het is goed te zien dat Hobrede wat hoger ligt dan het omliggende land. Het is een smalle straat en de inwoners hopen, dat u niet harder dan 30 km wilt rijden. In het water bij een tweesprong zwemmen een koppel smienten met hun rode koppen. Ze vliegen op als ik een foto wil nemen. Een meisje in een rosé jasje verlaat haar huis en gaat naar de buren met de vraag of ze daar mag spelen. Het zijn lieve mensen zegt ze, maar ze hebben helaas geen kinderen van haar leeftijd. Het mooie kleine buurtschap moet vast een hechte gemeenschap zijn, want men heeft een buurthuis kunnen organisaeren. Er zijn geen huizen te koop in Hobrede.
13.     Oosthuizen
Tocht: 58 (13)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


De weg voert langs de Beemsterringvaart. Aan de overkant achter het gele riet ligt het Jacobus Bouwman gemaal. Door de heldere zondagmiddaglucht klinken de aanmoedigingen voor de plaatselijke voetbalclub. Langs de vaart staan mooie oude boerderijen en in het dorp rijst een grote kerk uit boven de huizen. Vlak bij de brug staat het mooie opgeknapt gebouw van een spaarbank uit 1903. Vanaf de brug strek de Beemster zich uit tot aan de horizon.
14.     Noordbeemster
Tocht: 58 (14)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Rond Noordbeemster liggen de mooie boerderijen van het stolptype. Het is niet verwonderlijk, dat deze polder op de Werelderfgoedlijst staat. Voor het buurtschap staat wel een bijzonder model boerderij met een schuur, die vanaf de grond is bedekt met dakpannen, duidelijk een statussymbool. Noordbeemster kent ook een lange rij van kleine huizen, waar vroeger vast de landarbeiders woonden. Ze moeten na de ontginning uit het hele land en zelfs Duitsland zijn gekomen. De bewoners hebben er nu hun eigen paleisjes van gemaakt. Er is een school en twee kinderen spelen op de vrijgekomen schommel. Verder is er een benzinepomp en een restaurant.
15.     Middenbeemster
Tocht: 58 (15)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Aan de weg van Noordbeemster naar Middenbeemster liggen niet alleen historische boerderijen, maar ook een boerderij, die voor de helft een kerk is. Het is weer een doopgezinde kerk.Boven de deur is een gevelsteen met tekst geplaatst Ernaast staat het grote huis voor de dominee en zijn gezin. Middenbeemster was ongetwijfeld het centrum van de Beemster. Er staat een ruime kerk en er zijn een aantal herbergen. Het lag op een kruising van kaarsrechte wegen, die door de ontginners zo waren bedacht. Rond de kruising staan ijzeren hekken, waar vroeger vast het vee aan vast werd gezet op de vele veemarkten. Een houten stallage om paarden weer van nieuwe hoefijzers te voorzien is prachtig gerestaureerd. Middenbeemster is de afgelopen jaren voorzien van nieuwbouw, maar heeft zijn oude sfeer goed kunnen behouden.
16.     Halfweg (Purmerend)
Tocht: 58 (16)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Halfweg is het duizendste plaatsje, dat ik bezoek. Het is dan spannend of het ook een bijzonder plaatsje is. Ik ben welliswaar aardig op weg, maar zeker niet halverwege. Er moeten nog ongeveer 6000 andere plaatsen bezocht worden.
Tot mijn grote verrassing is er, naast de mooie stolpboerderijen, een prachtig fort in Halfweg, een fort dat deel uitmaakt van de Stelling van Amsterdam. Deze Stelling staat op de lijst van het Werelderfgoed, net als de Beemster. Halfweg staat dus twee maal op de Werelderggoedlijst en dat moet toch wel uniek zijn in de wereld.
Tot mijn verrassing ontmoet ik een 95-jarige bewoner, die me wel iets over de geschiedenis van het buurtschap wil vertellen. Hij komt met zijn scootmobiel aanrijden om het bejaardentehuis in Purmerend te ontvluchten.. De oudjes daar zitten volgens hem de hele dag maar te klagen en te zeuren. De gemeente gaf hem zijn voertuig vijf jaar geleden en daar is hij blij mee. Zelf heeft hij nog in Halfweg op school gezeten. Het gebouw staat er nog, maar is geen school meer. Hij was geen goede leerling, meer een dondersteen. In het fort zaten de dienstweigeraars uit de eerste wereldoorlog gevangen. Hij zag ze uit het schoolraam soms door het prikkeldraad kruipen op weg naar de vrijheid. Toen stopt er nog een tram op de kruising en was het huis op de hoek een cafe. Halfweg was met de tram halfweg tussen Purmerend en Middenbeemster. Met de tram kon je via Almaar naar Bergen komen. Soms ging de familie zo wel eens een dagje naar zee.
Zijn ouders zagen de lijn aanleggen, hij zag de laatste tram rijden.
Hij is zijn hele leven boer geweest.
17.     Zuidoostbeemster
Tocht: 58 (17)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Zuidoostbeemster lijkt aan Purmerend vastgebouwd. De brede ringvaart scheidt de beide plaatsen.
De huizen langs de Purmeroderweg vormen een lang lint en zijn veelal in kersttooi Voor de deuren staan grote plastic sneeuwpoppen als wachters opgesteld.
18.     Schiphol
Tocht: 58 (18)
Bezocht op: 16 december 2007
Provincie: Noord-Holland


Hoewel Schiphol natuurlijk geen echte plaats is mag hij toch meedoen. Gezien de oppervlakte en het aantal winkels en gebouwen is het bijna een stad. In de hal klinken de trommels van een drumband met hoge fluittonen en de luide stem van een vakbondsleider. Er i een protest actie aan de gang van schoonmakers voor een betere toekomst. Er schijnen 150.000 schoonmakers in Nederland te zijn, die last hebben van lage lonen, hoge werkdruk en intimidatie. Schiphol moet maar een het goede voorbeeld geven Dan trek de stoet de roltrap af naar het ondergrondse treinencomplex. Veel actievoerders zijn als clown verkleed, maar wel erg jong en Nederlands. Allochtonen, die dit werk meestal uitvoeren zijn nauwelijks te zien. De bezoekers van Schiphol wordt gevraagd de webactie te steunen.Geef de schoonmakers een betere toekomst.