Tocht 29 - Over een schuurkerk, ruimen en de strijd tussen Wenum en Beemte
Datum:
15 Februari 2007
Weersomstandigheden:
Onbewolk en zonnig.
12 graden.
Wind: Zuid-West 3.



Reisgegevens:
IJsselstein-Utrecht op de fiets.
Utrecht-Apeldoorn met de trein
Tocht: Apeldoorn-Nunspeet
Nuspeet-Utrecht met de trein
Utrecht-IJsselstein op de fiets
Afstand:
IJsselstein-Utrecht vv 28 km
Tocht: 70 km
Totaal 100 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Apeldoorn
Tocht: 29 (1)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Natuurlijk is ook de winkelstraat van Apeldoorn autovrij gemaakt. Op het pleintje staat op een zuil het borstbeeld van koning Willem II. Hij heeft lang moeten wachten, want pas in 1913 was de burgerij zover. De goede man was minstens een halve eeuw overleden. De oranjekoorts is langzaam op gang gekomen. Op het zelfde pleintje kijkt een notarispop naar de koning boven het naar hem genoemde restaurant. Maar vanaf de naald begin Apeldoorn pas echt, met zijn fraaie lanen richting het Lo. Ook hier zijn bomen door de recente storm gesneuveld, maar het beeld van de lange zichtassen is niet aangetast. Personeel in uniformen van Het Lo spoed zich naar hun werkplek in afwachting op de eerste bussen bezoekers. Twee vrouwen maken een fotorapportage en loven het mooie licht. Ze hebben gelijk.
2.     Wiesel
Tocht: 29 (2)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


De weg achter de paleistuinen gaat richting Wiesel. De Enkweg geeft aan, dat de kleine open stukken in het bos er al lang liggen. De kleine boerderijen zijn inmiddels verbouwd tot huizen voor stedelingen en paardenliefhebbers. Een man staat druk te telefoneren bij zijn pasgekochte nog lege huis. Voor een witte boerderij staan leilindes te pronken tegen het ochtendlicht.
3.     Wenum
Tocht: 29 (3)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Omzoomd door hoge bomen ligt een stil meertje in Wenum. Het ligt er niet zo maar. Het is een waterbekken voor de eeuwenoude watermolen. Die draaide er al in 1313. Wat er met de vrijkomende energie gedaan werd, verschilde van eeuw tot eeuw. Eerst koren, toen koper, toen schors voor de leerlooierij en daarna maakte men er Zwitserse kaasjes. Twee molenstenen rusten uit tegen de voorgever. Af en toe passeert een trekker de smalle brug.
Achter de molen woont een bijenvolk. Deze bijenstand wordt beheerd door iemand met de fantasierijke naam Maagdendans.
4.     Beemte
Tocht: 29 (4)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Boven het Apeldoornskanaal daalt een zwaan als in een reclame van de KLM. Beemte ligt er bijna tegenaan. Een vrouw, die haar twee honden uit laat wil er wel over vertellen. Het is vanouds een dorpje met veel kleine boeren, maar er waren wel standsverschillen. Twee oude boeren zonen klagen nog steeds, dat ze niet mochten trouwen met hun meisjes. Die waren volgens de ouders beneden hun stand. En er was lang een verschil met de omliggende dorpen. De Vecht was RK en Wenum, daar woonden de arbeiders. De verschillen leken gesleten door de loop der tijd, maar toen één van kerkjes uit Beemte of Wenum gesloten moest worden laaide de oude standenstrijd weer op. Beemte won, maar de wond bleef lang schrijnen. Het Wilheminakerkje is zich van geen schuld bewust. De organist oefent zacht en zijn muziek pst zich aan de ochtendstilte aan.
5.     De Vecht
Tocht: 29 (5)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


De Vecht is katholiek. Dat is al duidelijk bij het bord met de plaatsnaam. De carnavalsvereniging “ De Vrogge reuers” heeft De Vecht overgenomen. Bij de RK-school is hiervan nog weinig te merken. De klaar-overs staan met hun oranje jassen klaar. Van elk kind is bekend of ze zelf mogen fietsen of nog even op hun ouders moeten wachten.De ouders praten elkaar bij over het dorp en de kinderen maken afspraken waar ze gaan spelen. De enige winkel verkoopt alleen wasmachines en ijskasten. Voor de boodschappen moet je 5 km fietsen. Bij de wetering of grift ligt het plaatselijke cafe te wachten op de carnavalsvierders. Het is een goed cafe, volgens een ouder. Twee kinderen zijn in brons vereeuwigd en gooien met water. Wat verderop staat een heel grote PC-school met 600 leerlingen, die zeer streng is. De kinderen worden uit de hele regio aangereden. De bewoners van De Vecht horen niet bij de Veluwe, maar zijn eigenlijk van De IJssel.

6.     Broekland (Vaassen)
Tocht: 29 (6)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland



Niet ver van snelweg Arnhem-Zwolle liggen de boerderijen van Broekland. Er loopt een lange wetering, die het water wegvoert richting IJssel.
7.     De Haere
Tocht: 29 (7)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Tussen de bomen ligt het kerkhof. Het is er stil. De graven worden goed onderhouden en er spreekt veel liefde uit de grafzerken voor echtgenotes en ouders.
De Haere is vierkant en dat komt, omdat het een voormalig woonwagenkamp is. Er worden nieuwe wegen aangelegd en de wagens zij al lang vervangen door stacaravans of huizen. Een jongen van ongeveer 20 komt met zijn wat opgelapte auto aanrijden. Hij wil eerst weten of ik van de gemeente ben, want daar hebben ze het in de Haere niet op. De gemeente is niet te vertrouwen, alles duurt te lang, ze houden zich niet aan afspraken en luisteren niet naar de mensen. Er is te weinig speelplek voor de kinderen en de bewoners willen de huizen anders zetten. Er is wel veel veranderd. Er zijn geen bedrijfjes meer naast de wagen, er geen kampschool meer en de helft van de bewoners is vertrokken. De rest voelt er zich thuis en er zijn geen problemen met de omgeving. Hij blijft er wonen.
8.     Niersen
Tocht: 29 (8)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Niersen ligt verscholen in de bossen. Regelmatig kruisen kleine beekjes de weg. Je mag er geen vuil ingooien, want wat verder op is een forellenkwekerij. Niersen is niet meer, dan een paar huizen bij een open plek in het bos. Ook hier vielen grote bomen om door de storm.
Een lang fietspad loopt richting Vaassen en eindigt bij een watermolen.
9.     Vaassen
Tocht: 29 (9)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Het kasteel de Cannenburgh is de trots van Vaasen. De beruchte Maarten van Rossum verbouwde het tot een echt kasteel. Alles van Vaassen had lang te maken met het kasteel.
Het is nog steeds in particulier bezit. Lang geleden ging een personeelsreisje naar Vaasen en we aten in de bijgebouwen. Massaal tekenden we het gastenboek van het bruidspaar, zonder het te weten. Het moet een drukken bruiloft zijn geweest.
Langs het kasteel loopt een laantje met mooie scheefstaande bomen, het kersenlaantje.
Bij het beeldje bij de kerk rust een Rotterdammer uit. Hij weet niets van Vaassen, maar Maassluis en Schiedam zijn ook mooi.

10.     Jonas
Tocht: 29 (10)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Het is lang zoeken naar Jonas. De nieuwbouwwijk verstoorde het wegenpatroon.
Er staat wel een grote dikbilstier, er is een centrum voor vijverplanten, een groepje pony’s maakt een rondje door het weiland en er staan wat huizen bij het kanaal. Een smal fietspad volgt een klein afwateringskanaal.
11.     Geerstraat
Tocht: 29 (11)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


De Geerstraat is een lange straat, die doorsneden wordt door de snelweg. Vlak achter de brug ligt een school met de rug tegen het verkeer.
12.     Oosterhof
Tocht: 29 (12)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Tussen de hoge bomen en met uitzicht op een fabriekje tegen een dijk ligt Oosterhof. Een man sluit de deuren van het koetshuis. Over de hoogte van de deuren is nagedacht door de bouwpastoor, die de kerk, de pastorie, de kleuterschool en het koetshuis bouwde. Het was al jaren een vluchtplaats voor de katholieken. Deze konden eerst nog in de kapel op het kasteel De Cannenburgh terecht, want de kasteelheer en zijn vrouw bleven hun geloof trouw. Maar toen dit niet meer mocht van De Staten ging men naar Oosterhof, waar bij een boerderij een schuurkerk werd gebouwd. Toen de katholieken weer mochten bouwen greep de bouwpastoor zijn kans. Alles in nu een rijksmonument en ademt de rust van vervlogen tijden uit.
13.     Hegge (Vaasen)
Tocht: 29 (13)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Achter een boerderij staat een overkapte schuur met paardenwagens. Een smalle beek is het vervolg van een echte waterval. Een ouder echtpaar maakt een wandeling door het eigen dorp en vertelt me de weg naar ’t Laar.
14.     Laar ('t)
Tocht: 29 (14)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Er staat een man in ’t Laar, die palen in de grond zet voor zijn hek. Er is net nieuw gras ingezaaid. Dat is niet meer voor de koeien, maar voor de paarden, die sinds de komst van de nieuwkomers in de meerderheid zijn. Hij kan er wat aan verdienen door hooi te leveren. Hij zelf is gestopt, dat de MKZ crisis uitbrak nu al weer een paar jaar terug. Al zijn vakens moesten geruimd worden en het beeld van halfdode zwangere zeugen en pasgeboren biggen doet hem nog pijn in de ogen. Alles moet preventief geruimd worden om te voorkomen dat de herten en de zwijnen uit de kroondomeinen besmet zouden worden.
De mensen hebben geen tijd meer voor saamhorigheid, de tv en internet zijn belangrijker. Vroegen woonden er zo’n 10 kleine boertjes in ’t Laar. Die moesten elkaar wel helpen bij het maaien en het dorsen. Nu gaat elk stukje grond naar het milieu. Dat is mooi, maar het karakter van de streek veranderd zo te veel. Hij is boos op de Partij van de Dieren, die de boeren afschilderen als een stelletje misdadigers.
15.     Hanendorp
Tocht: 29 (15)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Er is in Hanendorp een groot voetbalveld met veel reclameborden van aannemers uit de streek. Links en rechts wat huizen en boerderijen.

16.     Schaveren
Tocht: 29 (16)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Een wit huis tegen de grens van het bos en een uitspanning langs de grote weg richting Nunspeet
17.     Gortel
Tocht: 29 (17)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


De Gortelse heide ligt uitgestekt en moet leren leven met minder bomen. Die zijn door de storm van januari omgewaaid.
18.     Vierhouten
Tocht: 29 (18)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Lang geleden ging ik met mijn ouders hier op vakantie met de caravan. Ik kan geen herinneren meer terughalen, zelfs niet aan de plaats waar we een ijsje kregen of limonade. Het is duidelijk een plaats, die in de winter wacht op de fietsers en de vakantiegangers van de zomer.
19.     Nunspeet
Tocht: 29 (19)
Bezocht op: 15 februari 2007
Provincie: Gelderland


Bij het station is een zorgplein in aanbouw en een tot restaurant verbouwde snackbar. Maar mooier is het inloophuis. Een groepje jongeren wil weten waarom ik een foto maak.
Je kunt er inderdaad inlopen, maar niet als je ouder bent dan 16 jaar. Je kunt er biljarten en wat praten. Ze geloven mijn verhaal van de dorpjes niet. Je moet wel een tik hebben om 10 jaar van je leven te gaan fietsen voor iets zinloos als dorpjes bezoeken. Voor hen bestaat de wereld uit Nunspeet.