Tocht 229 - Heeft Gasselterboerveenschemond de langste naam van ons land?
Datum:
08 Oktober 2014
Weersomstandigheden:
Bewolk en lichte regen
Temperatuur: 17 graden
Wind: Zuid 4-5

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Assen met de trein
Tocht: Assen via Musselkanaal naar Assen
Assen – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 94 km
Totaal 122 km

Aantal plaatsen:  21
 
1.     Marwijksoord
Tocht: 229(1)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Een grote landbouwmachine oogt de aardappelen. Ze worden naar een boerderij gereden en daar vormt zich een berg van soortgenoten. Naast bio-geitenhouderrij De Kruidenweide staan er in het buurtschap twee opvallende bijna identieke boerderijen. Ze dragen de namen Marwijkshoeve en Kooijburg en dat is niet toevallig. Ze zijn vernoemd naar de Amsterdamse geldbelegger dhr. Marwijk Kooij, die tussen 1912 en 1919 de heide hier liet ontginnen. Later liet hij nog 4 arbeiderswoningen bouwen onder de voorwaarde dat deze buurt naar hem vernoemd zou worden en aldus geschiede. Een informatiebord voor fietsers vermeld verder, dat in 1928 de boerderijen aan boeren werden verkocht, die jarenlang last hadden van een lage opbrengst door de z.g. ontginningsziekten. In 1948 werd het een proeftuin om de productie te verhogen en nu probeert men er milieuvriendelijk te telen.

2.     Papenvoort (Rolde)
Tocht: 229(2)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


In het Rolderveld houden schapen met indrukwekkende hoorns de begroeiing kort. Ze melden zich voor een groepsfoto. Bij binnenkomst van Papenvoort wordt men verwelkomd door een enorme manage onder de naam Stal Haikens. De oorspronkelijke doorgang over het Anderse Diep is nu vergemakkelijkt door een brug. Diep is een groot woord voor een bescheiden beek. Papenvoort ligt aan de rand van Boswachterij Gieten en langs de doorgaande weg tussen Rolde en Borger staan boerderijen en villa’s. Het buurtschap ligt halverwege deze twee plaatsen en een steakhouse kreeg daardoor de naam Halfweg.
3.     Drouwen
Tocht: 229(3)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


De weg tussen Papenvoort en Drouwen loopt door bossen, die voorzichtig de herfst aankondigen. Na een splitsing gaat de verharde weg over in een weg van veldkeien. Voor fietsers is er gelukkig een riant fietspad aangelegd. Een man en een vrouw verwijderen met een stok de bladeren op zoek naar cantharellen en eekhoorntjesbrood. De oogst valt tegen, door het warme voorjaar en de natte zomer. Een vriend zal er een heerlijke maaltijd van maken, al gaat hun voorkeur uit naar het bereiden met alleen knoflook en peterselie. Vlak na het viaduct voor Drouwen liggen twee hunebedden in een open veld. Ze liggen er al 5000 jaar en werden in 1912 opgegraven en voor het eerst wetenschappelijk onderzocht. Men vond er veel aardewerk o.a. de trechterbekers en zo werd de cultuur van de hunebedbouwers trechterbekercultuur genoemd. Even verderop voert een man zijn twee Friese paarden, die direct elkaar proberen te trappen, “voedernijd” noemt de eigenaar dit gedrag. De witte boerderij op de hoek draagt de naam “Panta Rei” en met hunebedden in de voortuin is de naam begrijpelijk. De Hoofdstraat slingert zich langs oude boerderijen en eindigt ongeveer bij herberg De Oude Waag.
4.     Bronneger
Tocht: 229(4)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


De weg van Drouwer naar Bonneger ontmoet kleine heuveltjes met een mooi uitzicht. Ooit lagen de boerderijen aan de rand van het uitgestrekt veen met een voorloper van de Hunze als scheiding. Een zwarte houten schuur met een rieten kap heeft een nieuw leven gekregen. Aan het einde van het buurtschap richting Bonnergerveen heeft een bewoners een oud volksverhaal opgeschreven over de hoog beschaafde stad Hunsesus, die hier ooit gelegen moet hebben. In 808 naderden de Noormannen en de mensen begroeven hun huisraad. De stad werd verwoest en niemand keerde terug naar deze plaats. Toch bleef de plek bijzonder, want hier zijn de Zeven Zonnebloem Cirkels, die samen een natuurlijke krachtplek vormen. Door hier rond te lopen kan iedereen energie bijtanken. De eigenaar nodigt de voorbijgangers uit dit mee te maken. Het kan nog net, want de zonnebloemen staan op punt te verwelken.
5.     Bronnegerveen
Tocht: 229(5)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


In de verte liggen de bossen van de Hondsrug en hier is de weg lang en recht. Het veen werd afgegraven en het land ontgonnen. Natuurlijk zijn veel boerderijen geen boerderijen meer en er staan er veel te koop. Een mens moet van deze uitgestrekte verlatenheid houden. Er is wel een winkeltje voor bloemdecoraties en in de verte halen machines de aardappelen binnen
6.     Drouwenerveen
Tocht: 229(6)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Ook in Drouwerveen wordt het afval gescheiden en een container heeft ingangen voor drie kleuren glas. Tussen de ontginningsboerderijen staat een schooltje, dat sinds 6 jaar geen school meer is. Het hek is nog stevig genoeg om te voorkomen, dat kinderen de weg oprennen. De huidige eigenaar, een chemicus, vond het een mooie woonplek. Hij maakt de lokalen bewoonbaar door er houten vides in te bouwen, maakt van een toilet een badkamer en bouwde de lerarenkamer om tot keuken. De kasten voor de schriften en de boeken bleef in takt en hier staan nu de borden en bekers. Ook de gang behield zijn granieten vloer, een telraam en een oude schoolplaat. De speelplaats werd tuin en het kostte veel arbeid om het zand en de tegels te vervangen door tuinaarde. Het fietsenhok mocht blijven en in de tuin werd een slaaphuisje voor de kinderen gebouwd. Hoge bomen zorgen voor een intieme sfeer, waar slechts de opgewonden kinderstemmen ontbreken. Aan haar handen met tuinaarde is te zien, dat de vrouw des huizes zich verbonden voelt met deze grond. Even buiten Drouwenerveen is een begraafplaats met een opvallende ronde conifeer.
7.     Zuideind
Tocht: 229(7)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Het verlengde van Drouwenerveen heet Zuideind. Ook hier aan beide kanten van de weg de voormalige ontginningsboerderijen. Bij een mooi rood huid, staan lange houten wachters in verschillende kleuren. Bij de Witte Buizerd kan men slapen en ontbijten.
8.     Drouwernermond
Tocht: 229(8)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Een goede architect heeft de hand gehad in het nieuwe pand van Thalens PPS BV. Er werd gekozen voor de kleuren donker blauw en wit. Ze maken daarbinnen op een heel nauwkeurige manier dunne metalen platen maar het kan ook net iets anders zijn. Heel anders is het huis verderop, dat volgens de huidige bewoner in 1920 als herenhuis werd gebouwd. Het huis is ruim en omdat hij er samen met zijn vrouw in woont hebben ze de bovenverdieping niet nodig. De spouwmuren zorgen voor voldoende ventilatie en zelf isoleerde hij de vloeren, maar vandaag wordt het laatste onkruid uit de tuin gehaald. Bij de kruising staat een restaurant met een vrolijke kok op de gevel. Half afgebouwde muren moeten het strakke nieuwe pand iets historisch geven. Aan de overkant wacht een verwaarloosde witte boerderij op nieuwe bewoners en de lange rechte weg richting Stadskanaal staan boerderijen, die de plaats innamen van het afgegraven veen.

9.     Nieuw Buinen
Tocht: 229(9)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Naast Buinen en Buinerveen is er ook Nieuw-Buinen. Twee evenwijdige wegen met aan de ene kant de huizen en aan de andere kant de boerderijen moeten ooit een vaart gehad hebben, want de naam Zuiderdiep verwijst naar water. Een imker is met zijn tijd meegegaan en voor de deur staat een Smart-auto met zijn naam en adres. Aan het Zuiderdiep staat de fabriekstoren van AVEBE achter een hek met veel “verboden toegang”. Langs de weg wachten houten kooien op de bladeren van de aankomende herfst en de Chinees bij de rotonde heeft een opvallend mooi balkon.
10.     Eerste Exloërmond
Tocht: 229(10)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


De Drentse Mondenweg kruist de langgerekte dorpen als Drouwermond. Nieuw Buinen en Eerste en Tweede Exloërmond. Het is duidelijk waarom de weg deze naam “mond” draagt. Het land is vlak en wordt telkens doorkruist door een langgerekte strook van bomen en huizen. De enige afwisseling is een landschapsmonument van een schuine betonnen balk, die hier in 1989 onthuld werd ter eren van de landinrichting van deze kanaalstreek. Aan de lange weg van Eerste Exloërmond rijgen huizen en boerderijen zich saai aaneen. Er staat een bedrijf, dat energiebesparende oplossingen biedt in het Engels en een logo heeft dat de hele wereld redt. Voor een zeer wit huis liggen twee witte honden van steen en verderop heeft een boer ook maar een stenen waakhond aangeschaft. De tijd heeft zijn rug van mos voorzien.
11.     Horsten (Musselkanaal)
Tocht: 229(11)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Groningen


Overal staan borden naar het zwembad De Horsten. Het buurtschap zelf moet evenwijdig aan het Musselkanaal liggen. Een zijweg draagt de naam Brink en voert naar een pas ingericht asielzoekerscentrum. Hier worden vluchtelingen uit Syrië opgevangen. Aan de bouw te zien moeten hier ooit bejaarden hebben gewoond. Er is een medische hulppost en een voetbalkooi. Een houten beeld van een hulpeloos mens pas wel in het geheel. Aan het kanaal staat een kerk met bijbehorend parochiehuis. Het plein heet groots San Marcoplein, maar is vernoemd naar de laatste pastoor Marco Conijn.
12.     Musselkanaal
Tocht: 229(12)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Groningen


Musselkanaal strekt zich langgerekt uit langs beide kanten van het Musselkanaal. Onderweg liggen de sluizen, die de cijfers 4e en 5e Verlaat kregen. Aan een huis hangt nog een bord met de tarieven voor het sluisgeld van heel lang geleden. Voor een ledig schip was dat 6 cent per 4 ton en voor een geladen schip 6 cent per 2 ton. Men kan er nu gewoon doorheen varen.
Musselkanaal heeft ook nieuwbouw en dus een streekfunctie en dat is te zien aan een ruim aanbod van garages. Op een pand richting Stadskanaal staat op tegels in de gevel, dat men naast automobielen en motoren ook in rijwielen deed. Het pand is nu te koop en in verval. De kerk bij de brug lijkt het nieuwe verblijf van de Thai-Nederlandse Culturele stichting, maar misschien huizen die ook wel in de ruime pastorie.
13.     Ceresdorp
Tocht: 229(13)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Groningen


Ceresdorp heeft een Ceressingel, een Ceresbrink en een gedempt Ceresdiep. De huizen zijn nog niet zo oud en het dorp is gebouwd als arbeiderswijk voor de werknemers van de Philips. Die vestigde een fabriek in beeldbuizen en halfgeleiders hier in 1955. Op het hoogtepunt werkten hier zo’n 3000 mensen tot in 2005 de vestiging werd gesloten. De doorzonwoningen van Ceresdorp zijn nu in frisse kleuren geschilderd en een huis aan de brink heeft een rotstuin met een oude ploeg en lelijke beelden.
14.     Stadskanaal
Tocht: 229(14)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Groningen


In de bocht bij Ceresdorp staat een indrukwekkende watertoren. Aan de voet van de toren bevindt zich het streekmuseum, gehuisvest in een licht gele villa. Bij het industrieterrein liggen een aantal fraaie woonboten, die eigenlijk een beter uitzicht verdienden. De weg langs het kanaal passeert een kerk met twee rode deuren en de 3e Verlaat. Eetcafé ’t Gemaaltje is half over het water gebouwd en een hoge woontoren geeft Stadskanaal een stedelijk uiterlijk. Nieuwbouwwijken rechtvaardigen een winkelcentrum en ter verfraaiing werd een beeld langs het kanaal geplaatst van twee grote schoppen. Ze laten zien hoe hard er gewerkt is bij de aanleg. Twee kerken markeren de overgang naar Eerste Dwarsdiep.
15.     Eerste Dwarsdiep
Tocht: 229(15)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Groningen


Bij de brug slaat het Dwarsdiep af richting de voormalige veenkoloniën. Ooit werd zo de turf afgevoerd naar de steden in het westen. De kerk is nieuw en op de gevel staat, dat “God ook u roept”. Bij de rotonde is een winkel in piano’s en klokkenmaker De Groot. Ook is er een Spar en een ophaalbrug. Het huisje van de brugwachter is leeg.

16.     Gasselternijveenschemond
Tocht: 229(16)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


De namen van de buurtschappen worden steeds langer. De letters kunnen nog net op de borden. Een mooie witte villa geeft de plaatsnaam enige grandeur. Het dorp is langgerekt en de meeste huizen liggen aan de weg, die Noordzijde heet. Ze worden afgewisseld met boerderijen. Het kanaal is vanaf een beeld met rood-blauw-gele bogen gedempt.
17.     Tweede Dwarsdiep
Tocht: 229(17)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Op de hoek van Tweede Dwarsdiep staat een café waar darters welkom zijn. Het bijbehorende diep is niet meer zichtbaar. Na de drukke verbindingsweg komt men in de uitgestrekt ontgonnen veengebieden. Bij een grote boerderij zegt men duidelijk “Nee” tegen de komst van windmolens. Als de molens in dit ruime land niet welkom zijn, is er nergens in Nederland een plek voor deze nieuwe energiebronnen te vinden.
18.     Gasselterboerveenschemond
Tocht: 229(18)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


De plaatsnaam Gasselterboerveenschemond telt 25 letters en is daarmee voorlopig de langste plaatsnaam van ons land. Kolderveense Bovenboer moest het met maar met 21 letters doen. De weg vanuit Tweede Dwarsdiep loopt dood op een zijweg met een eenzame boeren schuur. Het land erachter strekt zich uit tot aan de horizon. Boerderijen zijn overgegaan in de handen van particulieren, maar de boerderij van de familie Dekker is een grootse eigentijdse onderneming geworden. Een grijs-witte poes is niet onder de indruk en komt een kopje geven.
19.     Gasselterboerveen
Tocht: 229(19)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Ook hier is men tegen de komst van windmolens. Achter een schuur liggen de ronde balen hooi opgestapeld in zwart folie. Bij de splitsing staat tussen de bomen een indrukwekkende witte boerderij. De buren zijn overgegaan op een boerderijwinkel en specialiseren zich in droge worsten. Een lachend roze varken prijst de worsten en het vlees aan. Langs de weg staan perenbomen, maar de vruchten zijn al gevallen.
20.     Gasselternijveen
Tocht: 229(20)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Het kerkje van Gasselternijveen heeft een parmantig torentje. Aan de andere kant van de doorgaande weg staat het landhuis Tergast, waar men vakantiehuizen kan huren en een conferentie kan houden. Tegenover de plaatselijk Spar is een handelaar in kunst gevestigd. De vaart voor de gereformeerde kerk werd in de jaren 70 van de vorige eeuw gedempt. Het dorp was toen al lang geen centrum voor de scheepvaart meer. Even buiten het dorp staat stellingmolen De Juffer gelegen naast de Hunze, waar gewerkt wordt aan het natuurlijk verloop van het water
21.     Gasselte
Tocht: 229(21)
Bezocht op: 8 oktober 2014
Provincie: Drenthe


Bij Gasselte komt men weer op het zand van de Hondsrug. De weg slingert langs ruime huizen, want men woont graag op de grens van zand en veen met het Drouwenerzand en de Gietense bossen op de achtergrond. Boven de deur van café De Kruimel staat, dat hier ooit bakkerij Jipping gevestigd was en het reclamebord van Douwe Egberts voor “Herenbaai” zal bij menig voorbijganger vraagtekens oproepen. Aan de brink staan een paar grote boerderijen en de kerk op een heuvel staat in de steigers. Op de hoek is een monumentje ingericht, dat het verhaal vertelt van het gevecht van geallieerde para’s en verzetsmensen tegen de Duitsers op 9 april 1945. De Duitsers leken verdreven, maar kwamen terug en gijzelde onder de bedreiging van machinegeweren 16 inwoners. Ze werden opgesloten in het witte kerkje. Ze werden beschuldigd van plundering en hulp aan de para’s en opgesloten in de gevangenis in Assen, waar ze op 13 april door de Canadezen werden bevrijd. Nu lijken alleen de herten uit de naastgelegen wei nog belangstelling te hebben voor deze geschiedenis.