Tocht 222 - Over een veerhuis, een suikerfabriek, een bedstee en sporen van de watersnood
Datum:
31 Juli 2014
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
Temperatuur: 24 graden
Wind: ZW3


Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Roosendaal met de trein
Tocht: Roosendaal – Zevenbergen
Zevenbergen – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 76 km
Totaal 104 km
Aantal plaatsen:  20
 
1.     Seppe
Tocht: 222(1)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Seppe heeft een vliegveld, een klooster en een paar huizen. Op het vliegveld is een Rijks- en Europees erkende vliegschool en er is ook een museum. Op de landingsbaan staan een paar kleine sportvliegtuigen, waar mannen onder motorkappen kijken. Twee vliegers, een zeer ervaren en een beginner, bespreken het probleem van een vlieger. Na jaren wil hij opnieuw de lucht in. Maar voorlopig moet dat onder begeleiding. Vliegen is een veilige sport. Het laatste ongeluk dateert van minstens 10 jaar geleden. Toen ramde een F16 een sportvliegtuig van achteren en de vlieger was kansloos. De formatie van F16’s had hier helemaal niet mogen vliegen en de vrouwelijke piloot zat helemaal verkeerd. Het voormalig klooster staat aan de ander kant van het spoor en is vooral heel groot.

2.     Bosschenhoofd
Tocht: 222(2)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Bij de “Plukkerij” in de nieuwbouwwijk mag men de bloemen zelf plukken en voor een huis staat en totempaal van een groep verkenners. Bij de kerk zit een man samen met zijn herdershond op een bank. Naast hem ligt een plastic zak met medicijnen. De hond heet Xilla en is 8 jaar oud. Ze ziet er goed uit voor haar leeftijd. Zijn vorige hond werd 15 jaar, maar hij verloor ook een herder van 7 jaar aan een tumor. De dierenarts opereerde haar, maar zag dat het hopeloos was. Inslapen was de enige optie. Een dier moet niet onnodig lijden. Naast de kerk staat de voormalige pastorie, maar nu in rood-witte kleuren. Een laantje met oude beukenbomen komt uit bij een kruis, dat waakt over een mooi gelegen kerkhof. Hierachter beginnen de bossen waar het dorp haar naam aan te danken heeft. Café Concordia heeft nog steeds een biljard.
3.     Kuivezand
Tocht: 222(3)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


De weg van Oudenbosch naar Oud Gastel is vernoemd naar dit buurtschap. Een halfronde weg verlaat het drukke verkeer. Boerderijen werden woonhuizen van mensen, die van ruimte houden. Een oranje brievenbus is het enige eerbetoon aan dit buurtschap. De enig overgebleven boerderij steekt met haar rode daken ver naar achteren. Silo’s verzamelen het voer voor koeien, die niet in de wei mogen.
4.     Stoof
Tocht: 222(4)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Langs de snelweg, op de hoek van de Pietseweg staat een wit huis, waar toevallig een “Piet” woont samen met zijn vrouw Adriënne en hun drie kinderen. Achter een boerderij staat een wagen, die weer moet wachten tot de carnavalsoptocht van het volgend jaar. Naast de Meeuwenhoeve staat een schuur met oude karren en landbouwwerktuigen, die de komende tijd weinig te doen zullen hebben. Het buurtschap heeft geen eigen naambord en wordt ingepikt door Oud Gastel. Alleen de straatnaam Stoofseweg herinnert aan het verleden. Het café De Stoof is leeg en verlaten. Het staat te koop. De achterliggende bedrijfspanden met style-meubelen hebben haar voortbestaan niet kunnen redden.
5.     Oud Gastel
Tocht: 222(5)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Aan de muur van een woonhuis hangen vier krekels, die uitbundig muziek maken. De bewoner heeft vast in een band gespeeld, hoewel de overbuurman dit niet kan bevestigen. Hij kijkt al 10 jaar tegen de krekels aan, maar heeft zijn buurman nooit gevraagd naar de betekenis. Bovendien is er in het dorp bij de fysiotherapeut nog zo’n beeldengroep. De lange slingerende weg loopt naar het centrum van Oud Gastel. Twee oude panden zijn mooi gerestaureerd en de heemkundevereniging huist in het historisch onderkomen “In de drie snoeken”. Ze hangen op het uithangbord boven de deur. Op het markplein wordt een bescheiden kermis opgebouwd en met een aantal bijbehorende kroegen moet het morgen hier heel gezellig zijn. De kerktoren is van een imposante hoogte, maar het naastgelegen klooster staat op instorten. Langs de weg staan een paar oude herenhuizen, mooi maar in licht verval. Het industrieterrein langs de weg naar Kruisland is echter helemaal van deze tijd.
6.     Gastelveer
Tocht: 222(6)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Het Mark-Vlietkanaal is breed en was ooit belangrijk voor het vervoer over water naar Roosendaal. Waar een veer was , was natuurlijk ook een kroeg. Het veer is er niet meer, de kroeg nog wel. De auto’s kunnen nu over de naastgelegen brug. Het oude veerhuis van Gastelsveer draagt nu de naam Gastersfeer, een aardige woordspeling. De deur van deze herberg is nog dezelfde als in 1791. Wel is er in de loop der jaren het nodige aangebouwd. Binnen wordt de geschiedenis verteld met verhalen, foto’s en muurschilderingen. Tot 1860 gingen paard en wagen nog met een bootje naar de overkant. Daarna verschenen allerlei soorten bruggen, van draaibrug tot baileybrug. Hier was ook het overstappunt van stoomtrammen en dat was natuurlijk goed voor de klandizie. Na de eerste wereldoorlog bracht koningin Wilhelmina hier een bezoek. Langs de dijk is de dierenopvang van Jaap en Coby de Boer. Hier hebben dieren hun 2e huis.
7.     Stampersgat
Tocht: 222(7)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Dijkhuizen zijn tegen de smalle dijk aan geplakt. In de diepte liggen nieuwbouwhuizen. Er is een bescheiden marktplein bij de watertoren, waar nu de werkeloze aanhangwagen van “Diana’s Verse Friet” staat. De kerk staat wat verderop en halverwege staat het gele pand, dat onlangs nog een café was. Achter het raam staat de oude naam: “Tramhalte”. Twee bejaarde dames zijn op weg naar het steunpunt voor leeftijdsgenoten. Ze weten nog, dat er ooit een tram heeft gelopen en dat hier de halte was. Het moet meer dan 70 jaar geleden zijn geweest. De rails heeft er nog lang gelegen. Tussen de dijk en de Dintel staan de vervallen fabriekshallen van de Nederlands Metaal Unie. De suikerfabriek richting Dinteloord is imposant en is dan ook de grootste suikerfabriek van Europa. Een oude Ketel vertelt nog iets over het verleden.
8.     Dinteloord
Tocht: 222(8)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Het nieuw ingepolderde land was vruchtbaar en suikerbieten groeiden er goed, vandaar dat Dinteloord het centrum werd van de suikerindustrie. De huidige fabriek van de Suiker Unie heeft een enorme omvang en grenst aan het dorp Stampersgat. De mannen onder de Wilhelminaboom uit 1923 werkten overal, maar niet in de suiker. Ze zwijgen en veren pas op als er een oldtimer passeert. Buiten het dorp heeft men grote kwekerijen gebouwd, waar Red Star-tomaten worden geteeld. Veel huizen van Dinteloord staan aan “Dun Diek”en zo is ook een huis vernoemd. Bij de haven liggen wat plezierjachten en een zonnende vrouw gaat op zoek naar een ijsje. Het oude stadhuis en de kerk liggen vlak naast elkaar en langs het water staan wat winkels. De kerk is voorzien van een indrukwekkend wapen, vastgehouden door twee leeuwen. De bank is een kunstwerk, maar je kunt er ook op zitten. De tekst is weinig origineel “Samen Sterk”. Er hangt een briefje aan, waar in gevraagd wordt kater Wausie op te sporen.
9.     Dintelsas
Tocht: 222(9)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Op de kruising proberen twee antieke tractoren over te steken. Ze zijn fel rood en mooi gerestaureerd. De berijders, een man en een vrouw, zijn trots op hun voertuigen. De weg voert langs de havens van eindeloze watersportcentra, het lijkt druk, maar het havenkantoor is gesloten.
De overtocht over de sluis is voor fietsers onmogelijk. De vierlingssluis regelt de toe- en afvoer van het water van de Dintel. Een paar verspreid liggende huizen maken toch nog een buurschap van Dintelsas. Langs de weg zijn de bramen bijna rijp.
10.     Heijningen
Tocht: 222(10)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Beneden aan de dijk ligt een bescheiden nieuwbouwwijk. Hier staat ook het watersnoodmonument. Een man probeert een vrouw te beschermen tegen het onheil. Hier is ook nu nog duidelijk hoeveel slachtovers de ramp van 1953 in Heijningen te betreuren waren. 10% van alle inwoners kwam om en dat waren 76 mensen. Ook het verdronken vee is geregistreerd: 495 koeien en 78 paarden en veel kleinvee. Er is hier door een dijkleger gestreden met zandzakken om de dijken te behouden, anders was de ramp nog veel groter geweest. Er staan een aantal houten huizen in het dorp, die geschonken zijn door Zweden om de mensen een onderkomen te bieden. Een vrouw woont er met genoegen. De Noorse huizen verderop hebben hun hout verloren en zijn nu opgetrokken in steen. De Koning Haakostraat is nog een eerbetoon aan de schenkers. Eén van de Zweedse woningen is gerestaureerd en ingericht in de stijl van de jaren 50. Bij de splitsing van de dijken is een bescheiden restaurant te vinden. Een kerk heeft Heijningen nooit gehad.
11.     Oranjeoord
Tocht: 222(11)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


In de bocht staat een zwarte houten schuur met de naam fort Oranje. Voor het fort moet men toch nog een stukje verder fietsen. Het fort was een versterking om Willemsstad beter te beschermen tegen vijanden. In 1768 verzochten de Eigenaren der Aanwassen de Raad van State om de inmiddels onbewoonbaar geraakte woning bij Fort Oranje te mogen vernieuwen en tegelijkertijd te vergroten. Het nieuwe landhuis kreeg op dat moment haar huidige vorm. Ruim twee eeuwen lang presenteerde de rentmeester der aanwassen ieder jaar in juni de rekening in de achthoekige vergaderruimte en werd de pacht van de landerijen op het fort betaald. Een theehuis probeert nu een graantje mee te pikken.
12.     Zevenhuizen (Dinteloord)
Tocht: 222(12)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Hoeveel huizen dit buurtschap precies telt is niet duidelijk. Veel zijn het er echter niet. Tegen de dijk staat het grote bedrijf New Holland, dat in”agricultuur” doet. Een rij grote blauwe tractoren staat klaar om de landbouw te bestormen. Een huis op de dijk is van haar struiken en bomen ontdaan en wacht op een grondige verbouwing. Vanaf de dijk is het uitzicht ver en weids.
13.     Kwartier
Tocht: 222(13)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Vanaf de dijk is er zicht op de verre graanvelden, die net geoogst worden. Een grote machine graast het land af. Drie boeren bespreken de graanprijzen. Ze ogen niet ontevreden. Een gemaal zorgt voor een hanteerbare waterstand en aan de overkant van de Dintel vormt de suikerfabriek een imposant decor. Op de hoek van Kwartiersedijk staat een huis met de naam “Schaepskooi”. Hier liepen ooit de schapen over de gorzen van de Dintel. De huizen van Kwartier liggen veelal tegen de dijk en in een bescheiden tuintje heeft de eigenaar stenen varkens en metalen vlinders en een poes geplaatst.


14.     Driehoek (Fijnaart)
Tocht: 222(14)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Het buurtschap Driehoek ligt op de splitsing van de Heijningsedijk en de dijk naar Kwartier. Op de hoek staat een geel huis, een huis met een houten schuur en een huis met een donker pannendak. Het vierkante rode huis geeft Driehoek pas echt kleur.

15.     Nieuwemolen
Tocht: 222(15)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


De nieuwe molen is wel erg nieuw. Het is een vierkante toren van een fabriek geworden. Drie molenstenen op de rotonde herinneren nog aan het draaien op windkracht. Langs de dijk haalt een jonge vrouw grasjes tussen de tegels uit. Ze woont in het dijkhuis, dat een grijze kleur heeft gekregen. Ooit was het maar een klein huisje, waar een gezin met acht kinderen in woonde. De vorige bewoonster verkocht het huis met de bedstee, waar haar ouders in geslapen hadden. Ze vertelde over de watersnoodramp in 1953. Het water stond tot aan de dijk. De polder aan de overkant stond onder water. Het huis bleef gespaard
16.     Fijnaart
Tocht: 222(16)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Een vrouw loopt met een bos takken naar de overkant van de weg. Twee geiten weten het al. De bladeren zijn voor hen. Met hun bekken proberen ze door het gaas te komen. Voor de slagerij staat een varken van wilgentenen, die niet gevoerd hoeft te worden. Het museum van Lier staat op de dijk en van hieruit loopt de Voorstraat naar beneden. Het is een straat met huizen uit alle eeuwen met hier en daar een winkel en het voormalige stadhuis. Aan het eind van de straat staat de kerk. In 1953 dreigde de dijken te bezwijken. Het hele dorp werd geëvacueerd en soldaten probeerden de mensen van de afgelegen boerderijen te redden. Hierbij kwam een soldaat, Jan Willemsen, om het leven. Het lijkt nu of er nooit een watersnood is geweest en Fijnaart is gewoon trots op haar beroemde bewoner Frans Bauwer.
17.     Kade
Tocht: 222(17)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Het buurtschap ligt bij de splitsing van de Beneden Kadedijk, de Boerendijk en de Blaaksedijk. Hier is in het verleden veel land ingepolderd. De naam is afkomstig van de kade van polder Fijnaart. Tussen twee huizen door is er uitzicht op een complex van pas gebouwde kassen. Naast een huis met blauwe vensters heeft de eigenaar boven het naastgelegen poortje het jaartal in Romeinse cijfers geschreven. Het staat indrukwekkend, maar blijft 1996.
18.     Barlaque
Tocht: 222(18)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


Beneden aan de dijk staan grote borden met foto’s van aantrekkelijke appels en pruimen. De vruchten van de nieuwe oogst zijn te koop. Barlaque klinkt heerlijk Frans, maar heeft haar naam waarschijnlijk te danken aan een waterloop, de Blaak. Er moet zelfs ooit een fort hebben gestaan. Een witte boerderij heeft een indrukwekkende omvang en op het erf is net een nieuwe boerderij afgebouwd, geheel in lokale bouwstijl. Een kudde schapen houdt het gras van de dijk kort.
19.     Kreek
Tocht: 222(19)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


De Oude Dijk gaat over in de Kreekdijk. Ergens in de verte stroomt de Verlamde Vliet en misschien was dit wel de kreek, waar het buurtschap naar vernoemd is. De tunnel onder de snelweg heeft ter bevestiging de naam Kreek meegekregen. De huizen van Kreek zijn m.n. dijkhuizen, al loopt het terrein van een bedrijf in dakpannen de polder in. Aan de overkant staat hier en daar een boerenbedrijf. Voor een huis staan twee broers vol bewondering naar een glimmende motor te kijken. De NSU lijkt nieuw, maar is al tien jaar oud. De jongste broer doet zijn helm op, knoopt zijn leren jack dicht, stapt op de motor en is zo plotseling een motorduivel geworden.

20.     Standdaarbuiten
Tocht: 222(20)
Bezocht op: 31 juli 2014
Provincie: Noord Brabant


De kerk van Standdaarbuiten is niet zo erg oud, maar heeft toch een herkenbaar uiterlijk met haar vierkante en ronde toren en het grote raam. De kerk is niet meer in gebruik en is nu gemeentelijk monument. Het plan om de gevel te laten staan en er appartementen achter te bouwen is afgeblazen. Wel moeten de katholieken nu kerken in Oudenbosch. De meest huizen van Standdaarbuiten zijn van na de 2e wereldoorlog. Er is hier bij de bevrijding hard gevochten. Een doortocht over de Mark was de inzet. Een man op leeftijd maakte het allemaal als kind mee. Er werd een gevechtspauze ingelast, zodat het hele dorp kon evacueren over een noodbrug. Men kon bijna niets meenemen en toen men terug kwam was alles kapot geschoten. Er staat nog een romp van een oude molen met op een steen het jaartal 1786.In 1921 kwam er eind aan het malen op windkracht en de molen raakte in verval. De oorlog deed er nog een schapje bovenop en wat restte was een romp, waar gierzwaluwen hun nesten bouwden. In 2008 begon men aan de restauratie en nu zijn er nestkastjes voor deze vogels inclusief ingebouwde camera’s, zodat men het grootbrengen van de jongen kan volgen.