Tocht 209 - Het drama van Achterste Rith en elk buurtschap een kapel
Datum:
19 Februari 2014
Weersomstandigheden:
Bewolkt met af en toe wat zon
Temperatuur: 8 graden
Wind: ZW4

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Breda met de trein
Tocht: Breda – Breda
Breda – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 70 km
Totaal 98 km

Aantal plaatsen:  16
 
1.     Prinsenbeek
Tocht: 209(1)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Vlak na de spoorwegovergang ligt het feestcafé “D’n Henk”. Er is nu nog weinig feest, maar dat zal met de carnaval wel anders zijn. Het heet hier dan “Boemeldonk”. Het grote marktplein van Prinsenbeek oogt nieuw en heeft veel plaats ingeruimd voor auto’s. In de hoek staat de muziektent, maar er is vanochtend meer belangstelling voor de viskraam. Er is een soort namaakbeek aangelegd met de namen van de carnavalsprinsen en andere plaatselijke beroemdheden. Er zijn nog plaatsen vrij. Hier staat ook de wijze spreuk” Zonder dwarsliggers, geen spoorlijn”. Café Marktzicht is voor de helft modern en voor de helft een toonbeeld van het oude Prinsenbeek. Dat zijn ook met grote witte villa aan de overkant en het beeld van Jezus op de kruising. Boven de bakkerij van bakker Hans Elias staan vrolijke boterhammen met rode ovenhandschoenen.
2.     Verloren Hoek (Breda)
Tocht: 209(2)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Er is inderdaad een scherpe bocht in de weg. Op de hoek woont boomkweker Beekers en die heeft een metalen vlinder naast zijn voordeur geplaatst. Op de zijweg staat het bordje met de naam van het buurtschap. Hier en daar een huis of een boerderij. In de verte komt een vrouw aangefietst. Met luide stem roept ze de naam van haar hond: “Zodie, Zodie, Zodie”. Naast haar loopt braaf een Border Collie, maar ze is op zoek naar een Jack Russel. Die werd bij haar ouders in Verloren Hoek aangereden en is sindsdien spoorloos. Misschien is hij naar Etten-Leur gelopen, waar hij vandaan komt. Ze weet het niet. Het enige wat ze kan doen is roepen en hopen.
3.     Westrik
Tocht: 209(3)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Westrik was ooit een buurtschap met een begin en een eind. Nu is het aan Prinsenbeek vast gebouwd en rest nog een straat met de naam Westrik. Een verbouwde boerderij herinnert aan een landbouwverleden, maar er staan ook nieuw gebouwde huizen. Een groep stevige mannen draaien aan een slang, die water moet afvoeren. Er wordt een nieuwe pad aangelegd. Er is een spoorwegovergang en in de verte staat een snelweg op betonnen palen.

4.     Vaareind
Tocht: 209(4)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


De oude verbinding tussen Vaareind en Westrik is afgesloten. De weg loopt dood tegen het spoor. Bij de kruising van de Vaareindseweg en de Oude Molenweg staat een zeer ruim uitgevallen verbouwde boerderij. De huizen aan de Vaareindseweg staan dicht bij elkaar. Ze liggen op een hogere plek in het land, beschermd tegen overstromende beken. Het is er heel rustig wonen. Het verkeer rijdt verderop. Op de rieten daken van een oude boerderijen groeit mos.

5.     Lies (Breda)
Tocht: 209(5)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Lies is de naamgever van het Liesbosch, een oud bos in de buurt van Breda. Via een fietstunnel komt men aan de andere kant van de snelweg naar Roosendaal. Langs de kant van de weg staat een kerk en hoge kloostergebouwen. Alles moet rond 1930 hier neergezet zijn, maar heeft zijn religieuze bestemming verloren. De kerk doet nu in designmeubelen en het klooster specialiseert zich in digitale zorg. Hoeve Liesbos verbouwt nog steeds aardappelen van de rassen Bintjes, Biltstar, Doré als Frieslander. Er zijn echter ook frietaardappelen en geschrapte krieltjes te koop. Niet voor niets noemt men zich het Kleiaardappeldorp. De school na de bocht draagt dezelfde stijlkenmerken als de kerk, maar het echte Lies ligt toch wat verderop. Twee huizen bewaken de driesprong en langs de weg staan historische boerderijen met oude schuren. Weggestopt achter een paar bomen staat een soor rek, waar de paarden ooit nieuwe hoefijzers kregen.
6.     Vuchtschoot
Tocht: 209(6)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


De huizen en boerderijen liggen verspreid in het land. Twee mannen werken hard aan de aanleg van een zwembad. Het helblauwe water past niet goed in deze omgeving. Misschien moeten de struiken nog aangeplant worden. De overburen van “De Ijzerloop” verbouwen uitzonderlijke aardbeien en een andere boer heeft een boerenterras “Limousin” genaamd. Er is koffie en thee en ook ijs. Daar zijn vandaag weinig liefhebbers voor. Ook kan men hier terecht voor kleine pakken hooi. De weg slingert zich verder door het landschap en een weggegooide matras wacht op een gemeentedienst. Een zandpad met hoge bomen voert naar een mooie gerestaureerde boerderij.
7.     Rith
Tocht: 209(7)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


De Rithsestraat maakt duidelijk, dat men op weg is naar het buurtschap Rith. Na het bordje Vuchtschoot volgt het bordje Rith. Het is wit met zwarte letters zeer bescheiden, maar toch een naambord. Er is nog net tijd voor een foto van een boerderij, voordat men de afslag naar Achterste Rith neemt.

8.     Achterste Rith
Tocht: 209(8)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Het elektriciteitshuisje is opgesierd met de vrolijke mededeling “Kill Me”. De vrouw in haar antieke oranjerode DAF uit 1974 is dat niet van plan. Ze kreeg de auto van haar man, die eigenlijk liever oude Amerikanen heeft. Ze wijst de weg naar het monument in de bossen van landgoed Vloeiweide. Het pad is niet verhard en in de winter meer geschikt voor wandelaars. Via een afgesloten zijpad komt men bij een open plek in het bos. Hier speelde zich op 4 oktober 1944 een drama af. Het was 3 weken voor de bevrijding, toen een groep van 20 landverraders samen met 100 Duitse soldaten het illegale zendstation overvielen. De overval liep uit op een vuurgevecht. Van beide kanten sneuvelde mensen. De overige verzetsstrijders werden gevangen genomen, afgevoerd, verhoord en de volgende dag geëxecuteerd op de schietbaan in het Mastbos. Het huis waarin de zender was verborgen, was van boswachter Neefs. Zijn vrouw en haar 7 kinderen probeerden te schuilen in de kelder. Duitse soldaten staken desondanks het huis in brand en gooiden er granaten in.. De vrouw en 2 kinderen kwamen hierbij om het leven, 5 kinderen overleefden de ramp. De fundering van het huis is als monument ingericht en de namen van de 13 verzetsstrijders staan op een steen. Op deze mooie, bijna verlaten plek wordt de lezer gevraagd zich in te zetten voor de idealen, waarvoor zij stierven.
9.     Hellegat
Tocht: 209(9)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


In het Vloeibos staat een monument ter nagedachtenis van de moord op 13 verzetsstrijders en een deel van het gezin van de boswachter. Het was 4 en 5 oktober 1944, 14 dagen voordat men hier bevrijd werd. Zou het buurtschap hierdoor Hellegat genoemd zijn?
Een man met een grote grijze baard is weinig spraakzaam. Hij sluit de poort van een hek met de naam Bourgondië. De letter B is in een naastgelegen boom gegroeid. In de verte is vaag een bijzonder bouwsel te zien, maar de man wil niets kwijt over de stichting, die dit beheert. Eens per jaar schijnt er een open dag te zijn. Langs de Ettenseweg staat de Heide hoeve uit 1913, waar onlangs Isis werd geboren. verderop staat een verscholen bouwwerk. De vroegere naam Pelgrimsoord is weggeschilderd. De buurman is doof, maar toch spraakzaam. Ongeveer 7 jaar geleden vertrokken de zusters en nu is het een tehuis voor alleenwonende mannen. Eén man kwam zich voorstellen, maar was na 2 minuten weer vertrokken. Hij kan moeilijk zeggen, dat hij last van zijn buren heeft. Er is plaats voor 14 mannen, maar er wonen er maar 4. Tegenover de ingang staat de kapel van Onze Lieve Vrouw van Brabant. De kapel werd ingewijd op 5 mei 1945 als dank voor de goede afloop van de oorlog. Even was men vergeten wat er in het Vloeibos was gebeurd.
10.     Tiggeltscheberg
Tocht: 209(10)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Op een hoek staat een kapel wat verscholen tussen bomen. Een oude vrouw stapt van haar fiets. Ze doet een gebed gericht aan Maria. Het geeft haar veel steun. Ze komt hier vaak. De kapel draagt de naam:” Onze Lieve Vrouwe. in ’t Zand”. We staan hier immers op een berg(je). De kapel kwam er kort na de tweede wereldoorlog. Hier in de buurt waren twee bommenwerpers neergestort. Er was veel onenigheid over de plaats, totdat Nilleke de Bruijn een stukje grond afstond en 15 gezinnen samen 750 gulden doneerden. De stenen van de kapel zijn afkomstig van een gebombardeerd klooster uit de buurt. Naast wat boerderijen staan er ook luxe huizen in het buurtschap. In één van de tuinen staat een kleurrijke indianentent.
11.     Kaarschot
Tocht: 209(11)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Langs de rand van Rijsbergen stroomt de Aa of Weerijs. Naast deze beek loopt een mooi fietspad, dat ook door wandelaars met honden wordt gebruikt. Het is soms wat passen en meten. De blauwe stuw steekt fraai af tegen het landschap en een historische boerderij staat er vast al eeuwen. In het buurtschap wacht de kapel de fietser op. Natuurlijk staat er een keurig bordje bij. Deze kapel eert Onze Lieve Vrouw van Fatima en werd op 4 mei 1944 ingewijd met de hoop, dat rampen Kaarschot bespaard zouden blijven. Nog steeds wordt er op na de begrafenis van een buurtbewoner op zondag 13.00 uur een rozenkrans gebeden.

12.     Breedschot
Tocht: 209(12)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Vlak voor de kruising staat de Polderhoeve met een stal met melkkoeien. Aan de gevel prijken een rood- en een zwartbonte koe. De bijbehorende tekst is wat verweerd. Zo leverde de rode Tieny in tot 7-7-’89 100.000kg melk. De prestatie van de zwarte blijft ongewis. Het plaatselijke tuincentrum ziet er verlaten uit. Enkele tuinbeelden raken langzaam bemost. Gelukkig is café “Die Twee” juist weer netjes geschilderd. Naast de kapel staat nog een gedenkteken. Het is een teruggevonden tramwiel van de lijn Rijsbergen-Hoogstraten. Die vervoerde sinds 1898 vooral goederen. Alleen bij bedevaarten was het druk van de mensen. Nu is het traject een fietspad.
13.     Klein-Oekel
Tocht: 209(13)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Aan de weg tussen Breedschot en Klein-Oekel is een nu gesloten pretpark. Het draagt de naam “Bizzy” en is een speelleerboerderij. Op de hoek van de Klein-Oekelseweg en de Oekelseweg staat een Maria beeld in een fel blauw huisje. Het is Onze Lieve vrouwe ter Mast en moest vanaf 1933 de jeugd beschermen. Haar behuizing is uiterst bescheiden. Het eerste beeldje was van slecht kwaliteit en twee mannen haalden met hun fiets een nieuwe Maria uit Roermond en nog later kwam een nieuw beeld uit Dordrecht. Aan de Klein-Oekelseweg staan twee vrijstaande huizen te koop bij de zelfde makelaar. Misschien kan Maria een handje helpen met de verkoop.
14.     Hazeldonk
Tocht: 209(14)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Hazeldonk is voor veel Nederlanders de grens met België op weg naar een vakantiebestemming in Frankrijk Ooit stonden er rijen vrachtwagen om ingeklaard te worden. Hazeldonk ligt tegen de opgehoogde snelweg en het hogesnelheidstraject. Van verkeerslawaai is echter niets te merken. Van verre is te zien, dat het buurtschap op een hoge “donk ligt. Een kleine beek kronkelt zich langs de rand. Een stervende Jezus ligt in de armen van een troostende Maria in een hel blauw met rood kleed. De kapel stamt uit 1942. Een witte boerderij is een ruim woonhuis geworden en verderop kan men in Centrum De Spreng terecht voor de persoonlijke ontwikkeling.
15.     Oekel
Tocht: 209(15)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


Natuurlijk is bekend, dat de achternaam van veel mensen verwijst naar het dorp of buurtschap van hun voorouders. Toch is het verrassend om de familiegrond te betreden van een TV-figuur uit vroegere tijden: Jef van Oekel. De uitzendingen van de VPRO schokten destijds braaf Nederland.
Het buurtschap oogt stil en verlaten. Op het erf van huize Gelderdonk van de kunstenaars Jos en Maria Hamann voetballen hun zonen. Een grote verzameling beelden wachten op kunstvrienden. Een aaibaar hondje en een naakt mens staan aan de weg. Op de kruising is de kapel op Burendag netjes opgeknapt en van een bankje voorzien. De kapel is gewijd aan Onze Lieve Vrouwe Maria van de Vrede en gold als dank voor het overleven van het oorlogsgeweld. Een bewoner schonk de grond, een 80 jarige vrouw het beeld en een Duitse soldaat betaalde mee.
16.     Stuivezand
Tocht: 209(16)
Bezocht op: 19 februari 2014
Provincie: Noord-Brabant


De weg naar Stuivezand laat zich verrassen door de aanblik van koeien in de wei. Het is half februari en deze winter is wel heel erg zacht. Vlak voor Stuivezand glooit het land omhoog. Op de grens ligt de Aa of ook wel Weerijs genoemd. Het is een brede beek. De oorspronkelijke loop is ook hersteld en kronkelt zich dapper langs de hoofdstroom. Ook hier staat een kapel.Het is een aannemers het gelukt om de opdracht te krijgen een nieuwe fabriekshal te bouwen. Aan de hoofdweg staan roodbakstenen huizen en aan de gevel van het plaatselijke café hangt een schildering van vrolijke mensen in een antieke auto.