Tocht 203 - Een mijnwerker vertelt
Datum:
30 Oktober 2013
Weersomstandigheden:
Vrijwel onbewolkt
Temperatuur: 12 graden
Wind: ZW4

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Sittard met de trein
Tocht: Sittard – Sittard
Sittard – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets


Afstand:
Utrecht – IJsselstein vv 28 km
Tocht 74 km
Totaal 92 km
Aantal plaatsen:  22
 
1.     Sittard
Tocht: 203(1)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Er loopt een lange winkelstraat richting de markt. De straat heeft twee metalen goten en je mag er eigenlijk niet fietsen. In een zijstraat bedekt een grote blauwe schildering de muur. Het is duidelijk, dat hier een andere taal gesproken wordt. Het bijschrift vermeldt dat “Zitterd is greutsj op zien Zitterden”. Bij een volgende zijstraat staat een kasteelachtige gebouw. Een rokend meisje aan de overkant heeft net een stadswandeling achter de rug, maar dit gebouw stond niet op het programma. In de Begijnenhofstraat staat de markante kop van Toon Hermans op een sokkel met het verzoek de paal niet als pispaal te gebruiken. In de gevel aan de overkant is een afbeelding van weefgetouw ingemetseld ter ere van Helga Paetzold. Zij had hier haar atelier en maakte wandtapijten van monumentale afmeting. Sittard eert haar kunstenaars en verderop in de museumtuin geeft een roze poes een pootje. Ook Jo Erens kreeg een bordje en een verenigingsgebouw met zijn naam. Hij schreef liedjes in de taal van Sittard, maar overleed al toen hij 27 jaar was. Op het marktplein is een ruime keuze van kroegen en terrassen. Café Stadt Zittard is een vast rustpunt van een plaatselijk echtpaar. Bij de koffie wordt hier advocaat met slagroom geserveerd. Hij neemt met en zij neemt zonder. De grote Pieterskerk ligt aardig verstopt en maar de Paterskerk met zijn opvallende Zuid-Nederlandse barokgevel staat goed in het zicht. Hij is van 1668 en was van de Dominicanen, die tot taak hadden om de duivel van de Reformatie te verslaan. Dat is hier toen aardig gelukt. Een buiten de stad ligt een groot kaal veld met zicht op het silhouet van de stad met de kerk en het enorme Pensionaat der Ursulinen. Sittard is een stad met veel historische verrassingen en veel bordjes waar dit allemaal op staat. Op het industrieterrein staan de metalen installaties van een stikstoffabriek. Hier hangt nog geen bordje.
2.     Nieuwstadt
Tocht: 203(2))
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


We zijn hier in tweetalig Limburg. Voor de duidelijkheid is het naambordje voorzien van zowel Nieuwstadt en Nuujsjtadt en natuurlijk is daar een kapel voor Maria met de aanbeveling om geen stap te doen zonder een Weesgegroetje. Aan een gevel hangt een grote verzameling plankjes met houtsnijwerk. Bloemen en paard en wagen zijn de belangrijkste motieven en in het midden een simpel kruisbeeld. Een oudere man heeft net het graf van zijn vrouw verzorgd op het kerkhof naast de kerk. Hij kende de houtbewerker. Die werkte bij de gemeente in de buitendienst en was vrijgezel. Hij voorzag zijn huis van zijn nijver snijwerk en de huidige bewoners hebben het zo gelaten, want de goede man is al 25 jaar dood. Bij het marktplein staat het oude stadhuis met een herdenking, dat Nieuwstadt op 22 september 1944 door de Amerikanen werd bevrijd. Aan de straatnamen te zien was er hier ooit een stad was met poorten en muren. Tussen een boomgaard met herten leidt een echte Allee naar het landhuis Wittem, waar een vrouw de boodschappen uit haar auto laadt.
3.     Limbricht
Tocht: 203(3)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Ook Limbricht heeft zijn kasteel en wel een hele grote. Als men over de brug onder de de poort door gaat, ziet men het kasteel op een heuvel. Het kasteel is gebouwd tussen 1620 en 1630 in de Maaslandse renaissancestijl. De bijbehorende tiendschuren werden later afgeleverd. In 2005 kwam er een project, dat ervoor zorgde voor een vaste toevoer van water voor de slotgracht. In de poort hangt een kleine uitgave van “Zwarte Piet”. Het duidt niet op een stellingnamen in de discussie over wel of geen relatie met de slavernij, maar een poging om bezoekers te lokken met zelf koek bakken en meezingen met de Muziekpiet. Het kleine pleintje in het dorp heet hier Platz en langs de weg omhoog staat een bijzonder modern huis in de vorm van een molen met patrijspoorten.

4.     Einigenhausen
Tocht: 203(4)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Bij de eerste huizen van Einigenhausen staat een beeld van twee pratende en winkelende vrouwen. Ze hebben opvallende knopen aan hun jurken met de naam van het dorp en symbolen van de plaatselijke middenstand. Ook een kapel heet de bezoeker welkom en meldt dat de kaarsen helaas duurder zijn geworden. Een kruisbeeld is verstopt in een heg, waar Jezus nog net zichtbaar blijft. Langs de lange weg door het dorp staan de voormalige boerderijen met hun ronde poorten en binnenplaatsen, waaraan nu kleine woningen liggen. Het plaatselijke café heeft een automatische kegelbaan en bovenop de heuvel staat een monumentale lindeboom. Die is gelukkig net voor de laatste storm van zijn bladeren ontdaan. Een buurman schat de leeftijd op meer dan 150 jaar en in de holte van de stam nestelen steenuilen. Einigenhausen is trots op deze boom.
5.     Guttecoven
Tocht: 203(5)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Villa Veldzicht ziet eruit als een klein wit kasteeltje en kijkt al een eeuw uit op het veld, dat helaas in de loop der tijd is volgebouwd. De kerk van Guttecoven is groot en modern. De oude kleine kerk moest zo nodig in 1968 afgebroken worden om alle gelovigen te kunnen herbergen. Nu is dat niet meer nodig, want de pastoor moet drie kerken bedienen en het aantal kerkganger loopt steeds verder terug. De kleinere oude kerk zou nu een uitkomst geweest zijn. Een buurtbewoner veegt de herfstbladeren op een hoop en weet waarom de kerk nu gesloten is. Er werden oude heiligenbeelden gestolen en een groepje kinderen maakte een brandje. Nu is alleen op zaterdag nog een mis.
Bij de kruising herdenkt Guttecoven Pater Sjrake Goltstein, die op 28-jarige leeftijd overleed in het verre Brazilië.
6.     Graetheide
Tocht: 203(6)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Er staat een groot bord met “Graetheide Groen”. Een bewoonster weet, dat het er al heel lang staat. Het was een verzet tegen een mogelijke uitbreiding van de industrieterreinen van de DSM, maar daarover hoort zij tegenwoordig niets meer. Graetheide heet hier De Graetheid en bestaat uit een weg met aan weerskanten huizen. Het buurtschap kwam op de TV in het programma “Hart van Holland” met de geboorte van 25 baby’s in één jaar tijd. Het was een echte babyboom en duidt op een verjonging van deze buurt. De nieuwe generatie heeft het werk van de oude buurtvereniging voortgezet en het hele jaar door zijn er wel activiteiten zoals het oktoberfeest, Sint voor de kinderen, de nieuwjaarsreceptie en de onvermijdelijke barbecue. Bij het bescheiden buurthuis is een speeltuin voor de kleintjes en een vrijwilligster gaat kleien met de kids.
7.     Nattenhoven
Tocht: 203(7)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Het water van het Juliana-kanaal stroomt hoog boven het omliggende land. Een hoge dijk moet het water tegenhouden. Op de hoek van de Natterhoven Koestraat staat in een heg een bescheiden kruisbeeld. Aan de overkant woont een oud-mijnwerker. Hij is inmiddels 76 jaar en begon op 16-jarige leeftijd in de mijn Maurits. Het werk in de mijnen betaalde goed en bijna iedere man uit de streek ging er werken. Eigenlijk mocht je pas de mijn in als je 17 jaar en 8 maanden was, maar de leerlingen van de Ondergrondse Vakschool mochten een jaar eerder, eerste voor 1 dag en zo steeds meer tot uiteindelijk 5 dagen per week. Hij was houwer en maakt gelukkig nog mee, dat de veiligheidmaatregelen beter werden. Hij werkt met een mondkap, die oudere mijnwerkers niet meer verdroegen. Ze kregen gewoon te weinig lucht. Een oudere kompel werd wel 80 jaar, maar kon op oudere leeftijd de trap niet meer op. Later stopte de verteller met de mijn en ging beschoeiingen leggen aan het kanaal en nog later werd hij steigerbouwer. Hij heeft 47 jaar gewerkt en heeft nu kanker en zit aan de chemo. Inmiddels zijn er ongeveer 26 scans gemaakt van zijn lijf, misschien is dit wel een streekrecord. Hij zit nu op de helft van de kuur, maar blijft optimistisch. Op de grens van Nattenhoven en Berg aan de Maas staat café Lombok met op de gevel een Beierse bierdrinker.
8.     Berg aan de Maas
Tocht: 203(8)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


De plaatsnaam Berg doet zijn naam eer aan. Het begint met een steile klim omhoog, waar een laag verzet op zijn plaats is. Even stijl is de afdaling naar de Grens Maas. Hier is een veerpont naar België. Op de pont staan de vlaggen van beide landen. Op een bord wordt uitgelegd, dat de waterstand van dit stukje Maas erg kan variëren. Van heel hoog water tot bijna droog. Deze Maas is nu toch nog belangrijk voor de waterberging, het winnen van grind en natuurontwikkeling. Aldus het bord. De passerende auto’s en fietsers vinden het een mooie manier om van het ene land naar het andere te varen. De straat naar boven heeft een bijna buitenlands karakter en bij de kerk waakt een stenen Jezus over het dorp. Bij een Italiaanse broodjeszaak kan men wel brood kopen, maar brood met beleg zit er vandaag niet in.
9.     Urmond
Tocht: 203(9)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Urmond bestaat uit twee delen. Aan de ene kant van het kanaal ligt de nieuwbouw met toch nog een oude Mariakapel. Rondom staan de 7 smarten van de maagd en heel lang geleden hielden de Bokkenrijders hier hun bijeenkomsten. Aan de oever van het Juliana-kanaal is een echte Maasboulevard gebouwd met zicht de passerende boten. Aan de andere kant van de brug ligt het oude Urmond. Boven op een heuvel ligt de Protestante kerk, die de Gulikse godsdienstvrede gedenkt, waarbij de jaartallen 1672 en 1682 horen. De plavuizen van de kerk werden betaald door de Maasschippers. Ze zullen er vast wel economisch profijt van gehad hebben. Dit deel van Urmond doet bijna buitenlands aan met zijn hoogteverschillen en oude huizen. Rondom de RK-kerk staat een muur en een beeld van een waterrat gedenkt een dier, dat normaal niet op veel bewondering kan rekenen. Op een huis achter een oude boom staat in de gevelsteen een vredesduif, die al in 1570 opvloog, maar wel ten bate van de heilige geest. Het huis aan de overkant houdt het bij “Arbeid Adelt”.
10.     Maasband
Tocht: 203(10)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Op de smalle strook land tussen de Grensmaas en het Juliana-kanaal loopt de weg dood en aan de rivier staat een bankje. Helaas kijkt het naar het buurtschap en niet naar het wondermooie uitzicht op de meanderende rivier. Ook hier heeft Loesje toegeslagen met een passende tekst, nu over de herfst: “ Het stoerste blaadje valt pas in maart van de boom”. Het buurtschap heeft toch nog een eigen café “t Piepke”, maar dat ziet er verlaten uit. Aan de muur van een huis heeft men peren geleidt. De laatste vruchten wachten op de plukker.
11.     Veldschuur
Tocht: 203(11)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Tocht: 203(11)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg
De Veldschuursedijk moest ooit het water van de onvoorspelbare Maas tegenhouden. De dijk gaat dwars door een winning van grint door de firma L’Ortye. Hoge bergen maken dit stukje Limburg een buitenland. Het eigenlijke buurtschap krijgt enige status door een echt naambordje en een bescheiden kruisbeeld.
12.     Meers (Groot)
Tocht: 203(12)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Langs de weg tussen Veldschuur en Meers ligt een mooi meertje, waarschijnlijk het restant van een dijkdoorbraak. Er staat een rotsblok, maar geen gewoon rotsblok. Het is een kunstwerk en een wandelaar met hond legt uit hoe het zit. Hij doet dit in rap Limburgs, dus soms is het een beetje raden naar de inhoud. De man weet, dat het een zonnevanger is. Het zonlicht wordt door een aantal trechters “gevangen” en doorgestuurd naar een gat en raakt zo moeder aarde. De man komt hier regelmatig langs, maar de straal is hem nog niet geopenbaard. Een halfronde straat volgt hier de loop van de Maas. Bij de kerk hangt een grote rode klok. Het is niet duidelijk of die ook kan luiden. Misschien weet de goede herder naast de kerk het antwoord.
13.     Meers (Kleine)
Tocht: 203(13)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Op de kaart staat alleen Meers, maar twee naambordjes geven aan, dat er sprake is van Groot (=Grwoat) Meers en Kleine Meers. Het plaatselijk café staat in het kleine deel en organiseert aparte zittingen voor vrouwluuj en mansluuj. De laatste uitnodiging is voorzien van een grote pul bier. Achter een grote boerderij met een binnenplaats ligt de hoge dijk van het Julianakanaal.
14.     Stein (Geleen)
Tocht: 203(14)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Aan het Julianakanaal liggen grote binnenvaartschepen met veelal rode containers. Er loopt een spoor naar het terrein van de DSM. De kerk van Stein ligt op een hoge stuwwal. Er is een kerkhof naast de kerk, maar aan de andere kant liggen twee graven. De ene heeft een echte grafsteen, de ander een houten kruis. Op de grafsteen staan de namen van Hubertus Vaessen en Catharina Janssen, die rond 1960 kort na elkaar overleden. Op het houten kruis staat slechts “Vader” en “Moeder”. Een vrouw komt net van de grote begraafplaats. Ze is naar het graf van haar vader geweest aan de andere kant van de kerk. Zij kent de geschiedenis van het kruis niet. Wel is ze een trouwe bezoekster van het graf van haar vader, die overleed toen ze 13 jaar oud was. Het was een aardige hardwerkende man, die geliefd was bij zijn collega’s. Aanvankelijk werkt hij ondergronds als mijnwerker, maar na een hersenbloeding kreeg hij een baan bovengronds. Haar moeder had het heel moeilijk met de dood van haar man. Toen ze zelf op 67 jarige leeftijd overleed, mocht ze niet bij haar man begraven worden. Ze ligt een dorp verderop. Binnenkort is het Allerzielen en dan zullen de graven bedolven worden onder de bloemen, ook van mensen die anders nooit komen. Bij de kerk ligt een grote klok ter herinnering aan de brand in de kerktoren. Het is vandaag stil bij het monument ter ere van de revue, want de meeste bewoners zijn op de markt te vinden. Het is de ontmoetingsplaats voor een praatje met vrienden en kennissen. De visboer uit Yerseke kent zijn klanten. Een man wil inktvisringen met ruim knoflooksaus en zij een haring met extra veel uitjes. Ik zou ze maar niet kussen.
15.     Elsloo
Tocht: 203(15)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


De kerk van Elsloo kijkt uit op de splitsing van de Maas en het Julianakanaal. Het is een wijds uitzicht tot ver in België. De huizen op de hoge wal doen bijna buitenlands aan en het streekmuseum Schippersbeurs heeft er haar onderkomen. Op de binnenplaats wacht een oud fornuis op eerherstel. Een weg met kasseien stort zich naar beneden tot groot plezier van twee jongens die van school naar huis fietsen.
16.     Terhagen
Tocht: 203(16)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Het buurtschap Terhagen moet achter het kasteel Elsloo liggen, maar er is vanaf het kanaal geen begaanbare toegangsweg. Wel ligt er een mooi stukje natuur met een slingerend watertje.

17.     Broekhoven
Tocht: 203(17)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Broekhoven is plaatsnummer 3500 van het project “alle plaatsen op de fiets”. Het lukt een wit café om tevreden wandelaar binnen te halen voor een borrel of een kom soep. De weg gaat al wat omhoog en passeert een smalle tunnel onder de spoorbaan. Dan begint de echte klim van de Hussenberg met een flink aantal bochten en draaiingen. De fietser moet er echt wat voor doen om deze mijlpaal te halen.
18.     Hussenberg
Tocht: 203(18)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Bovenop een klim vanuit het Maasdal ligt Hussenberg, vernoemd naar de berg zelve. Een doodlopende zijweg geeft een mooi uitzicht over het dal. Op een ruim grasveld staat een moderne kerk en verderop bij een splitsing een nieuw gebouwde kapel. De weg naar Catsop is een eindeloze afdeling en zo verdient de fiets zijn inspannende beklimming van de Hussenberg weer terug.
19.     Catsop
Tocht: 203(19)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Op de splitsing staat midden op de weg een grote kapel. Een grote boerderij moet in het verleden een rijke boer hebben gehuisvest. Langs de weg staan links en rechts de voormalige boerderijen, waarvan de ronde staldeuren nu in frisse kleuren zijn geschilderd. De gebouwen aan de oude binnenplaats zijn omgetoverd tot aparte woningen. Wielrenners dalen en stijgen hier af en aan.
20.     Beek (Geleen)
Tocht: 203(20)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Aan de spoorbaan van Beek staat een bedrijf voor groenonderhoud. Een leger van mannen met oranje veiligheidjassen heeft het werk erop zitten. Luid toeterend vertrekken ze op hun scooters. Een oude fabriek van de firma Hennekens blijkt nu een museum te zijn, waar naast een notaris ook recht gedaan wordt aan een bijzonder drankje: het “Elske”. Een slijterij om een fles te kopen van dit streekdrankje is er niet in Beek. De plaatselijk markt heeft weinig oude gebouwen, het winkelbestand is gemoderniseerd. De toren van de zeer ruime kerk steekt er bovenuit. Café De Lindeboom wacht te vergeefs op kerkgangers. Over de lange Rijksweg richting Geleen daalt een vliegtuig. Vliegveld Beek moest haar naam inleveren voor Maastricht Aachen Airport.
21.     Neerbeek
Tocht: 203(21)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


Bij de kerk van Neerbeek staat een wit monument ter ere van de bevrijding op 17 september 1944. Neerbeek ligt stroomafwaarts van Beek en wel aan de Keuterbeek. Op een klein pleintje is de oude middenstand verdwenen, maar verderop is een versmarkt, die net zijn 5-jarig bestaan viert. De ingang is versiert met ballonnen en er zijn veel aantrekkelijke aanbiedingen. In de versmarkt is plaats voor brood- en banket, groente en fruit en de euroknallers van de slager. Dat is genoeg voor de avondmaaltijd. Het is er druk en twee vrouwen bespreken hun zorgen over hun ouderwordende ouders. Een geluidswal trekt een scheiding door het dorp.

22.     Geleen
Tocht: 203(22)
Bezocht op: 30 oktober 2013
Provincie: Limburg


De lange brede Rijksweg loopt dwars door Geleen. Aan beide kanten staan winkels, die van alle markten thuis zijn. Helaas heeft het onderwijsadviesbureau O2 de deuren moeten sluiten, ondanks het mooie logo. Via een betonnen poort komt men op het grote marktterrein. Hier staan het oude en het nieuwe stadhuis en een Mondriaanachtig bouwsel. Een standbeeld met een koningin torent hoog boven de mensen uit. Veel mensen zijn er niet op het plein. Volgens het meisje van de Vietnamese loempia’s gaat het niet goed met de winkels aan het plein. Gelukkig komen ze nog wel voor haar lekkere hapjes en dat is terecht. Voor de “vleeschhouwerij” op de hoek is het te laat. Het pand is te koop.