Tocht 199 - Over de gestolen Carmigelt, een gieteling en de ondergang van Het Broek
Datum:
28 Augustus 2013
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
Temperatuur: 21 graden
Wind: N1

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Velp
Tocht: Velp - Doesburg


Afstand:
Utrecht - IJsselstein 14 km
Tocht 68 km
Totaal 82 km
Aantal plaatsen:  11
 
1.     Velp
Tocht: 199(1)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


In de trein maakt een mooi meisje zich nog mooier. Bij het station van Velp wordt ze opgewacht door een jongen met een auto. Hij zal haar naar de fotograaf brengen voor een fotosessie. Ze hebben een paar “leuke dingetjes” gevonden voor de opnamen. Het meisje heeft een speciale bolhoed bij zich. Het worden vast bijzondere foto’s. In de wijk rond het station staan grote villa’s, ooit voor de rijken, nu veelal met een andere bestemming. Zo is Terre Neuve een bed en breakfast geworden, maar dan wel een luxe. Over de doorgaande weg naar Zutphen rijdt nog steeds de blauwe trolleybus, die een rotonde nodig heeft om te keren. De Emmastraat doet verwoede pogingen om winkelstraat te blijven, maar kan de leegstand toch niet helemaal verhullen. Dat is droevig, omdat men in deze straat al vanaf 1885 kan winkelen. De boekhandel is echter creatief en heeft naast boeken een theetuin in de aanbieding. Een grootmoeder en een kleindochter stappen op de fiets voor een tochtje. De ene op een racefiets met bijbehorende helm, die andere op een fiets met elektrische trapondersteuning.
2.     Rheden
Tocht: 199(2)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Op een groot bord presenteert Rheden zich als een dorp, waar iedereen welkom is. De rondweg loopt langs nieuwbouwhuizen uit de jaren 60. Er is uitzicht op het land, dat van de heuvels naar de IJssel afdaalt. Pas bij de kerk wordt Rheden een dorp met een bescheiden godshuis en wat voormalige boerderijen. Een snelweg scheidt het dorp van de rivier. In de oude hoofdstraat staat een kerkelijk centrum en is een kapper, die nog alle tijd heeft voor zijn klant. Aan de rand van Rheden staat tegen de heuvelrug een herdenkingsbeeld voor de gevallenen in 1940-1945. Een oude vrouw troost een jonge vrouw. Zo staan ze een ogenblik doodstil.
3.     De Steeg
Tocht: 199(3)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Ooit lag hier de mooiste bocht van de rivier de IJssel. Je kon er uitkijken over de rivier en de uiterwaarden. Nu ligt er nog een dode rivierarm en het uitzicht is de snelweg A348. Het was de lievelingsplek van Simon Carmiggelt en zijn vrouw Tiny. Ze zitten hier weer in de vorm van een bronzen beeld. Het beeld is een jaar weggeweest, gestolen en in stukken gezaagd door dieven, die uitwaren op het brons. De stukken werden teruggevonden en door de kunstenaar weer in de oude vorm teruggebracht. Een stichting bracht een deel het geld bij elkaar, de gemeente betaalde de rest. De dieven kregen een taakstraf, maar behoefden niet mee te betalen. Tegenover de kerk staat een grote villa met twee ronde torens. Op de balustrade zitten twee mensen te roken. Ze wonen hier nog maar tijdelijk, want de villa is te koop. Er waren wel kijkers, maar die schrokken van de slechte staat van het pand. De bewoners vallen onder een stichting voor Woonzorg en zijn niet blij met deze villa. Er zijn zelfs geen wastafels op de kamers en het ruikt er naar schimmel. Ook het uitzicht op de benzinepomp is niet inspirerend en de tuin stelt niets voor. In oktober moeten ze weg, maar ze weten niet waarheen.
4.     Bevermeer
Tocht: 199(4)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


De oude melkfabriek heeft zijn toren kunnen behouden. De boeren behoeven hun melk niet meer te brengen. De firma Vossen voert van hieruit transporten uit. Na de splitsing loopt een weg dood over een oude dijk van de Oude IJssel. Er ligt nog een stukje van de oude rivier loop, die in de loop van de eeuwen telkens een ander traject volgde. De boer van de laatste boerderij weet, dat er op 24 meter onder de grond restanten van oude eiken gevonden zijn en op 2 meter lag er riet. Een gemaal pompt het water uit de polder naar de hoger gelegen rivier. Ooit lag er een stuw, maar dat werkte niet meer. De boer deed mee aan een project “zuinig zijn met het verspreiden van mineralen” om verzuring van de grond te voorkomen. Voor het venster van zijn huis hangen fel rode hanggeraniums en een soort molentje seint het weer naar de computer binnen, maar het belangrijkste is, dat het hier zo verschrikkelijk mooi en stil is.
5.     Eldrik
Tocht: 199(5)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Een lange rechte weg kruist het afwateringskanaal. De boerderijen liggen op de stroomruggen van de Oude IJssel. Halverwege staat een hoge mast, die zorgt voor een goed bereik van alle mobielen. Naast het bedrijf van gebroeders Eugelink staat een klein huis met de naam “de jonge gieteling”. Gieteling is het dialect voor merel. Een onregelmatig klinkerpad loopt naar de stallen van een grote boerderij. De mestvaalt is nog gevuld met droge mest. De zeskantige schuur moet behouden blijven.
6.     Langerak (Doetnchem)
Tocht: 199(6)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


De meeste huizen van Langerak liggen aan de Rijksweg. Een zijweg loopt richting Oude IJssel om plotseling een paar meter af te dalen naar de uiterwaarden. Er is hier een bescheiden wijkje met bouwkavels en enkele pasgebouwde huizen. Een voormalige wethouder kreeg er een staatnaam. Het straatje is maar klein. Henk Luesink was wethouder en raadslid van de gemeente Doetinchem tussen 1971 en 1994. Hij zorgde ervoor, dat oude wijken werden opgeknapt. Zelf bleef hij wonen in een bescheiden wit huis in Langerak. Verderop staat een ijzergieterij te dampen, een bedrijfstak waar deze streek ooit bekend om was.

7.     Wijnbergen (Doetinchem)
Tocht: 199(7)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Wijnbergen had ooit een station. Het is een gebouw uit de jaren 70, maar er stopt nu geen trein. Nu herbergt het een stoffeerderdij. Verderop ligt de ophaalbrug waar de Oude IIssel het spoor kruist. Langs deze oude rivier liggen oude industriecomplexen, soms nog in bedrijf, soms in verval. Zo is de veevoederfabriek verleden tijd, maar de geur van het voer leeft nog voort tot in lengte van dagen. Wijnbergen heeft een leuk kerkje uit 1910 op de plaats van een eerdere kapel. De kerk is gewijd aan Sint Martinus en was de oorsprong van het dorp.

8.     Meerenbroek
Tocht: 199(8)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Bij de spoorwegovergang staat een huis met een Duitse naam: Das Heijenschap. Ergens wordt het jaartal 1629 vermeld, maar dat is aan de bouw niet te zien. Bij de overgang wordt aangegeven, dat hier camerabewaking is en dat is weer in verband met koperdiefstal. Soms werd die diefstal aangewend als excuus voor de vertraging op dit spoor. Voor de rest bestaat Meerenbroek uit verspreid liggende boerderijen en in de verte de toren van een veevoederfabriek.
9.     Het Broek (Wehl)
Tocht: 199(9)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Twee mannen staan gebogen over een hek. Ze waren beide boer, de ene is zijn land kwijtgeraakt, de ander heeft zijn land van de gemeente kunnen terughuren. Het gaat om de gemeente Doetinchem, die hier zo nodig een industrieterrein moest aanleggen. Hierdoor is Het Broek bijna van de kaart gewist. Het zijn tijden van recessie en het loopt niet zo hard met de industrieën. Er staat een nu een grote kippenslachterij en een garage, maar voor de rest is het leeg. Een graafmachine vervoert nog wat overgebleven grond en een benzinepomp staat aan een weg van niks naar nergens. Een huis is net afgebouwd, maar de bewoners zullen er nooit wonen. Eén van de boeren heeft zijn huis nog niet verlaten. Zijn zoon is uitgekocht, maar hij wil hier blijven wonen tot het bittere eind. Hij heeft gelijk het is hier mooi op het uitzicht na, maar daar is weer een mooi klein meertje voor teruggekomen.
10.     Plantage (Wehl)
Tocht: 199(10)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Twee rijen bomen langs de oude weg tussen Wehl en Kilder. De nieuwe weg trekt een andere spoor. Plantage is nu een wijk van Wehl geworden waar men luxe huizen bouwt. Die moeten natuurlijk verbindingen hebben en daarom graven twee mannen een gat in de grond. Een jonge opzicht weet wat ze moeten zoeken; de aansluiting van glasvezelkabel. Die moet worden doorgetrokken naar nummer 8. De herbouwde boerderij voor hen is al aangesloten. Op de hesjes van de gravers, staat dat glasvezel klaar is voor de toekomst. Het idyllische witte boerderijtje aan de rondweg draagt de naam “’n Old Huusken” en dat is misschien wel terecht. Het rieten dak is deels vervangen door golfplaat en het huis zal moeten wijken voor het nieuwe industrieterrein. De bewoner werkt bij de gemeente Doetinchem en is nu antikraker.
11.     Kilder
Tocht: 199(11)
Bezocht op: 28 augustus 2013
Provincie: Gelderland


Tegenover een mooi opgeknapte boerderij voorzien van een siertuin met buxus staat een voormalige winkel. De supermarkt ligt nu tegenover de kerk en heeft de plaats ingenomen van de afgebroken school. Het huis van de hoofdonderwijzer heeft zich kunnen handhaven. Voor de kerk staat een auto met aanhanger en op de aanhanger staat een merkwaardig apparaat De bijbehorende firma is de firma Ariëns, die in natuursteen doet. Het gaat vooral om het maken van grafstenen en dat wordt steeds minder omdat veel mensen zich laten cremeren. Vandaag moest er een nieuwe steen op een graf achter de kerk worden geplaatst . Mooi werk, vindt de bijbehorende werknemer. Het apparaat is zo gebouwd, dat de steen altijd precies geplaatst kan worden boven elk graf. Ariëns is het enige bedrijf, dat 15 jaar garantie geeft. Verzakt het graf toch, dan zetten zij het weer recht.