Tocht 198 - De ontdekking van Zuid-Beveland (2)
Datum:
13 Augustus 2013
Weersomstandigheden:
Temperatuur: 18 graden
Wind: W4



Reisgegevens:
Tocht: Eindewege - Kapelle
Kapelle - Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets
Afstand:
Utrecht - IJsselstein 14 km
Tocht 84 km
Totaal 98km

Aantal plaatsen:  24
 
1.     Wissekerke
Tocht: 198(1)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Vlak voor Wissekerke staat een bord met de waarschuwing, dat kernenergie geen goed rentmeesterschap is. Aan de overkant ligt een rond meer, dat laat zien hoe mooi de schepping kan zijn. In Wissekerke staat een wit huis met de naam van het buurtschap en aan de overkant kan men witte tuinbeelden kopen. Ze steken mooi af tegen de zwarte schuur. Venus, Maria, een engeltje en de Nederlandse leeuw staan vredig naast elkaar.

2.     Heer-Henkrikskinderen (‘s)
Tocht: 198(2)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Het kerkhof ligt op een heuveltje. Hier loopt de Oude Rijksweg, een verbinding waarover men vroeger de post van Steenbergen naar Vlissingen bracht. Dat was een hele onderneming, want alles ging te paard en de wegen waren onverhard. Bovendien moest men via een aantal veren oversteken. Napoleon zorgde voor een verbetering van de wegen, niet alleen voor de post, maar vooral voor zijn legers. Dat kwam goed uit, toen de Engelsen in 1809 een invasie wilden uitvoeren. Nu groeien er hoge bomen langs de weg, die bij ‘s Heer-Hendrikskinderen een scherpe bocht maakt. Zo komt men bij de school van de huidige kinderen, die na de vakantie weer begonnen zijn. Voor de speelplaats staan de laatste perenbomen, die ooit hoorden bij de boerderij van de familie Schipper. De bomen zijn bijna 100 jaar oud.

3.     Goes
Tocht: 198(3)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De weg naar Goes loopt een stukje langs het spoor. Hier is een groepje vrouwen bezig aan het herstel na de bevalling. De baby’s mogen mee in hun kinderwagen en de moeders zwaaien op bevel van de lerares heftig met hun benen. Het station van Goes ziet er fleurig uit met Mondriaan-achtige kleuren. Er zijn kantoorruimtes te huur. In het centrum maakt de stad zich op voor de kermis en de attracties steken vreemd af tegen de hoge oude kerk. Die is groot, maar kreeg maar een klein torentje. Tegenover de kerk staat het voormalig tehuis voor wezen en bejaarden uit 1655. Boven de deur staan stenen exemplaren van vroegere bewoners. Door een klein poortje komt men in de Manshuistuin, een verstilde binnenplaats met een muziektent. Een pomp en drie woningen. Een groepje werkers snoeien onder begeleiding de hagen. Dat is vermoeiend en jongste neemt even rust voor een slokje drinken. Achter de kerk is het Kattenstraatje, dat uitkomt bij een drukke winkelstraat. Bij opticien Fabery de Jonge hangt een verguld uithangbord. Ze zijn hofleverancier en dat is omdat de zaak vanaf 1834 van vader op zoon ging.

4.     Kloetinge
Tocht: 198(4)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Rond het centrum van Kloetingen liggen nieuwe huizen aan een brede laan met veel groen. Een wit huis heeft een mooie ronde erker en bij een oude boerderij is verse lamsoor en zeekraal te koop. Het is er nu al druk. Misschien komt men ook voor de kersen uit eigen boomgaard. De kerk ligt natuurlijk wat hoger en rondom staan de oude huizen rond het Marktveld. Een kleine vijver was vroeger de drinkplaats voor het vee. Op de hoek staat het geboortehuis van de beroemde geleerde Buys Ballot, die veel wist van luchtdrukverschillen en het weer. Aan de overkant getuigt een verweerde deur van betere tijden. Het is hier stil, totdat een schoolklas verscheijnt op weg naar de sportzaal. De kinderen hebben nog een meester, een zeldzaamheid in deze tijd.
5.     Noordeinde (Goes)
Tocht: 198(5)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Noordeinde is het einde van Kloetinge op weg naar Kattendijke. Veel huizen staan er niet. Wel heeft zich hier een advocaat en tevens procureur gevestigd. Aan de overkant staat een paardenstal, waar zijn dochters vast genieten van hun edele dieren. Er staat voor vreemden wel een bord met verboden toegang.

6.     Tervaten
Tocht: 198(6)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De weg maakt een haakse bocht en hier staan wat huizen dicht bij elkaar. Toch lokaliseert de kaart Tervaten meer in de buurt van het kerkhof en de molen. Op het kerkhof staat een graf voor de omgekomen Canadese soldaat J.M. Dicaire. Zijn nummer staat ook vermeldt : D56893. Het gedenkteken wordt omzoomd door een paar olijvenbomen en gedenkt ook 9 medeburgers. Bij een oude boerderij staan fietsen te wachten op hun eigenaren. Ze kopen pruimen bij de boer voor € 1.95 per kilo. De molen steek fel af tegen een oer-Hollandse lucht.
7.     Waanskinderen
Tocht: 198(7)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Het straatje met de naam van het buurtschap loopt dood. Een mooie zwarte schuur heeft een witomrande deur en daarin weer een witomrand deurtje voor het gewone bezoek. Aan het eind is een huis met heel veel huisnummers. Twee houten kisten wachten op een nieuwe oogst. Opvallend is de boerderij waarvan de schuur het opschrift draagt ‘Ik ben de Alfa en de Omega’. Deze tekst uit het Bijbelboek de Openbaring van Johannes betekent: Ik ben het begin en het einde. In de tuin van de boerderij staan heiligenbeelden.

8.     Abbekinderen
Tocht: 198(8)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Abbekinderen grenst aan een nieuwbouwwijk van Goes. In de verte is het streekziekenhuis te zien. Langs de weg ligt een afdeling van dit ADRZ. Voor de ingang staat een bordje met eetstoornissen. En op een bankje zit een jong meisje te lezen. Ze is mager. Twee andere meisjes maken samen een wandeling langs de stille weg. Het gesprek gaat over een gewichtstoename van 2,8 kg en dat alles hier zo anders is. Ze hebben geen oog voor de historische boerderij, waarvan de muren het verhaal van eeuwen vertellen.
9.     De Groe
Tocht: 198(9)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De snelweg heeft de oude ’s Gravenpolderseweg in twee delen gesplitst, net als de huizen van het buurtschap. De meeste huizen staan aan de drukke toegangsweg naar Goes. Bij een huis kan men kiezen tussen de aanschaf van rode bessen of balans-healing. Een vrouw reed achterom voor de bessen, maar alles was gesloten.

10.     Heer Abtskerke (‘s)
Tocht: 198(10)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De kerktoren van het dorp is van verre te zien. Het dorp is een ringdorp en ligt op een hogere kreekrug. Het omliggende lagere land bestaat uit een veenpakket op een dun laagje zeeklei. De toren uit 1350 staat precies op de rand van de zandrug en is in de loop der jaren scheef gaan staan. Het dorp is maar klein, maar de ring is mooi gebleven. Voor de vroegere smederij staat een stellage, waarin paarden nieuwe hoefijzers kregen. Verderop aan de ring probeert een vrouw een fiets. Die rijdt niet fijn. Versleten kogellagers weet haar zoon.
11.     Sinoutskerke
Tocht: 198(11)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De weg slingert zich door de gewassen, nog niet helemaal rijp voor de oogst. Het lijkt, dat de verspreide boerderijen samen Sinoutskerke vormen. Een jonge vrouw laadt vier kinderen uit haar auto. Ze zijn uit school gehaald en misschien zijn er ook wat buurtkinderen bij. Ze haalt de post uit de brievenbus, die in ingebouwd in een melkbus. Dan toch rechtsaf en dan weer recht een heuveltje op en daar ligt de ring van Sinoutskerke rond het kerkhof met de hoge coniferenhaag. Vanaf het hek loopt een grintpad naar een grafdelverhuisje. Boven de deur staat een tekst in het Nederlands van 1637. Een doodshoofd illustreert de conclusie: “gedenk opt sterven”. Bij de ingang staan de regels van de werkgroep grafonderhoud. Zij zullen in het vervolg graven van voor 1970, waarvoor meer dan 40 jaar grafrechten zijn betaald, gaan onderhouden. De mooie boerderijen aan de ring zullen erop toezien.
12.     Baarsdorp
Tocht: 198(12)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Vanuit de verte lijkt er weinig aan de hand. Een grote oude boerderij en een paar huizen op een verhoging in het landschap. In de verte de snelweg A58 met bijbehorend verkeer. Een muurtje rond een paar bomen lijkt toch wat luxe voor het groepje schapen, dat er graast. Gelukkig geeft een bordje uitkomst over het verleden. We bevinden ons in een cultuurhistorisch monument. De heuvel blijkt een vliedberg te zijn, een plek waar de bewoners bij hoog water naar toe vluchten. Op de vliedberg heeft in de 11e eeuw een slot gestaan met een gracht erom heen. Dit trok mensen aan, want het was hier veilig. In de 14e eeuw het dorp een eigen gerecht en in de 15e eeuw een eigen kerk en door het geneeskrachtige water uit het Vrouwenputje werd Baarsdorp ook nog eens een bedevaartsplaats. In de 17e raakt Baarsdorp in verval en verdwenen de mensen en de kerk. Aan een ring is nog te zien waar de grens van het dorp lag. Het is nu een Rijksmonument en de berg en de muur van het kerkhof zijn gerestaureerd. Zeeland blijft een mens verrassen.

13.     Heinkenszand
Tocht: 198(13)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Heikenszand heeft nieuwbouw en de voorzieningen hebben blijkbaar een streekfunctie. De kerk tussen de bomen is bescheiden. Op de speelplaats van basisschool De Wegwijzer is het net middagpauze. De vakantie is net afgelopen en de kinderen hebben hun meester en juf veel te vertellen. Twee jongens houden het op voetballen maar dan wel met zo’n zachte schuimrubberen bal. Ze hebben het over technische trucjes en de wonderbaarlijke schijnbewegingen van Messi. In de winkelstraat is kunstzaak “’t Kunstuus” met twee schilderijen van vissen, die samen een geheel vormen. Op de deur staat de aankondiging van een atelierroute, die “Kunst Speuren in de Zak” heet. Dat slaat natuurlijk op de kunst in de zak van Zuid-Beveland. Tenslotte kunt je je haar laten knippen in kapperszaak “De Hoofdzaak”. Dan moet je een trapje op van het kleine vierkante gebouw, waar op het dak een harp staat.
14.     Het Oudeland
Tocht: 198(14)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland



Een bordje geeft enige verwarring over de naam van het buurtschap. Het wordt ook Korteviele-Boomdijk genoemd. Eigenlijk was de naam Langeviele, maar die naam was elders al in gebruik. De huizen liggen aan een spoordijk, die nu gepromoveerd is tot wandelpad. De oude spoorloods ligt er nog, maar de treinen kunnen niet meer reangeren. Het spoor liep dwars door een oude dijk.. Verderop staat een boerderij en een wel heel eenzaam huis.

15.     Vlaandertje (‘t)
Tocht: 198(15)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Op de kruising van dijken staat een fruitbedrijf. Er liggen grote stapels palen klaar om de bomen te ondersteunen. De dijk loopt verder, maar het is niet duidelijk waar het buurschap begint of eindigt. In een weiland trainen twee hondenbezitters hun Border Colli’s in het drijven van schapen. De Vlaandersedijk biedt enige uitkomst, maar volgens een Zeeuwse boer ligt het buurtschap weer verderop. Hij spreekt Zeeuws van de oude stempel met als gevolg, dat zijn aanwijzingen naar Ovezande uitkomen in Nisse.

16.     Nisse
Tocht: 198(16)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Over oude dijken komt men van ‘t Vlaandertje uiteindelijk in Nisse. Even voor het dorp maakt men kennis met een nieuw landgoed. Er is nog grond vrij voor de volgende. De kerktoren van Nisse is van verre te zien. Het gaat om de Grote- of Maria kerk, die in 100 jaar tijd is voltooid. De bouw duurde van 1425 tot 1525. In deze kerk liggen vanaf 1444 de oude grafzerken van het geslacht van Borselen. Buiten de kerk staat een eenzame grafzerk. Elke voorbijganger, die op een bankje een boterham wil eten wordt lastiggevallen door een groepje hongerige eenden, die hier in de vijver wonen. Het was ooit de drinkplaats was voor het vee. Rondom de kerk ligt een fraaie ring met Zeeuwse huizen zoals het hier hoort en natuurlijk hoort er een dorpspomp bij.

17.     Kwadendamme
Tocht: 198(17)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Op weg naar Kwadedamme fietst men langs natuurgebied De Kwaakse Weel. Het is een oude zeearm in ruste. Op borden staan de vogels, die hier een paradijs hebben gevonden. De supermarkt van het dorp woont met ere in een zwarte houten schuur. Kwadedamme was een Katholiek enclave met bijbehorende kerk en school, Boven de ingang van de voormalige school staat er nog een tekst, die kinderen oproept om gehoorzaam te zijn. Achter de kerk staat een groot houten beeld. Dat is geen gewoon beeld, maar een beeld van de heilige Bonifatius. Die is niet uit gewoon hout gesneden, maar uit het hout van een oude kastanjeboom. Die stierf in de winter van 2006-2007. De kunstenaar Peter Verlaan maakt hieruit een beeld van de heilig, maar stuitte op granaatscherven uit de 2e wereldoorlog. Het gezicht van Bonifatius moest uit een ander stuk hout gesneden worden. De heilige ziet er ondanks deze handicap zeer heilig uit. Intussen arriveert een regisseur op het binnenplein. Hij is op weg naar de gehuurde pastorie. Hij legt de laatste hand aan een film naar het boek: “Een dorsvloer vol confetti”. Er zijn nog 4 draaidagen en de locatie is hier in de buurt, omdat veel scènes zich afspelen in het geel rijpende koren van Zeeland.

18.     Baarland
Tocht: 19718)
Bezocht op: 12 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De kerktoren van Baarland draagt boven de deur een opvallend symbool. Het gaat om twee flesvormige kruiken, die door kwaadsprekende vrouwen gedragen moesten worden. Het zou vandaag de dag nog steeds een goede therapie zijn. Achter de kerk staat een kasteel, maar de eigenaar houdt het hek gesloten. Aan het einde van het langwerpige plein is een drinkplaats voor dieren. Een Belgische bus stopt er even, maar kan niet keren. Even buiten het dorp liggen de fundamenten van het kasteel Hellenburg. Er ligt een slotgracht omheen zonder brug. Jaarlijks wordt hier toch een reünie gehouden, aldus een vrouw met rollator.

19.     Oudelande
Tocht: 198(19)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Op gewone dagen mogen honden hun behoefte doen op het grasveld bij de kerk. De kerk is uit de 14e eeuw en heeft een achtkantige spits. De klokken werden in WOII weggehaald, maar teruggevonden en in ere hersteld. De komende tijd mogen geen honden meer op het grasveld komen om de buurtbarbecue niet te verpesten. Een vrouw woont tegenover het feestterrein, maar doet niet mee. Haar man is te ziek. Bij de splitsing is de Koffietuin waar men ook thee kan drinken in de schaduw.
20.     Scheldeoord
Tocht: 198(20)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Achter de dijk wordt nieuwe natuur gemaakt. Een groep brandganzen heeft er al bezit van genomen. Scheldeoord ligt op een landpunt aan de Westerschelde. Bij laag water zijn soms de resten te zien van een verdronken dorp Stuyvenzand. Zo heet ook de naam van een camping, waar veel Duitse badgasten de zomer doorbrengen. Een beeldje van twee kinderen voor het restaurant moet het gezinsgevoel versterken. Aan de rand staat een hoge toren, die licht geeft of de lucht meet.

21.     Bakendorp
Tocht: 198(21)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Er loopt een pad langs de hoge dijk van de Westerschelde. Op een afgesloten terrein liggen stapels plastic vaten. Het ruikt er zuur. Hier worden augurken en uien worden ingemaakt en daar is blijkbaar veel behoefte aan. Op de dijk staat een groot bord, een soort baken, maar nu om te melden, dat hier een kabel ligt. Er is niet veel over van het oude dorp, want na een storm in 1530 verdween het in de Westerschelde. Er staan nog een paar huizen. Een bewoner weet de plaats waar ooit de kerk heeft gestaan. Nu groeien er wilgen. Zelf heeft hij een oud huis weten te restaureren. De stenen bleken oude te zijn en afkomstig van een afgebroken kasteel bij Baarland. Een bouwkundige kon aan de soort klei de oorsprong en het jaartal duiden. Dat kwam met trots op het dak te staan: 1547. De dakpannen zijn helaas vernieuwd, maar met karnemelk wordt snel een verweerd uiterlijk verkregen. Bij de laatste dijkverzwaring wilden men de zeewering van zwarte palen weghalen. De bewoner had van zijn opa gehoord, dat ze minstens 200 jaar oud waren. Hij voerde actie en ze staan er gelukkig nog.
22.     Hoedekenskerke
Tocht: 198(22)
Bezocht op: 13 augustus 2013
Provincie: Zeeland


Het spoorlijntje voor de toeristische stoomtrein wordt hier ontvangen op een lang gerekt station met gietijzeren palen. Het bijbehorende seinhuis is voorzien van een witte houten trap. De kerktoren staat in de steigers en de bewoner van een huis met zwart-witte luiken meldt de voorbijgangers, dat “life wonderful” is. Langs de hoofdstraat staan bescheiden huizen, maar even buiten het dorp pronkt Huize Boer-have. Kinderen spelen hier nog op straat en hebben weinig oog voor een bijzonder beeld van een man met een wegwaaiende hoed.
23.     Langeweegje
Tocht: 197(23)
Bezocht op: 12 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De stoomtrein is net vertrokken en ouders met kinderen zijn uitgestapt. Het perron is slechts een verhoging, maar men bouwt aan een loket, waar men straks papieren kaartjes kan kopen. De weg is inderdaad lang en recht en men kan hier terecht bij Vlindertuin De Berkenhof, ook geschikt voor bedrijfuitjes. Deze tuin is door de ANWB in 2013 uitgeroepen tot het leukste uitje van Zeeland. De bewoners van een klein huis zijn net terug van vakantie. De caravan rust uit op de oprit.
24.     Gravenpolder (‘s)
Tocht: 197(24)
Bezocht op: 12 augustus 2013
Provincie: Zeeland


De kerk van “s Gravenpolder heeft een grappige toren. Het oude gemeentehuis staat ernaast. Twee jongens met crossfietsen zijn nieuwsgierig en weten precies wat ze later gaan worden, of profvoetballer of loodgieter, net als hun vaders. Ze zijn nu al goed. Een winkel in nostalgische zaken heet terecht “Oma” en de plaatselijke Chinees heeft een ruim wit pand en de naam Paradijsvogel. Het is druk bij de supermarkt en stil bij de nieuwgebouwde kerk met een spits torentje.