Tocht 196 - Over de DSB-bank, Wadway, een snelle fietser en een gesloten slachterij
Datum:
31 Juli 2013
Weersomstandigheden:
Wisselend Bewolkt en een enkele bui
Temperatuur: 21 graden
Wind: W4

Reisgegevens:
Reisgegevens
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Obdam met de trein
Tocht: Obdam – Hoorn
Hoorn – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 56 km
Totaal 84km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Hensbroek
Tocht: 196(1)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


De huizen langs de rechte weg naar de kerk van Hensbroek hebben opvallende namen. Zo staat daar huize “ ’t Zit wel snor”, maar ook huizen met namen als “Doe wat je wilt”, “Gekletst wordt er toch” ,“Brengen scherven geluk”,“Ik ben wie ik ben” en “Klaver Troef”. In het centrum staat het voormalige gemeentehuis, nu functieloos, net als de naastgelegen slagerij. Ook de supermarkt hield geen stand, café Het Springende Paard gelukkig wel. Voor boodschappen moeten de twee vrouwelijke bewoners naar Obdam of Heerhugowaard. Plotseling horen ze de kerkklok staan. Die stond een tijdje stil. De klokkenmaker komt net uit de toren. Het touw met de gewichtenmechaniek was vastgelopen, maar nu is dat verholpen. Hensbroek is weer bij de tijd. Een grote boerderij laat zien, dat boeren hier vroeger tot in het dorp woonden.
2.     Wogmeer
Tocht: 196(2)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Met zicht op de molen is een opbergplaats voor water geschapen. Dat is nuttig in tijden van regen en droogte. Polder Hensbroek is immers de laagste polder In West-Friesland. Nu profiteren vooral de vogels van deze nieuwe natuur. Langs de lange weg staan de stolpboerderijen, vaak gerenoveerd en zo voor het nageslacht bewaard gebleven. Halverwege de lintbebouwing is het plaatselijke café. Op de parkeerplaats van het Wapen van Wogmeer vindt men nog de afdrukken van de kermis van vorige week. Aan de overkant waren de kinderspelen en een eenzame draaimolen wacht op vervoer. Bij de buren blijft een vogelliefhebber vogels voeren ondanks het zomerseizoen. Op een hek staat nog het getal 400 ter ere van het 400-jarig bestaan met Wogmeer, maar dat was eigenlijk al vorig jaar.
3.     Spierdijk (Hoorn)
Tocht: 196(3)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Vroegere weilanden zijn omgevormd tot golfbaan. Twee koeien kijken toe hoe golfers hun ballen slaan. In hun weiland ligt gelukkig geen hole. De kerk van Spierdijk is Katholiek en zeer ruim uitgevallen. Spierdijk bleef in de reformatie Rooms al moest dit soms in schuilkerken. Als beloning werd in 1850 de Parochiekerk gebouwd gewijd aan de heilige Gregorius. Veertien kinderen legden samen de eerste steen. Het dorp mag zich verheugen op het bezit van drie kroegen. Aan de gevel van één café hangt een zwart metalen versie van een dronken man. Dit ter aanmoediging of ter lering. Aan de overkant staat een voormalige school, die na een bestemming als buurthuis nu het woonhuis is van een pianist. In zijn “Pianokamer” worden concerten gegeven. Verderop staat een groot boerderijachtig gebouw met een bord op de gevel, dat ook hier een school gehuisvest was. Volgens een overbuurvrouw was het een RK kleuterschool en daarvoor was het een café en daarna een bakkerij. Haar kinderen kregen hier onderwijs. Ongeveer 30 jaar geleden verhuisde alles naar de nieuwe basisschool van Spierdijk. Er is nu rust in het onderwijs in dit dorp.

4.     Noord-Spierdijk
Tocht: 196(4)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


De dijk vanaf Spierdijk maakt plotseling een scherpe bocht. De oude straatweg ligt er nog. Een bewoner heeft er een bord neergezet met de aanduiding “Wilgenbocht”. Het klopt, dat hier wilgen groeien. In een bijna droge sloot ligt een oude praam opgefleurd met twee roestige melkbussen, pure nostalgie. Een huis voorziet zich met zonnepanelen van eigen energie en verderop staat een huis half op de weg met veel dakkapellen.

5.     Zandwerven
Tocht: 196(5)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Het land ligt hier iets hoger en het is duidelijk, dat op de oude zandrug boerderijen ooit veilig waren voor het al omringende water. Een historische boerderij straalt een lange geschiedenis uit en draagt met trots een spreuk op de gevel. Het gaat om een donderende storm en onweer, die de boerderij vernietigden en de prins en de staat, die het herstelden in 1675. De vaderlandse driekleur bevestigen het verhaal, evenals een lief engeltje aan de muur. De oude weg maakt een elegante bocht en bij de doorgaande weg staat een stoel met sperziebonen te koop voor 1,- euro. Verderop wacht een café met een terras voor de vermoeide fietsers en autorijders. De buren kunnen desgevraagd voor een romantische trouwkoets zorgen.
6.     Wadway
Tocht: 196(6)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Bij de toegang tot Wadway staan twee naamborden: Wadway en aan de overkant Opmeer. De gemeentegrens tussen Opmeer en Wognum loopt dwars door het dorp. Volgens twee vrouwen hebben kermisgasten het bord van Opmeer gewoon omgedraaid en zo de verwarring veroorzaakt. Hun eigen kinderen hebben het niet gedaan, daar zijn ze nog te jong voor. Een bescheiden bord geeft de richting naar de theaterkerk aan. In een glazen kastje staan optreden uit 2012 o.a. van de onlangs overleden zanger Maarten van Roosendaal. Dat beloofd niet veel goeds voor 2013. Veel bekende Nederlanders kregen hier hun podium, zoal Youp van de Hek, Herman van Veen en Neerlands Hoop in Bange Dagen. De kerk staat op een terp en kijkt uit over de verre weilanden. Een bankje achter de kerk is waarschijnlijk de mooiste plek om een meegebrachte boterham op te eten. Een man met een stok komt op bezoek. Hij is hier 41 jaar niet meer geweest. De kerk was toen zwaar in verval en werd voor 1 gulden aangeboden aan de liefhebber, onder de voorwaarde van goed onderhoud. Dat is gelukkig gebeurd en het weerzien met de man met de stok is dan ook hartverwarmend. Ook zijn nieuwe vriendin bekijkt het historische metselwerk met liefde en vergeet even de scheldnaam iuit haar jeugd: Brenda Steunbeer. Voor de zijdeur van deze kerk uit 1547 ligt een oude grafsteen met Hebreeuwse letters en de verwijzing naar Job 12. De naam Wadway roept nieuwsgierigheid op en blijkt volgens oude bronnen een weg door een ondiepte te zijn.

7.     Noordermeer
Tocht: 196(7)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Het buurtschap kijkt uit op het lagere weiland waar ooit een meer lag, dat in de 17e eeuw droog gemalen werd. Een eenzame brievenbus steekt fel af tegen al dit groen. Nog wel. Achter het raam van een grote stolpboerderij staat een bord, dat hier een verbandtrommel is, voor de eventuele eerste hulp. In de tuin bouwde een vader voor zijn kinderen een brandweerauto, die nu aan zijn einde toe is. Aan de overkant wordt een huis gebouwd in een passende streekarchitectuur. Dat kan niet gezegd worden van een huis richting Zuidermeer. Een vierkante toren en roodgele vensters vallen danig op, maar storen niet in het landschap. Bloeiende hortensia’s en een zwarte schuur helpen hierbij.
8.     Zuidermeer
Tocht: 196(8)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Een oude boerderij heeft zijn hooiberg in ere hersteld. Het is een bijzonder model, misschien wel streekgebonden. De meeste huizen van Zuidermeer moeten van de 20ste eeuw zijn en dat klopt volgens een bord bij de kerk en de vrouw, die haar hond uitlaat. Zuidermeer ontstond toen in 1624 het Baasdorpermeer werd drooggelegd, maar pas in 1930 was er behoefte aan een eigen kerk. Die kwam er, net als een eigen school, maar rond 2000 bleek de kerk te groot voor de parochie. De kerk werd buurthuis, de pastorie werd woonhuis en achter de kerk werd een klein kerkje gebouwd, net groot genoeg voor een bescheiden aantal parochianen. Op het park voor de voormalige kerk staat een stenen bank, dat eigenlijk een kunstwerk is.
9.     Baarsdorpermeer
Tocht: 196(9)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Het buurtschap dankt haar naam aan het meer, dat in 1624 werd drooggelegd. Aan de lange rechte weg liggen de historische boerderijen en gewone huizen in alle maten en soorten. Halverwege staat de oude melkfabriek met de hoge schoorsteen. Het oude stookhuis is bewaard gebleven, maar melk hoeft hier niet meer gebracht te worden.

10.     Lekermeer
Tocht: 196(10)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


De buurtbewoners noemen de brug over het watertje nog steeds “de sluis”. De Rijndijk was de grens van de polder van het Baarsdorpermeer en is nu fietspad geworden. Op de hoek staat een huis, waar ooit het plaatselijke café gevestigd was. Nu woont er nog steeds een nazaat van de laatste kroegbaas. Hoe klein Lekermeer ook was, er was hier een jaarlijkse kermis. De attracties stelden niet veel voor, maar bier was er in overvloed. Het was de dating-site van het verleden. Aan de overkant bergt men het water in natte tijden en hier is ook de geboortegrond van architect Zeeman, die in de streek zijn stempel heeft achter gelaten.
11.     Wognum
Tocht: 196(11)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Aan de rand van Wognum staan een aantal zeer ruim uitgevallen huizen. De gemeente verkocht de bouwgrond en daardoor kon een sporthal en andere voorzieningen betaald worden. In Wognum wordt op topniveau gehandbald. Aldus de bezorger van de plaatselijke krant, die zich enthousiast als gids aandient. We staan voor een pas gerestaureerd pand met op de gevel de aanduiding St. Agnes Gesticht. Aan de zijkant is een andere gevelsteen ingemetseld met 1877 als datum van de eerste steen. Twee meisjes verrichten deze taak en hun namen “Zwemmer” en “Stoomer” passen mooi bij elkaar in dit waterrijke land. Het klooster werd het thuisoord van uit Duitsland gevluchte zusters en onze verteller heeft ergens in de toren nog Gregoriaanse les gehad. Ook heeft hij er voetstappen liggen in de rol van Zwarte Piet. Later werd het een bejaardenhuis, waar zijn grootvader de laatste dagen sleet. Binnenkort krijgt het gebouw weer een soortgelijke bestemming, maar dan met veel luxe. De naastgelegen kerk werd afgebroken en het kerkhof ontruimd. Er was geen geld om de graven één voor één te verplaatsen. Alle beenderen werden op een hoop gelegd en ondergebracht in een gemeenschappelijk graf op de nieuwe begraafplaats. Hier rust ook zijn grootmoeder zonder eigen graf. Het voormalige gesticht heeft een tijd leeggestaan en werd het eerste hoofdkantoor van de DSB-bank met de heer Dirk Scheringa aan het hoofd. Het is niet goed afgelopen met die bank. Sportclubs profiteerden wel van de gulle gaven van Scheringa, maar veel inwoners van Wognum raakten hun geld kwijt. De slimme politieman bleek een maat te klein voor een echte bankier. Langs de snelweg staat het voormalig hoofdgebouw van de DSB-bank. Eigenlijk zijn het drie gebouwen, waarvan de middelste voorzien is van kleurrijk glaswerk. Gelukkig was de gemeente net toe aan een groter pand en kon er na het faillissement zo intrekken. Het blijft een smet op Wognum.
12.     Sijbekarspel
Tocht: 196(12)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Aan het eind van lintbebouwing staat het kerkje van Sijbekarspel. De toren is voor herstel ingepakt in groen plastic. Op het grasveld staat een zuil met het hoofd van een meisje. Het is mooi en simpel, maar moet het zonder de naam van de schepper stellen. Langs de weg staan de historische stolpboerderijen. De staldeur van :De Postgalei” is warm rood geschilderd en aan de gevel hangt een gevelsteen met een schip worstelend in de golven. Het jaartal is 1601 en de vlag is vaderlands.
13.     Benningbroek
Tocht: 196(13)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Sijbekarspel gaat over in Benningbroek. Een mooie stolpboerderij schuilt onder hoge bomen en draagt een kleurrijk bovenvenster. De kleuren van het houtwerk zijn neergezet in twee tinten groen. Onder een dakkapel van een huis staat het bouwjaar en de mededeling, dat het een jaar was van oorlog en overstromingen. We praten over 1916.Na het viaduct onder de snelweg komt de witte kerk in zicht. Op het bord is te zien, dat de zondagse diensten telkens in een andere kerk in de omgeving worden gehouden. Zo raakt de kerk nog aardig vol. Tegenover het plaatselijke café staat een bord met de ontstaansgeschiedenis van het dorp. De kerk blijkt van 1505 te zijn en volgde een houten voorganger op. Eeuwenlang werd West-Friesland geteisterd door overstromingen, maar langzaam konden de bewoners zich vestigen op de hoger gelegen kreekruggen. Zo ontstond de karakteristieke lintbebouwing. Door een betere afwatering van het veen en de moerasbossen werd het land geschikt voor graan en vee en groeide de welstand. Tot zover het bord, intussen zet een liefhebber zijn kostbare rode oldtimer op een trailer en gaat zo op weg naar een tocht met klassieke soortgenoten.
14.     De Buurt
Tocht: 196(14)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


De weg naar Midswoud maakt een scherpe bocht. Op de hoek staat een uitspanning met een mooi overdekt terras. Op een bord staat, dat men in dit buurtschap ook moet zijn voor oude fabriekslampen. De Buurt kent een heel huis met een mooie ronde daklijst. Tot twee jaar geleden was het een slagerswinkel. Nog bijzonderder is het kleine huisje ernaast met op de gevel het gedicht”
Men kan wel protesteren
Maar niet de tijdgeest keren
De tijdgeest beheerst de wet
Daarom werd ik hier neergezet.
Een vrouw zeemt de ramen. Ze is de vrouw van de slager en de slachter, want het huisje is een slachterij. Door nieuwe wetten moest lang geleden de oude slachterij aangepast worden en dat vond de slager eigenlijk overbodig. In de slachterij glanzen de witte tegels en aan de muur hangen twee tableaus; de ene van een tevreden koe en de ander met varken bij de voedertrog. Zo werden de dieren getroost voor hun onvermijdelijke einde. Ook de slagerswinkel mag bekeken worden. Het is nu een speelkamer voor de kleinkinderen. De witte tegels met blauwe vierkantjes doen eigentijds aan. Hier verkocht de slagersvrouw het zelfgeslachte vlees. De slager hield van het vee en het slachten, zijn vrouw van het omgaan met de klanten. In de kamer herinnert alleen het hakblok aan het verleden en heeft de functie van bureau gekregen. Toen de slager zijn vijftigjarig jubileum vierde werd zijn protesttekst aangepast: “Men kan wel protesteren, maar de tijd niet leren”. Een wijze les.
.
15.     Midwoud
Tocht: 196(15)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Tussen De Buurt en Midwoud is een fietspad aangelegd met uitzicht op de horizon en de kerktorentjes van de omliggende dorpen. Twee paardrijdsters genieten van hun dravers en het groene decor. Tegenover de losse kerktoren staan twee indrukwekkende herenhuizen. De één met een witte dame in steen, de ander met de naam en het wapen van Midwoud. Voor de kerktoren staat de propeller van een vliegtuig. Het is een monument voor een neergestort vliegtuig in de tweede wereldoorlog. Het was januari 1945 en de namen van de acht omgekomen vliegers staan op een steen samen met een vermoorde verzetsman. De leerlingen van basisschool De Koet adopteerden dit monument.

16.     Oostwoud
Tocht: 196(16)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Op de overgang tussen Midwoud en Oostwoud ligt de voormalige lagere school, die geëerd wordt met de titel De Oude School. Op de hoek ligt een brug over een vaart en in de verte ligt Polder de Vijf Vereenigden. Voor een venster staan oude poppen te verkleuren en de eigenaresse verontschuldigd zich met een bordje “Hier woont de jeugd van vroeger”. Aan de lange lint staat een stolpboerderij met een rijkversierde dakkapel. Plotseling komen er drie ligfietsen met grote snelheid de bocht om. De fietsers zijn omhuld door een soort race-sigaar om maar geen snelheid te verliezen. Ze hebben net hun vierde man bij de kerk achtergelaten na een fietstocht naar Dronten en terug. De toren van de kerk verdwijnt bijna tussen de hoge bomen. In het huis van de fietser is een persoonlijk museum gevestigd over de ontwikkeling van o.a. het wiel, het achterlicht en de koplamp en dat zowel van de auto als de fiets. Zijn vrouw tekent voor de West-Friese hoofdtooi en de 100 kralenbeursjes. De museumeigenaar brengt het gesprek graag terug op de ligfiets. Op dit moment worden er in Nevada pogingen gedaan om het record van 128 km per uur te verbeteren. Bij de Nederlandse kampioenschappen wordt zomaar een snelheid van 70 km per uur gehaald. Eén van zijn vrienden werd onlangs 60 jaar, maar haalde deze snelheid net niet. Hij bleef steken op 59,6. km.

17.     Hauwert
Tocht: 196(17)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Buurthuis De Werf is nieuw en vormt samen met de sportvelden een ontmoetingscentrum. Bij de opening is een stapel stenen geplaatst met een metalen filmrol, waarop de verschillende activiteiten staan afgebeeld. Op de hoek staat het witte kerkje en een groot leeg herenhuis is te koop. Onder een afdak is een houten vijzel opgesteld, die door een inwoner van de ondergang werd gered. De basisschool nam de naam over en heet dus De Vijzel.
Op een plaatje is te zien, hoe ingenieus het houten raamwerk van de molen eigenlijk is.
Langs de weg naar Nibbixwoud staan een fraai houten huis en een indrukwekkende stolpboerderij naast elkaar. Beide zijn tot in de puntjes onderhouden. Dat kan niet gezegd worden van de oude kaasfabriek, maar hierin wordt nu kunst gemaakt als pleister op de wonde.

18.     Wijzend
Tocht: 196(18)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


Naast een huis aan de Oosterwijzend staat een garage. Er wordt voor de garagedeur heftig gesleuteld aan twee motoren. De motor van een zwarte Opel op leeftijd moet eruit. De auto komt niet meer door de keuring, maar de motor is nog goed en mag zijn leven verder slijten onder de kap van een blauwe naamsgenoot. De klus is bijna geklaard. Er waren twee weekenden nodig om de wisseling tot stand te brengen. Een groene merkgenoot was al oldtimer en keek toe.
Aan de Oosterwijzend staat een nieuwgebouwd huis met een basketbalring en bij de buren staat een houten kraam, waar kunstbloemen te koop zijn. Aan de rand van Nibbixwoud worden nieuwe huizen gebouw in oude stijlen, maar een boerderij heeft in oude glorie kunnen handhaven.
19.     Nibbixwoud
Tocht: 196(19)
Bezocht op: 31 juli 2013
Provincie: Noord-Holland


De bescheiden oude kerk van Nibbixwoud ligt aan de oude lintbebouwing. Het houten torentje is groen geverfd. Verderop verkoopt men bij een boerderij aardbeien en groente van het land. Op een pleintje bij de RK-kerk heeft zich een Wok Palace gevestigd. Een vader en een zoon wachten geduldig op een moeder en een dochter. In de zijstraat heeft zich een bescheiden rijtje winkels kunnen handhaven. Op weg naar Wognum toont een grote boerderij een uitzonderlijke daklijst en creatief metselwerk. Rijkdom moest getoond worden. Vlak voor de A7 ligt het station, dat beide plaatsen met elkaar deelden. Hier stopt alleen nog de toeristische stoomtrein van Hoorn naar Medenblik. Die trein is luid sissend aangekomen en kinderen helpen met het uitladen van de goederenwagon. Een man met een rode pet stapelt de dozen op een kar. Veel vrijwilligers hebben een taak in dit toneelspel. In het echte treinverkeer is alles geautomatiseerd op de machinist en de conducteur na.