Tocht 187 - Van Dalfsen naar Nieuw-Amsterdam
Datum:
22 April 2013
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
Temperatuur: 15 graden
Wind: ZW3

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Dalfsen met de trein
Tocht: Dalfsen – Nieuw-Amsterdam
Nieuw-Amsterdam – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 97 km
Totaal 125 km
Aantal plaatsen:  22
 
1.     Rechteren
Tocht: 187(1)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Overijssel


Het kasteel Rechteren is een oud kasteel, althans de toren en het woongedeelte, die uit de 14e eeuw stammen. Het kasteel is nog steeds indrukwekkend, zeker nu de gebouwen zich weerspiegelen in de slotgracht. Het heeft de eeuwen doorstaan en zelfs prins Maurits liet in oorlogstijd een deel overeind staan. Het was toen een strategisch bouwwerk aan oever van de Vecht. Natuurlijk zijn er sagen en oude verhalen over het kasteel, over een onderaardse gang die nooit is gevonden en over een kamer waar een door een dolle wolf gebeten jager werd opgesloten. Niemand durft ook nu nog in deze kamer te betreden, terwijl de sleutel gewoon in het slot steekt. Geen sage is de oude klinkerweg, die onlangs 80 centimeter onder het maaiveld is gevonden. Met veel fantasie is het geratel van de koetsen nog te horen.. Aan de overkant van het spoor staan de pachtboerderijen met de roodgele luiken, teken van onderdanigheid aan het kasteel.

2.     Hessum
Tocht: 187(2)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Overijssel


Op een stroomrug van de Vecht staan de boerderijen. Boerderij De Markstede wordt gemoderniseerd met Europees geld. Voor het agrarisch bedrijf Noordman staat een passende duiventil. Het huis is nieuw, maar men heeft er toch het jaartal 1854 op gezet. Er leven hier naast mensen koeien en varkens en die zijn in het bord langs de weg gegraveerd. Een plastic koe staat hier niet voor de sier. Hij moet de voorbijgangers verleiden tot het kopen van een huis verderop. De huizen van Hessum stammen uit verschillende tijden, maar ogen allen tevreden met hun wondermooie omgeving.
3.     Vilsteren
Tocht: 187(3)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Overijssel


Ook Vilsteren heeft zijn landgoed. Het is particulier bezit van de familie Cremer. De familie vestigden zich hier rond 1800 en was zo goed om het dorp een kerk te schenken. Wel bouwden men er een eigen kapel aan, waarop het bouwjaar in Romeinse cijfers wordt vermeld. Ook het familiewapen is hierop aangebracht met een duif en drie bloemen. Een bewoner heeft net het graf van zijn vader bezocht. Zijn familie heeft zich hier als boer rond 1700 gevestigd, dus hij kent zijn geschiedenis wel. Het verhaal gaat, dat de bouw van de kerk ten koste ging van arme dorpelingen, die hierdoor van honger stierven. De huidige generatie Cremer bezit nog steeds de grond, waar veel huizen op staan. Er moet erfpacht betaald worden, maar dat is goed te doen, zo’n 800 euro per 1000 m2. Dat geldt ook voor de fraaie boerderij Borrink met zijn oude waterput. De fietser wordt uitgenodigd om met kerst terug te komen voor de jaarlijkse wandeling met stormlantaren langs de kluizenaarshut en de kerk. Achter de molen ligt de theekoepel van de familie met uitzicht op het eigen kasteel.
4.     Heemserveen
Tocht: 187(4)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Overijssel


Heemserveen is een buurtschap, dat bij een vorige tocht onbereikbaar bleek. Nu voert de route er heen over een bijzonder mooi fietspad. Dit Veenpad voert door een stuk bos, waar vogels nu ijverig hun nesten bouwen. De boerderijen van Heemserveen is ontstaan na het afgraven van het veen. Nu wisselen huizen van particulieren en boeren zich af. Hier wonen niet alleen koeien, maar ook een groepje lama’s met fraaie bontkragen. Ze laten zich graag fotograferen. Opa’s Erf verderop is een eerbetoon aan de hardwerkende voorouders Bij de weg naar Hardenberg doet BVB in substraten. Ze liggen hoog opgestapeld in plastic zakken. Misschien bedoelt men gewoon compost of tuingrond.

5.     Holthone
Tocht: 187(5)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Overijssel
Tocht: 187(5)


Het landgoed “De Groote Scheene” ligt achter een gesloten toegangshek. Hier woont op nummer 5 de familie Veenvliet. Het oogt allemaal spannend en onbereikbaar als in een oud jongensboek. De boerderij ernaast is wat in verval, maar de schuur oogt nog indrukwekkend en is mooi gerestaureerd. Aan de andere kant van de grote weg is een plas uitgegraven en borden vermelden de pannenkoekenboerderij De Ganzenhoeve. Langs de weg verbrandt een boer het droge gras langs de slootranden.
6.     Klooster (Coevorden)
Tocht: 187(6)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Voor het huis “’t Scheerse End” uit 1908 zit Marina even uit te rusten op een bankje. Ze is aan het werk achter het huis en poetst auto’s op als nieuw. Niet alleen de buitenkant, maar ook het interieur wordt grondig aangepakt. Straks gaan de auto’s terug naar de showroom of naar een beurs. Marina poetst niet alleen auto’s maar schildert ook abstracte kleurrijke doeken, maar die zijn niet hier aanwezig. Het zijn veelal gestillerde mensfiguren, maar er is ook een stervende vogel bij. De eigenaar van het huis is even weg. Die zou vast iets meer weten over het eventuele klooster. Twee jaar gelden overleed zijn moeder en nu woont hij samen met een vrouw uit Columbia. Haar ouders zijn net op bezoek. Aan de weg richting Coevorden gaan voormalige boerderijen langzaam over in luxe villa’s.

7.     Pikveld
Tocht: 187(7)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Er loopt een weg van Coevorden via Schoonebeek richting Duitsland. In de verte stroomt het Schoonerbeker Diep, de grens tussen de beide landen. Boerderijen liggen aan lange oprijlanen. Vroeger was het hier heide en woeste grond en bij de beek lagen de weilanden en het bouwland. Voor de Johanna-hoeve wappert de Drentse vlag en rust een oud wagenwiel. Op een bordje staat dat Jaap en Hennie Klifman hier sinds 1985 de scepter zwaaien. Verderop staat een boerderij met ingezaaid gras en een witte hand past op de geplante violen.
8.     Weijerswold
Tocht: 187(8)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Overal in Weijerswold hangen posters met het woord “NEE”. Op het bijbehorende plaatje staan windmolens. En daar gaat het juist om, volgens de man die net zijn hond heeft uitgelaten. Dit gebied is een zoeklocatie voor 6 windmolen. Met de bewoners heeft de gemeente nauwelijks overleg gevoerd en dat pikt men hier niet. Er staan hier al windmolens, maar die staan in Duitsland aan de andere kant van het “Schoonebeker Diepie”. Ze willen er aan de Nederlandse kant een paar bijzetten en ook een paar op het industrieterrein van Coevorden en misschien ook bij het natuurgebied De Kataar. Argument van het rijk is dat het hier toch al om een gebied gaat waar energie gewonnen wordt. Men vergeet, dat in de grond de resten van eeuwenlange bewoning te vinden zijn. Maar het belangrijkste blijft, dat de bewoners zich niet serieus genomen voelen. Het naambordje van het buurtschap spelt de naam als Weierswold. Aan een zijweg liggen mooie oude boerderijen en een huis gebouwd uit heel veel hout. Zelfs de lantarenpalen zijn van hout.

9.     Vlieghuis
Tocht: 187(9)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Langs de weg tussen Coevorden en Schoonebeek gaan de buurtschappen langzaam in elkaar over. Ook hier is men tegen de komst van windmolen. Voor een boerderij ligt een grote stapel stenen, waar vroeger een hunebed van gebouwd zou zijn. Een withuis heeft een verhoogde ingang en die was vroeger geschikt om de melkwagens te ontvangen. Het naastgelegen Meesterhuus toont erg riant voor een dorpsonderwijzer. De school is niet meer te zien. Een kwekerij draagt met trots de naam van het buurtschap, maar dan wel als Vlieghuus.
10.     Padhuis
Tocht: 187(10)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Het is nog heel stil bij minicamping annex theetuin, annex beelden- en kijktuin De Vlinder. Er loopt een zijweg in de richting van een installatie van de NAM, waar een vlam brandt uit een hoge pijp. Het is steng verboden toegang en een eenzame fietser wordt al gauw voor een terrorist aangezien. Aan de overkant staat een groot melkbedrijf en een bewoner heeft nieuwe kastanjebomen langs zijn oprijlaan geplant. Verderop draagt een houten schuur het traditionele vlechtwerk uit deze streek.
11.     Westerse Bos
Tocht: 187(11)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Langs de zijweg richting Westerse Bos lopen grote buizen boven de grond. Ze voeren de gewonnen olie richting verwerkingsinstallatie van de NAM . Een boer, die gras maait bekijkt de moderne versie van de jaknikkers, die de olie uit de grond pompen. Er staat een groot hek omheen, alles wordt met camera’s bewaakt en er mag niet gefotografeerd worden.
Hoe groot is het verschil in sfeer met de oude boerderijen van het Westerse Bos. Hoge bomen, oude houten schuren, hoogstam fruitbomen en heel veel stilte. Hier is de tijd stilgezet, terwijl een paar kilometers verderop gepompt wordt om onze economie draaiende te houden.

12.     Schoonebeek
Tocht: 187(12)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


De naam van de school in Schoonenbeek is niet toevallig gekozen. “De Oliebron” vormde toen en nu het bestaansrecht van dit dorp. Maar de school is wel van deze tijd. In de saaie fietsenstalling hebben kinderen met een kunstenaar een collage geschilderd met eigentijdse stripfiguren. Het staat er al drie jaar en de kinderen vinden het nog steeds mooi. Op het marktplein met winkels uit de zestigerjaren staat een originele jaknikker. Het plein oogt saai en verlaten. Daar kunnen de basende korhoenders niets aan veranderen.
13.     Oosterse Bos
Tocht: 187(13)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Veel wegen hier in de buurt zijn klinkerwegen en daar blijft de fietser wakker bij. De toegangsweg naar Middendorp en Oosterse Bos wordt net opnieuw bestraat. Oosterse Bos ligt net als Westerse Bos onder hoge bomen. Het getuigt van een lange geschiedenis van boerenleven en dat klopt blijkt uit de plaatselijke museumboerderij De Engelenweij. Die oogt wat vervallen met een kar voor gekapte bomen en een vreemd soort takkenconstructies in een cirkel. De grote schuur en de boerderij zelf zijn mooi hersteld. Naast de schuur staan zeldzame Schoonebeker schapen. Het ras dreigde uit te sterven, toen de kunstmest haar intrede deed. Het schaap hield vroeger de heide kort en zorgde zo voor mest. Veel vlees zit er niet aan.

14.     Middendorp (Schoonebeek)
Tocht: 187(14)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Bordjes langs de weg geven de de Pionierroute aan langs het voormalig veen. Op het plaatje staat een boot met hoog opgestapelde turven. Een man trekt de boot met een touw. Middendorp was van oudsher geen veengebied. Dat is te zien aan de oude boerderijen tussen de hoge bomen. Bij een bocht staat een wel heel lange boerderij. De huidige eigenaar neemt net een pauze, terwijl zijn vrouw de vele ramen lapt. De lengte van de boerderij heeft te maken met de wijze van vererving in deze streek. Ieder kind kreeg zijn of haar deel. De stukken land werden kleiner en kinderen bouwde een stukje aan de boerderij vast. De hooizolder lag aan de kant van de beek, want daar lagen de gras landen. Het pad om de boerderij is gemaakt van oude keien en de eigenaar legde die zelf in de grond. Hij houdt van deze streek en zit in het betuur van het museum verderop. In de schuur staat een oude wasbok, maar die is van het echtpaar zelf.

15.     Amsterdamscheveld
Tocht: 187(15)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Het zicht op Amsterdamscheveld wordt gedomineerd door de gebouwen van de Nederlandse Aardolie Maatschappij. Hier is het mijnbouwwerk, de warmtekrachtcentrale en de oliebehandelingsinstallatie gevestigd. Alles achter grote hekken en voor de veiligheid mogen de auto’s van de werknemers maar stapvoets rijden. Bij de brug over Hoogeveense Vaart komt men in een andere wereld. Het brugwachterhuis lijkt overbodig. Een grote villa was vast van een vervener en een gesloten caféstaat het gedicht:” Ondanks de dijken zal het water altijd stromen door onze dromen”. Iemand heeft het jaartal 1998 genoteerd met het woord overstroming. Dat moet toen groot nieuw geweest zijn. Aan de anders kant van de sluis staan wat kassen, die waren getuige.

16.     Zandpol
Tocht: 187(16)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


De klinkerweg van Amsterdamscheveld loopt langs de Hoogeveense Vaart. Een oude brug kon ooit draaien. In de tuin van een huis staan de resten van een kerk. Twintig jaar geleden brandde het dak af en er was geen geld voor herstel. Het verval sloeg toe en bij een storm twee jaar geleden stortte een deel van de muren in. De kerk staat op particulier terrein en de bewoners hebben geen geld om de kerk af te breken of op te bouwen. De kinderen van de buren mogen er niet spelen.: “Pas op” staat op de muur. Het huidige Zandpol telt veel nieuwe ruime huizen en verderop ligt een grote sluis.
17.     Stieljeskanaal
Tocht: 187(17)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Het buurtschap is vernoemd naar het kanaal, waaraan het ligt. Wel heeft het haar eigen naambordje. Over het kanaal ligt een merkwaardige brug. Die ligt niet, maar is omhoog getrokken. De brug is bedoeld om de treinen van de NAM over het kanaal te laten rijden. Of het spoor nog in gebruik is is niet duidelijk. Misschien gaat alles nu via buizen en kabels. In een huis aan het kanaal wordt flink verbouwd, maar de rozentuin ernaast ligt te wachten op de zomer.

18.     Dalerveen
Tocht: 187(18)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Het zicht op het enige kruispunt in het centrum van Dalerveen is ruim. Er staat slecht een school. Een rood busje staat klaar om de kinderen van verre op te halen. Opvallend in het buurtschap is een huis met paarse kleuren. Bij de oprit staat een caravan. Dit is echter geen gewone caravan, maar een smoezelcaravan. De eigenaresse komt net aangelopen en is erg gastvrij. Men mag een kijkje in de caravan nemen en zien hoe dat smoezelen gaat met al die bijzondere kleuren, zachte bekleding, belichting en geruststellende geluiden. Alles is bedoeld om kinderen, die meervoudig gehandicapt zijn aangename momenten te bezorgen. Er is een oprit voor de rolstoelen. De caravan kan zo achter een auto gehaakt en naar een tehuis of instelling gereden worden. Maar er worden hier ook groepen ontvangen in een eigen belevingstheater. Dat is hetzelfde idee, maar dan geschik voor meer mensen. Overal rustbanken, projectoren die kleuren op de muren toveren, zachte muziek en bijzondere voorwerpen aan het plafond. Als de bezoekers weer naar huis gaan, zijn ze doodmoe, een teken, dat alle zintuigen intensief geprikkeld zijn.
19.     De Haar (Dalen)
Tocht: 187(19)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


In De Haar kruisen twee wegen. Vlak bij het kruispunt staat natuurlijk het café. In dit geval met de naam Boerhoom, een plek waar de plaatselijke boeren zich thuis moeten kunnen voelen. Twee echtparen laten twee honden uit en vertellen elkaar wat een goede opvoeding is. Van honden, wel te verstaan. Aan de overkant wordt net de vlag gehesen op het dak van een huis in aanbouw.
20.     Schimmelarij
Tocht: 187(20)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Hier en daar een boerderij. Een zijweg voert langs de rand van een bos, waar een grote blauwe tankwagen nieuwe mest komt brengen. De oude is net leeg gemaakt en een tractor met bijhorende mestverspreider rijdt heen en weer over het land.
21.     Veenoord
Tocht: 187(21)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


De herkomst van dit buurtschap heeft ongetwijfeld met de ontginning van het veen te maken. Misschien was een oord voor de veenarbeiders. De huidige huizen zijn nette, maar bescheiden rijtjeshuizen. Het kerkhof kreeg de naam Veenoord. Bij de ingang staat een eenvoudig kruis en aan een rek wachten de gieters op bezoekers, die de planten op de graven water willen geven.
22.     Nieuw-Amsterdam
Tocht: 187(22)
Bezocht op: 22 april 2013
Provincie: Drenthe


Nieuw Amsterdam ligt op de splitsing van de Hoogenveense Vaart en het Stieltjeskanaal. Er staat een kerk en een standbeeld met twee blauwe zuilen. De oude huizen staan langs het kanaal, net als een zeer bescheiden winkelcentrum. Een aantal winkels langs het kanaal zijn sterk in verval en soms dichtgetimmerd. Zo ook het pand op nummer19, dat op last van de burgemeester is ontruimd wegens ernstige overtreding van de Opiumwet. De actie geldt voorlopig voor een half jaar en is bedoeld om de teelt, aan- en afvoer en de handel in drugs tegen te gaan. De vraag is of de jeugd van het dorp hierdoor tot inkeer is gekomen. Er wordt hard gewerkt aan een nieuwe bestrating langs het kanaal. De trein gaat over een brug, die opgehaald kan worden. Bij de molen begint een industrieterrein, waarvan de oude muren met graffiti grenzen aan het station. Als de trein stopt, stap er één fietser in.