Tocht 179 - Een Zinkfabriek en het bier van Budel
Datum:
10 Januari 2013
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt en 7 graden
Wind: W2

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Weert met de trein
Tocht: Weert – Heeze
Heeze – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 54 km
Totaal 84 km
Aantal plaatsen:  23
 
1.     Budel-Dorpsplein
Tocht: 179(1)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Tussen twee plassen loopt een ongebruikte spoorbaan. In de verte staat een fabriek, die rookpluimen over het landschap legt. Het is de zinkfabriek NedZink, die hier vanaf 1893 zink is gaan produceren. De oprichter was de Waalse ondernemer Emile Dor, die ook het ontwerp tekende voor het dorp en in 1895 begon de bouw van de huizen voor 40 arbeiders. Alles werd gebouw in de z.g Waalse stijl met veel rode bakstenen en het dorp werd voorzien van elektriciteit en veel groen. De naam Dorpsplein is misleidend, want eigenlijk moet het Dorplein zijn, naar de ontwerper en fabrieksdirecteur. De huizen staan er nog, ook het grote gebouw waar de eerste Franse arbeider ondergebracht werden. Drie vrouwen kennen de geschiedenis van het gebouw. Later woonden er gastarbeiders uit andere landen en één van de vrouwen is met Spanjaard getrouwd, nu 44 jaar geleden. Nu is het gebouw leeg en zoekt men naar een passende bestemming. Overal staan bordjes in het dorp om te wandelaars van passende informatie te voorzien b.v. over gemetselde duikers, die het water af voeren. Vandaag de dag komt de erts voor de zinkfabriek uit een mijn in Australië en produceert men geen schadelijk afval.

2.     Locht
Tocht: 179(2)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


De Lochterweg loopt in de richting van de Belgische grens en loopt dood bij boerderij “Grens Hoeve” . In de verte liggen de huizen van het buitenlandse Hamont. Omdat hier niemand langs komt, ruimen de bewoners het erf niet op. Er staat een vervallen speeltrein op een kar, een overgroeide landbouwmachine, een stapel boomstammen en een tractor uit grootvaders tijd. Een decor voor een sombere film.
3.     Budel-Schoot
Tocht: 179(3)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Tussen Budel-Dorpsplein en Budel-Schoot loopt een spoorbaan richting België. Personen worden er niet meer over vervoerd, wel zink van de grote zinkfabriek. Het stationsplein is er nog wel, maar het station is 50 jaar gelden afgebroken en het seinwachterhuisje mocht 20 jaar langer blijven staan. Bij de overgang staat een kleurige bank met het passende opschrift: “Kom bij ons op schoot zitten”. Tegenover de kerk staat een zaak in tuinmeubelen en fitnessapparaten, waar zowel actievelingen als luie mensen welkom zijn.
4.     Midbuul
Tocht: 179(4)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Hier staan twee rode molens en vandaag draait de grootste Janzona uit 1937. De kleinste is een volmaakte replica, maar dan zonder draaiende wieken. De molen is bekend om zijn biologische kippenvoer. Verderop begint Budel en daar staat dan ook een eigentijdse sporthal, de Zuiderpoort. Een groepje scholieren heeft net geprobeerd het overgewicht te bestrijden en wacht in fel gekleurde fietsjackjes op het fluitje voor vertrek. De fluoriserende jackjes zijn gesponsord door de zinkfabriek verderop en dragen als opschrift “Zinc Save Kids”.
5.     Klein-Schoot
Tocht: 179(5)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Een echt buurtschap met een aantal huizen dicht bij elkaar op de kruising van wegen, soms nieuw gebouwd, soms een voormalige boerderij. De Maria Hof heeft vaste een lange geschiedenis. Een oude boerderij staat te koop en is in zichtbaar verval.
6.     Heikant (Budel)
Tocht: 179(6)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Natuurlijk is er ook hier geen hei meer. Op de hoek van een kwekerij is een modern huis met veel glas in aanbouw. Aan de overkant staat een bescheiden huis, dat ooit een kleine boerderij is geweest, vechtend voor een karig bestaan. Op de hoek vormt een begroeide muur met restanten van stalramen de afscherming van een tuin.

7.     Meemortel
Tocht: 179(7)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Een vrouw stapt net in haar auto. Ze heeft een bezoek gebracht aan de pedicure van Maddy Blom-Verhoeve. Ze is hier vaste klant. Naast het bedrijf van Stevens staat een wit huis, dat zichtbaar een boerderij is geweest. De achtergevel is van witte platen, maar toch blijft de sfeer van vroeger gehandhaafd.
8.     Bosch
Tocht: 179(8)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Op de kruising staat een wonderschone Brabantse boerderij. Die is gerestaureerd of herbouwd met veel gevoel voor details. De kleuren zijn traditioneel groen en geel. Het varkensdeurtje is afgesloten met een ijzeren staaf en een emmer met steel verstrekt het nostalgische gevoel. Tegen de zijgevel staat een oud wagenwiel en zelfs de schuur is in takt gelaten. Natuurlijk mag er een hedendaagse caravan in schuilen.
9.     Schootdijk
Tocht: 179(9)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Tussen Bosch en Schootdijk loopt en verhard pad, dat door de regens voor fietsers spannend gemaakt is. Een wit huis straalt in de winterzon en is voor de helft bedekt met klimop. Bij een nog niet gerestaureerde boerderij staan hoog opgeschoten schietwilgen. Nu zijn ze nog kaal, maar in de zomer moet het een kathedraal van bladeren zijn

10.     Broekkant (Budel)
Tocht: 179(10)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Op de hoek staat een museum met oude herinneringen van zendamateurs. Het gebouw is verdwaald deel van het Delta-werkeiland Neeltje Jans Op de hoek van het Heiligstraatje staat het huis van Lies en Willem Derks De Werdt. Hun uithangbord wordt opgesierd door twee steigerende paarden en aan de zijgevel woekert een, nu kort gesnoeide, bruidsluier of klimop. Een vrouw, die haar hondje uitlaat, woont hier al haar hele leven, maar weet niet waarom het straatje heilig is.

11.     Keunenhoek
Tocht: 179(11)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Op de hoek heeft een fabriek gestaan. Het was de stoomzuivelfabriek, die hier werkte tussen 1914 en 1966. Een oud voorhuis staat er nog en aan de gevel van een keukenbedrijf rust het beeld van de naamgever: Sint Anthonius. Achter de voormalige fabriek geeft een hek aan, dat het voor bezoekers verboden toegang is. Hier wordt waterproductiebedrijf Budel afgeschermd voor vervuilende bezoekers. Een wandelingetje in het naast gelegen bos is wel toegestaan.
12.     Budel
Tocht: 179(12)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Bij Binnenkomst van Budel ontmoeten men een beroemde dorpsgenoot. Het gaat om Anthoius Mathijssen, de uitvinder van het gipsverband, die leefde van 1805 tot 1878. Vanuit een maquette kijkt hij ons streng toe, maar beneden hem wordt hard gewerkt aan het aanleggen van deze heilzame verbanden. Het plein in het centrum oogt gezellig en het oude schepenhuis stamt uit 1771. Boven vergaderden de stadsbestuurder en in de benedenverdieping stond de brandspuit en werd boter en garen verhandeld. Door een raam is te zien, dat het smokkelmuseum een oude auto toont, die boter over de grens probeert te brengen. Natuurlijk heeft de plaatselijke carnavalsvereniging een beeld, hier van een bok in vol ornaat. Alle plaatselijke kroegen schenken Budels bier en dat maakt de bezoeker nieuwsgierig. Aan de lange straat door Budel staat de brouwerij en een anker in de tuin staat ook op alle flesjes. Bij de plaatselijke supermarkt zijn ze te koop en in de avond smaakt het bier naar een nieuw bezoek aan Budel.
13.     Toom
Tocht: 179(13)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


De Grensweg loopt van Budel naar Hamont in België. Voor de grens moet men rechtsaf slaan om uiteindelijk in Toom te komen. Volgens de man, die een houtwal aan het uitdunnen is, beslaat Toom het hele gebied. Samen met zijn vrouw pleegt hij nu onderhoud aan een stuk land, dat uit de erfenis van de familie stamt. Er was geen ruzie bij de verdeling. Langs de weg liggen bij elk huis de zakken met gebruikt plastic als dode varkens in het zwakke zonlicht.
14.     Berg (Gastel)
Tocht: 179(14)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Berg ligt tegen een bosrand en achter het bos ligt de Belgische grens. Op een driesprong staat een zwarte houten schuur en langs een paadje ernaast heeft men jonge knotwilgen geplant. De afgezaagde takken zijn keurig opgestapeld en vormen een soort heg. Een echte berg is niet te zien, wel een witte boerderij tussen hoge bomen.
15.     Gastel
Tocht: 179(15)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Een lange dijk slingert zich door het dorp om uit te komen op het Sint Cornelisplein met een mooi wit kerkje. Onderweg passeert de fietser huizen van allerlei slag afgewisseld met voormalige boerderijen. Voor zo’n boerderij hebben creatieve bewoners een meststrooier omgebouwd tot plantenbak. De bloemen moeten wachten tot het voorjaar. Op het dorpsplein kan men kiezen uit twee kroegen., waarvan de Cranehoeve zich partycentrum noemt. Hier kan men zich vermaken met paintball..

16.     Winkel (Soerendonk)
Tocht: 179(16)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Volgens het straatnaambordje heet het hier eigenlijk ’t Winkel en de bewoner van het huis op de hoek bevestigt dit. Langs de weg richting Soerendonk hangen grote doeken met afbeeldingen van prins carnaval, Ronnie den Urste, en de jeugdprinses Anne. Er wordt uitleg gegeven over de geschiedenis van het carnaval rond Soerendonk. Ooit moest elk buurschap een praalwagen leveren en twee groepen en dat leverde veel onderlinge concurrentie op. Later hield de jeugd zich niet zo aan de indeling en gingen aan wagens bij vrienden in een ander buurtschap werken b.v. bij die van ’t Hooi. Toch is de optocht op maandag in Soerendonk nog een groot feest en een dag later trekt iedereen naar Budel of Weert om het daar nog eens goed over te doen. De fietser wordt van harte uitgenodigd om dit jaar hier carnaval te vieren.
17.     Soerendonk
Tocht: 179(17)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Een lange weg kronkelt zich door Soerendonk. De bus stopt bij een ongezellige pleintje, waar patatkraam Jacops voor de enige afwisseling zorgt. Er staat een gedenkteken als dankbetuiging van evacués, die in de 2e wereldoorlog in Soerendonk werden opgevangen. In de voormalige smederij worden nu cursussen gegeven. Café De Bout lijkt een goed startpunt voor de komende carnaval om daarna richting partycentrum Antoine te gaan.
18.     Strijp (Leende)
Tocht: 179(18)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Aan het parkje staat een nostalgische kruidenierswinkel. De winkel is opgericht in 1916 als coöperatie van Sint Jan.Van de leden werd verondersteld, dat ze hier hun inkopen deden en jaarlijks was er een feestavond op de zolder van het huidige gebouw uit 1934. Daar werd de winst verdeeld, rookten de mannen een sigaar, trad een komiek op en er was een verloting. De leden konden er op de pof kopen en de aankopen werden in een zogenaamd winkelboekje opgeschreven. Dat boekje bestaat nog steeds en een vrouw komt net haar twee broden en een rookworst ophalen. Geld heeft ze niet bij zich, want het wordt toch opgeschreven. De kruidenier doet dit werk meer uit liefde dan voor de verdienste. Gelukkig heeft zijn vrouw een baan, maar het is de vraag of deze winkel het honderdjarig bestaan zal halen. Het zou voor veel ouderen een groot verlies betekenen en kinderen leren dan niet meer spelenderwijs zelf boodschappen doen.
Strijp heeft een rijk verleden en was bekend om zijn valkeniers. Bovendien bezit het een mooi wit fietscafé”De Hospes”, verscholen achter hoge bomen.
19.     Leende
Tocht: 179(19)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


De kerk van Leende is vanuit de verte zichtbaar. Voor poezenliefhebbers is er de Kattestraat, waar een hond net zijn behoefte doet. Op het plein is men de kerstboom vergeten weg te halen en een groepje acrobaten vormen samen een mooi standbeeld. Het gaat niet zo goed in de kinderopvang en op de gevel van een huis adverteert men met “Korein Kinderplein – ontmoetingspunt voor groot en klein”. Uitspanning Kings en Queens heeft een gezellig omsloten terras achter het pand en in hun etalage heeft men een kleine expositie ingericht voor het eerste lustrum. Een miniatuurmodel van de Britse vorstin koningin Elisabeth wuift met een wit handschoentje naar de voorbijgangers.

20.     Oosterik
Tocht: 179(20)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Bij de splitsing staat een ruim uitgevallen café-restaurant. Op een bord staat de geschiedenis van Leendert Willem Maas, die hier in 1815 brouwerij De Zwaan stichtte. Op 10 augustus 1843 kreeg Willem bezoek van 2000 Belgische soldaten, die wel zin hadden in zijn biervoorraad. De tonnen werden op mestkarren geladen en naar hun legerplaats vervoerd en daar tot de laatste druppel genuttigd. Willem kon nog net op tijd een paar vaten verstoppen in de waterput, maar kon na vertrek van de soldaten de vaten niet meer naar boven krijgen. Volgens de legende liggen ze er daar nog. Over de bloemenwinkel verderop valt geen verhaal te vertellen. Hier wachten bakjes met hyacinten op een verwarmd raam.
21.     Ven (Heeze)
Tocht: 179(21)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Aan de doorgaande weg van Leende naar Heeze staat een vervallen huis met een vervallen schuur. Veel mooier is het opgeknapte huis aan de overkant. De meeste huizen van Ven liggen aan de zijweg, die naar een kerkhof loopt. In de bocht staat een mooie boerderij en Ven bezit een klein wit houten huisje, dat schittert in de late winterzon.
22.     Hazenhurk
Tocht: 179(22)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Vlak voor de mooie molen op de grens van Heeze moet het buurtschap Hazenhurk liggen. Veel valt er niet te bekijken, alleen aan de rechterkant van de weg liggen een aantal grote witte huizen verscholen achter hoge hagen. Bij één huis heeft het verval duidelijk toegeslagen en dat is jammer, want het moet toch wel goed wonen zijn in huize De Bulders.
23.     Ginderover
Tocht: 179(23)
Bezocht op: 10 januari 2013
Provincie: Noord-Brabant


Ginderover heeft betrekking op de overkant van het water van de Strijper Aa. Dit alles vanuit Heeze gezien dan. Er is een splitsing richting Someren en Sterksel, maar het stukje ervoor draag de straatnaam van het buurtschap. Bij beeldhouwerei “Stenen en Zo” staan drie mooie beelden in de etalage en bij een bedrijf in dakbedekkingen zitten mooie plakkaten mos op het rieten dak. Ook zit men hier goed voor stijlklokken, al moet men die gaan bezichtigen via een tuin met grint, coniferen en een lelijk wit vrouwenbeeld.