Tocht 175 - Langs de Zuiderdijk tussen Hoorn en Enkhuizen
Datum:
16 November 2012
Weersomstandigheden:
Nevelig en 6 graden
Wind: West 2

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Hoorn met de trein
Tocht: Hoorn – Hoorn
Hoorn – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets


Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 26 km
Tocht 54 km
Totaal 80 km
Aantal plaatsen:  22
 
1.     Schellinkhout
Tocht: 175(1)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Het is nevelig boven het Markermeer. Buiten de dijk ligt een stuk drassig land waar grote groepen ganzen foerageren. Plotseling vliegen ze massaal op en de lucht is vol met hun schorre gesnater. De vlucht gaat over de molen aan de dijk en het gemaal uit 1900. De ijsbaan staat al onder water, maar is nu de vijver voor rustende eenden. Bij de kerk staat een historisch stadhuis met een bijzondere gevelsteen. Hierop staan de namen van de vier eerste steenleggers. De vraag is dan, wie nu de eerste steen heeft gelegd. Was het de heer Gerard Jan Schagen of Marytje Wouter Doos. De datum was in ieder geval 23 juni 1765 en het gebouw werd tevens gebruikt als cel en waag. Een aantal stolpboerderijen hebben het vast meergemaakt.
2.     Kraaienburg
Tocht: 175(2)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


De dijk maakt een bocht om De Nes, een meertje ontstaan bij een dijkdoorbraak. Er heeft onlangs een dijkverhoging plaatsgevonden en een oranje kraan legt er de laatste hand aan. Op een bord beschrijft het Hoogheemraadschap trots de prestatie. Zo werd er meer dan 1 miljoen m3 grond verplaatst. Beneden aan de dijk staan de huizen en boerderijen van Kraaienburg en ook de boerderij-camping De Appelhoek.
3.     Wijdenes
Tocht: 175(3)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


In Wijdenes staat een bescheiden wit huis met de passende naam “Het wijde nest”. Langs de rechte weg staan mooie oude boerderijen met hun typische stolpvorm. De meeste zijn mooi gerestaureerd en ontheven als boerenbedrijf. De kerk is een deel kwijtgeraakt. De muur aan de achterzijde getuigt hier van. Natuurlijk staat er een voormalig gemeentehuis, want men heeft hier in de loop der jaren enthousiast aan schaalvergroting gedaan. Opvallend zijn de drie grote deuren met halfronde bogen. Zo kon de koets van de burgervader lekker binnen staan.
4.     Wijmers
Tocht: 175(4)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Wijmers is een bescheiden buurtschap met fruitbomen. Hier geen grote boerderijen, maar wat huizen en boomgaarden. Het fruitteeltbedrijf van J.J.Kuiper presenteert zijn peren uiterst verleidelijk met een zoenende mond en “Sweet Sensation” als kus.
5.     Blokdijk
Tocht: 175(5)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


De blokdijk loopt richting Wester- en Oosterblokker. Op de hoek bij de doorgaande weg staat een wokrestaurant met de verplichte stenen leeuwen voor de ingang. Vroeger was het vast een chauffeurscafé. Er wordt gewerkt aan een nieuwe beschoeiing van de sloot langs de oude dijk. Mannen in waterdichte broeken leggen ijzeren staven aan om straks verzakkingen te voorkomen. Ze vinden het leuk werk. In de bocht staat een pas gebouwd grootschalig boerenbedrijf, waarvan de bewoners het woonhuis op palen hebben gezet en zo uitzicht hebben over het vlakke land. Een oudere boerderij heet de “Driehoek” en dat slaat op de vorm van de daken van huis en schuur.
6.     De Hout
Tocht: 175(6)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Op weg naar De Hout komt men langs een bijzonder bedrijf, dat op nuchtere wijze bijdraagt aan onze vergankelijkheid. Het is de firma Vreeken en die levert begraafplaatsservice. Op een aantal stenen staat aangegeven, wat dit kan inhouden. Het gaat om het renoveren en onderhouden van grafmonumenten, het opgraven en herbegraven van de doden, het ruimen van graven, grafdelven, asbestemmingen en knetelputten. Voor nadere uitleg wordt naar hun website verwezen. Aan een bescheiden watertje achter de hoofdweg staan een paar huizen tussen de bomen. Het huis van Rietdekker van Kempen heeft net een nieuw rieten dak gekregen, mooi vakmanschap. Het huis op de hoek is kleurrijk, te koop, maar in verval. Jammer, het is een huis uit sprookjesboeken met een spannende tuin. Pippie Langkous had er kunnen wonen. Langs de provinciale weg staat een gedenkteken met een kruis voor Nico Broers met de datum 21 februari 1945. Nico was 23 jaar, zat in het verzet en droeg een wapen. Bij een aanhouding werd dit gezien en hij werd op deze plaats doodgeschoten.

7.     Hem
Tocht: 175(7)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Een kunstenaar metselde ronde muurtjes om bomen in een tuin. Volgens een mevrouw op een fiets was het het werk van kunstenaar Geerling en de tuin was van zijn zoon. Bij een bedrijf in bloembollen gaat het metselwerk verder in een afwisseling van gewone en geglazuurde stenen, Een Boeddha geeft het geheel een sireen karakter. Bij de kerk staat een ander werk van Geerling, een meisje op een paard met gespreide armen. De kerk bestaat eigenlijk alleen uit een toren. Het gebouw was na de oorlog in verval geraakt en men besloot het te slopen. Nu heeft men er spijt van volgens twee Westfriese mannen. Ze praten over voetbal, maar zijn trots op hun wapperende vlag met gele leeuw en vier blokken als symbool voor de steden Hoorn, Enkhuizen, Medeblik en Schagen. Ze kunnen niet verklaren, waarom hun jeugd zo overvloedig drinkt. Op kermissen maken ze wat lawaai, maar problemen zijn er nooit. Behalve natuurlijk het hoge percentage zelfdodingen in de streek. Ze noemen zo vier, vijf namen van zonen van familie en bekenden. Niemand zag het aankomen. Over problemen praat men hier nu eenmaal niet.
8.     Oosterleek
Tocht: 175(8)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Zoals veel dorpen hier in het Drechterland liggen de huizen als een lint langs de weg naar de dijk van het Markermeer. De kleine huisjes bij binnenkomst van Oosterleek waren duidelijk daglonerwoningen. Er is natuurlijk wat aan verbouwd, maar een wit exemplaar is nog helemaal gaaf. Een man zaagt hout voor de winter en kent het verhaal van het vervallen huis aan de overkant. Twintig jaar geleden stierf oma Balk en kort daarna haar zoon, de hoofdredacteur van Het Parool. De kleinkinderen konden het niet eens worden over de verkoopprijs en het huis verkrotte. Het is een monument en de koper zal het in de oude staat moeten herstellen. Daar zit niemand in deze tijd van huizencrisis op te wachten. Het was een speelparadijs voor oudere jeugd, maar werd levensgevaarlijk, dus plaatste de gemeente een groot hek en borden met verboden toegang. Oosterleek heeft mooie streekgebonden huizen, een flinke kerk en een hotel, waar de eigenaar voor de hele maand november per dag de openingstijden vermeldt. Een bewoner doet in oud-Hollandse spelen en dit dorp is hiervoor de ideale locatie.
9.     De Weed
Tocht: 175(9)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


De versterkte dijk ziet er betrouwbaar uit en geeft bij helder weer verre uitzichten over het water en het vlakke land met in de verte de toren van Venhuizen. Beneden aan de dijk loopt de weg met hieraan gelegen een paar mooie boerderijen. Een wit exemplaar steekt mooi af tegen het gele riet. Op de hoek van de Elbaweg plukt een vrouw de laatste bloemen uit haar tuin.
10.     Tersluis
Tocht: 175(10)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Op de dijk rijdt een karretje met meetapparatuur. De bestuurder stopt en voert de getallen in in zijn computer. Dat vraagt al zijn aandacht en een toelichting zit er niet in. Bij onze dijken kunnen we ons geen fouten permitteren. De naam Tersluis duidt op een sluis, die ooit het water in de Zuiderzee liet lopen. Nu heeft het gemaal De Drieban deze taak overgenomen. Aan de weg onderaan de dijk staan twee boerderijen en een heel klein huisje met een boom.
11.     Venhuizen
Tocht: 175(11)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Bij de kerk van Venhuizen staan twee monumenten. Een grote luidklok kan niet meer luiden na de kerkbrand in november 2003. Het ander beeld gedenkt onze vrijheid. De aanleiding ligt al meer dan 200 jaar terug. Ene Zeger Daviszon, geboren in Venhuizen, moest zijn liefde voor het Oranjehuis bekopen met de dood. De Franse Revolutie liet ook in de Nederlanden zijn sporen na. Hij werd om zijn overtuiging in 1799 te Alkmaar gefusilleerd. In de huidige tijd is het juist moeilijk om Republikein te zijn. Tegenover de kerk staat een wit huis met een onleesbare gedenksteen. Men brengt nu al een beetje de kerstsfeer, met lampjes en veel brocante .
12.     Westerbuurt
Tocht: 175(12
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


De lintbebouwing van Westerbuurt en Oostergouw strekt zich uit over een grote afstand. Er staan mooie exemplaren van stolpboerderijen en de tussenliggende ruimte is inmiddels dichtgebouwd met huizen van allerlei leeftijden. Bij een winkel in versierselen voor in huis heeft men buiten een sfeervolle tafel met veel wit ingericht. Aan een hoge vlaggenstok wappert de West-Friese vlag.
13.     Oostergouw
Tocht: 175(13)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Een groepje meisjes is op weg naar hun pony’s en bespreken de gezondheidsproblemen van één van hun lievelingen. Voor een boerderij met een stenen olifant en andere exotische beelden heeft de bewoonster een karretje met uitnodigende herfststukjes geplaatst. Een grote stolpboerderij is te koop en biedt voldoende ruimte voor een heel groot gezin. De staldeuren vormen op zich al een kunstwerk.
14.     Bovenkarspel
Tocht: 175(14)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Bij het station Bovenkarspel-Flora staat stellingmolen Ceres, vandaag bijna in nevelen gehuld. Het station had te maken met de Westfriese Flora, die hier jarenlang werd gehouden. Hoogkarspel ligt op een zandrug net als de buurdorpen en van hieruit werden ooit de omliggende moerassen ontgonnen. Bovenkarspel had zelfs stadsrechten, maar er werden nooit stadsmuren aangelegd. De oprit van een huis een eigen naambordje gekregen. Kleinkinderen zorgde voor de aanduiding: “Opa’s Padje”. Opa is duidelijk een tuinder in ruste en voor zijn huis staat zijn groente te koop. Mooie bloemkolen kosten maar € 1,-. Voor de voordeur staat een oranje pompoen met een fijn uitgesneden gezicht. Bovenkarspel heeft verder een hoge toren, uitspanning het Roode Hert, een blauw verenigingsgebouw en een eigentijds winkelcentrum.
15.     Grootebroek
Tocht: 175(15)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Tegenover de katholieke kerk staat een groot wit huis met de naam De Schuilhoeve. Boven de deur staan een jongen en een meisje. De vrouw heeft een stofdoek in de hand, de jongen een rond brood. Beide zijn voorzien van een bijbel. Aan de Protestante Kerk hangt een bord met de geschiedenis sinds de 14e eeuw. De kerk was altijd een herkenningspunt voor schippers en vissers op de Zuiderzee en brandde regelmatig af, ook in 1750, net toen er hongersnood was en de pest was uitgebroken. De boerderij aan de overkant heeft een gekleurd reliëf aan de muur met Sint Maarten, die een stuk van zijn mantel afsnijdt voor een bedelaar.
16.     Lutjebroek
Tocht: 175(16)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


De plaatsnaam Lutjebroek was lang het symbool voor afgelegen, onbetekenend en het einde van de wereld. Toch oogt de kerk indrukwekkend, ook al staat hij in de steigers. Ook het voormalige klooster mocht er wezen, al zijn de overgebleven drie nonnen van steen. En dan is daar het vergeten verhaal over Pieter Jonglutjebroek, die de heldendood stierf in het leger van de Paus. Hij viel in 1867 in Montelibretti. Natuurlijk heet het plaatselijke café dan ook De Paus en toevallig wordt hier deze week de wedstrijd gehouden voor “de sportkenner van de streek”. Lutjebroek bouwt ook aan zijn toekomst d.w.z. het nieuwe verpleeghuis is bijna klaar en mooi van architectuur.
17.     Hoogkarspel
Tocht: 175(17)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Regelmatig gaat er een sloot onder de weg door afkomstig van polder De Grootslag. De bruggen hebben nummers, zoals nr 23 over de Lutjehoogkarspelsloot. Op de hoek staat een houten gebouw met drie versierde dakkapellen. Op weg naar de kerk staat een mooi huis met een mooi koetshuis of misschien was het al een garage voor de eerste auto. Op de plaats van de voordeur is een witte plaat aangebracht met een wit kruis. Misschien nog ter ere van de pauselijke soldaat uit Lutjebroek. De kerk zelf heeft twee torens, maar die verdwijnen bijna in de mist. Ook de watertoren is maar wazig te zien, maar wel een monument.
18.     Westerwijzend
Tocht: 175(18)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Hier loopt het enkelspoor tussen Hoorn en Enkhuizen. Het spoor loopt langs de oude waterverbinding tussen beide steden, nu een verstild watertje. Nu is ook duidelijk waarom het witte café bij de spoorwegovergang “De eerste Aanleg” heet. Er staan oude stolpboerderijen in een lang lint richting Blokker.
19.     Binnenwijzend
Tocht: 175(19)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


De lintbebouwing met mooie stolpboerderijen wordt hier onderbroken door een eenzaam kerkje. De boeren moeten rijk geweest zijn om hier toch hun eigen godshuis te bouwen. Naast de kerk heeft een binnenhuisarchitect een nephekwerk om zijn huis met veel blauw hout geplaatst. De spijlen en het goud lijken van metaal, maar zijn hout. De architect gebruikt vast veel van dit materiaal in zijn ontwerpen.
20.     Zittend (Hoorn)
Tocht: 175(20)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Zittend heette in het verleden De Zijde Wind en dat klink al wat dynamischer. Op de kruising bij de spoorwegovergang staat een fabriek. Nu is er het aannemersbedrijf Konst en van Polen gevestigd. De fabrieksgebouwen steken wat onwennig af tegen de historische boerderijen langs de lange doorgaande weg. Er staat ook een vrijstaand huis in Zittend met een origineel balkon met uitzicht op de eilanden en het spoor.
21.     Oosterblokker
Tocht: 175(21)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Ooit hoorde Ooster- en Westerblokker bij elkaar. Het was een lange lintbebouwing met veel grote stolpboerderijen. Bij de Hollandse Hoeve staan er drie op een rij. In de loop der jaren zijn er in de tussenruimten andersoortige huizen gekomen. Omdat het geld toentertijd bij de boeren zat kon er in Oosterblokker een grote kerk worden gebouwd. Ook de naastgelegen pastorie mag er wezen. Omdat het Katholieke geloof hier in de streek in trek bleef, kwam er ook een Katholieke kerk. Die kreeg de ruime naam van Onze Lieve Vrouwe Visitatie. Maria zelf wacht de bezoekers op boven de ingang. Een echtpaar stapt net uit de buurtbus. Ze trekken grote koffers op wieltjes achter zich aan. Ze hebben een kleurtje, opgedaan op de Canarische eilanden. Ze willen nu snel naar huis.

22.     Blokker
Tocht: 175(22)
Bezocht op: 16 november 2012
Provincie: Noord-Holland


Door een gemeentelijke herindeling werd Oosterblokker en Westerblokker gescheiden. Westerblokker werd gewoon Blokker. Op de grens gaat de weg over het spoor en hier is ook de veiling “Op Hoop van Zegen”. Misschien is de veiling van Blokker wel de bekendste veiling, want op 6 juni 1964 traden hier de Beatles op, helaas zonder Ringo Star, die ziek was. Na een zegetocht door de Amsterdamse grachten, was Blokker wel even wennen. Maar ook hier ging de jeugd volledig uit hun dak. Het werd de doorbraak van een eigen muziek-, kleding en haarcultuur, waarvan veel ouders gruwden. Na Blokker ging de band door naar Hongkong en Sydney. Tegenover de veiling is in 1999 een monument opgericht in de vorm van een platenhoes en een grammofoon, voorwerpen die je de huidige jeugd moet verklaren. Er is in Blokker een cultuurhistorische route, die de molen, de veiling en een voormalig klooster aandoet. Waarschijnlijk wordt de rijkversierde deur van een oude boerderij uit 1639 meegenomen.
Bij de molen staat wel een heel groen huisje.