Tocht 171 - De wereld rond Aalten en Winterswijk
Datum:
28 September 2012
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt
15 graden
Wind: W4

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Doetinchem met de trein
Tocht: Doetinchem – Winterswijk
Winterswijk – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 99 km
Totaal 127 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Westendorp
Tocht: 171(1)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Op de hoek van de Boesvelderdijk staat een huis met de wat raadselachtige naam Groska-plexat. Veel vertrouwder is het ‘t Pannekoekhuis met de loze waterput. Tegenover café De Vos is een winkel met groene zonneschermen. Bij de deur staat een spreuk in het engels, die zegt dat het goed is om een huis te hebben waar je vrienden ontvangt en met hen lacht. De winkel is geen gewone stoffenwinkel, maar het gaat om materiaal om te quilten. Een vrouw met een koffertje komt net naar buiten en weet er alles van. Over het combineren van de lapjes tot grote doeken en beddenspeien. Over het probleem van de kleuren, van de patronen en de moeilijke hoeken. Op cursussen leren de deelnemers meten en werken met de gradenboog, iets waar ze op school vast een hekel aan hadden. De inkopen zijn opgeborgen in een bijzonder koffertje, waarop een vrouw met krullen naait met een echte ouderwetse Singer. Alles ging toen nog met de hand.

2.     De Heurne
Tocht: 171(2)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Vlak voor Heurne staat een ecologisch huis met een dak begroeid met gras. De buurman maait net zijn gazon. De vraag is of hij het dak gelijk zal meenemen. Voor het kerkje laat een grote kastanjeboom zijn herfstkleuren zien. Zoals in kleine dorpen stonden de school en de kruidenier naast de kerk. De winkel is te koop en De Olde Schöle werd woonhuis. De schuren van de grote boerderij bij de splitsing worden opgeknapt en op een groot bord wordt plan Spekkendijk aangekondigd met wel zes nieuwe woningen. Verspreid in het land liggen de boerderijen, terwijl bij machinefabriek Aalder nieuwe gasflessen worden uitgeladen.
3.     Breedenbroek
Tocht: 171(3)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Een brede weg loopt door Breedenbroek en passeert het moderne pand van Stroet Meubelen en het witte restaurant van Koenders. Bij de kerk kunnen de kraaien kiezen tussen de toren en de hoge bomen. Een meisje waarschuwt een fietser met het plaatselijke: “kiek oet”. Ooit vertelde een treinconducteur het verhaal over zijn royaal uitgevallen schoonzus uit Grote Breedenbroek. Niemand kwam in deze streek op het idee om hierover te glimlachen.
4.     Dinxperlo
Tocht: 171(4)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Bij binnenkomst glimlacht Willem van Oranje vanaf een sokkel de voorbijganger toe. Het is vandaag markt in Dinxperlo. De taal is er Duits en dat is niet verwonderlijk, want de bezoekers zijn vooral Duitsers. Ze hebben weinig oog voor de mooie oude gestutte paardenkastanje bij de kerk, maar wel voor de aangeboden bloemen en vooral voor de gebakken vis. Drie viskramen concurreren om hun gunst. Dat gaat ten koste van de kraam met Vietnamese loempia’s, die toch heel lekker zijn. Veel Duitse bezoekers rijden meer dan 70 kilometer voor dit dagje uit. Om de kosten eruit te halen wordt koffie ingeslagen en blikjes frisdrank, waar hier geen statiegeld op geheven wordt. Ook de diesel is goedkoper. Dat alles wordt toegelicht door de koopman van de kraam met overhemden, waar weinig belangstelling voor is. De crisis is ook hier merkbaar, al geldt dat niet voor de gebakken vis. De grens tussen beide landen loopt dwars door de straat. Suderwick staat op een geel naambordje en er is hier gelijk al een Biergarten.
5.     IJzerlo
Tocht: 171(5)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Bij het dorpshuis wordt de zwangere vrouwelijk bevolking opgeroepen urine af te staan voor “Moeders Voor Moeders”. Dit onder het motto: “Geluk kun je delen”. Een grote manage heet terecht De Hoefslag en naast het bedrijf in machines van de firma Hoopman is een hoekje voor de plaatselijke jeugd ingericht. Die kan niet meer naar school in de oude school uit 1914, want dat is een woonhuis geworden.
6.     Heurne
Tocht: 171(6)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Heurne staat wel op de kaart, maar er zijn geen tekenen van herkenning. De landkaart bij de parkeerplaats geeft geen uitsluitsel. Een chauffeur van de Technische Unie neemt er zijn rustpauze. Bij een boerderij verderop staat een dode afgeknotte es en die oogt als een kunstwerk.
7.     Dale
Tocht: 171(7)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Lang geleden moeten hier Romeinen over de Romienendijk gelopen hebben. Café Romienebal bevestigt dit . Het land begint te heuvelen en oude boerderijen markeren het landschap. Twee wielrenners strijden om het bergklassement en vergeten naar de schoonheid van Dale te kijken.
8.     Villeken (\'t)
Tocht: 171(8)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Elektriciteitsdraden naderen de grond en worden opgevangen door een technische constructie, die ons van licht en stroom voorziet. Op de hoek staat een geel huis en de rode brievenbus steekt er goed bij af. De bewoners bieden u een workshop Mandala tekenen aan, dat blijkt het inkleuren van cirkels te zijn.
9.     Hollenberg
Tocht: 171(9)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


De drukke weg tussen Aalten en Winterswijk is bijna niet over te steken. Een man in een scootmobiel moet tien minuten wachten voordat het veilig is. Hollenberg moet het stellen met een onverhard zandpad, een paar aanpalende huizen en een grote stapel haardhout.
10.     Bredevoort
Tocht: 171(10)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Bij de huidige Koppelbrug moet ooit de doorlaatbare plaats geweest zijn, die breed genoeg was om de stad zijn naam te geven. Want Bredevoort is een stad met nog een stukje stadsgracht en een lange geschiedenis. In 1186 stond er al een burcht en in 1596 veroverde prins Maurits de stad om de Spanjaarden op afstand te kunnen houden. In 1646 ontplofte de kruidtoren en nam een stuk van de kerk mee. Nu is Bredevoort boekenstad en in een boekenwinkel ruikt het naar vergeeld papier. Een oude schoolprent toont het vertrek van een stoomschip naar Nederlands Indië. Toch is het vreemd, dat overal oude grammofoonplaten in de bomen zijn gehangen. De plaatselijke drogist vertelt, dat het vanavond de jaarlijkse gondelvaart zal plaats vinden en dat de hele stad verlicht wordt met kaarslicht. Kinderen hebben bij de kerk waxinelichtjes in glazen gezet met hun eigen beeltenis. Het hele dorp is druk bezig alles op te bouwen van het podium voor de muziek tot de versierde tuinen achter hun eigen huis. De 250 vrijwilligers verwachten vandaag 10.000 bezoekers. Het stadje straalt het beeld uit van de middeleeuwen, maar dan met de levendigheid van deze tijd. Twee auto’s kunnen elkaar maar net passeren in de smalle straat bij de oude kerk.
11.     Haart (Aalten)
Tocht: 171(11)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Het Kleuverspad vormt een landelijke verbinding tussen Bredevoort en Haart. Tussen hoog opgegoeide bomen ligt een schitterende boerderij verscholen. De gevels van deze Borningshoeve is streekgebonden rood en het jaartal rond 1880. Bij de boerderij van Luiten verderop brengt een trekker het voer naar de stal. De melkkoeien staan niet meer buiten. Het saaie woonhuis steekt schril af tegen de historische buren. Verderop heeft Haart nog een kleine kern bij een kruising. Daar staat aan het Hoart-ende het voormalige Meistershoes. De meester is verdwenen, maar het zijn hoes blijft mooi.
12.     Miste
Tocht: 171(12
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Waar Haart eindigt begint direct al Miste. Bij het spoor doet restaurant Vivaldi in grote stukken vlees, vandaar het vele rood aan de gevel. De kern van Miste ligt in de buurt van provinciale weg. Een voormalige winkel verkocht ooit van Nelle’s koffie en thee, maar letters zijn verloren gegaan net als de middenstand in het dorp. Een bord verwijst naar goudsmederij Steenrijk, die ook aandacht heeft voor mineralen. De edelsmid is net een grote marktkar aan het inrichten. Steenrijk is wekelijks te vinden op markten in Aalten, Spakenburg en Hengelo en op de kerstmarkten in Duitsland. Daar verblijft men wel bijna een maand. Er is geen gevaar voor diefstal, want de kramen worden met honden bewaakt. het gaat hier om een echt familiebedrijf, want moeder en zoon zijn beide edelsmid en de vader heeft zich gespecialiseerd in het herstellen van horloges. In een bijgebouw blinken de sieraden en de edelstenen. Heel mooi is de kurkentrekker, geslepen uit een donkerrood mineraal. Voor nog geen € 8.50 mag men hem mee nemen.
13.     Corle
Tocht: 171(13)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Het is een hele mooie weg van Miste naar Corle, beginnend bij een molen met aangebouwde malerij en eindigend bij een uitspanning met een bank vernoemd naar een verzetsstrijder. Een mooie houten schuur onder een oude eik krijgt men er gratis bij. Halverwege is een tuin geheel gewijd aan lindebomen met de wetenschappelijk verantwoorde naam Lindearboretum. De parkeerplaats is nu leeg en de lindes buigen zich rond metalen bogen en vormen zo een eregalerij voor een eenzame fietser.

14.     Winterswijk
Tocht: 171(14)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Winterswijk lijkt een aanvaardbare combinatie van de eigen geschiedenis en ambitieuze stadsontwikkelaars. Aan de ene kant van het markplein staat het fraaie stadshotel uit 1911 en aan de overkant een rij eentonige appartementen. Het stadhuis heeft een bescheiden torentje maar wel een ruime trap, waar vandaag weer getrouwd wordt. De liefdevolle vrouw met een lam boven een stenen boog is het herdenken waard. Tante Riek, hier symbool voor alle vrouwen, die in de oorlog onderduikers hielpen, heeft honderden mensen van de dood gered. Zelf stierf ze eind 1944 in concentratiekamp Ravensbrück. De kerk van Winterswijk is bescheiden en past in deze streek. De poortje van bontweverij De Batavier bleef behouden, maart is verdwaald tussen de nieuwbouw en de voormalige HBS aan de overkant heeft de status behouden van nieuwe kansen voor de gegoede burgerij. Het meest bijzonder van Winterwijk is wel een bescheiden monument bij het station. Door werkzaamheden staat het vandaag achter hekken, maar het herdenkt dat Nederland tussen 1914 en 1918 neutraal is gebleven. Zo vlak bij de grens met Duitsland moet het een grote opluchting geweest zijn. Het heeft in ieder geval vele duizenden levens gescheeld.
15.     Meddo
Tocht: 171(15)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Voor de bakkerij van topbakker Selling (sinds 1876) staan de vrachtwagens klaar om morgenvroeg de broden naar de tevreden klanten te rijden. Het zal hen een zorg zijn, dat naast de bakkerij een andere Selling in mengvoeders doet. Naast de kerk is het plaatselijke café Spiekeman en daar hangt een groot spandoek. Onlangs is hier Sam geboren en dit kleine schoppertje speelt niet langer verstoppertje. De motorclub nuttigt toch maar een consumptie bij de concurrent. De vroeger smid langs de grote weg heeft zich allang omgeschoold en handelt in iets technisch.

16.     Huppel
Tocht: 171(16)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


De huizen van Huppel liggen nogal verspreid. Langs de weg naar Winterswijk staat de Sevink molen en ernaast is een klein pretpark, voor de kinderen een educatieve beleving, voor de ouders een Bourgondisch restaurant. Ergens op een kruising tussen de weilanden staat een school voor kinderen uit de wijde omgeving en het bedrijf van J.W. Obbink aan de Huppelseweg vormt het hart van Huppel.
17.     Henxel
Tocht: 171(17)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


De boerderij Oud-Grooters staat tegenover die van Nieuw-Grooters. Bij deze boerderij staan uit houtschrijven gemaakte lachende gezichten. Ook de buren doen mee. Het gaat dus om meer dan een kinderfeestje. De boerderijen liggen verspreid, soms vervallen en te koop.
18.     Ratum
Tocht: 171(18)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Bij een bushalte stopt geen bus meer, maar bij een hoge schuur hebben de bewoners er een zitbankje van gemaakt voor vermoeide wandelaars, want het is hier mooi rondom Winterswijk. De wegen zijn er smal, de bomen hoog. Een jongen oefent op zijn skateboard en hoeft niet bang te zijn voor verkeer. D’Olde Smitse bij de kruising is verbouwd tot woonhuis, maar blijft het centrum van Ratum. Hier heeft men een grote steen geplaatst ter ere van de kroning van koningin Juliana in 1948.

19.     Vossenveld
Tocht: 171(19)
Bezocht op: 28 september 2012
Provincie: Gelderland


Door een verkeerde afslag komt men plotseling bij de steengroeve. Voor een deel begroeid en bijna onzichtbaar vanaf de weg, voor een deel in vol bedrijf. Een fabriek maalt de steen tot poeder, dat men gebruikt voor vulsel bij asfaltwegen. Het is geen gewone steen, maar de bodem van de zee, maar dan wel miljoenen jaren geleden. Het is tevens de vindplaats van de resten van dieren , die toen leefden. Op een bord staat een plaatje van mannen, die werkten met schoppen en houwelen. Waren het arbeiders of archeologen? Uit een poort met de rode letters “Museum” rollen brokken steen.