Tocht 170 - Bollenvelden, duinen en een historische snelweg
Datum:
21 September 2012
Weersomstandigheden:
Bewolkt
17 graden
Wind: ZW3

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Haarlem met de trein
Tocht: Haarlem – Leiden
Leiden – Woerden met de trein
Woerden – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 14 km
Tocht 88 km
Woerden – IJsselstein 15 km
Totaal 117 km
Aantal plaatsen:  17
 
1.     Vijfhuizen (Heemstede)
Tocht: 170(1)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Noord-Holland


Vijfhuizen ligt aan de ringvaart van de Haarlemmermeer. In de verte dalen de vliegtuigen richting Schiphol. Bij de molen ligt de ophaalbrug naar de overkant en die is smal, uitsluitend bestemd voor fietsers. In een Engels aandoend landhuis aan de vaart heeft zich een adviesbureau voor kinderen met een hoge begaafdheid gevestigd. Hun cursus voor basisschoolleerlingen draagt de uitnodigende titel: Voor Binken en Heldinnen. Hiermee wordt hun zelfvertrouwen opgepoetst.
De buren kiezen voorlopig voor een springtrampoline en een skateboard.
2.     Zuid-Schalkwijk
Tocht: 170(2)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Noord-Holland


Zuid-Schalkwijk moet ooit een veendorp zijn geweest, maar is inmiddels opgeslokt door een nieuwbouwwijk van Haarlem. Een groepje bewoners heeft zich op het onderhoud van de oevers van de Meerwijkplas gestort. Hier is veel te doen, want men wil vooral de duin- en de meidoorn een kans geven en d Dus moet het opschot van andere bomen en struiken worden weggezaagd en weggemaaid. Vandaag werkt een ploegje van 5 mensen, maar de groep bestaat normaliter uit 10 leden. Elke 14 dagen is de groep hier te vinden om maar liefst een oppervlakte van 17 ha te onderhouden. Er wordt goed samengewerkt met de gemeente en die heeft vast ook de stoere jacks bekostigd. Een meerwerkende aannemer heeft langzaam begrepen waar het hier om gaat en schafte een milieuvriendelijke maaier aan. De voorman, een gepensioneerde onderwijsman, schrijft regelmatig een stukje in de wijkkrant onder de titel: “In onze achtertuin”.
De molen verderop heeft er zijn goedkeuring aan gegeven. Maar die stamt al uit 1879.
3.     Vogelzang (Bennebroek)
Tocht: 170(3)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


In de bomen langs de weg naar het dorp zingen enkele vogels de zomer uit en de zusters Karmelietessen wonen verscholen achter een grote villa. De kerk van Vogelzang staat in de steigers en bij een rijtje historische huizen aan de overkant hijst een hijskraan bouwmaterialen omhoog. Het station van Vogelzang is misschien wel de mooiste station van ons land. Het gebouw is geel met wit en heeft zwart smeedwerk. De eerste verdieping is verfraaid met deftige balkons. In de wachtkamer lunchen dames op leeftijd, die elkaar uitbubdig bevestigen “hoe geweldig leuk het gisteren is geweest”. In het andere deel van het station bevinden zich het vroegere plaatskaartenkantoor, het seinhuis, de veranda en het schouwspel. In de laatstgenoemde ruimte staan inderdaad rijen stoelen en een beeldscherm. Allerlei kleine bedrijfjes hebben zich meester gemaakt van unieke deze locatie. Het station heeft één nadeel; er stoppen geen treinen meer.

4.     Arnoud
Tocht: 170(4)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De Heerenweg splitst het landschap. In het westen liggen de bollevelden, nu in ruste en aan de oostkant de weilanden richting de Haarlemmermeerpolder. Een voormalige bollenschuur staat op de nominatie om appartementencomplex te worden en een boerderij is ernstig in verval geraakt. Boerderijwinkel Elsbroekerwei heeft zowel bloembollen als zuivelproducten te koop. We denken dan aan yoghurt, karnemelk, slagroom en wei, allemaal van de Blaarkopkoeien. Het buurtschap sluit af met een industrieterrein, een watertoren, een brede vaart en nieuw kerkje.
5.     Halfweg (Lisse)
Tocht: 170(5)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De vraag bij buurtschappen met de naam Halfweg is altijd: “Halverwege welke plaatsen?”. In dit geval gaat het om Haarlem en Leiden en de verbinding betreft de oude trekvaart, ooit in vorige eeuwen een snelweg tussen beide steden. In 1660 werden 149.281 passagiers met de trekschuit vervoerd. Er waren toen 20 schuiten in de vaart en die boden werk aan 80 mensen. In Halfweg werd vast even gestopt om in de plaatselijke herberg wat te verpozen. De Leidse Trekvaart ligt er nog steeds, schepen zijn echter zeldzaam.De treinrails volgt het oude traject, maar het mooie oude station draagt de naam van Lisse. De treinen razen hier nu voorbij, zonder ooit te stoppen.

6.     De Zilk
Tocht: 170(6)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De kerktoren van Zilk is vanuit de omliggende bollenvelden van verre te zien. De firma Bakker heeft hier grote loodsen laten bouwen om de bollen over de hele wereld te transporteren. Iedereen in ons land krijgt elk jaar wel een brochure met kleurrijke aanbiedingen. De werknemers halen hun middaghap verderop bij Pompe’s Smikkelbar. Voor de kerk staat een schild met Geloof, Hoop en Liefde en is het heilige hart van de Bollenstreek.

7.     Ruigenhoek
Tocht: 170(7)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


Het restaurant op de hoek draagt de naam van het buurtschap. Er is een industrieterrein en een bochtig straatje met een groen plastic poppetje om te automobilisten te waarschuwen voor spelende kinderen. Wegens slechte ervaringen is dit poppetje maar aan een ketting vastgenageld. Achter het viaduct beginnen de duinen en de plaatselijke bevolking haalt zijn gefrituurde hap bij een gele bus met snacks en frisdranken. Hier wordt vandaag de toestand in de horeca besproken.
8.     Noordwijkerhout
Tocht: 170(8)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De gemeente Noordwijkerhout wil een bijdrage leveren aan de verbetering van het milieu. Twee vriendelijke meisjes meten uw bandenspanning op. Dat geld voor de auto’s maar ook een stoere motorrijder wordt geholpen. Zachte banden geven meer wrijving en kosten dus meer brandstof. Met een elektronisch kastje wordt dit allemaal gemeten en gecorrigeerd. Fietsen vallen buiten het project. Die zijn al goed voor het milieu. Het is allemaal gratis al worden de dames wel voor hun werk betaald. Aan het einde van de laan ligt een gebouw met een grote groene koepel. Die hoort bij de psychiatrische inrichting Sint Bavo. De woning van de directeur is in de zelfde stijl opgetrokken, evenals de woning van enkele andere functionarissen. De bewoners zelf verblijven in kleine wooneenheden, die ogen als een dorpsstraat. Het witte kerkje in het dorp is omgeven door autovrije winkelstraten en het lijkt of Noordwijkerhout beschikt over twee stadhuizen.
9.     Teijlingen
Tocht: 170(9)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


Een rijtje huisjes van vroegere arbeiders in de bollenteelt markeert de weg naar Sassenheim. Teijlingen heeft gelukkig zijn eigen naambord behouden en dat is terecht, want hier ligt een stuk vaderlandse geschiedenis. Het bordje aan de poort van de kasteelruïne geeft een beknopte samenvatting. In het begin van de 13e eeuw waren de Heren van Teylingen hier de baas en daarna was het de ambtswoning van de houtvester van Holland. Dat was blijkbaar een belangrijke functie. De bekendste bewoners was ongetwijfeld Jacoba van Beieren. In de loop der eeuwen raakt het kasteel in verval tot de Staat der Nederlanden in 1889 de zaak tot historisch monument verklaarde. Het duurde echter tot 1984 tot men de slotgracht weer uitgroef en de muren opmetselde. De kasteelbeheerder is vandaag niet aanwezig. Hij is naar Leiden voor de bruilof van zijn neef, de een huwelijk een mooie afsluiting vond van zijn wereldreis. Zijn dochter neemt hem waar en vertelt over de festiviteiten van de afgelopen week. Er was een echt kampement gebouwd en er was een middeleeuwse markt. Ook moest er gevochten worden door ridders en krijgslieden om een jonkvrouw uit een houten toren te bevrijden. Er waren meer dan 500 bezoekers op afgekomen. Het voorafgaande jaar had men gevochten om het echte kasteel te veroveren, maar dat combineerde slecht met de opdringerige bezoekers. Het kasteel moet er duidelijk even van uitrusten.

10.     De Engel
Tocht: 170(10)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De Engel was ooit beroemd om zijn bollen, tot er in de crisisjaren de klad in kwam Het buurtschap bestaat nu uit twee delen, links en rechts van de Heerenweg. Het restaurant is vernoemd naar het buurtschap, maar het buurtschap is op haar beurt weer vernoemd naar de voormalige herberg De Witte Engel. Bij het restaurant staat wel een bloot jongetje, maar die heeft geen vleugels, maar de staart van een zeemeermin. De achterliggende huizen zijn na de oorlog gebouwd en de huizen van de Nicolaas Damestraat zijn achterom te bereiken door een leuk rond poortje..Het andere deel ligt rond de Engelbewaarderkerk met zijn enorme koepel, waar onlangs een monument is onthuld voor de bemanning van een neergestort vliegtuig. Op 26 september 1944 stortte de Jayhawk neer, getroffen door Duits afweergeschut. Twee van de 12 bemanningsleden overleefden het niet.
11.     Voorhout
Tocht: 170(11)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


Aan de rand van Voorhout staat het historisch woonhuis met schuur van Colijns & Sons. Ook de rest is in het engels aangegeven om de wereldhandel in bollen te onderstrepen: Bulbmerchants en Established in 1894. Het bedrijf zit na meer dan 100 jaar nog steeds in de bollen. Voorhout kan zich verheugen in veel nieuwbouw en dat betekent, dat de nieuwe school een druk ontmoetingspunt is voor de nieuwkomers.De sporthal draag de passende naam :De Tulp. Aan de overkant staat een rijtje huizen waar ooit de arbeiders van de bollenboeren in woonden. Het centrum bij de kerk is ook danig op de schop gegaan en pas op de hoek bij de Leidschevaart staat een boerderij, helaas in licht verval..

12.     Noordwijk-Binnen
Tocht: 170(12
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


Aan de rand van Noordwijk-Binnen rijzen de appartementencomplexen omhoog. De Voorstraat blijkt het historisch hart van het dorp te zijn. De smalle straat is overkoepeld met lindebomen en huizen met statige gevels bevestigen het verleden. Bij een huis met boven de deur een fraai venster steekt een vreemde beugel met een dierenkop naar voren. Niemand kent het bijbehorende verhaal, behalve de eigenaar van de beddenzaak, maar die is er even niet. De deels romaanse en deels gotische Oude Jeroenskerk stamt uit de 12e eeuw en de bijbehorende gevangeniscellen werden tot 1860 gebruikt. Noordwijk heeft 2 dorpspompen, ooit de ontmoetingsplaats voor de bewoners en goed voor de dorpsroddels. Op het Lindeplein staat het geboortehuis van de dichteres Henriëtte Roland Holst en op het plein haar borstbeeld. In de achtertuin heeft de huidige eigenaar twee beelden van giraffes geplaatst, die de bladeren uit de hoge bomen lijken te eten. De boom zelf is ook een monument. Henriëtte heeft vandaag uitzicht op een bruidpaar, dat net de kerk uitkomt. Ze delen hun geluk met een grote hoeveelheid zeepbellen.
13.     Noordwijk aan Zee
Tocht: 170(13)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De skyline van Noordwijk aan Zee wordt gedomineerd door twee kolossale hotels. Voor het Palace Hotel zit een zeemeermin op een sokkel. Haar borsten zijn bedekt door twee rode tulpen.
Het Grand Hotel is bekend om de ontvangst van de spelers van het Nederlands voetbalelftal. Die mogen hier slapen, als er getraind wordt voor de volgende interland. Met zo’n accommodatie kan je eigenlijk niet meer verliezen. Langs de kustweg kijken meer bescheiden hotels en villa’s uit over de grijze zee. Hun namen willen graag het internationale karakter onderstreken van dit oord: Les Dunes, The Withe house, Wave Guide, maar gelukkig is daar ook De Sonnevanck en De Schelp. Het fietspad door de Coepelduinen is één van de mooiste van ons land.

14.     Katwijk aan Zee
Tocht: 170(14)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


Men zegt, dat de Rijn bij Lobith in ons land komt, maar eigenlijk is dat bij Tolkamer en helemaal juist is de plaats Spijk. Bij Spijk komt de Rijn in ons land en bij Katwijk stoomt hij in zee. Eeerst passeert de Rijn nog een gemaal en er blijft slechts een bescheiden stroompje over, die de zee bereikt. Een groepje oude vissers kijkt het water na en praat met elkaar over vroegere tijden. Aan de kust staat een monument voor de vissers, die achterbleven op zee tussen 1900 en 2000. Alle namen zijn in het metaal uitgezaagd. De 17-jarige Jacob van Duijn vond zijn zeemansgraf in 1919 en Nicolaas Hoek kwam om in 1995. Ertussen staan de vele namen van de andere Katwijkers. De ijzeren platen geven de golven weer, die meedogenloos toesloegen. Het is niet verwonderlijk, dat de reddingsmaatschappij nog steeds klaar staat om uit te varen. In het dorp is de kerk de vertrouwde rots in de branding. Een wit huis verderop draagt de naam “Ons Prinsesje”. Het is even raden welk prinsesje hier bedoeld wordt. Een 80-jarige vrouw met een rolator weet zeker, dat het om prinses Juliana ging. Die woonde in haar studententijd in Katwijk en raakte zo vertrouwd met de Katwijkers. Of ze echt in dit huis woonde weet ze niet meer, maar het dorp is er nog steeds een beetje trots op.
15.     Katwijk aan de Rijn
Tocht: 170(15)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


Katwijk aan de Rijn is nog maar net begonnen of men ontmoet een indrukwekkend gebouw. Twee dames op de fiets verhelderen, dat het om het gemeentehuis gaat, ontworpen door architect Jesse en gebouwd in de traditie van De Stijl. De posten aan de ingang zijn met hun zwart-witte opbouw zijn ook uniek. De gemeente heeft aan de achterkant het moderne met sfeer van De Stijl weten te combineren. Een dorpsomroeper in brons staat er wat onnozel tussen. De weg volgt de krommingen van de Rijn en komt uit bij de dorpskerk. De oudste delen zijn afkomstig van de kapel der leprozen en er is daarna veel gesleuteld aan de rest van de kerk. Bij de Turfmarkt is een fietsbrug over de Rijn en daar wacht een groepje schaatsers op echt ijs.
16.     Rijnsburg
Tocht: 170(16)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


In Rijsburg worden kassen afgebroken en appartementen gebouwd. Bij de kerk staan een paar huizen met een verleden en die zijn daarom tot museum bevorderd. De tandarts verblijft in een opvallend huis met een meer eigentijdse architectuur. Bij de kerk zelf staat een standbeeld van Floris de V met verklarende tekst. Hij is geboren in 1254 en nauwelijks twee jaar later kwam zijn vader om in de strijd tegen de West-Friezen. Dat is heel tragisch, zeker omdat hij bijna de Koning van het Duitse Rijk zou worden. Wat Floris nu met Rijnsburg te maken heeft blijft onduidelijk. Duidelijker is de verwantschap tussen Rijnsburg en Pieter van Vliet. Hij is verkozen tot de beste groente- en fruitspecialist van alle markten van ons land..Z.g. klanten beoordeelden zijn marktwaar en zijn klantvriendelijkheid. Dit jaar doet hij niet meer mee. Een ander moet ook eens een kans krijgen.
17.     Valkenburg (Leiden)
Tocht: 170(17)
Bezocht op: 21 september 2012
Provincie: Zuid-Holland


De viskraam lijkt de enige attractie van Valkenburg. Natuurlijk ligt op enige afstand het voormalige vliegveld, waar in de meidagen van 1940 hard gevochten werd om het regeringscentrum. Later mocht de regering en de koninklijke familie hier met hun speciale vliegtuigen landen de opstijgen. Nu is het vliegveld gesloten en kunnen alleen eigenaren van modelvliegtuigen zich hier uitleven. Vlakenburg heeft wel de oudste paardenmarkt van ons land en er was een veerboot over de Rijn naar Rijnsburg. In een brief uit 1619 wordt de Staten van Holland gevraagd om een tariefsverhoging. In 1849 was dat opgelopen tot 1½ cent. De pont uit 1938 ligt er nog en deed dienst tot 1998. Nu is er gelukkig een opvolger gekomen, alleen die vaart vandaag niet. vanuit de omliggende bollenvelden
Een lange rechte weg leidt naar het voormalig vliegveld Valkenburg. Doel vandaag is het bezoeken van de hangaar waar de musical Soldaat van Oranje wordt opgevoerd. Na het passeren van een duidelijk slagboom komt de bewaking in actie. Overdag is het hier verboden terrein en dat heeft niets te maken met het naastgelegen Asielzoekerscentrum waar donkere mensen doelloos op banken zitten en kinderen rondrennen in het gras. Om vast wat te integreren heeft men het sportpark de naam Koolveld gegeven. De plaatselijke motorclub van Katwijk heeft aan de overkant een bescheiden onderkomen onder de naam “Easy Rider Kattuk”.