Tocht 166 - Drenthe op de grens van zand en veen
Datum:
10 Augustus 2012
Weersomstandigheden:
Half bewolkt
20 graden
Wind: N2

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Beilen
Tocht: Beilen – Beilen
Beilen – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 120 km
Totaal 148 km
Aantal plaatsen:  23
 
1.     Wezuperbrug
Tocht: 166(1)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Het gaat om een brug over het Oranjekanaal, ooit een mislukte onderneming, waar investeerders veel geld in verloren. Het kanaal was niet diep genoeg en er was minder veen dan gedacht. De huidige brug oogt solide en de stilte van het kanaal is aangenaam voor fietsers. Op een grasveldje naast de brug staat een rode motor met aanhangwagen te koop. De aanhanger is geschikt om een hond in te vervoeren, maar of die dat leuk vindt bevalt te betwijfelen. Voor een slordige € 11.500,- bent u de eigenaar van een Handa Goldwing met 6 cilinders. Bij recreatiecentrum “’t Kuierpadtien” wordt u met grote letters welkom geheten.

2.     Schoonoord
Tocht: 166(2)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Schoonoord vindt zichzelf een dorp van reuzen. Dat heeft betrekking op Ellert en Brammert, die volgens de legende uiteindelijk als twee heuvels zouden eindigen. Bij een groepje de mannen op de hoek is het verhaal niet bekend, wel weten ze dat het openluchtmuseum zo heet. Een kleine man in een trainingspak twijfelt of de reuzen tot zijn voorouders behoorden. Een stevige man met tatoeages denkt er wel van af te stammen.. Voor het museum staan de beide reuzen en dreigen de bezoeker met hun knotsen. Het loket is een voormalig tolhuis en de dame achter het luikje weet dat het gebouw ooit tussen Emmen en Sleen stond. Het werd daar steen voor steen afgebroken en hier weer opgebouwd. Dat is met meer streekhuizen het geval geweest. Het armenhuis is echter opnieuw nagebouwd, maar wel met authentieke bakstenen. De plaatselijk molen is verbouwd tot woonmolen en is te koop voor de liefhebber
3.     De Kiel
Tocht: 166(3)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Het dorp zelf is bescheiden en ligt op een kruispunt van twee wegen. Het ontstond pas in de dertiger jaren van de 20ste eeuw, toen de heidevelden werden ontgonnen. De school en het dorpshuis zijn nu nog de enige voorzieningen.Vlak bij het voormalige café ligt een markensteen, die het punt aangeeft waar 7 marken aan elkaar grensden. Het witte café was de laatste jaren een restaurant. Een ouderwets fietsenrek getuigt nog van een horecabestemming. Het restaurant was een goed restaurant en werd zeer gewaardeerd door mensen uit de verre omgeving. Zij gaven een cijfer dik boven de 9. Vooral de lamszadel was vermaard, al bestond de kaart vaak uit gerechten van seizoensgebonden ingrediënten. Helaas is dit verleden tijd. De eigenaars vonden het welletjes en koken nu voor zichzelf.De voormalige kokkin roept net haar hond tot de orde. Het is een boxer met echte oren en een lange staart. Die mogen niet meer afgeknipt worden en dat is toch wel eens lastig, want door het zwaaien wordt de staart wel eens beschadigd. De hond heeft inmiddels geleerd hem stil te houden bij vrolijke ontmoetingen.
4.     Eeserveen
Tocht: 166(1)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Hier in de buurt kan men houten speelgoed kopen of lelijke eenden huren. Het kanaal Buinen-Schoonoord was nodig om het veen af te voeren.Het ligt er nu mooi en verstild bij. Een sluisje overbrugde ooit het hoogteverschil. Nu is het er mooi fietsen richting keramische tuinen. Hier is maar liefst 20.000 m2 kijktuin met keramische beelden ingericht. Een ontroerend uiltje zit te pronken op een paal en een rijtje gebakken watervogels volgt elkaar op de voet. Voor de liefhebber is er ook nog Drents appelgebak.

5.     Ellershaar
Tocht: 166(5)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Camping De Bosrand doet zijn naam eer aan, met de rug tegen boswachterij Schooloo en met uitzicht op het weidse land, dat vroeger veen was. Er is een groepsaccommodatie met de naam Klonie, een verwijzing naar de vroegere georganiseerde ontginning. Nu leven we in andere tijden, er is een groep asielzoekers op bezoek. Het gaat om een groep meisjes tussen de 15 en 19 jaar, die hier even de sleur en onzekerheid mogen vergeten. Ze komen uit landen als Guinee Bissau, Angola, Afghanistan en ander brandhaarden in de wereld. Nu wordt er afgewassen en ander huishoudelijke taken verricht, maar straks gaan ze zwemmen in het meertje en misschien is er vanavond een dropping of een kompasloop. De taal is Engels of Nederlands en natuurlijk kan men ook voor elkaar vertalen. De sfeer is hier ontspannen en de leiding hoeft gelukkig zelden in te grijpen.
6.     Westdorp
Tocht: 166(6)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Over het kanaal Buinen-Schoonloo is een witte ophaal brug. De oevers van het kanaal zijn mooi begroeid. Westdorp is duidelijk een oud brinkdorp met verspreide boerderijen. Op de brink staat een houten pomp, die het nog echt doet. Verderop staat een bijna echte maaier met een zeis. Het blijkt een pop te zijn. Op verschillende plaatsen staan droogbloemen in houten kistjes. De kistjes komen oorspronkelijk uit Hoogkarspel en waren van de gebroeders Heerepoot, gedateerd 1968. Geheel onverwachts stuit men op een hunebed, geen echte van het trechterbekervolk, maar een product van tien ijverige familie uit de buurt. Ondanks de technische hulpmiddelen moet het toch een hele klus geweest zijn.

7.     Eesergroen
Tocht: 166(7)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


De Turfdijk zegt genoeg over de oorsprong van deze weg. Vlak voor de Eeserstraat heeft een handelaar in hout een grote voorraad stammen verzameld en een deel hiervan tot haardhout gekloofd. Een begrafenisauto rijdt met grote snelheid voorbij. Een vreemd gezicht, ze behoren juist statig en langzaam te rijden. Op een bescheiden driehoekig stukje gras staat een grote metalen hand, waarop een bankje is gelast. Het is hier veilig zitten, zeker omdat de “vrouwen van nu” bij plaatsing hun 40-jarig bestaan vierden.
8.     Odoornerveen
Tocht: 166(8)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Het lange rechte kanaal luistert naar de naam Oranjekanaal. Het kanaal is bewegingsloos en de bomen en de boerderijen aan beide kanten weerspiegelen in het water. Het Oranjekanaal werd hier gegraven in de periode tussen 1853 en 1858 en was nodig om het veen te ontwateren, later werd de ontgonnen turf hierover afgevoerd. Langs het kanaal vestigden zich turfstekers, veenarbeiders, kanaalgravers, winkeliers en caféhouders. De huizen van toen bestaan niet meer op een opzichterhuis na. Er kwam een school, maar nooit een kerk. Nu is er een buurthuis en zelfs een sportzaal. Ook handelt iemand in weidepalen en palen voor paardenbakken. In de tuin ligt een stapel zwerfkeien en de zoon des huize heeft van de resterende palen een boot gebouwd.
9.     Kibbelerveen
Tocht: 166(9)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Hier stroomt een zijtak van het Oranjekanaal. Een grootvader laat het insectenleven langs de oever aan zijn kleinkinderen zien. Zijn kleinzoon vindt het erg boeiend, zijn kleindochter gaat terug naar oma voor iets lekkers. Voor een boerderij ligt weer een stapel zwerfstenen en landhuis “Fazantenveld” is wel erg wit. Bij de Slikkenbrug staat een huis van die naam. Het bouwjaar is 1899.
10.     Odoorn
Tocht: 166(10)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


De kerk van Odoorn staat in het midden van het dorp. De achterkant oogt zeer oud en dat klopt ook. Reeds in de 12e eeuw gebruikten de bouwers stenen afkomstig van het hunebed uit de omgeving. Het VVV beschouwt dit niet als vandalisme, maar een daad van respect om zo voorouders uit de prehistorie weer naast hun nazaten te leggen. Het blijft natuurlijk gewoon vandalisme. Het is voor bezoekers van het hunebed nu wel duidelijk waarom er hier zo weinig stenen zijn overgebleven. Op het plein rond de kerk staan een lelijk beeld van een truttig meisje met haar grootmoeder, een oude boerenschuur, een terras met rustende fietsers en een groot wit hotel. De bakker verderop serveert ook koffie buiten met zoete versnaperingen. Er is ook echt Drents roggebrood te koop.
11.     Exloo
Tocht: 166(11)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Exloo is bekend om zijn schaapskudde en zijn schaapskooi. De kooi staat midden in het dorp en is op dit ogenblik leeg. Aan de muur hangt een bord met de vertrektijd van de dieren (11 uur) en het moment van terugkeer in de stal (5 uur). Nu is het nog stil op het pleintje met de kleine authentieke keitjes, maar straks zullen de toeristen zich verdringen met hun klikkende camera’s. Op de driesprong is het druk met fietsers en moeders bewaken hun afslaand kroost. Het dorp beschikt over een modern gemeentehuis, een hotel-restaurant met terras en langs de weg richting Vathe liggen de oude boerderijen. De weg daalt en het is duidelijk, dat Exloo op de hoge Hondsrug ligt.
12.     Boermastreek
Tocht: 166(12)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Hier zijn we in het gebied van het afgegraven veen. Nu een landbouwstreek met in de verte de heuvelrug van het hogere Drenthe. Het is een lange weg tussen hoge berkenbomen met boerderijen en huizen aan beide kanten van de weg. De enige voorziening van algemeen nut is de rode brievenbus, die fel afsteekt tegen lege ruimte.

13.     Valthe
Tocht: 166(13)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Er is een zichtbaar hoogteverschil tussen Valthe en de afgegraven veenkoloniën in het oosten. Het pleintje draagt de naam “’t Perron” en een stootblok illustreert de naam. Ooit was hier de halte Valthe van de een treinverbinding Zwolle – Stadskanaal, in 1905 geopend en in 1938 gesloten. Het stationskoffiehuis staat er nog nu met de naam “Schuttershof”. Naast het restaurant ligt inderdaad een baan voor het kruisboogschieten. Die is goed afgesloten om te voorkomen, dat de jeugd door een pijl geraakt kan worden. Ook voor de serveerster van het restaurant is dit onbekend terrein. Aan de zijkant van het clubhuis hang een schilderij in licht verval. Een stoomtrein passeert de halteplaats met het koffiehuis als achtergrond.
14.     Valtheblokken
Tocht: 166(14)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Hier loopt de Valtherdijk en dat was de verbinding naar Ter Apel. De weg liep vroeger door het veen en bestond uit naast elkaar gelegen boomstammen. Je moest in het donker dus niet misstappen. Een vrouw woont hier sinds haar huwelijk, vijftig jaar gelden. Wat de blokken betekenen weet zij niet. Er zijn ook weinig aanknopingpunten of het moeten de vier vierkante huizenblokken zijn. Haar buurman is een knutselaar en maakt houten vogelhuisjes, zitbankjes en schrijftafeltjes. Meestal zit is er een hartje uitgezaagd. De buurman is vast een zachtaardige man.
15.     Valthermond
Tocht: 166(16)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


De lange rechte weg heet Zuiderdiep en het is duidelijk dat hier een vaart lag om de afgegraven turf te vervoeren. Aan deze weg staat het vervenershuis met het naambordje P. Hollander. De verveners kwamen blijkbaar uit het rijke westen, terwijl mannen, vrouwen en kinderen uit de streek meehielpen met het graven, stapelen en vervoeren. De huizen staan veelal aan de ene kant van de weg, terwijl boerderijen zich aan de andere kant vestigden. Verderop staat de werkplaats van stoomsmederij J. Klok. Langs de Vrijheidslaan staat een opvallende sporthal, “Brughuus” genaamd. Hier kan men sporten maar er is ook gebruik maken van logopedie, de jeugdsoos, de bibliotheek en de minder bekende “Afdraai”.
16.     Exloërkijl
Tocht: 166(16)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Het buurtschap is gedegradeerd tot straatnaam en valt nu onder 2e Exloërmond. De boerderijen zijn allemaal van een zelfde type en na het afgraven van het veen georganiseerd gebouwd. Opvallend is de grote ronde deur aan de voorzijde. De oude school van rode baksteen werd buurthuis. De naam van de school is weggewerkt onder rode verf.
17.     Tweede Exloërmond
Tocht: 166(17)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Op de hoek staat het witte café “De Witte Baron”. Het Zuiderdiep loop richting Musselkanaal. Er zijn een paar evenwijdige straten met nieuwe huizen en er zijn twee bescheiden kerken. Het is vakantie en bij een verkeersdrempel staan vijf jongen met sportieve fietsen. De grootste jongen heeft duidelijk de leiding. Hij geeft vooraf belangrijke aanwijzingen voor een goed koersverloop, want ze gaan racen. Belangrijk is dat je niet van je lijn afwijkt, dat geeft valpartijen. Voor de zekerheid wordt er eerst een neutrale ronde gereden. Voor de winnaar is er nog geen prijs bedacht, maar één van de deelnemers heeft in zijn kast wel een gele trui. Die is dan voor de winnaar. De vraag is wel hoe de jongens aan een bolletjestrui kunnen komen. Hoewel, de hoogste berg in Exloërmond is een verkeersdrempel.
18.     Exloërveen
Tocht: 166(18)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Het land is hier vlak en in de verte zijn de heuvels van de Hondsrug goed te zien. Hier en daar een boerderij en op het land veel aardappelenplanten in bloei. Een scharrelaar heeft een vouwcaravan aan de weg gezet voor het verzamelen van “Oudt Metalen”. Is dit nu fout Nederlands of goed Drents?
19.     Buinerveen
Tocht: 166(19)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


In de tuin van een opgeknapte boerderij maakt een familie zich klaar om te gaan barbecuen De rood stijgt al ten hemel en de schaal met kippenpoten en satéstokken wordt aangedragen. Een vrouw maait het gras, maar verder is het stil. Makelaar Oostveen heeft drie naast elkaar liggende huizen te koop.Vlak voor het centrum van Buinerveen gaat een mooie weg door de weilanden richting Buinen.
20.     Buinen
Tocht: 166(20)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Voor het viaduct staat een klein monument voor Stanislaw Bieleniec, een Poolse soldaat die op 12 april 1945 viel bij de bevrijding van ons land. Het monument is geschonken door de inwoners van Buinen. Na het viaduct strijden een groot hotel en een oude boerderij om de meeste aandacht. Het hotel wint. In en rond Buinen staan veel oude mooie boerderijen. Er loopt een weg met veldkeien door het dorp en die gaat over een echte heuvel. Een kleine weide is de woonplek voor een paar geiten en een pony en voor een huis staat de auto van een kapster. Zij komt u thuis knippen.
21.     Borger
Tocht: 166(21)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Borger is plaats nummer 2800 en ter gelegenheid van deze gebeurtenis heeft men een braderie georganiseerd. Toeristen uit heel Drenthe lijken naar Borger te zijn gekomen. Fietsen kan niet meer en men moet wandelen langs de kramen, waar menig bewoner de inhoud van zijn zolder heeft uitgestald. Maar er zijn ook professionele verkopers. Een vrouw voorziet kinderen van een soort bevroren limonade. Het is moeilijk kiezen welke kleur. Er zij kramen met solex-schilderijen, met klompen en met Boeddha’s ’s in alle formaten.. Voor de liefhebber van oude kinderhoeken ligt hier een exemplaar van Dick Trom, het dikke jongentje, dat de veldwachter steeds voor de gek hield. Op het pleintje bij de kerk bekijkt een oude man zijn verworven schat. Het is een gevochten rieten tafeltje en hij is er erg blij mee. In goed Drents legt hij uit waar het in zijn huis komt te staan. Voor een Hollander blijft het een raadsel.
22.     Ees
Tocht: 166(22)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Op een verschoten bord staat de geschiedenis van het esdorp Ees. Het moet er al in het begin van onze jaartelling gelegen hebben. Het is altijd bescheiden gebleven en telde in de 17e eeuw zo’n vijftien boerderijen. Op de essen verbouwde men rogge en het vee kon in het beekdal worden geweid. Rondom het dorp lagen de gebruiksbossen, “holten” genaamd. Een meisje dresseert haar paard onder de strenge leiding van haar vader. Samen hopen ze ooit te schitteren op de Olympische Spelen. Ees heeft zijn school en er loopt een viaduct onder de N34 door.

23.     Schoonloo
Tocht: 166(23)
Bezocht op: 10 augustus 2012
Provincie: Drenthe


Bij de kruising staat een grote steen, die het niet tot hunebed heeft kunnen brengen. Er zijn wat terrassen en op een huis is men vergeten het woord café weg te halen. Bij een schuur hangt een groot bord. Hier is tingieterij ZIMTIN. De gieter zelf bekijkt aandachtig een werkstuk. Het gaat zeker niet allen om tinnen soldaten, alle figuren kunnen van tin gemaakt worden van schaakstukken tot sporters.