Tocht 54 - Het middelpunt van Nederland
Datum:
30 Oktober 2007
Weersomstandigheden:
Schitterende herfstdag met steeds meer zon en een mooi laag licht
Temperatuur ongeveer 12 graden. Wind: noord-west 2.
Reisgegevens:
IJsselstein- Utrecht op de fiets
Utrecht – Ede-Wageningen
Op de fiets vanaf Ede-Wageningen via Lunteren en Otterlo weer naar Ede-Wageningen.
Ede-Wageningen- Utrecht met de trein.
Utrecht – IJsselstein op de fiets
Centraal in de tocht stond een bezoek aan het nederlands tegelmuseum in Otterlo samen met twee vrienden. Op deze tocht is ook een bezoek gebracht aan het Middelpunt van Nederland in Meulunteren.
Afstand:
63 km en 28 km Utrecht-IJsselstein vv
Aantal plaatsen:  11
 
1.     Doesburgerbuurt
Tocht: 54 (1)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


De Doesburgerbuurt is bij de Doesburgermolen. Het is één van de oudste molens van ons land. In 1471 stond hij er al en kende eeuwenlang elkaar opeenvolgende molenaars. De laatste was de heer Roelofsen rond 1950. De molen werd gerestaureerd en alleen al de kap en de wieken wogen 40.000 kg. Nu draait de molen op en met vrijwilligers. Zo’n molen kent veel onderdelen met verrassende namen, zoals de burgemeester, de nonnen, het varkenswiel, de hel, de luias, de borst en de windpeluw. Jan Smit en Aalf Wijnia zijn nu de molenaars en dat zijn namen geworteld in de Hollandse klei. De molen licht op de rand van het landgoed Kernhem en vlak voor het spoor bekijkt een echtpaar de groei van de boerenkool. Er wordt een nieuwe kabel getrokken langs het “kippenlijntje” naar Barneveld. In de bossen over het spoor wordt de wandelaar gewaarschuwd voor het dunnen van het bos. Er moeten bomen weg, opdat de anderen beter kunnen groeien. Zo’n stukje bos begint met 10.000 nieuwe bomen en na 200 jaar is er nog plaats voor 100. De mens kan er niet op wachten.
2.     Ederveen
Tocht: 54 (2)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Net als zoveel plaatsen roept Ederveen de naam op van een bekende, een collega of een beroemde Nederlander. Nu dus Arjan Ederveen van de docudrama’s. Vroeger moet het hier een veengebied zijn, dat vanuit Ede werd ontgonnen. Tussen de hoge bomen ligt het landgoed “Bruinenhorst”. Ederveen is een lange straat met twee enorme fabrieken van de familie Bos. Volgens een bewoonster zijn het geen broers. De ene fabriek maakt mengvoeders en de ander veevoeders. Ederveen kent veel kerken. Er is een moderne kerk voor de Hervormde gemeente en kleinere kerken voor de reformeerden. Een huiskamerachtige kerk is voor de oud-gereformeerden met twee diensten op zondag, één om 9.30 en één om 18.30 uur. Het is maar een kleine gemeente, die van de oud-gereformeerden, volgende de mevrouw met een schoongewassen gezicht en de lange rok, maar meer wil ze niet kwijt over de onderlinge verschillen. De Katholieken hebben geen kerk in Ederveen, die moeten naar elders of ze wonen er niet.
Alleen de naam van het café herinnert nog aan het oude veen: De Turfzaal.
3.     Lunteren
Tocht: 54 (3)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Tussen Ederveen en Lunteren loopt de Tienminutenweg. Op de fiets is het maar een paar minuten, maar lopend zijn het er vast tien. Lunteren is rustig nu de toeristen naar huis zijn. Bewoners maken op straat een praatje en een groepje peuters maakt zingend een wandeling, dat wil zeggen de leidsters zingen het onverslijtbare lied van kabouter Spillebeen. De peuters zelf lopen tussen een lus van touw en doen hun best om niet te struikelen over de beentjes van hun voorganger.De kerk licht mooi in de ochtendzon met uitzicht op de herfstbomen. Een Lunterse probeert me de weg te wijzen naar De Koepel, maar dat is weer de andere kant op. Bovendoen lijkt het erg ingewikkeld. De weg naar het Middelpunt van Nederland klinkt meer haalbaar. Op een halfrond plein staat een beeldje van een Veluwse in klederdracht. Zo zie je ze niet meer.
Lunteren heeft ook een bijzonder winkel met de naam “Heb’ie dat”.
4.     Meulunteren
Tocht: 54 (4)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Meulunteren heeft natuurlijk een uitspanning op een kruispunt. Ook wordt er een grote loopstal gebouw en ook is er een oud boerenerf, waar de hooiberg nog gevuld is. Na het vlakke land van de Gelderse Vallei begint het land hier te heuvelen en het is dan ook een mooie klim naar het Middelpunt van Nederland. Er staat al een bus, maar in het bos zijn geen mensen. Het middelpunt ligt op een kleine heuvel midden in het bos. Het is hier 51 meter boven NAP. De heuvel kent vele namen zoals Koepol of Lindenboomberg, maar ook de Kalenderberg. Dit laatste slaat op drie grote stenen, die de lijnen aangeven van de zonsopkomst van de langste en de kortste dag van het jaar. Vroeger werd er ook recht gesproken, maar dan praten we vast over de Germaanse tijden.

5.     Overwoud
Tocht: 54 (5)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Na de zeer smalle Rietenbeek staat daar midden tussen de boerderijen en de weilanden een grote school. Het is geen gewone school, maar een School met de Bijbel, vernoemd naar de eerder genoemde beek. Het is er druk, want kinderen worden door hun ouders met auto’s en fietsen gehaald voor het middageten. Een meisje in een rosé jas wil snel naar huis, maar de moeder wil nog wat bijpraten met de juf. De juf is jong en heeft haar rok net over haar laarzen en oudere collega neemt geen risico en draagt hem tot aan de grond. De school bestaat 78 jaar en wordt steeds uitgebreid. Het was twee jaar geleden een groot feest. Alle kinderen in oude klederdracht en alle dagen spelletjes.
6.     De Valk
Tocht: 54 (6)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Je hebt de kleine Valkbeek en de grote. Je hebt de Valkseweg en de Lage Valkseweg en je hebt het buurtschap De Valk. Dit bestaat uit een lint van boerderijen langs een slingerende weg. Een eigen windmolen steekt mooi af tegen de electriciteitsmasten en de oude boerderij met rood-witte luiken staat voor een reeks moderne stallen. In het centrum staat de brandweerkazerne te wachten op brand. De Valk heeft zelfs een nieuwgebouwde kerk met “Eben Haëzer” .

7.     Wekerom
Tocht: 54 (7)
Bezocht op : 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Ook Wekerom ken ik van heel lang geleden, achter de fiets bij mijn ouders op vakantie in onze caravan “De Trekpleister”.Markant is de hoge toren van het bedrijf dat ooit veevoeders maakte en natuurlijk het witte restaurant op de hoek, waar we wat te drinken kregen. Het was meestal van Hero.
Soms zie je nog wel eens een flesje bij een verzamelaar. Ik bewaarde toen de doppen. Zo kon je de smaak nog lang blijven proeven.
Rondom Wekeromlopen veel kippen te scharelen en kip te zijn. Je kunt hun eieren aan de weg kopen.
8.     Eschoten
Tocht: 54 (8)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland.


Het is Eschoten, maar op een oude houten schuur staat Eeschoten. Er zijn nog echte zandwegen in dit buurtschap, zoals de Maasjessteeg en de Eschoterengweg. Er wordt ook wijn gemaakt op de Veluwe, bij de rijen roodgetooide druivenranken staat een echt bord. Het is wel vreemd, dat de weg achter de wijngaard de Appelplanweg is.
9.     Otterlo
Tocht: 54 (9)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


In Otterlo is het Nederlands Tegelmuseum. Het is gevestigd in een grote villa en een oude vriend leidt ons rond en vertelt het verhaal achter de tegels. De villa werd aangekocht door een architekt, die er zijn verzameling wilde uitstallen en het later schonk aan een speciaal opgerichte stichting.
Aan de muur van de kantine hangen drie schitterende tableaus afkomstig uit oude winkels van De Gruijter. Dit bedrijf miste de aansluiting met de nieuwe tijd, de zelfbediening, maar had een zeer goede smaak. De tableaus gaan over thee, jam en boter en het water loopt je in de mond.
Ook hangen er in het museum nieuw aangekocht keramisch werk van Karel Appel. Bijna niemand weet, dat deze kunstenaar ook dit deed. En dan is er natuurlijk de zaal met bijbelse afbeeldingen, het luilekkerland voor ouderlingen en anderen bezoekers met een hervormd of gereformeerd verleden. Alle verhalen uit de schrift op een formaat van 15 bij 15 cm.
In de grote zaal is een wisselexpositie van een verzamelaar Duitse Jugendstil. Een ontwerper van figuratief werk met veel vrouwensilhouetten durfde aan zijn kinderen niet te vertellen, dat hij die maakte. Zijn werk werd verguisd. Nu moest de hele verzameling verzekerd worden voor € 600.000,-. Het museum herbergt ook een collectie geschonken door de vrouw van een rijke bankier. Ze verzamelde de mooiste exemplaren uit alle landen en alle tijden. De verzameling moest bij elkaar blijven en is dat nog steeds. Toen ze bij de overdracht was van de tegels aan het museum had ze weinig aandacht voor de mooie uitstalling. Ze klaagde over de kwaliteit van de wijn. Ze was inmiddels 100 jaar.
Maar er is meer.
- een tegel uit Damaskus van rond de 15e eeuw, die kenners uit de hele wereld in extase brengt
- tegels uit een moskee en een paleis uit Iran uit de 13e eeuw met en zonder wereldse afbeeldingen
- de erotische tegel
- een tegel met de kop van prins Maurits bij de slag bij Nieuwpoort
- een jager, die verdringt, omdat een hert hem in een moeras lokt
- prinses Wilhelmina als jong meisje
- een tableau over de geur
- een tegels ter nagedachtenis van het bombardement van Rotterdam in 1940
Het pronkstuk volgens onze gids is wel de pauw, een tableau met een oneindige herhaling van zijn staartveren in Art’Deco stijl.
Een de oude drukpers uit een tegelfabriek in Utrecht werd door een vroegere arbeiders direct herkend. Hij reproduceerde alle handelingen nog precies op zijn tachtigste, maar een interview met het tegeltijdschrift zat er niet meer in.
En dan is er tenslotte het feest van de herkenning. Tegels afkomstig van twee utrechtse scholen, aan de Thorbeckelaan en de Vondellaan. Die van de Thorbecklaan werden gesloopt door de oudercommissie om de eigen kas te spekken. Dat gebeurde met de hamer en de beitel uit het schuurtje. Zo ging er veel verloren, maar het museum heeft een aantal gave exemplaren opgekocht. Zelf heb ik voor 10 gulden een tableau van de Catharijnesingel in Utrecht rond 1900 kunnen bemachtigen. Met barst natuurlijk.
10.     Roekel
Tocht: 54 (10)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Langs de Apeldoornseweg tussen Ede en Otterlo ligt Roekel. Bij een boerderij hangt de was vrolijk te wapperen en er zijn twee boeren, waar je op een minicamping kunt staan. Een witte villa is te koop.
11.     Driesprong
Tocht: 54 (11)
Bezocht op: 30 oktober 2007
Provincie: Gelderland


Op de driesprong kunt je kiezen tussen de weg naar Ede, Otterlo of Wekerom. Ook kun je kiezen bij het Japanse restaurant op de splitsing. Er staan voornamelijk villa’s in driesprong en er wordt door de bewoners druk afvallende bladeren geharkt. Eén van de eigenaar, doet dit machinaal met zijn tractor met bladerzuiger. Het is een precisiewerkje om rond het zwembad te komen.
Langs de weg liggen stapels boomstammen te kleuren in de dalende herfstzon. De bossen zijn goed uitgedund.