Tocht 161 - De geschiedenis van De Krim, de slag bij Ane en wigwams in Slagharen
Datum:
29 Juni 2012
Weersomstandigheden:
Bewolkt
20 graden
Wind: W2

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Mariënberg
Tocht: Mariënberg – Hardenberg
Hardenberg – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 72 km
Totaal 100 km
Aantal plaatsen:  20
 
1.     Rheeze
Tocht: 161(1)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


In het Vechtdal zijn overal rustpunten. Men kan er een kopje koffie drinken en soms een ijsje kopen. Zo ook bij de galerie in Rheeze. Een vriendelijke poes heet de bezoeker met opgeheven staart welkom. Maar de galerie is gesloten. Bij de fraaie boerderij Rheezermars zijn boerderijkamers te huur. Stratenmakers leggen de laatste hand aan het terras. In de bocht staat een man, die brandnetels fotografeert. Het is hem echter niet om de planten te doen, maar om de insecten, die daar verblijven. Zijn lens heeft net een mooi zwart kevertje gevonden. De foto’s gaan naar het soortenregister van Naturalis in Leiden. Die determineren de beestjes. Er zijn al 40.000 insecten opgenomen in het register en van 7.000 staat een foto op hun website. Het is dankbaar werk, zeker met zijn nieuwe spiegelreflexcamera.

2.     Brucht
Tocht: 161(2)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Er is een veerpontje over de Vecht tussen Rheeze en Brucht. Je moet hem zelf bedienen. Een man van 80 jaar uit Drachten begint daar maar niet aan. Hij is met zijn dochter hier op vakantie, dat is gezelliger dan alleen. Voor de start moet men eerst uitkijken voor passerende schepen en dan op de groene knop drukken. Schepen zijn er niet en de groene knop doet het vandaag niet. Het kan ook handmatig, dan moet er aan een wiel gedraaid worden. Het gaat langzaam en de armen worden lam, maar uiteindelijk haalt de pont de insteekhaven. Het fietspad voert naar de Hardenberseweg waar de boerderijen van Brucht aan liggen. Uit een schuur groet een complete boom en een koe op een reclamebord is blij met zijn emissiearme welzijnsvloer.
3.     Loozen
Tocht: 161(3)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Halverwege Hardenberg en Gramsbergen ligt Loozen. Het ligt bij het spoor en bij een kanaal. De grote historische landhoeve Swieseborg is een zorghotel beschikt over kamers ,een restaurant, een kinderboerderij, een camping en een uitkijktoren over de Vecht. “Waar zorg recreatie wordt”, staat op het grote naambord. Hier wordt mantelzorg overbrugd en kan men herstellen van een ziekenhuisopname. Op de terrassen zijn de gasten duidelijk aan het recreëren
4.     Radewijk
Tocht: 161(4)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


De Radewijkerbeek loopt richting Duitsland. Een taartpunt Nederland neemt hier een hap uit het land van onze oosterburen. Daar steken de windmolen boven de bomen uit. Ze zijn daar verder met het opwekken van alternatieve energie. In dit weidse gebied ligt de vijvertuin Ada Hofman. Er mogen geen honden in en fotograferen voor commerciële doeleinden is niet toegestaan. Een voorbeeld van een mooie vijver ligt rechts voor de ingang. In het water sttat een beeld van een naakte vrouw met een bloem in de hand. Een stoere ma, wel met een broek aan, trekt haar aan land. Het is niet duidelijk wat er daarna zal gebeuren. De korenmolen Windlust verderop weet van niets. Hier wordt gewoon ambachtelijk gewerkt. Er vrouw heeft net twee zakken meel gekocht en zal er thuis zelf brood gaan bakken.
5.     Den Velde
Tocht: 161(5)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


De plaatsnamen op de oude richtingaanwijzer zijn onleesbaar geworden. Het land lijkt hier verlaten, maar een grote gele graafmachine kleurt het landschap. Twee tractoren nemen de smalle weg in beslag en voor de fietser is er bijna geen ruimte. Bij loonbedrijf Prenger spuit een man in overall met veel lawaai een mestmachine schoon. Het lijkt zo rustig in De Velde maar oorkleppen zijn niet overbodig.
6.     Holtheme
Tocht: 161(6)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Er staan wel een paar huizen tussen de bomen, maar Holtheme wordt gedomineerd door grote fabriekshallen bij De Doorbraak. Blauw met rood is de hal van een fabriek in kunststof profielen. Bij de achterdeur staan twee witte plastic stoelen lelijk te wezen. De hal aan de overkant is fraai van architectuur en ook het complex van de textielservice aan het kanaal mag getoond worden.
7.     De Haandrik
Tocht: 161(7)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel

Hier kruist het Overijssels Kanaal de Overijsselse Vecht. Een sluis draagt de naam van het buurtschap, waar schepen kunnen gewoon doorvaren. Een nieuwe spoorbrug draagt een trein over de rivier. Die komt er toevallig net aan en maakt een indrukwekkend lawaai bij het passeren. Een wit seinwachterhuis bewaakt de spoorwegovergang en staat hier bescheiden mooi te zijn.
8.     De Meene
Tocht: 161(8)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Om een paar boerderijen ligt een dijk. De weg loopt dwars door die dijk en kan met schotten worden afgesloten. Er is een peilstok aangebracht, die de waterstand kan meten. Twee boerenzonen werken aan de aanleg van een hek van prikkeldraad. De dijk is geleden aangelegd om het buurtschap te beschermen tegen hoog water. Als het water in het Overijssels kanaal en de Vecht te hoog staat, kan men het omliggende land onder water zetten. Tien jaar geleden was er hier paniek en toen heeft men deze maatregel verzonnen. Hun voorganger heeft een goede compensatie ontvangen, want hij heeft er nooit over geklaagd.

9.     Gramsbergen
Tocht: 161(9)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Bij de brug over de Vecht staat een wit beeld, dat lijkt op een boot met een veerman. Nog even doorrijden en dan komt men bij de eerste huizen van Gramsbergen. Op de kruising staat een woud van plaatselijke bestemmingen. Bij een vijver ligt een kunstwerk in het gras. Een fietsend echtpaar eet er een boterham. Het beeld is duidelijk een uitvergroot gewicht van een koekoeksklok. Op een bordje staat de diepere betekenis.Het gewicht trekt de tijd voort en geeft de zekerheid, dat deze nimmer stil zal staan. De bejaarden in het tehuis aan de overkant kunnen hierover mee praten.Om het voormalige dorpshuis en de bibliotheek staat een hek met afsluitlinten. Ze worden afgebroken en weer opgebouwd. Ook voor het gemeentebestuur staat de tijd niet stil. Richting kerk worden de straat smaller en komt uit op het Meiboomplein. Op de gevel van Meiboomplen 4 staat de geschiedenis met hun bewoners vanaf 1683. Aan de overkant de Olde Waage, nu stadsherberg en bakkerij De Meiboom.Een blonde vrouw met heldere blauwe ogen vertelt met vertedering en trots over de speciale traktatie bij een geboorte Ze liggen onder glas in de toonbank. Voor jongentjes blauw en voor meisjes roze. Om de kern van een amandel zit chocolade en daaromheen een suikerlaagje. Het is een bijna vergeten traditie.
10.     Ane
Tocht: 161(10)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Ane lijkt zo’n buutschap als zovele met wat boerderijen en een gedempt kanaal. Ook staat er een voormalige fabriek, waar nu oldtimers pronken. Ook het passeren van twee motoren met zijspan mag vermeld worden, maar levert toch niet de eeuwige roem van de plaats. Nee, het gaat om de slag om Ane van 28 juli 1227. Toen werd het veel grotere leger van de Bisschop van Utrecht uitgedaagd om slag te leveren tegen een troep armzalig bewapende Drenten. Deze lokten het leger van de bisschop naar het nabijgelegen moerras, waar de zwaar geharnaste ridders met hun paarden wegzonken in de modder. Meer dan 400 ridders en hun knapen werden afgeslacht en ook de bisschop kwam om het leven. Het was de eerste vrijheidsstrijd van de Noordelijke provinciën, een Drentse Guldensporenslag. De leider van de Drenten moest zijn moed 4 jaar later met de dood bekopen.Als passend monument heeft men een paar grote Drentse stenen op elkaar gestapeld.
11.     Anerveen
Tocht: 161(11)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Bij de molen rijdt een meisje paard. Er staat een elektriciteitshuisje met twee deuren langs de weg en aan de overkant staat een rek waar men koeien aan kan vastzetten. Een boerderij, die ooit het veengebied ontgon, is herbouwd en heeft op de gevel het actuele jaartal van 2002 gekregen. Langs de weg ligt een dode mooie rode kater. Hij heeft de botsing met een spaarzame auto niet overleefd. Zijn bovenlijf ligt een gaaf bij, maar uit achterkant zijnde darmen naar buiten gekomen. Een rot gezicht.

12.     De Krim (Dedemsvaart)
Tocht: 161(12)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Een historische kalkoven heet de bezoeker welkom. Hij mocht werken tot de jaren zestig. De kalk werd gebruikt om huizen van te bouwen en dat was een hele vooruitgang ten aanzien van de plaggenhutten. Boeren gooiden het over het land. De oven moest wel tot 1000 graden worden opgestookt. Overal in De Krim hangen geschilderde bloemen aan lantarenpalen. Het dorp bestaat 150 jaar en men gaat :De bloementje buiten zetten”.Alle bewoners doen mee aan het feest en overal staat huisnijverheid met een verklarend tekst bordje. De voormalige fietsbrug bij boer Ottes is nagebouwd inclusief een jongetje, dat over de leuning hangt. Overal waren toen bruggen over de brede sloten, die in het kanaal uitkwamen, de z.g. wijken.Over deze brug konden alleen de fietsers, de auto’s moesten maar omrijden. Een historische boerderij heeft een nieuwe bestemming gekregen. Het is nu een kleinschalige woonvorm voor acht mensen met een verstandelijke beperking. Twee ondernemende dames uit de zorg zorgen voor hen. En dan is daar het verhaal van de fabriek, de aardappelmeelfabriek uit 1906, die vier jaar later al failliet ging. De Krimse boeren namen het bedrijf over en maakten er een coöperatie van. In de goede tijd bood de fabriek werk aan 20 vaste en 50 seizoensarbeider. Alles staat er nog maar sinds 1994 worden hier geen aardappelen meer verwerkt. Bij de ingang staan nog vier kleine woningen voor personeel en de schoorsteen is tot ver in de omtrek te zien. Ook in de buitenwijken heeft men de straten versierd. Echt iedereen doet mee.
13.     Lutterhardje
Tocht: 161(13)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Bij Lutterhardje probeert Oud Lutten de naam van dit buurtschap te verdringen door overal hun naambord te plaatsen. In het centrum van Lutterhardje probeert een meisje de grasmaaimachine te starten. Het lukt niet en haar vader moet komen helpen. Daarna moet hij weer snel naar de koe, die net in het weiland een kalf heeft gekregen. Auto’s zijn er niet veel, maar toch wordt er in de streektaal gewaarschuwd tegen het te hard rijden: “Kiek uut – speul’nde kinder”.
14.     De Schans
Tocht: 161(14)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Ooit heeft hier misschien wel een schans gelegen. Die moet dan uit de tijd stammen dat Prins Maurits Coevorden probeerde te ontzetten. Nu is er op de splitsing het pluimvee- en veebedrijf van de familie Wenker. Voor hun huis staat een mooi nieuw bord onder een afdakje met de bijbehorende dieren. Aan de overkant zijn de geiten de baas. Vooral de grote autoband is populair. Ze proberen er met z’n allen in te liggen. De weg is eigenlijk te klein voor een fietser en de melkauto. Zwaluwen hebben hier geen last van.
15.     Oud Lutten
Tocht: 161(15)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


In het hele gebied staan de borden met de plaatsnaam. Het gaat meestal om een landweg met een paar boerderijen. Bij de Dedemsvaartweg staat op de hoek een huis met de afgekorte namen van het hele gezin: JABAREJA. De liefhebber mag de namen zelf invullen. Verder is er een bromfiets- en scooterhandel en in de zijweg komt men bij een vogelpark. Het mooiste stukje is daar waar op een kleine verhoging in het landschap de Keienweg kronkelt langs oude boerderijen.
16.     Keiendorp
Tocht: 161(16)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


De wegen naar Keiendorp zijn van asfalt, maar dragen namen als Kiezelweg en Keienweg. Het buurtschap ligt op een kleine heuvel en bestaat een rijtje bescheiden huizen. Alleen huize “De Rietpluim” met zijn mooie vijver is forser uitgevallen Voor één van de huizen zijn de toegangspoorten uit echte keien opgebouwd wel verfraaid met de beeltenis van een druivenplukster. Vast een wijnliefhebber. Zo wordt de naam van het buurtschap toch eer aan gedaan. Aan de overkant is een hek, waarachter het ponypark van Slagharen ooit wil uitbreiden. Een historische boerderij is al gerestaureerd.
17.     Slagharen
Tocht: 161(17)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Hoog boven de bomen draait het reuzenrad. Het verkeer wordt opgewacht door personeel in kaki
outfit of in fluorescerende hesjes. De ene kant gaat naar het pretpark, de andere naar het indianendorp. Daar kun je slapen in echte wigwams. Ze staan echter niet eenzaam op een prairie, maar strak in lange rijen dicht tegen elkaar. Er staan er 168. Opgewonden kinderen dragen hun dekbedden en rennen rondjes om de tent. Ouders proberen hun kroost bij zich te houden. Door de opwinding zal er weinig geslapen worden. De camping is verdeeld in segmenten vernoemd naar indianen stammen als de Apage, de Sioux of de Mohikanen. Een klein jongetje vindt de totempaal een beetje eng, zijn oudere broertje juist vet gaaf. Er kan gegeten worden in saloon van Sitting Bull. Het verhaal over het uitmoorden van indianenstammen zal hier zeker niet verteld worden.
18.     Lutten
Tocht: 161(18)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


De Dedemsvaart bij Lutten is niet meer. Het werd een provinciale weg. Volgens een inwoner is de vaart in de jaren zestig gedempt. Jammer dat men de weg niet op de bodem heeft aangelegd, dan zou het verkeerslawaai minder zijn geweest. Zelf neemt hij de waterpas ter hand om later trots te kunnen zijn op zijn nieuwe houten hek. Bij de Spar slaat veel verkeer rechtsaf richting ponypark Slagharen, waar veel inwoners een baan hebben. Op de hoek waakt de gereformeerde kerk over hun zielenheil. Het beeld “De roos van Lutten” treurt niet om de verloren zelfstandigheid van het dorp.
19.     Collendoornerveen
Tocht: 161(19)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Boerderijen kijken uit over een veld met voederbieten. In de verte ligt de bosrand van een recreatieplas. Achter het hek bij de kruising staan houten huisjes tussen het groen. Kleine meisjes zitten op kleine pony’s en grotere meisjes borstelen grotere soortgenoten. Ze mogen mee tot aan de voordeur. Een moeder kijkt vertederd toe. Ponypark Slagharen is vlakbij.
20.     Collendoorn
Tocht: 161(20)
Bezocht op: 29 juni 2012
Provincie: Overijssel


Het is druk op de kruising bij het Meesterhuus en de boerderij uit 1861. Overstekende fietsers en passerende automobilisten weten niet precies wie er nu voorrang heeft. Een man knipt zijn heg en kijkt toe. Hij kocht 25 jaar gelden het verwaarloosde Meesterhuus van de gemeente. Het stand leeg omdat de school was opgeheven en geen bovenmeester meer nodig was. Er waren te weinig leerlingen voor deze openbare school en de christelijke scholen in de omgeving trokken veel leerlingen. Het gebouw is in 1880 gebouwd en geen monument. Dat wilde de huidige eigenaar niet, want dan mag je niets veranderen. Zelf is hij schilder en alles staat strak in de verf. Boven de deur van een schuur staat een witte steen met een waarschuwende tekst uit 1857: VREES GOD en houd ZIJNE geboden. Passerende fietsers zijn weinig onder de indruk.