Tocht 160 - Watermolens, een wit stadje en de gemiste foto
Datum:
22 Juni 2012
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt
17 graden
Wind: ZW5

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Weert
Tocht: Weert – Roermond
Roermond – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 81 km
Totaal 109 km

Aantal plaatsen:  24
 
1.     Moesdijk
Tocht: 160(1)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Het is even zoeken naar het fietspad richting Moesdijk.De weg heet eigenlijk Koekoeksdijk en Bert en Dini hebben hun huis hiernaar vernoemd. Een houten loods is het onderkomen van de TTV Weerd, een plaatselijke tafeltennisvereniging. Drie mannen inspecteren net het de groene grasmat van DESM. Dit staat voor Door Eendracht Sterk Moesdijk. De club is dit jaar gedegradeerd. Na de promotie in het vorig seizoen bleek de hogere klasse te zwaar voor de jongens. Als er geen voetbal is, is het rustig in Moesdijk. Alleen de paarden lopen hun rondjes in een tredmolen bij stallen van RIJO.
2.     Swartbroek
Tocht: 160(2)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Bij de ingang van het kerkhof bespreken drie mannen de actualiteit van Swartbroek. Het gaat over problemen binnen de plaatselijke voetbalclub. Eén van de mannen houdt duidelijk minder van deze sport en wil wel wat kwijt over het dorp. Het enige officiële monument staat op de begraafplaats in de vorm van een rijk versierd kruis met een lijdende Jezus. Op het kerkhof staan de grafstenen van veertig Engelse soldaten, die omkwamen is de strijd om het Kanaal Wessem-Nederweert. Uiteindelijk is dit gelukt om over te steken, maar de troepen kwamen toen niet verder dan Roermond. De bevolking van Swartbroek evacueerde naar Stamproy en de kinderen gingen een jaar niet naar school. De oude school aan de overkant is dicht getimmerd en de gemeente heeft er nog geen bestemming voor gevonden. De nieuwe school is opgenomen in het multifunctionele buurtcentrum Corneel, vernoemd naar de parochiekerk.Sint Cormelus. De kerkdeur wordt omlijst door grote zandstenen en de ramen van glas-in-lood schijnen te moeite waard te zijn. Langs de toegangswegen van Swartbroek staan drie kapellen, aldus de heemkundespecialist.

3.     Ell
Tocht: 160(3)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Natuurlijk wordt de bezoeker van Ell verwelkomt met een vredige kapel. Er liggen bloemen..
Op het pleintje bij de kerk staan auto’s geparkeerd bij een bescheiden winkelcentrum, dat uitkijkt op een mooi huis met een mooie tuin. Bij de bakker is het druk en de dorpsgenoten nemen de tijd voor de aanschaf van een halfje bruin en twee frikadellenbroodjes. Langs de huizen hangen nog de oranje vlaggetjes van het EK. Na de uitschakeling van Nederland zijn die elders in ons land met spoed weggehaald. Ook het oranje bankje voor het naastgelegen café staat er nog. Straks beginnen de Olympische Spelen en verft men hem in bijbehorende kleuren.
4.     Ellerhei
Tocht: 160(4)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Ellerhei ligt tegen het natuurgebied Heijkersbroek aan. De hei is er niet meer. Verspreid liggen de boerderijen of de woonhuizen, die men hiervan heeft gemaakt. Bij één van de eerste huizen heeft de eigenaar een kunstwerk van een paard naast het hek geplaatst. Op zaterdag en zondagmiddag mag men komen kijken. Aan een boom hangt een vogelhuisje, waar men de namen van de nestelende bewoners heeft vermeld. Het waren respectievelijk een huismus, een ringmus, een boomklever, een bonte vliegenvanger en een koolmees.
5.     Hoogstraat
Tocht: 160(5)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Halverwege Ell en Hunzel liggen wat voormalige boerderijen langs de weg. Een houten schuurdeur is aan de beurt voor een verfbehandeling. Voorbij de bushalte staat een groot wit huis. Het is nu het kantoor van een makelaar, maar de schoorsteen verraadt een verleden als fabriek. Aan de muur staat de naam “Fuus” en dat blijkt een voormalig zuivelfabriek uit 1909 te zijn. Een ingemetselde Maria koestert iets kostbaars.
6.     Hunzel
Tocht: 160(6)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Wegwerkers werken hard aan de laatste fase van een nieuwe riolering. Het regenwater en het afvalwater worden nu gescheiden. Een man van 84 jaar kijkt ernaar. Hij kent de technische details. Vroeger was hij timmerman. Onder het lawaai van een bulldozer vertelt hij zijn verhaal over het vliegtuig, dat in de oorlog neerstortte. Aan boord zaten zes Engelse militairen, die allen om het leven kwamen. Als jongen van 17 jaar moest hij helpen met het timmeren van de doodskisten. Hij mocht niet kijken, toen de lichamen erin werden gelegd. Hij deed het toch en zag de verkoolde lijken. Het beeld is hem tot op de dag van vandaag bij gebleven. Misschien daardoor heeft hij zich ingezet voor een herinneringsmonument. Voor de onthulling waren familieleden van de slachtoffers overgekomen. Desgevraagd hadden ze foto’s meegenomen van de bemanning en die foto’s staan nu voor de witte stenen grafstenen. Eén foto ontbreekt, die van boordschutter sergeant Blore, vader van zes kinderen. Die was een verhouding met een andere dame begonnen en uit woede verscheurde zijn vrouw alle foto’s. We zullen nooit weten hoe hij eruit zag.
7.     Haler
Tocht: 160(7)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Een kleine kerk zonder toren en een café dat ook het dorpshuis is, Dat is het centrum van Halen. Verder bestaat het dorp uit veel ruime bungalows.Een bewoner leunt op zijn hark en bespreekt het weer met de buurman. Aan de rand is een aantrekkelijke speelplaats voor de kinderen gebouwd.
8.     Uffelse
Tocht: 160(8)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Verspreid op een heuvel liggen boerderijen. Er wordt tarwe verbouwd, maar ook venkel.
Een schuur vormt de opslag van een ontwerper van maatinterieurs. Maar mooier is toch de Uffelse molen. De eigenaar ontvluchte de grote stad en keerde terug naar zijn Limburgse vaderland om de molen te exploiteren. Hij wil wel een kleine rondleiding geven. Het rad kan nog draaien, maar wordt niet meer door water aangedreven. De beek werd jaren geleden verbreed en verlegd. Wel staat er een dieselmotor, die nu het werk kan doen. Zo kan het graan gemalen worden, al dan niet met toevoegingen van boekweit of andere ingrediënten. Een kleine opkamer met bedstee is nog in takt. Al in 1428 werd de molen genoemd als onderdeel van een huwelijksakte van de familie van Kessenich. D eigenaar heeft de hele geschiedenis van de molen uitgeplozen en vermaakt er zijn gasten mee. De plek blijft idylles en de grote stad is ver weg.

9.     Smidstraat
Tocht: 160(9)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Smidstraat ligt aan de Smitstraat. Verspreid in het land ligt een aantal boerderijen. Bij het akkerbouwbedrijf van de familie Roost staan grote machines de grond te vermalen. Hier heeft een oude boerderij uit 1777 gestaan, maar die was door het slechte onderhoud niet meer te redden. Na elke storm ging men kijken of het dak er niet van afgewaaid was. De laatste eigenaar is onlangs overleden en heeft de afbraak van het huis niet hoeven meemaken. Zijn broers en zussen wel en er werd een traantje geplengd. Nu komt er een huis en een loods voor de zoon, die gelukkig het bedrijf wil voortzetten. In het weiland staat een eenzame ezel en twee grote herdershonden blijken toch vriendelijk te zijn.
10.     Heijoord
Tocht: 160(10)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Bij de afslag staat een bord met de aanduiding van de forellenvijver Heijoord. Het ligt in een bescheiden bos, dicht bij de Belgische grens. Veel auto’s bevolken het parkeerterrein. Op het terrein liggen rechthoekige vijver, waar de forellen vrolijk rond zwemmen. Een vader en een zoon hebben voor 7 vissen betaald. Het gaat goed en er zijn er al zes gevangen. Daarom werpt de zoon zijn lijn nogmaals in het water. Langzaam wordt de dobber voortgetrokken, helaas zonder resultaat. Nog maar eens proberen. De vader glimlacht met enige trots. Een oude waterpomp staat er wat hulpeloos bij te kijken.


11.     Neeritter
Tocht: 160(11)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Aan de rand van Neeritter wordt de bescheiden nieuwbouwwijk “ Op den heuvel” gebouwd. Volgens een bord zijn de wegen nog erg voorlopig. Het stadje ligt pal aan de Belgische grens en de Kasteellaan voert over de grens naar kasteel.. .De beek vormt de grens en de watermolen uit 1686 is dus van Nederland De molen kreeg de naam Armenmolen, omdat men de pacht verdeelde onder de armen. De huidige eigenaar heeft een grote liefde opgevat voor de plaatselijke geschiedenis.Oude kaarten aan de muur vormen het bewijs. Toen het stadje om beurten geplunderd werd door Spaanse en Staatse troepen waren de bewoners het zat en kregen toestemming om een aarde verdedigingswal te bouwen met een gracht. Het stratenpatroon is sinds die tijd niet veranderd en een wandeling volgt de voormalige wallen. Aan de andere kan van de beek staat een huis, dat ooit een leerlooierij was. Aan de muur is nog te zien waar de kwalijke dampen het pand moesten verlaten. De hoofdstraat is gelardeerd met veel oude huizen en de kerk is van een fors formaat. Een oude waterput maakt de rondleiding door het verleden compleet.

12.     Ittervoort
Tocht: 160(12)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Op de watermolen van Ittervoort prijkt het jaartal 1648. Het witte gebouw moet van later datum zijn. Tegen de muur staan de molenstenen uit te rusten van hun arbeid uit vroeger eeuwen. Naast de voordeur houdt een oud kanon de vijanden tegen. In de bocht van de weg staat de Margaritakerk. Volgens het bordje van de ANWB is die van 1844. De Westertoren werd 50 jaar later gebouwd en hier hangt de St. Margaritaklok uit 1472. Die luidde al voor overwinningen van en tegen de Spanjaarden. Aan de rand van Ittervoort ligt een groot wit landhuis. Volgens een volktuinder kun je het geen kasteel noemen. Eigenlijk stelt het niet veel voor.
13.     Schillersheide
Tocht: 160(13)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Langs de doorgaande weg van Ittervoort naar Hunzel staat een grote boerderij. In vroeger tijden moet de boer hier een belangrijk man geweest zijn. Bij de afslag richting Santfoort staat een lege blikvanger. Op een kleine heuvel staat een rijtje huizen. Een kleine kapel tussen hoge bomen waakt over het wel en wee van de bewoners.
14.     Santfort
Tocht: 160(14)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Aan en wit huis siert een langwerpig houten beeld van een vrouw. Ze groet de voorbijgangers met de ene hand en met de andere beschermd ze zichzelf. Op een bord voor de passerende wandelaars wordt de naam van het buurtschap verklaard. Het ging om een zanderige voorde waar men de Ittersbeek kon oversteken. Nu heeft een industrieterrein de naam geadopteerd en domineert de TV-toren en het Retailcentrum-zuid van supermarktketen Plus het gebied. Hier woonden 5000 voor Chr. al mensen en zowel in de steen-, de brons-, de ijzer- en de Romeinse tijd lieten ze in de grond hun voorwerpen achter. De Middeleeuwen konden natuurlijk niet achterblijven. Nu raast de snelweg langs een huis met fel blauwe ramen.
15.     Baarstraat
Tocht: 160(15)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Een zandpad loopt door de velden en in de verte steekt de hoge kerktoren van Thorn boven het landschap uit. Een witte kapel gewijd aan Sint Catharina ligt verscholen tussen een rij met bomen. Achter een muur heeft zich een groot landhuis verscholen met een brede oprijlaan. In een slotgracht vist een jongen. Hij heeft wel veel beweging aan zijn dobber gehad, maar ze hebben nog niet echt gebeten. Na de kruising staat een boerderij met een toegangspoort naar de binnenplaats. Een toren op het dak geeft het gebouw het uiterlijk van een klooster.
16.     Thorn
Tocht: 160(16)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Thorn staat bekend als het witte stadje en dat klopt want heel veel huizen zijn wit geschilderd. Dat is niet altijd zo geweest. In de Franse tijd moesten de inwoners belasting betalen over de grootte van hun ramen. Om de kosten te drukken verkleinde men de ramen en dit werd gecamoufleerd door de huizen wit te schilderen. Later ontdekte men, dat toeristen dit wel leuk zouden vinden. Toeristen zijn er genoeg, veelal grijzende vrijgestelden .In de Wijngaard liggen steentjes met het stadswapen en het voormalig stadhuis is nu de VVV. De St. Michaëlskerk torent hoog boven het stadje uit. De kerk was het symbool van de macht van de stiftdames, want rijke adellijke kloosterlingen hadden hier vanaf de 11e eeuw de macht. Pas toen de Fransen kwamen was het afgelopen met de macht van de vrouwen. Bij het parkeerterrein even buiten het stadje staat een vreemde machine. Het blijkt een soort pers te zijn voor dakpannen. Vanaf 1688 vonden de adellijke dames het goed, dat er klei gewonnen werd om er plavuizen en dakpannen van te maken.
17.     Wessem
Tocht: 160(17)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Op de kade langs de Grote heggeplas staan boten te wachten op onderhoud. Een aannemer heeft een grote verzameling verkeersborden opgeslagen. In een huifkar zitten bejaarden in rolstoelen en kijken zorgelijk door het venster. Voor de kerk brengt een bronzen boer zijn bronzen koeien naar de wei. In de smalle hoofdstraat hebben voormalige boerderijen poorten naar een binnenplaats en op het marktplein is het oude stadhuis te koop. Wessem wacht op de drukte van het watersportseizoen..

18.     Maasbracht
Tocht: 160(18)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Een hoge brug tussen Wessem en Maasbracht passeert hier de Maas en de zandafgravingen. De kerk heeft nog de sfeer van een dorp aan de rivier, maar de kade laat zien, dat hier de toegang is van de vaarverbinding naar het zuiden. Boven de sluizen van het Julianakanaal prijkt een zwart glazen gebouw, waarin de wolken weerkaatsen. Langs de kade liggen de schepen te wachten tot ze weer kunnen varen. Een schip van “vrienden op de fiets” wacht op fietsers, die het ronddraaien van hun pedalen willen afwisselen met de rust van een reling. Langs het water hebben terrassen de plaats ingenomen hijskranen en scheepsonderdelen. Onder de bomen staat een gedenksteen voor een schip uit de 16e eeuw. Het was een spitsbek-maasschip van 15 meter lang en 2.50 meter breed. De overblijfselen zullen wel in het plaatselijke museum liggen.
19.     Eiland (Stevensweerd)
Tocht: 160(19)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Ooit zat dit land gewoon vast aan de rest van Limburg Door de aanleg van Juliana Kanaal en de zandwinning is er een groot eiland ontstaan rond Stevensweert en Olé en Laak.De Maas vormt nog steeds de scheiding met België.Onder de bomen van het driehoekige plein prijkt een witte kapel.Voor de zekerheid is de betrokken heilige achter gaas geplaatst. Verderop op een ander pleintje staat het monument voor de gevallenen.
20.     Brandt
Tocht: 160(20)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Onder een grote boom staat een bescheiden bankje. Het is geschonken door de Rabobank en kijkt uit op de doodlopende weg naar het einde van het huidige eiland. De kapel is om de hoek en lijkt wat vergeten. Het is hier een mooie plek om te wonen en iemand heeft een mooi huis laten ontwerpen. De buurman vindt dat eigenlijk zijn huis op de foto zou moeten.

21.     Bilt
Tocht: 160(21)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Het huizen staan hier schouder aan schouder, net te hoog voor vroegere overstromingen van de Maas. Een kleine berg met kuilgras verraadt een boerenverleden. Een jongetje doet stoer met zijn fiets. Dat kan hier, want auto’s zijn er niet. Een weg loopt naar een uitgegraven plas, die ooit veel zand heeft opgeleverd. Nu regeren hier de watersporters.
22.     Stevensweert
Tocht: 160(22)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Stevensweert is een oude vestingstad. Op een bankje bij de kerk zitten twee echtparen, voor de rest is het stadje stil en bijna verlaten. Je stapt zomaar een paar eeuwen terug in de tijd. Op de markt staan de dorpspomp en een waterput. Het statenpatroon stamt uit de tijd, dat de Spaanse opperbevelhebber Francisco de Moncada er een stervormige vesting van liet maken met zeven bastions. Dat was in 1633. Het eiland waar Stevensweert op lag was een strategisch punt in de strijd tegen de Nederlanden. Pas in 1702 werden wij hier de baas. De vesting werd in 1874 openbaar verkocht, de wallen verdwenen en er kwam een rondweg. Tussen de kerk en het voormalige stadhuis loopt een pad langs het kerkhof naar de Maas. Tegen de muur staan oude grafkruizen. Een vrouw heeft net het graf van haar man verzorgd. Ook haar ouders vonden hier 40 jaar geleden hun rustplaats. Ze komt hier elke dag. Deze plek geeft haar rust en een goed gevoel. Het uitzicht op de Maas is veranderd, maar toch het zelfde gebleven.
23.     Het Vonderen
Tocht: 160(23)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


De oude Rijksweg houdt hier plotseling op. Een nieuwe snelweg heeft het landschap in twee stukken gebroken. Aan de andere kant staan een paar huizen van het vroegere buurtschap, de rest staat hier. Er zijn asperges te koop, maar er is geen verkeer.
24.     Weerd
Tocht: 160(24)
Bezocht op: 22 juni 2012
Provincie: Limburg


Op de brug bij de molen van Linne staat het verhaal van Henry Harden, een korporaal van het Britse leger. Als hospitaalsoldaat probeerde hij het leven te redden van 2 gewonde kameraden en moest dit met zijn leven bekopen. In de verte kijkt de elektriciteitscentrale over het Limburgse land. Een onverharde weg voert door de velden en langs bomen vol met rode kersen. Je kunt ze zo plukken, maar ze zijn wat zuur van smaak. Twee vrouwen volgen hun vast hardlooprondje langs kasteel Heisteren en het landhuis Ravenburg. In de verte ligt de kerk van Linne op een hoge rivierwal van de Maas.