Tocht 157 - Een oorlogsdorp, een schaapskooi en Radio Kootwijk
Datum:
10 Mei 2012
Weersomstandigheden:
Zwaar bewolkt en in de ochtend regen
18 graden
Wind: ZW4

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Barneveld-Noord met de trein
Tocht: Barneveld - Apeldoorn
Apeldoorn – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 68 km
Totaal 96 km
Aantal plaatsen:  10
 
1.     Voorthuizen
Tocht: 157(1)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Het regent in Voorthuizen. Het regent pijpenstelen. Langs de weg staan moeders onder paraplu’s met een papieren o peen plankje. Ze dragen herkenbare hesjes, net als de kinderen die juist vandaag hun verkeersexamen moeten doen. Het is een serieuze zaak, dat zie aan het hand uitsteken bij de bochten. De moeders zijn niet streng, ze geven aanwijzingen bij het oversteken van de grote verkeersweg door het dorp. De kinderen mogen kiezen, of rechtdoor of via het zeebrapad rechts. Het laatste is wat om, maar wel veiliger en vaak sneller. Door het drukke verkeer moeten ze soms wel vijf minuten wachten. In eetcafé Sap schuilen fietsers en vakantiegangers voor de regen. Het gesprek gaat , hoe kan het anders over het weer. Er wordt die avond hagel en bliksem verwacht. Een echtpaar eet zwijgend een uitsmijter. De man zit al vroeg aan het bier. Je moet toch wat op zo’n dag. Op het pleintje staat een beeld van de plaatselijke legende over een violist en een reus. De violist speelde zo hoog, dat de reus er gek van werd en ter aarde stortte. De sage is verzonnen door een de heer van der Woude en bedoeld om toeristen te lokken. Mevrouw van Vrie-Ravenhorst maakt er een gedichtje bij. Wat verderop hangt een bijzonder uithangbord van schilderbedrijf De Hoop, lid van het gilde van St. Lucas sinds 1754. Schilderwerk is bij hen duidelijk in goede handen.
2.     Prinsenkamp
Tocht: 157(2)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Even boven Voorthuizen gaat de Prinsenweg rechtsaf. Er is een eerst en een tweede Prinsenweg en een geplande wijk rukt op tot in hun achtertuinen. Het is echter maar de vraag of de bouwkavels in deze tijd van huizen crisis wel een kopen zullen vinden. De weg leidt naar het Wilbrinkbos, waar het Gelders Landschap de rust bewaard. In de laatste dagen van WOII was het hier anders. Canadese tanks rukt op om Nederland verder te bevrijden, maar stuitte op heftig verzet van de Duitsers. Die hadden zich verschanst in en achter de boerderijen van het buurtschap. De bewoners en het vee konden niet weg en de boerderijen en stallen werden door de tanks beschoten en vatte vlam. De bewoners en hun kinderen zaten als ratten in de val. Ze probeerden soms nog hun vee te bevrijden uit de stallen, maar vaak was het al te laat. De 10-jarige Jan Tope probeerde te schuilen achter een houtstapel, maar werd door een kogel in zijn buik geraakt.Hij stierf nog die da. Het dienstmeisje Gerrie Doppenberg , toen 17 jaar, was erbij en raakte zelf gewond.De angst voor oorlog is altijd gebleven, vooral toen ze zelf kinderen kreeg.
In het Wilbrinkbos komen de bladeren weer aan de bomen en een tuinhuisje wacht op theedrinkers.
3.     Essen
Tocht: 157(3)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Aan de lange weg tussen Garderbroek en Harskamp volgen de boerderijen elkaar op. Soms raken de schuren in verval, soms worden er weer nieuwe huizen of bedrijven gebouw. Een dakconstructie met schoorsteen wacht om op zijn plaats gehesen te worden.Een oude boer leunt op een stok en keurt het werk van zijn zoon op de tractor. Uiteindelijk blijkt Essen zelf een naambord te bezitten. Het blauw kleurt mooi bij een rode paddestoel van de ANWB. Klein Essen is de naam van een zorgboerderij, waar bezoekers schapen met hun lammetjes voeren. Borden wijzen naar een boerencamping een meubelmakerij. Er is zelfs een winkel waar men wasmachines verkoopt.
4.     Westeneng
Tocht: 157(4)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Bruine kippen hebben een vrije uitloop en getuigen van de productie van diervriendelijke eieren. Het land ligt hier wat hoger. Het zijn de eerste uitlopers van de Veluwe. Bomen omzomen de weg en een oude schuur staat tussen uitbundig fluitenkruid. Voor een historische boerderij staat een klein huisje, waar ooit de knecht of bejaarde ouders in woonden. De eigenaar van De Ouwe Stee gaat met zijn tijd mee. Er wordt een nieuwe vleeskalverstal gebouw door de firma Goorhuis uit Kootwijkerbroek. Collega Middelkoop zorgt voor een betrouwbare dak- en wand beplating.
5.     Harskamp
Tocht: 157(5)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Aan de weg naar Harskamp staat en opvallend wit huis. De huidige bewonerr gaat net met zijn vrouw winkelen. Hij weet, dat het land hier ooit het eigendom van de familie Muller was. Waarvan een dochter beroemd werd door haar schilderijenverzameling en het naar haar vernoemde museum op de Hoge Veluwe. Het was het huis van de opzichter. Het woonhuis van de familie staat wat verderop en draagt een gevelsteen met het jaartal 1712. een jager blaast er op zijn jachthoorn. Verderop het pad ligt de voormalige modelboerderij met een stenen toegangspoort. Het hoort nu bij de achterliggende camping. Een man met een Amsterdams accent kent de geschiedenis niet, maar was wel dienstplichtig soldaat hier in de omgeving. Hij was van de lichting 62-4 en leerde schieten op de Harskamp. Er wordt nog steeds geschoten op het militair oefenterrein en borden waarschuwen voor het gevaar. Om oude legervoertuigen toch nog te eren heeft men er een museum ingericht. Een witte pantserwagen met een rood kruis laat zien, dat hij in dienst was bij de VN. Aan de overkant staat een bioscoop, waar de soldaten onder veel geloei wachtte op de schaarse vrouwen op het doek. Het monument voor de gevallenen is overstelpt met kransen en bloemen.

6.     Oostdorp
Tocht: 157(6)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Oostdorp ligt ergens op het Harskampse Zand. Er lopen bijna geen wegen naar toe en als ze er zijn staat er een slagboom en een paal met een rode boei. Borden geven aan, dat het hier streng verboden en heel gevaarlijk is. In de verte ratelen onafgebroken mitrailleurs en ontploffen bommen. Oostdorp bestaan wel degelijk, maar is een spookdorp, bedoeld om te leren oorlog voeren. Hier worden de omstandigheden van een echte oorlog b.v. bij uitzending naar Afghanistan, realistisch nagebootst. Fietsers zijn niet welkom.
7.     Hoog-Buurlo
Tocht: 157(7)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


De Hoog Buurlose Heide golft tot aan de horizon. Een aantal gebouwen met een onduidelijke bestemming staan misplaatst in dit landschap. Twee meisjes wachten met een paraplu op de regen in de verte. In Hoog-Buurlo vinden we twee huizen en twee schaapskooien.Ze liggen 73 meter boven NAP. Staats Bosbeheer heet iedereen van harte welkom en op borden wordt nog een uitgelegd hoe mooi het hier is. Toen de kunstmest werd uitgevonden waren de schapen niet meer nodig voor de mest. Hierdoor verdwenen veel heidevelden. Staatsbosbeheer doet zijn best om het oorspronkelijke landschap hier te behouden.

8.     Radio Kootwijk
Tocht: 157(8)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Het gebouw A verrijst hoog boven de kale heidevlakte. Ooit was het hier een wonder van techniek. Voor het eerst lukt het om via de korte golf rechtstreeks te praten om de andere kant van de wereld, ons Nederlands Indië. Ontroerde moeder hoorden weer naar jaren de stem van hun zonen in den vreemde. Op een klein pleintje staat een gedenkteken in de vorm van een wereldbol. Dat kwam er 10 jaar nadat de koningin-moeder (Emma) de verbinding in 1918 inwijdde met een gesprek vanuit ’s Gravenhage naar Batavia met de toenmalige landvoogd en zijn gemalin. Maar ook hier slaat de tijd zijn wonden. Bijgebouwen raken in verval en de portierslokalen worden met moeite gerestaureerd. Een afgebrand bijgebouw wacht op een nieuwe bestemming, terwijl een watertoren niet echt meer nodig is. De huizen van radio Kootwijk laten zien, dat er ondanks de hechte gemeenschap toentertijd, ook duidelijke standsverschillen waren. Een verscholen monumentje gedenkt de vier gevallenen.
9.     Assel
Tocht: 157(9)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Bij de spoorwegovergang staat een houten uitspanning.Halte Assel is de naam. Misschien stopt er ooit een trein. Twee witte huizen steken mooi af tegen het felle groen van de bomen. Langs de spoorlijn staat een complex vernoemd naar Don Bosco. Het is een centrum voor bezinning, vorming en ontspanning. Jongeren en volwassenen kunnen hier terecht o.a. op bezinningavonden. De kerk heeft er weinig meer mee te maken, al wonen er op het terrein wel zeven Salesianen. Nu is alles stil en verlaten. Op een stenen monumentje waakt een pauw en toont de indringer zijn verentooi. De afbeelding is herkenbaar, een priester die twee kinderen liefdevol benaderd. De laatste twee jaar krijgen deze afbeeldingen en bijgedachte, maar dat is hier natuurlijk onterecht. Op de Asseltse Heide wacht een omgevallen boom op verder verval.
10.     Hoog Soeren
Tocht: 157(10)
Bezocht op: 11 mei 2012
Provincie: Gelderland


Hoog Soeren ligt inderdaad hoog. Dat is te merken aan de beklimming van de weg, die zich door het lentebos slingert. Bij de baan van de Veluwse golfclub staat een houten loods, die mooi afsteekt tegen het felle groen van de ontluikende bomen. In het dorpje liggen de ruime huizen wat verspreid en villa Jalna op nummer 28 zal menig toerist verlangend doen zuchten naar zo’n mooie woonplek. Bij een restaurant wordt men uitgenodigd om in de boomgaard te genieten en een klein huisje met geschiedenis besluit de bebouwing van Hoog Soeren. De afdaling naar Apeldoorn is lang en gemakkelijk.