Tocht 153 - De stempel van de Maas
Datum:
23 Januari 2012
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt
6 graden
Wind: W3

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Horst-Sevenum met de trein
Tocht: Horst - Vierlingsbeek
Vierlingsbeek – Utrecht met de trein
(tussenstop in Cuijk)
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 70 km
Totaal 98 km
Aantal plaatsen:  18
 
1.     Schadijk
Tocht: 153(1)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Schadijk lag net iets buiten de route van een vorige tocht. Dus 10 km omrijden. Het lijkt de moeite waard. Even een bezoek brengen aan het beeld van de drie vrouwen in Meterik. In de ochtend nevel prijkt molen “Eendracht maakt macht”.Boeren en landarbeiders voerden rond 1889 een strijd voor een eigen molen. De tocht naar Horst was in de winter zwaar en moeilijk. Er kwam voldoende geld binnen om in 1899 de molen te laten draaien. Men hield er ook maar de zondagse Mis in, dat scheelde ook weer een rit naar Horst. Op de molen staat het jaartal 1789, maar dat komt omdat men een bestaande molen ergens uit Zuid-Holland haalde. In de oorlog werd de molen zwaar beschadigd, weer hersteld, weer verwaarloosd, gerestaureerd en uiteindelijk weer aan het draaien gekregen. Nu kan iedereen het maalproces op de voet volgen. Na een paar grote kassen komt men bij het kruispunt met een kapel. Dit is het hart van Schadijk. Die werd in de jaren 30 gebouwd om de parochianen geloofsverdieping bij te brengen. De kapel gedenkt de Onbevlekte Ontvangenis. De boerderij op de hoek heeft een mooi blauw bovenluik, dat door de tijd scheefgezakt is.
2.     Stokt
Tocht: 153(2)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Bij Stokt begint het landschap langzaam te golven. We naderen de rivierduinen van de Maas.
Een huis draagt trots de naam van het buurschap en aan de gevel hangt de vlag van de carnavalsvereniging. Die heet hier de “Krey” en op de vlag staat voor niet Limburgers een plaatje van een kraai. In de tuin heeft de bewoner van oude stukken ijzer een kunstwerkje gelast in de vorm van een klein motortje. Bij de kapel onder een boom stappen twee mannen net in de auto. Aan hun adem te ruiken hebben ze net een paar pilsjes gevat. Ze weten, dat in het bos verderop in het weiland een kasteel gestaan heeft. In de oorlog is er om dit kasteel hard gevochten. Er sneuvelde 45 Engelse soldaten. De 16 Duitsers overleefden de strijd door zich in de kelders van het kasteel te verschuilen. Door de gevechten was het kasteel plat geschoten en er is nu bijna niets van over.In de kapel staat een gedenksteen voor Alfons Berger. Hij kwam om in het concentratiekamp Neuenhamme. De twee mannen kennen de geschiedenis van Alfons niet.
3.     Broekhuizen (Arcen)
Tocht: 153(3)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Klinkerstraatjes wijzen de weg naar de Maas. Daar ligt het veer naar Arcen. Twee restaurant staan klaar om de wachtende reiziger te onthalen, het witte Maashotel en het imposante Brouwershuis. De kerk van Broekhuizen steekt hoog boven de huizen en de rivier uit. Aan het begin van het dorp staat de kapel gewijd aan Sint Christoffel, de beschermheilige van reizigers, pelgrims en schippers. Hij heeft een stevige wandelknots in de hand en de kleine Jezus op de schouders. De plek is goed uitgekozen, omdat verschillende wandel en pelgrimtochten hier passeren. In Limburg is men praktisch en in de kapel is een gedenksteen voor de 3000 jonge mannen, die als dwangarbeiders naar Duitsland werden afgevoerd. 120 kwamen nooit meer terug. Die van Broekhuizen en Broekhuizervorst gelukkig wel.
4.     Broekhuizenvorst
Tocht: 153(4)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Broekhuizervorst ontvangt u met café zaal ’t Dorp. Op de muur staat een wijze spreuk “Liere Geniete Is De Urste Levensles”. Een vrouw met een glimlach op het gezicht stapt uit het café. Op de vraag “hoe moet je dan leren genieten” weet ze het antwoord. “Gewoon lekker een eindje fietsen op deze mooie dag”. Ze stapt op haar fiets en rijdt weg. Een vrouw uit mijn hart.
Op het plein bij de kerk heeft de plaatselijke creatieve jeugd bezit genomen van het koepelje met bank. Het was wat saai en nu kleurt een wild schilderwerk het pleintje wakker. Bij de kerk ziet de dorpspomp dit allemaal hoofdschuddend aan. Hij houdt meer van de kleine keitjes, die het plein sieren.
5.     De Heide
Tocht: 153(5)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Er is geen heide in De Heide meer. Het buurtschap ligt nu tegen de Swolgerbossen aan, die de plaats van de heide hebben ingenomen. Op een rivierduin ligt een boerderij, maar voor de rest bestaat heide uit bescheiden huizen, ooit het bezit van kleine keuterboertjes. Onder een plastic groentekas staan twee oldtimers. Zo heeft het weer geen vat op deze pronkjuwelen. De eigenaar houdt duidelijk meer van auto’s dan van sla.

6.     Osterbosch
Tocht: 153(6)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


In Osterbosch is een grote schuur omgebouwd tot caravanstalling en in een weitje staan twee ezels lieflijk kop aan kop. Hier is duidelijk de overgang te zien van de hogere rivierduinen naar de lager uiterwaard van de Maas. Een voormalige boerderij draag de naam van het buurtschap, maar het bos is verdwenen op een bescheiden perceeltje na. De weg loopt dood en aan het eind blaffen honden tegen de verdwaalde fietser. Het witte huisje op het eind heeft een hoog sprookjes gehalte. Onder een enorme tamme kastanje scharrelen kippen, ganzen en ander klein vee rond. Hans en Grietje kunnen zo aankomen wandelen.
7.     Legert
Tocht: 153(7)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Legert ligt zowaar op een echte heuvel. Dat was lekker veilig voor overstromingen van de Maas. De boerderijen staan er nog, maar hebben hun oude functie verloren. Tussen hoge bomen loopt een wandelpad met paaltjes. Ze dragen bordjes met de titel “Stempel van de Maas”. Bovenop de heuvel zaagt een man dikke boomstammen. Hij is net aan een pauze toe, maar wil voor de foto nog wel een stammetje zagen. Een man in een net pak loopt met paraplu eenzaam de heuvel af.
8.     Ooijen (Horst)
Tocht: 153(8)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Een grote fabriek domineert het beeld van Ooijen. Het gaat om de firma Oerlemans en die doen in aardappelproducten. Het is goed te ruiken. Om dit allemaal te compenseren staat langs de weg een lief wit kapelletje, gewijd aan de heilige Anna. Ook hier worden slachtoffers van de 2e wereldoorlog herdacht. Vier mannen werden op 15 oktober 1944 gefusilleerd. Aan een doodlopende weg naar de Maas staat een grote boerderij met een ongekend hoog woonhuis. Het kasteel Ooijen is ook wit en is onderdeel gaan uitmaken van een bungalowpark. Hier hebben gewone mensen hun eigen landgoedjes.
9.     Nachtegaal
Tocht: 153(9)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Ook Nachtegaal ligt op een rivierduin langs de Maas. Aan een doodlopende weg ligt een grote boerderij. Een stenen trap leidt naar de voordeur van villa “De Bascule” Richting Swolgen staat één van de vele Bed en Breakfast mogelijkheden uit deze streek. Naast een huis was een kwekerij, maar de grootschaligheid heeft het gewonnen van deze bescheiden kweker.
10.     Blitterswijck
Tocht: 153(10)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Het is stil op het pleintje bij de kerk. De St Annaschool is weer begonnen en de ouders zijn naar huis of naar het werk. Op een paal kijkt een vogel vanuit zijn nest uit op het plein en de twee kroegen. Het blijkt een Ruuk (Limburgs voor roek)te zijn, symbool van de plaatselijke carnavalsvereniging. Het ene café is omgebouwd tot de “Rukenburch” en het andere heet gewoon café De Zwart. In een etalage mogen kunstenaars iets van hun werk tonen. Vandaag zijn Henk Wolters en Nettie Achten aan zet. Henk schildert indianen en Nettie is miniaturiste. Dat toont ze via een minuscuul schildersatelier met een heel kleine schilderskist en nog kleinere tubes. Er loopt een fietspad langs de Maas met uitzicht op de brug van Wansum naar Well. Men passeert een bescheiden Hervormde kerk en een lange muur van het voormalige kasteel. Langs de Maas liggen kleine afgezette landjes van mensen, die hier in de zomer graag komen zwemmen, vissen of kijken naar het water. In een omgeploegd stuk land dwarrelt een groep kieviten. Ze vinden het deze winter hier te warm om helemaal naar het zuiden te vliegen.
11.     Knikkersdorp
Tocht: 153(11)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


In de uiterwaarden van de Maas staat een hoge solitaire boom. Het is teken richting hemel, dat hier een kapel staat. Vanuit de kapel is er zicht op de grote witte hoeve aan de rijksweg, die nu een uitspanning annex auberge is. Hij heet “De Grote Waaij”, maar het achterhuis luistert naar de naam Brouwershuis. Op de gevel is een paard en wagen geschilderd met heel veel tonnen bier. Zal er nu nog gebrouwen worden? Achter de rijksweg lopen een paar weggetjes. De Kevelaersedijk was vast een route voor bedevaartgangers. Aan de zijweg staat een verloren zomerhuisje en verderop wacht een groepje paarden en pony’s op voedertijd. Knikkerdorp stond al op oude kaarten, al was de naam toen iets anders gespeld. Het was een plek waar kleine keuterboeren wat probeerden te verbouwen. De aardappelen werden niet veel groter dan knikkers, vandaar de naam van het buurtschap.
12.     Well (Venray)
Tocht: 153(12)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Well is het mooiste dorp van Limburg. Dat zegt het bord met de plaatsnaam tenminste We hebben het dan over 2010, maar volgens twee dames op de fiets geldt dat ook nu nog. Natuurlijk is het uitzicht over de Maas mooi, de brug indrukwekkend en het oude dorp gezellig, maar het gaat om de mensen. Die van Well gaan goed met elkaar om en als er eens een ruzie is kunnen ze het ook weer goed maken. En ze houden van een feestje. Ter illustratie laadt een bewoner een paar lege bierkratten in zijn auto. De oude kruidenier is nu een gezellige Bed en Breakfast geworden. De dames zijn er net naar op weg, want er wordt vandaag wat gevierd. Buiten staat het beeld van de plaatselijke heilige. Eerst stond die binnen ter bescherming tegen diefstal, maar men waagt het er toch op. De heilige zelf heeft er alle vertrouwen in. Aan de oever van de Maas is veel te zien. Een beek brengt zijn water naar de grote rivier en boven de monding staat de Watertafel, een creatief beeld van stenen. Verderop is een historische begraafplaats, een rijksmonument. Meer dan 1000 jaar werden hier de bewoners van Well begraven en er staan nog 50 gedenktekens in hout, steen en smeedijzer. De oudste dateert van 1574. Een terras met prachtig uitzicht op de Maas wacht op bezoekers. Twee grote honden nemen de honneurs waar. In de hoofdstraat staat een winkel in bijzondere stenen naast een computershop en even buiten het dorp verschuilt het kasteel zich tussen de nu kale bomen. Een bewoonster komt net over de brug lopen. Ze is studente en komt uit de USA. Ze mag een jaar in het buienland studeren en doet journalistiek. Haar toekomstdroom is nog niet duidelijk, maar ze hoopt, dat mensen kranten blijven lezen. De universiteit van Boston is nu de kasteelheer. Dat hadden de ridders in 1400 niet kunnen denken.
13.     Elsteren
Tocht: 153(13)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


In de kassen staan violen te wachten tot ze naar buiten mogen. In een huis voorbij de bocht kan men verse scharrel eieren kopen voor € 1.30 voor tien stuks. Naast verse groenten uit eigen tuin is er ook jam te koop voor € 1,- de pot. Lege potten en lege koffiemelkflesjes zijn welkom.zijn zeer welkom. In de bloementuin zijn de sneeuwklokjes al uitgekomen. Het is nog januari. In de serre is een groot beeld van Maria te zien in een hel blauwe mantel. Zij waakt over de het leven en de groei der gewassen.
14.     Bosscherheide
Tocht: 153(14)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Tussen de Rijksweg en de Duitse grens liggen uitgestrekt bossen. Ooit waren het heidevelden, met aan de rand een paar buurtschappen, waar kleine boeren probeerden nog wat te verbouwen op de schrale grond. Er loopt een kanaal onder de weg door die het recreatiegebied verbindt met een meer in de bossen. In een tuin heeft men de coniferen versierd met lampjes verpakt in kleurrijke papiertjes. Er staat een standaard, die duidt op de woonplek van een Prins Carnaval. Het bordje “Mosa Joertsicus” maakt de noorderling niet veel wijzer.
15.     Leuken
Tocht: 153(15)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


‘Een plaatsnaam om te koesteren. Het moeten vast vrolijke bewoners zijn. Er is niemand op straat om het te bevestigen. Grappig is wel dat de firma Roodbeen in groenonderhoud doet. ´t Leuken is een recreatiegebied geworden met een jachthaven aan het Leukermeer. De zon staat laag en zorgt voor mooie luchten.
16.     Kamp
Tocht: 153(16)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Na de brug is er een groot recreatiepark. Het is nog nieuw en er wordt nog gebouwd. Het park scoort kreeg hoge waarderingscijfers van de ANWB. Gemiddeld een 9.1 met een 9.2 voor het eten en het drinken. Er wordt hoog ingezet op het gezin met opgroeiende kinderen. Het kleine kapelletje aan de overkant zal daar weinig aan bijdragen. De bijbehorende heilige is voor de zekerheid maar achter tralies gezet. Een boerderij verderop is dicht getimmerd. Recreatie levert immers meer geld op dan landbouw.
17.     Aijen
Tocht: 153(17)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Aijen ligt aan de oevers van de Maas. Als de Maas hoog staat zou het dorp kunnen onderlopen. Daarom heeft men een dijk rond het dorp aangelegd. Het plaatselijke café is in carnavalsstemming en de jeugdprins heet Ted de eerste. Net als zoveel andere dorpen is te zien, Dat Er ooit een pont naar de overkant voer. Nu loopt de weg dood op het water. De witte Sint Anthoniuskapel van Aijen is van een bijzonder schoonheid en steekt mooi af tegen de uitwaarden.
Hij stamt uit ongeveer 1600. De klok in de toren werd geplaatst bij de vrede van Munster in 1648. In de 2e wereldoorlog werden de klokken geroofd, maar in de buurt van Hamburg teruggevonden. Nu hangen ze weer in Aijen. Voor de kapel staat een beeld van een varkenskop. Het staat voor een lange traditie, waarin op een jaarlijkse markt varkenskoppen werden verkocht. Dit gebeurt nog steeds en de opbrengst gaat nu naar het onderhoudt van de kapel.
18.     Bergsche Heide
Tocht: 153(18)
Bezocht op: 23 januari 2012
Provincie: Limburg


Bergsche Heide ligt op de rand van Nieuw Bergen. Toch is nog te zien, dat het een eigen buurtschap is. Een bewoners hing de naam met trots boven zijn bel. De huizen zijn wat verspreid gebouw en er staat nog een boerderij tussen. Het is een boerderijwinkel, waar de familie Cornelissen nog steeds de eigen akkerproducten verbouwd. Prei en asperges worden nog met de hand geoogst. Achter de boerderij staat een schuur en half verstopt onder een dekzeil is de carnavalswagen te zien. Het moet eigenlijk een verrassing blijven, maar blanke lakei en een donkere nar tonen reeds hun gulle lach.