Tocht 151 - Veel villa's, een os zonder kop en het graf van Godfried Bomans
Datum:
28 November 2011
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
8 graden
ZW3

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Haarlem met de trein
Tocht: Haarlem - Heemstede
Heemstede – Wooerden met de trein
Woerden – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht 14 km
Tocht 55 km
Worden – IJsselstein 15 km
Totaal 84 km
Aantal plaatsen:  14
 
1.     Schoten
Tocht: 151(1)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Schoten is al lang een buitenwijk van Haarlem geworden. Toch wijst de Schoterweg, het Schoterbos en het voormalige raadhuis op een zelfstandig bestaan in het verleden. De kapel op het kerkhof is een gemeente monument en de uitbundige beelden op enkele grafzerken dateren uit het einde van de 19e eeuw. De Adelbertuskerk staat op de hoek van de Rijksstraatweg. Rijksstraatwegen dateren uit de tijd na de Napoleon, toen koning Willem I zich actief bemoeide met de aanleg en verbetering van de wegen. Het onderhoud van de z.g rijkswegen waren voor rekening van de staat, de “geconcessioneerde” wegen moesten door de provincie en de gemeente betaald worden. Langs de Rijksstraatweg staan ruime huizen voor de mensen, die Haarlem te benauwd vonden. In 1912 werd het huis gebouwd, dat de naam Anna kreeg. De nieuwe eigenaar deed hier vast zijn vrouw een groot plezier mee. Het fietspad is opgebroken en de de omlegging voert langs feestwinkel “De Feestneus”. Die is vandaag gesloten, maar op andere tijden zijn er voor de kinderen zwarte pietenpakken te koop.

2.     Velserbroek
Tocht: 151(2)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De oude kern van Velserbroek is niet te vinden tussen de uitgebreide nieuwbouwwijken. Er is een riant fietspad aangelegd, die zorgt voor een goede verbinding tussen de verschillende wijk. Omdat de huizen betrekkelijk nieuw zijn, hebben de architecten voor een gevarieerde bouw kunnen zorgen. Opvallend zijn de drie ronde huizen tegen de A208. Nederland bestaat uit individualisten en dat blijk, dat in een rijtje met gelijksoortige huizen, iedereen zijn eigen kleur en soort voordeur heeft gekozen. De voortuintjes zijn bijna allemaal betegeld, geen tijd voor groenonderhoud en liefde voor planten. Bij het nieuwe winkelcentrum staat kerkelijk centrum “Het Kruispunt” met een ronde koepel en bijhorend kruis.Rond de nieuwbouw loopt de Grote Buitendijk met zicht op de schaarse overgebleven polder.
3.     Hofgeest
Tocht: 151(3)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Op het sportpark speelt rugbyclub The Smugglers. Onlangs is er gespeeld tegen Haarlem 2, maar belangrijker is de aangekondigde “Wild avond” geheel in Duitse sferen met veel bier. Op het opslagterrein van een aannemer staat de torenspits van het voormalige ziekenhuis Deo uit Haarlem. Een pontbaar harkt bladeren aan, hij moest tegen zij zin met pensioen. Hi is boos op de samenleving, die mooie pasgebouwde ziekenhuizen afbreekt, die ziektepremies verhoogd en die mensen jarenlang met vervroegd pensioen stuurde. Hofgeest was ooit een buurtschap met boerderijen, nu de grens van veel nieuwbouw van Velserbroek. Verscholen achter een nieuwgebouwd huis ligt het domein van Jan Makkes. Jan is enige tijd geleden overleden, maar zijn vrouw woont er nog. Jan is beroemd geworden met schilderijen en tekeningen van veranderend Nederland. Hij legde de bouw en aanleg vast van de Eemshaven, de Deldawerken en de Velser- en de Wijkertunnel. Jan had de status van hofleverancier en als bewijs hangt het bijbehorende wapen aan de gevel. Als zoon van een architect bouwde hij in en rond zijn huis kapellen en gedenkplekken. Een richtingaanwijzer verwijst de bezoeker naar de Maria-kapel, de Russische kapel, de Museumkapel, de tuin van Eden, het hertenkampje en Moeder Teresa. De vrouw van Jan Makkes vertelt graag over haar man en zijn vriend, die bankbiljetten ontwierp, maar is vooral begaan met het lot van een verdwaald roodborstje en het voedsel voor de koolmeesjes.
4.     Velsen-Zuid
Tocht: 151(4)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Vlak voor Velsen-Zuid, op de grens met Driehuis, staat een wit landhuis. Het is de buitenplaats Beeckenstijn, podium voor Tuin- en landschapsCultuur. Dat staat op het bordje voor de ingang. Achter het landhuis ligt een tuin met langs de rechte brede laan witte beelden van goden uit de oudheid. Een kunstig aangebracht doek is nog net in staat de edele delen van god van de jacht te bedekken. Zijn hond is naakt. Velsen-Zuid is één van die verstopte parels van Holland. Om de kerk loopt een straatje naar het brede Noordzee Kanaal. Hier was ooit het Koffiehuis De Zwarte Os gevestigd. De naam staat nog op de gevel evenals twee zwarte ossen. Beide dieren moeten het zonder kop stellen. Volgens de buurvrouw is die er in de oorlog door de Duitsers afgeschoten. Was het verveling of een hevig gevecht? Ze weet het niet. Wel vermoedt ze dat haar eigen huis de bedenkelijk status van hoerenhuis had.
5.     IJmuiden
Tocht: 151(5)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De lange Kanaaldijk loopt langs een spoor, dat niet meer in gebruik is. Ooit was het een belangrijke verbinding tussen de haven en het achterland. Bij de sluizen worden schepen geschut. Twee politieboten leggen aan. Een oude man kijkt goedkeurend naar beneden. Hij was nooit een zeeman, maar had zelf wel een plezierbootje. In de verte ligt het forteiland om deze strategische watergang tegen de vijand te verdedigen. In de verte liggen grote schepen aan de kade bij de hoogovens. De rookpluimen steken fel af tegen de blauwe lucht. Aan de kade staat een school, die een Maritieme opleiding verzorgd. In de haven ligt een schip met veel verdiepingen. Duitse chauffeurs wachten verveeld tot hun vrachtwagen in het ruim gereden kan worden. Hier is de lijndienst naar Engeland, Denemarken en Noorwegen. De wijk bij de haven dateert van het begin van de 20ste eeuw met verdwaald enkele mooie gebouwen zoals de gele bioscoop Thalia en het hotel Augusta. Het centrum van IJmuiden illustreert de schaarste en fantasieloosheid van de jaren 50 en 60.
6.     Driehuis
Tocht: 151(6)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Langs het spoor loopt een vrouw met haar hond. De rails raakt overwoekerd en het is dus veilig wandelen hier. De plaatselijke voetbalclub draagt de naam VV Waterloo. De vraag is wie hier ten onder zal gaan de thuisclub of de bezoekers. Voor de kerk staat een wit beeld van Jezus, de armen breed gespreid. Het pand van kapsalon Stijl heeft twee schitterende glas-in-loodramen. Op de enen staat “Entree” op de ander staat “Boven”.

7.     Santpoort-Noord
Tocht: 151(7)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Langs de lange hoofdweg door Santfoort-Noord staan schouder-aan-schouder ruime huizen uit verschillende periodes. De plaatselijke dierenkliniek is van alle gemakken voorzien. Men kan er met zijn huisdier terecht voor echografie, radiologie, dermatologie, tandheelkunde en preventieve zorg, maar ook voor gedragstherapie. Voor de vele tweeverdieners is het immers belangrijk, dat de teleurgestelde hond niet uren aan het blaffen is. Een moeder met haar dochter komt gewoon voor een prik tegen de hondsdolheid. Op een kruising staat de nieuwe gele versie van Herberg De Wildeman. De oude versie is wit en heeft een bordje met historische informatie. Op de grens van het dorp staat molen De Zandhaas. Die is nog in bedrijf en op de bedrijfsauto staan toepasselijke spreekwoorden. Een voorbeeld: Krimpende winden en uitgaande vrouwen zijn niet te vertrouwen.

8.     Santpoort-Zuid
Tocht: 151(8)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Bij Santpoort-Zuid beginnen de duinen. Aan de Wüstelaan 79 staat gebouw Spaarneberg, gebouwd in 1890. Het was ooit begonnen als bewaarschool en de initiatiefneemster was mevr. O Wüste, baronesse von Gotsch. Het werd later een badhuis en nu is de thuishaven voor biljardvereniging Velsen. Ter bevestiging staat het wapen op een bord, een lief schaapje met een biljartkeu over de schouders. Een mooi blauw houten gebouw aan de overkant en een historisch chalet verderop maken deze plek met zijn hoge bomen bijzonder. Santpoort-Zuid doet net als de buurtgemeenten aan ruime huizen voor welgestelden. Elke eerste eigenaar heeft zijneigen architect in de hand genomen. Een mooie rij verschillende huizen kijkt vanuit de beginnende duinen neer op het lage land met veel huizen in de verte. Het station van Santpoort-Zuid straalt de oude grandeur uit van een stopplaats voor de rijken. Uit een klein dal klinken de opgewonden stemmen van kinderen. Ze zijn bij de eerste paal van hun nieuwe gymzaal. De buurtbewoners hadden de zal lang kunnen tegen houden, maar hij kwam er uiteindelijk toch. Een ander dal blijft van bebouwing gespaard. Hier hebben de buurt en de advocaten gewonnen.
9.     Bloemendaal
Tocht: 151(9)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Het stadhuis van Bloemendaal staat op een heuvel en is eigenlijk een paleis met koninklijke allure. Witte pilaren markeren de ingang. De weg langs de rand van Bloemendaal toont in de verte de rand van de Kennemerduinen. Op de sportveld wordt veel gehockeyd, maar toch ook wel gevoetbalt. Het grote pand met het opschrift Provinciaal Ziekenhuis was een verzachtende naam voor een grote psychiatrische inrichting. Door de nieuwe tijdgeest zijn veel patiënten vertrokken naar kleinschalige woonoorden. Op het terrein worden nieuwe villa’s gebouwd, want daar schijnt hier een tekort aan te zijn. Een portierswoning met hoog hek getuigt nog van gesloten tijden.
Een fietspad voert naar een stiltecentrum tussen hoge bomen. Er is hier ook een begraafplaats en zoals het hoort staan er op veel graven bolvormige witte chrysanten. Een echtpaar komt het graf van de ouders bezoeken. Dit graf ligt vlak bij het graf van Godfried Bomans, de schrijver, maar misschien zijn zijn conferences wel even tijdloos.. Het graf is sober met alleen met zijn naam, geboorte- en sterfdatum. Een buurman van Bomans begroet de dood in kleurrijke mozaieken.
10.     Overveen
Tocht: 151(10)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Grote villa’s kijken uit over het lagere land richting Haarlem. Het gemeentehuis van Bloemendaal staat op het grondgebied van Overveen. Be weg na zee ontmoet als snel de uitgestrekt duinen van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland. Een bescheiden toegangsweg voert naar onze Nationale Eerebegraafplaats. .Verharde wegen en grote parkeerplaatsen passen niet in onze duinen. Iedereen moet wandelend het pad omhoog naar de klok, die elk jaar op 4 mei onze herinneringen wakker houdt. Want hier liggen mannen en vrouwen, die opstonden “des middens des volks”.We weten nu dat het er niet zoveel waren, die hun leven waagden tegen de bezetter.Toch maakt het veld met graven de bezoeker heel stil. Hier ligt Hannie Schaft, het meisje met de rode haren, maar ook Ton Frankenmolen. Op zijn steen staat, “Ton, papa, we vergeten jou nooit”. Het verdriet spat van deze steen af.

Bloemendaal aan Zee
11.     Bloemendaal aan Zee
Tocht: 151(11)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Echte huizen staan er niet in Bloemendaal aan Zee. Er staan wel een paar paviljoens, die allen nog open zijn. Een ijverige werker maakt een terras schoon, want men is hier de hele winter open. Tot nu toe hadden de gelegenheden de hoogte van de naburige duintoppen, maar het nieuwe Récidence prijkt torenhoog boven de horizon uit en wil meedoen met de skyline van Zantvoort.
Via een zijweg kan men Parnassia bereiken, vernoemd naar het zeldzame plantje, dat groeit in vochtige duinvalleien. Het paviljoen is een verzamelpunt van zeeliefhebber, vooral met hond, want die mogen hier op het strand.
12.     Zandvoort
Tocht: 151(12)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Vlak voor Zandvoort kan men vanaf een bescheiden platform het circuit zien. Er zijn twee race auto’s in de baan en hun geronk is kilometersver te horen. Op een soort camping staan de wagen dicht op elkaar. Het zullen vast geen stilteliefhebbers zijn, die hier hun vrije tijd doorbrengen.
De skyline van Zantvoort is van verre te zien. Vooral de torenflat van Palace Hotel moet bijna vanaf Engeland te zien zijn. Gelukkig blijft de viskraam bescheiden en de ondergaande zon weerspiegelt in het glas. Er zijn hier ook standrolstoelen te huur, handig voor in het mulle zand. Het station van Zandvoort is en blijft een kopstation waar de badgasten voor het eerst de zee kunnen ruiken. Duininwaarts strekken de villa’s en pensions zich uit.
13.     Bentveld
Tocht: 151(13)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Er staat eer hek langs de Amsterdamse Waterleiding duinen. De weg is druk, maar dat vormt geen belemmering voor een groepje herten, dat hier aan het grazen is. Alleen de flits van een fototoestel vinden ze maar niets. Een rijtje witte huizen aan een gazon moeten het centrum van Bentveld voorstellen, versterkt met de uitspanning op de hoek.
14.     Aerdenhout
Tocht: 151(14)
Bezocht op: 28 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De trein wacht en er is geen tijd voor een uitgebreide verkenning van Aerdenhout. Wel is duidelijk, dat de huizen hier ruim zijn en de bewoners kapitaalkrachtig. Soms deelt een hekwerk mee in de weelde. Bij een rotonde staat een historisch pand wat onwennig een uitzondering te zijn.