Tocht 149 - De buurtschappen rond het Drentse Zuidwolde
Datum:
09 November 2011
Weersomstandigheden:
Bewolkt en nevelig
10 graden
Wind : Noordoost 5

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Hoogeveen met de trein
Tocht: Hoogeveen - Hoogeveen
Hoogeveen – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht 28 km
Tocht 62 km
Totaal 90 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Ter Arlo
Tocht: 149(1)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Het water van de Hoogeveense Vaart maakt bij een sluis een enorme duikeling. Bij het naderen van Ter Arlo steken de kleurrijke herfstbomen hoog boven het vlakke land uit. Een deel van die bomen wordt met veel geraas gekapt door een man met een motorzaag. Hij doet dit niet met plezier. Het is de wens van de eigenaar, die dit stukje van Ter Arlo weer in de oorspronkelijke staat wil terugbrengen. Slechts een paar bomen worden gespaard en de dobbe wordt hersteld. Een dobbe blijkt een soort vijver te zijn, waar het vee uit kan drinken. Misschien wordt het ooit weer mooi. Een grote stapel hout is de oogst van deze slachtpartij. Twee historische boerderijen aan de overkant kijken geduldig toe. Zij hebben al zoveel zien veranderen in Ter Arlo. Zo is hun buurman, restaurant De Groene Lantaren, ook maar en nieuwkomer.
2.     Lunssloten
Tocht: 149(2)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


De A28 heeft van Lunssloten een doodlopende weg gemaakt. Er staat een boerderij en 3 huizen. Het huis achter de twee witte berken heeft net boven de grond een blauwe band. Bij het huis ernaast zorgen rode kozijnen voor wat kleur. Bij de weg staat een steen met het wapen van Hoogeveen. De mooie kroon is danig aan het roesten en verliest hierdoor zijn gezag.
3.     Stuw
Tocht: 149(3)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Aan het verkeersbord bij de hoofdweg hangt een schoen. Die is niet vergeten door een passerende hardloper, maar is een reclamestunt voor de Cascaderun die binnenkort wordt gelopen. Stuw dank zijn naam aan de stuw in de Zuidwolder Waterlossing. Je kunt er ook vissen en daarvoor is speciaal een vissteiger aangelegd. De haken, waar de hengels op kunnen rusten, staan al gereed.
4.     Lubbinga
Tocht: 149(4)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Er is een hoogteverschil tussen het land aan de ene kant van de weg en de plaats waar de boerderijen staan. Het laat zien, dat het land rond Zuidwolde een zandrug in een veengebied is.
In het zand rond Steenbergen moeten veel stenen gelegen hebben, want de bewoner van een boerderij heeft ze verzameld en naast de brievenbus gelegd. De postbode moet zich met moeite een weg banen door deze keienberg. Boven de staldeur met een schapenschedel staat de opwekkende naam: Het Schaap met de Vijf Poten. De schapen in het kleine weitje voor het huis hebben er elk vier.
5.     Steenbergen (Zuidwolde)
Tocht: 149(5)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Een mooie oude boerderij ligt wat verscholen tussen de hoge bomen. Herfstkleuren maken er een mooi geheel van. De geschiedenis is aan deze plek af te lezen. De eigenaar herstelt een hek voor zijn paarden en bevestigt, dat de boerderij al eeuwen oud is. De vloeren van het huis en de stallen liggen op verschillende hoogtes. Zijn grootvader kwam hier in 1913. Een boer met 20 koeien was een grote boer met 5 of 6 man personeel. Het was een gemengd bedrijf met de weilanden op het lage land en het bouwland op de es. Die es is er nog steeds. De boerderij was een paar jaar uit de familie, maar hij kon het familiebezit weer terugkopen om er samen met zijn vrouw en getrouwde dochter weer in te gaan wonen. In het land liggen indrukwekkende hindernissen voor paarden met wagens. Twee maal per jaar wordt hier een wedstrijd gehouden en de paardenspannen moeten dan ook door de voormalige “brandkoele”rijden. Omdat er in Steenbergen geen sloten lagen, was dit de enige plaats waar men water kon halen om een brand te blussen. Het verhaal gaat dat een koerier een pakje kwam bezorgen, maar dat was bestemd voor een bewoner van het Brabantse Speenbergen, 150 kilometer verderop.
6.     Zuidwolde
Tocht: 149(6)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Zuidwolde is duidelijk de kern van de vele kleine buurtschappen in deze omgeving. Het is een langgerekt dorp, dat door de komst van nieuwbouw zijn karakter enigszins heeft verloren. De winkels liggen nog steeds over een grote afstand verspreid en men heeft kunnen voorkomen, dat er een winkelcentrum is gebouwd. Het gemeentehuis staat op een heuvel en is van een moderne architectuur voorzien. Het beeldje van twee vrouwen met hun fietsen past zich aan de omgeving aan. De dames wisselen de laatste dorpsroddels uit. Verder wordt er hard gewerkt aan een nieuwe riolering. Tegenover de voormalige Coöperatieve Zuivelfabriek Eendacht huilt een meisje. Ze is boos, omdat ze haar zin niet krijgt. Ze wil snoep en loopt bijna de gevaarlijke weg op. Haar zusje waarschuwt de moeder, de met grote passen en een stevige houtgreep haar kind uit de gevarenzone haalt. Er is vandaag klein leed in het zo rustige dorp.

7.     Wemmenhove
Tocht: 149(7)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Op weg naar Wemmenhove komt men langs een molen, die nodig gerestaureerd moet worden. Het is vreemd, dat dit nog niet is gebeurd, want Zuidwolde en omgeving lijken zuinig op hun verleden. In Wemmenhove staat het cultureel-historisch streek- en handkarrenmuseum. Het is vandaag gesloten, maar buiten staan twee exemplaren te verkommeren. Voor het raam staat een verzameling petroleumblikken te glanzen. De beeldentuin toont mooie beelden van paarden en dikke dames op sokkels. Herfstbladeren hebben voor een bruin tapijt gezorgd. Op het dak proberen twee eksters het riet uit elkaar te trekken. Ze hebben weinig respect voor deze historische boerderij.

8.     Middenveen
Tocht: 149(8)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Het land ligt hier lager dan het zanderige Zuidwolde. De nieuwbouw is opgerukt. Toch oogt het weiland met een groepje pony´s landelijk. De waslijn met overalls naast de boerderij aan de overkant bevestigt dit. Twee jongens kijken deskundig naar de techniek onder een motorkap en bij de buren is een kleine boerderij omgetoverd tot landgoed.
9.     Bazuin
Tocht: 149(9)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


De smalle weg door Bazuin maakt een scherpe bocht. Hier is het clubhuis van EDKV Fort, opgericht in april 1983. Even voor de niet-ingewijden; hier is de thuisbasis van de plaatselijk klootschietvereniging. Hoofdsponsor is het bedrijf Python BV en het tegelbedrijf Dekker en bouwbedrijf Muller zijn subsponsors. De stapel keien bij de naastgelegen boerderij zijn duidelijk te groot om mee te kunnen schieten.
10.     Fort
Tocht: 149(10)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


In Fort heeft nooit een fort gestaan. Het dorp is in de tweede helft van de 19e eeuw ontstaan na heel hard werken in het veen. Als herinnering staat er een beeldje van een vader met een kruiwagen en zijn zoontje die al jong moet meewerken. Naast een paar voormalige boerderijen staan in het buurtschap nette, bescheiden huizen in een rijtje. De herfstbladeren worden keurig verzameld in daarvoor ingericht hekwerk.
11.     Pieperij
Tocht: 149(11)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Een mooie naam voor een mooi buurtschap. Zelfs het elektriciteitshuisje is mooi. De naam heeft niets te maken met bloemige piepers, maar slaat op een duiker onder de weg, een piep op z’n Drents. Een schitterende boerderij is in handen van Het Drents Landschap en werkt biologisch. Een tuinder kweek kleine cactussen en die zijn aan de weg te koop. Runderen staren naar de nevelige horizon en schapen grazen op de heide. Landbouwgrond wordt hier omgezet in nieuwe natuur. De voedselrijke bovenlaag is al verdwenen.
12.     Den Oosterhuis
Tocht: 149(12)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Aan de andere kant van de Reest ligt Den Westerhuis, gescheiden door een bescheiden beekje. Het buurtschap heeft een paar huizen en wat boerderijen. Alles wordt vandaag bewaakt door twee blaffende honden en twee zwijgende poezen. De laatste geven toestemming voor een bezoek en een paar foto’s. Het fietspad richting Paardenvelden ligt goed verborgen en een lassende boer weet alleen de ingang. Het is een pad voor wandelaars en kruist de Reest. Het is hier vandaag een land zonder mensen.
13.     Paardenvelden
Tocht: 149(13)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


In de velden staan geen paarden maar koeien. Het buurtschap bestaat uit twee delen gescheiden door een doorgaande weg. Een vrouw gaat boodschappen doen en laadt de lege bierkratjes in.
Haar man zal daar vanavond een pilsje op nemen. Voor het huis staat een boom, die uitgehold is door de tand des tijds.
14.     Schrapveen
Tocht: 149(14)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Voor de grote boerderij staat een bord. De eigenaar doet in Friese paarden en marathonwagens. Hij doet dit samen met zijn zoons. De paarden zijn direct zichtbaar, maar de wagens staan veilig opgeborgen in twee loodsen. Er staan er zo’n 40 oude, maar ook spieksplinter nieuwe, waarvan de banden naar rubber ruiken. De prijzen variëren van 2750 euro tot boven de 7000. Je hebt natuurlijk de wagens voor de echte wedstrijdrijders, maar er is ook voldoende keus voor de recreanten. Wat is er niet fijner op de bok te zitten en de paarden te laten draven langs de stille Drentse wegen. Een keuze van de juiste wagen is niet zo simpel, want er zijn antieke koetsen, huifwagens, wagonettes, ponywagens, beginnerswagens, wedstrijdwagens en natuurlijk de marathonwagens. Om zijn wagens aan de mens te brengen, loopt de eigenaar veel beurzen af. Vorige week nog in Leeuwarden en volgende week in de Brabant Hallen in Den Bosch. Daar ontmoeten de liefhebbers elkaar weer. Op de weg naar Linde passeert een wagen met man en paard, duidelijk een beginnerswagen.
15.     Linde (Zuidwolde)
Tocht: 149(15)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Het beeld van de man met de schop vertelt het verhaal van het ontstaan van het dorp. Het was ploeteren in het veen met schop en kruiwagen voor een schamel loon. De huizen laten zien, dat de geschiedenis van Linde nog maar kort is. Voor een huis meldt de bewoner, dat men hier de kip en/of het ei kan vinden. Het logo van de firma Vogelzang is passend, al doen ze niet in vogelvoer maar in parket. Aan de rand van het dorp is een nieuw wandelgebied aangelegd. De walnotenbomen moeten nog wat groeien.
16.     Nolde
Tocht: 149(16)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Nolde is een van de vele buurtschappen rond Zuidwolde. De weg daalt er plotseling naar het niveau van het Reestdal. Bij boerencamping Achter ´t Koeienpad is een oplaadpunt voor elektrische fietsen. Je kunt er ook een ontbijtje nuttigen. Een koeienbot bij de ingang laat zien, dat men niet zuinig is met vleeswaren. Paardenliefhebbers zijn welkom op de Nolder Hoefslag. Het oogt echter vervallen. Het aanbod is blijkbaar te groot. Ook bij bungalowpark Het Nolderbos is het seizoen voorbij, hoewel de beautyfarm en de tearoom niet van het weer afhankelijk zijn.
17.     Schottershuizen
Tocht: 149(17)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


De voormalige bakkerij staat er nog. De gemeente Zuidwolde heeft netjes een bord met de naam van het buurschap geplaatst. De oude boerderijen liggen op de rand van het hoge en het lage land, dat ooit een uitgestrekt veengebied was. Een oude bietensnijder is omgetoverd tot plantenbak.
18.     Alteveer (Hoogeveen)
Tocht: 149(18)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Een Jonkheer van het kasteel in Echten had hier veel land en wilde het recht om het veen af te graven. Dat mocht als hij ook voor een kanaal zorgde, waar ook de andere grondbezitters plezier van konden hebben. Dat werd de Hoogeveense Vaart. Na veel gedoe werd een begin gemaakt met het graven. Alteveer bleef aanvankelijk beperkt tot 5 boerderijen. Nu wonen er rond de 900 mensen. De naam is een verbastering van “al te ver”. Het was toch wel een hele afstand tussen Alteveer en de woonplaats van de Jonkheer. De school is uit en veel ouders en hun kinderen spoeden zich naar het dorpshuis. Er is daar vast iets leuks te doen. Aan de buitenkant van de kerk is te zien, dat de gebrandschilderde ramen heel mooi moeten zijn. Joop van de Broek heeft ze geschapen.
19.     Kerkenbuurt
Tocht: 149(19)
Bezocht op: 7 november 2011
Provincie: Drenthe


Er is geen kerk in de buurt te zien, tenzij de kerktoren van Alteveer, heel ver in de verte. Even na de bocht in de weg is een landgoed verrezen. De posten naast de toegangsweg hebben zelfs kasteelachtige trekjes gekregen. De occasions bij de garage zijn bedekt met herfstbladeren en een ijverige bewoner probeert met zijn bladblazer de stoep weer zichtbaar te maken. Het industrieterrein telt 4 bedrijven en een leeg pand. Die 20% leegstand is ongeveer het landelijke gemiddelde bij de huidige crisis en thuiswerkerij. Een meisje geeft haar kleine broertje les in het leeghalen van de brievenbus en aan de overkant denkt eetcafé De koperen Klomp over een nieuwe toekomst.