Tocht 148 - De geur van kool en een land van reuzen
Datum:
03 November 2011
Weersomstandigheden:
Bewolkt met lichte regen
18 graden
Wind : Zuid-4

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Heerhugowaard de trein
Tocht: Heerhugowaard - Heerhugowaard
Heerhugowaard – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Met een bijdrage van Dick van Bruchem

Afstand:
IJsselstein – Utrecht 28 km
Tocht 49 km
Totaal 77 km
Aantal plaatsen:  15
 
1.     Heerhugowaard
Tocht: 148(1)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Uit de trein stapt een dame op leeftijd. Het is haar niet aan te zien, dat ze 82 jaar is. Ze is op weg naar een reünie van haar oude kweekschool. Het gaat om de eindexamenklas van 1951. De kweekschool stond in Amsterdam aan de Korte Prinsengracht. Ze verwacht 10 klasgenoten, één minder dan vorig jaar. De enige man uit het gezelschap is overleden. Dat heb je op die leeftijd, maar misschien komt nu zijn ex-vrouw, die tot nu toe weigerde te komen als haar voormalige partner er ook was. De gesprekken gaan uitsluitend over de eigen schooltijd en natuurlijk de leraren. Zelf ging ze ook in het onderwijs werken als lerares wiskunde op een MULO. Haar grootvader kwam uit Friesland naar Amsterdam op zoek naar werk. Dat was 150 jaar geleden en zelf woont ze nu in Meppel. Samen met haar man maakt ze nog lange fietstochten. Heen met de trein en terug op de fiets met de wind in de rug.
Heerhugowaard is in de jaren 70 uitgegroeid van een klein tuindersdorp met 700 inwoners tot een stad met grote industrieterreinen en 60.000 mensen. Hier en daar nog een verstopte stolpboerderij als herinnering aan vervlogen jaren. De grond moet er vast duur zijn, want een beeld van een olifant kreeg slecht 1 m2 ruimte toegemeten, maar hij klaagt niet over zijn afgemeten heggetje.
Om de vriendschapsbanden met een Oost-Europees stadje kracht bij te zetten heeft men een enorme drol op een wit voetstuk geplaatst. De wapenschilden moeten veel goedmaken.
2.     Broekhorn
Tocht: 148(2)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Broekhorn is eigenlijk een bescheiden polder van 40 ha. Het industrieterrein van Heerhugowaard rukt op en heeft een deel van Broekhorn bouwrijp gemaakt. Eén huis houdt echter stand, samen met de bijbehorende appelboomgaard. Vlak na WO I kwam de grootvader van de huidige eigenaar hier wonen en het fruitbedrijf ging van vader op zoon. De appels van dit jaar liggen rood te glanzen en te wachten op hapgrage eters. Het zijn Elstars en dit jaar biologisch verbouwd. Dat was geen succes. Schurft en wormen maakte zich van het gewas meester. Ook de vondst om bomen te verhuren en de bezoekers zelf de appels te laten plukken was niet voor herhaling vatbaar. De boer werd simpel van de vele bezoekers, die zich als kleine eigenaren gingen gedragen. Het bord staat nog wel bij de ingang, maar gaat weg. Binnenkort ligt er nog een kleine groene enclave van 6 ha tussen de bedrijfsgebouwen en een huis met de naam Broekhorn op de gevel.
3.     Broek op Langedijk
Tocht: 148(3)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Het verhaal van de groenteveiling, waar de boeren met scheepjes hun producten kwamen aanbieden, is natuurlijk nationaal erfgoed. Het lichtgele houten veilinggebouw weerspiegelt in het water. Door de ochtendnevel hangt er een sfeer van vroeger. Het betaalkantoor uit 1921 versterkt dit, evenals het voormalig postkantoor. Het kan zo het decor vormen van een film uit vervlogen tijden. Het moderne museumgebouw brengt de bezoeker weer bij het heden. Op de gevel is het omringende landschap uitgebeeld met veel hoog water en laag land. Ook het fabriekscomplex van een chipsfabriek is van deze tijd, net als het ruim afgemeten industrieterrein met een fabriek in banket. Hier vergeet men de illusie van de ambachtelijke bakker.
4.     Sint Pancras
Tocht: 148(4)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Net als Broek op Langedijk, Oudkarpel en Scharwoude lagen de huizen aan de lange dijk door dit lage land. Bij de kerk woonde natuurlijk de dominee, de dokter en de plaatselijke middenstand. Het huis van de bakker staat er nog, maar alleen de gevelsteen getuigt van de voormalige brood-, koek- en banketbakkerij. Volgens het naambordje moest de kerk ooit wit zijn geweest. De huisartsen hebben zich op deze plek kunnen handhaven en de pastorie draagt de passende naam “Ter Geest”. Een groepje wandelaars rust uit op een bankje en bestudeert het vervolg van de wandeltocht uit de Alkmaarder Courant. Een beeldje toont een boer die met een lange stok zijn schuitje voortduwt. Het heet hier “kloeteren” en, zeer passend, heeft een winkelende voorbijganger er een zakje boerenkool naast gelegd.
5.     Nollen
Tocht: 148(5)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Vlak bij de spoorwegovergang van de oude weg tussen Oudorp en Sint Pancras staat een monument met als achtergrond een oude boerderij. Het eert de plaatselijke gevallenen uit WO II, maar vooral een groep van mannen, die daar op 3 weken voor de bevrijding op 15 april 1945 zijn vermoord. Zou het de vergeldingsactie zijn voor de aanslag bij De Woeste Hoeve op de SS-er Rauter? Achter de 20 namen staan de geboortedata en de plaats van herkomst. De meesten waren Amsterdammers. Gerardus Steen was 20 jaar toen hij hier de kogel kreeg.

6.     Zuid-Scharwoude
Tocht: 148(6)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Het land rond Noord- en Zuid-Scharwoude ruikt naar kool. Tractoren halen de oogst binnen met behulp van Poolse arbeiders, die als mollen achter de machines aan kruipen. De wegen zijn modderig. Een felgekleurde bakfiets vertelt een ander verhaal. Twee studenten zijn op weg naar een sport- en spelevenement. Het is bedoeld om het overgewicht van de jeugd uit Zuid-Scharwoude tot een minimum te beperken. Het zijn eenvoudige loop- en renspelletjes en ze krijgen er studiepunten voor. De plaatselijk bank sponsort het geheel met oranje zakken met lekkers. Zo wordt het extra aantrekkelijk om een spaarrekening te openen. Op café biljart De Roode Leeuw staat het bijbehorende dier in een strijdbare houding. Achter het café is nog een echte danszaal, waar de jeugd ook buiten internet aan een passende partner kan komen. Een ophaalbrug, een kerkje en een stolpboerderij maken het dorpsbeeld compleet.
7.     Noord-Scharwoude
Tocht: 148(7)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De kerk van Noord-Scharwoude is flink uit de kluiten gewassen. Om de vergrijzende kerkgangers te kunnen ontvangen is er voor rolstoelers een ingang achterom vrijgehouden. Noord-Scharwoude was een langgerekt dorp aan een dijk met aan elke kant een watergang. Het zijn de Voor- en de Achterburggracht. Ooit ging hier alle verkeer over het water. De man op de brug weet het nog goed. Hij voer mee met de platte schuit van zijn vader, die tuinder was. Het hele gebied bestond uit 15.000 eilanden tussen het hoog gelegen water. Omdat de veengrond verzakte moest jaarlijks modder uit de sloten gebaggerd worden om het land op te hogen, een zeer zwaar werk vanuit een wankele boot. Alleen grote, sterke mannen konden zich in deze streek handhaven. Het is een gebied van reuzen geworden, een vorm van natuurlijke selectie. De Voorburggracht is nu gedempt en boten zijn vervangen door vrachtwagens en auto’s.
8.     Oudkarspel
Tocht: 148(8)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De huizen van de voormalige tuinders staan schouder aan schouder langs de lange dijk. Het plaatselijke reisbureau verzorgt reizen naar Griekenland. Om het cultureel karakter te onderstrepen heeft men een ruime collectie beelden van Homerus in de etalage geplaatst. Homerus kijkt wijs en verstandig, zich niet bewust van de huidige crisis in zijn land. Op een kruising staat een wondermooi stadhuis met bijbehorende garage voor de brandweer. In het plaatselijke café is ook de kaatsbaan gevestigd. Die is vandaag niet te bezoeken omdat het gezelschap “Langerdijker Verleden” er de wekelijkse bridgemiddag heeft. Bij de Houtwerf, aan de andere kant van de Achterburggracht staat nu de opvolger in de vorm van de houthandel van Pontmeijer. De toren van de Allemanskerk moet het zonder spits stellen, die werd meermalen door de bliksem en brand getroffen. De kerk is een voortzetting van een kapel uit het jaar 1000 en diende ook als vuurtoren, fort en uitkijkpost. De kerk was eigenlijk aan Sint Maarten gewijd, maar omdat er in de jaren 60 uit de vorige eeuw diensten voor iedereen werden gehouden moest de heilige het veld ruimen voor de gewone man. Bij de Luizeknip aan het eind van Oudkarspel zwaait een vliegtuigmotor de vertrekkende fietser uit.
9.     Kalverdijk
Tocht: 148(9)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Kalverdijk begint met een uitspanning op de hoek van de dijk richting Tuitjehorn. Aan de overkant heeft de bewoner zijn tuin voorzien van kleurrijke pasteltinten. Vooral het bankje doet het mooi en zou zo op een expositie voor hedendaagse kunst kunnen staan. Traditioneler zijn de tegeltableaus aan beide kanten van de ingang van de voormalige boerderij op nummer 33. De tranen uit de ogen van de maagd Maria of een Spaanse heilige zijn welgemeend en in tegenspraak met de te weelderige gouden kroon. Een jong stel kocht een klein huisje in Kalverdijk en noemde het “Kalverliefde”. Zou het over 10 jaar nog zo heten?
10.     Tuitjehorn
Tocht: 148(10)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Aan de rand van Tuitjehorn is een nieuw dierenpark aangelegd. De nieuwe gevelsteen duidt het jaar 2006 aan. Het draaihek is alleen voor mensen met een pasje toegankelijk. De houtzaagmolen houdt toezicht over de bezoekers. De oude school van het dorp is aangevuld met nieuwe lokalen in een hedendaagse, inspirerende stijl. In het dorpshuis ernaast wordt met een groot bord het grandioze “Nasi- en Bamibal” aangekondigd. Het is op 6 november en Paul Vlaar komt er zingen.
De stoelen op het terras van het eethuis zijn kleurrijk en staan in het zand. Dit alles om een woestijnsfeer te creëren voor de Mexicaanse gerechten. Het bushuisje aan de rand van het dorp heeft de uitstraling van een theekoepel. Wachten op de bus moet hier een genoegen zijn.
11.     Kerkbuurt (Tuitjehorn)
Tocht: 148(11)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De huizen en boerderijen van Kerkbuurt staan dicht bij elkaar. Het was duidelijk een hoger gelegen plek in nat en drassig landschap. De leilinde voor een witgeverfde stolpboerderij tooit zich in de kleuren van de herfst. Het moeten hier ooit rijke boeren zijn geweest. Er is ook een klein pleintje en aan een gebouw herkent men de voormalige school. Het buurtschap is te klein geworden om voor voldoende kinderen te zorgen.
12.     Waarland
Tocht: 148(12)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Langs de strakke rechte weg richting Waarland is te zien, dat het land hier hoger ligt dan het land rond Broek op Langedijk. Ook hier is alles kool, wat de klok slaat. De tegenstelling met de kas aan de overkant is groot. Daar is achter het beslagen glas een echte vlindertuin. De naam Vlindorama laat niets te raden over. Er is ook een tropische tuin en men kan er rondgeleid worden. De bedoeling is ongetwijfeld, dat men met een mooi opgekweekte tropische plant naar huis gaat. Het is stil in Waarland. Bij de kerk staat het lichtgele voorhuis van een boerderij met Jugendstilachtige daklijst. Op de haan van de kerk zit een kraai. De kerk zelf is Katholiek. Dat weet een bejaarde vrouw die met een bos bloemen wacht op de auto van haar dochter. Ze woont nu 5 jaar in het verzorgingshuis. Ze moest haar eigen huis verlaten, omdat haar man afhankelijk van zijn rolstoel werd. Twee jaar gelden is hij overleden. Het was een zware tijd, maar ze heeft veel afleiding en contacten. Voor het tehuis staat een beeld van Sabina van Egmond een jonkvrouw uit 1590. Ze gaf de opdracht om het gebied ten noorden van het toenmalige eiland Waarland in te polderen. Nu kijkt ze waakzaam uit of de kwaliteit van zorg in het naar haar vernoemde huis op niveau blijft.

13.     Verlaat
Tocht: 148(13)
Bezocht op: 19 oktober 2011
Provincie: Limburg


Verlaat is één van de verscholen pareltjes in de kop van Noord-Holland. De brug over het kanaal is alleen toegankelijk voor fietsers. Op de hoek staat een zeer oude herberg, waar je niet naar binnen mag stappen, omdat het woonhuis is geworden.Op de hoge groene deur staat de naam nog “’s Lands Welvaren” en het geboortejaar van het huis : 1629. Van deze plek maakte de schilder Bok in 1820 een schilderij. Het is of de tijd heeft stilgestaan. De vraag of de schilder in de herberg ook een bokbiertje heeft gedronken is bedacht door de makers van een fietsroute, die naar de schilder is vernoemd. Het is druk in de Ierse Pub, die toch wat misstaat in de oer-Hollandse buurtschap. Een rijtje van vier aan elkaar gebouwde arbeiderswoningen heeft terecht de naam “Kwartet” gekregen.
14.     De Noord
Tocht: 148(14)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


De Noord begint volgens het naambord al bij het buurtschap Verlaat. De trotse bezitter van een huis heeft zijn hele tuin vol beelden gezet. Dat doen wel meer mensen, maar deze beelden zijn verguld in bronzen, zilveren en gouden tinten. De lange rechte weg waar de overige huizen van De Noord aan zijn gebouwd heet Middenweg. Het is eigenlijk een saaie weg met gelukkig wel een fraai gerestaureerde stolpboerderij. De kerktoren heeft een grappig bol koepeltje en twee bijzonder toegangsdeuren. “Eerbied in Gods huis” staat erboven en de letters alfa en omega bevestigen dit. Het café aan de overkant staat historisch op de juiste plaats.
15.     Pannekeet
Tocht: 148(15)
Bezocht op: 3 november 2011
Provincie: Noord-Holland


Er loopt een brug over het kanaal Alkmaar-Kolhorn. Waar ooit het buurtschap Pannekeet lag, ligt nu een industrieterrein als uitstulping van Heerhugowaard. Om het leed wat te verzachten heeft men er maar een mooi gebouw neergezet veel blauw glas en een kasteeltorentje. Aan de overkant woont één van de weinige bewoners van het oorspronkelijke buurtschap. De tuin lijkt saai tot er twee kleine kangoeroes wat rond beginnen te springen. De ene is wit en de andere bruin.