Tocht 145 - Van Kop van 't Land via de Biesbosch naar Gorichem
Datum:
01 September 2011
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
23 graden
Wind : Oost-2

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Dordrecht met de trein
Tocht : Dordrecht – IJsselstein




Afstand:
IJsselstein – Utrecht 14 km
Tocht 105 km
Totaal 119 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Kop van het Land
Tocht: 145(1)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Zuid Holland


De kaartenmakers hebben Kop van het Land vergeten in te tekenen. Het ligt echt op de kop van het land tussen de Nieuwe Merwede en het Wantij met aan de overkant de Brabantse Biesbosch. Er is wat aan de hand in de landbouw. Een boze boer heeft een bord voor zijn erf gezet: “Behoud de polder, geen natuurkolder”. Zou het op de plannen slaan om in de Biesbosch een overloop te maken voor overtollig rivierwater? Tegen de dijk ligt een vrolijk wit huis met blauwe vensters en veelkleurige bloemen. Een huis draagt met trots de naam van het buurtschap. De pont naar de Biesbosch staat op het punt om te vertrekken. Een groepje gebuikte wielrenners bespreekt het parcours.
2.     Kievitswaard
Tocht: 145(2)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Ooit was het noordelijk deel van de Biesbosch een gebied waar Zuid-Hollandse boeren naar toe trokken om te boeren. Er was altijd de dreiging van overstromingen, maar het isolement in de winter was nog zwaarder. Lang was er geen school en de kinderen moesten elders worden ondergebracht om onderwijs te kunnen volgen. Veel vrouwen hadden het hierdoor te zwaar en volgden hun kinderen, zodat de boer eenzaam achterbleef. Het verloop onder de pachters was groot. Die tijden zijn voorbij. Nu fietsen dagjesmensen op hun gemak naar het Biesboschmuseum.Bij de Spieringsluis eten ze een pannenkoek bij de “Bolle Bever” en kijken naar de plezierjachten. Aan de overkant wappert een vlag met een hart gevuld met muzieknoten. Diepere betekenis onbekend. Brede geulen laten zien dit Nationaal Park ooit het bezit was van eb en vloed. De bandijk loopt tot aan Werkendam met halverwege een klein kerkje.
3.     Steurgat
Tocht: 145(3)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Het Steurgat is een lange verbinding van de Merwede naar de Bergse Maas. Natuurlijk moest daar in 1881 een fort gebouwd worden, dat in 2000 verbouwd werd tot wooneenheden. Bij de monding van het Steurgat ligt een jachthaven en een fabriek van Van Oord waar grote ijzeren buizen worden gemaakt. Er was hier lang geleden een suikerfabriek, volgens een man, die nu reclameblaadjes bezorgt. De woning van de directeur is er nog. De fabriek is verdwenen. Wel is er een wijk met huizen van de voormalige arbeiders uit de tijd, dat directeuren sociaal begonnen te denken. De bezorger vertelt, dat de polders binnenkort de overloop worden van het overtollige rivierwater. Het aantal boeren daalt van 30 naar 11 en ze kunnen kiezen om te vertrekken of op een terp te gaan wonen. Hier in de Biesbosch is de natuur de baas. Ooit waren hier boeren met een staf aan personeel. Zijn broer werkte er als elektricien en werd in de oorlog getroffen door een bom op de leeftijd van 33 jaar. Het lijkt lang geleden.

4.     Werkendam
Tocht: 145(4)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


In vroeger tijden noemde men Werkendam “de vrouwenhemel”. Dat had te maken met de mannen, die toen dagen en nachten in de Biesbosch werkten. Vrouw en kind bleven alleen thuis en blijkbaar beviel dat goed. In de haven aan de Merwede wordt nog steeds hard gewerkt. Een schip krijgt een totaal nieuwe keuken en woonkamer. Er is een gespecialiseerd bedrijf, dat het interieur kant en klaar bouwt in de werkplaats en nu monteert. Het is leuk werk en ondanks de crises zijn er nog opdrachten. Aan de haven liggen boten, die net van de werf komen. Naast het gebouw Portsight met veel glamour en glas staat het kleine cafe aan de haven. Natuurlijk heet dit cafe Havenzicht en natuurlijk heeft het een volledige vergunning. In een smalle straat achter de hoofdstraat wordt een veewagen schoongeborsteld. Er heeft een stier ingezeten, die door de slager zelf is uitgezocht in een weiland bij een boer. De slager slacht hier immers nog zelf en de stier ligt bewegingsloos op de betegelde vloer. De vloer is rood van het verse bloed en de uitgebeende voorgangers hangen aan vleeshaken aan de muur. Het is oppassen geblazen, want het stervende dier kan nog onverwachts een trap na geven. De klanten van de slager vinden het een veilig idee, dat de slager het hele traject van koe tot biefstuk zelf in de hand heeft. Werkendam is zich niet bewust van dit kleine drama en winkelt opgetogen verder.
5.     De Hoef (Werkendam)
Tocht: 145(5)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Een fraai eigentijds gebouw kijkt uit over de Boven Merwede. Er worden cursussen en opleidingen in gegeven. Beneden aan de dijk scholen een paar huizen samen. Zij dragen de naam van het buurtschap. De Friendship wacht in een kleine haven op nieuwe lading.
6.     Vijcie
Tocht: 145(6)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Bij de haven aan de Boven Merwede wordt zand en grind gelost. Langs de weg beneden aan de dijk staan 5 witte identieke huizen. Zou dat iets met de naam Vijcie te maken hebben? Achter een voormalige boerderij is te zien, dat de bewoner niets kan wegooien. Oude planken en oude aanhangers wachten braaf op de vergankelijkheid.
7.     Buurtje
Tocht: 145(7)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Achter de historische boerderij vlak aan de dijk loopt een steile straat naar beneden. De huizen zijn verscholen tussen de bomen. Een man laat met enige moeite zijn hond uit. Hij woont hier al zijn hele leven. In de eerder genoemde boerderij heeft hij in de oorlog als jongen nog graan gedorst. Het was zeer zwaar werk, waar je lang pijn aan je armen van overhield. Het was toen hard nodig om bakkers van meel te kunnen voorzien. Zeer ontevreden is hij over de manier waarop de boerderij is verbouwd. Het houten deel van de vroegere schuur is gelukkig wel in ere gehouden. Bij Buurtje staat ook nog een gemaal.
8.     Schans
Tocht: 145(8)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Schans ligt aan één van de vele dijken, die ooit het water van de Biesbosch moesten beteugelen. In een weiland liggen twee bunkers, die in de 2e wereldoorlog de Duitsers of misschien ook wel de geallieerden moesten tegenhouden. De bewoner heeft tussen de bunkers een stal opgetrokken en de voorkant voorzien van een toepasselijk schilderij. Lucky Luck rijdt als eenzame cowboy op zijn paard Jolly Jumper in een ondergaande zon de horizon tegemoet. De echte paarden komen even kijken bij het hek, waar ze begroet worden door een buurmeisje. Ze kent de namen, Rob en Mandy Thuis heeft ze haar eigen pony. De Vervoornepolders is maar klein en stamt uit 1552. De bescheiden 8-kantige schepradmolen, die tot 1965 dienst deed, staat er nog steeds. Aan de fietsbrug over een drukke weg hangen spandoeken. Dat mag van de gemeente, als het maar betrekking heeft op plaatselijke evenementen. Ze mogen maar 14 dagen blijven hangen.
9.     Kille
Tocht: 145(9)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Op weg van Schans naar Kille verschijnt in een bocht een voormalig fort. Er wordt druk gebouwd en alles staat in de steigers. Hoewel de toegang verboden is, mag de passerende fietser toch even kijken naar de nieuwe elektrische bedrading. Er worden comfortabele slaapplekken aangelegd voor mensen, die eens wat anders willen en toch voor het vertrek een goed ontbijt verlangen.
Bij Kille staan de huizen strak tegen de dijk. Achter de huizen loopt de Bakkerskil richting Biesbosch. De weg door het buurtschap is smal en dat gaf problemen tussen de boeren met hun landbouwmachines en de bewoners met hun geparkeerde auto’s. Op een bord staat dat men er samen, na goed overleg, uitgekomen is” “Wij geven elkaar de ruimte”. Die is echter maar schaars.
Het huis van een lid van de “Royal Club van Chow Chow’s” is er stil van.
10.     Nieuwendijk
Tocht: 145(10)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Kille loopt langzaam over in Nieuwedijk. De kerk van Nieuwedijk is van recente datum met een sierlijke vis aan de spits. Een vrouw helpt haar bejaarde moeder over het zebrapad. Tegenover de plaatselijke uitspanning, naast het winkelcentrum, heeft ooit een oude school gestaan. Het was een School met de Bijbel. De school moest plaats maken voor seniorenwoningen en een creatieve architect besloot van de naam van de school banken te maken. Zo kan men kiezen of men op de bank “School” of de bank “Met De “ of op de bank “Bijbel” een krentenbol wil eten. Verderop staat het gemaal “De drie sluizen”en boven de deur van een bescheiden bakker staat de hier passende tekst :” Door godes macht en mensen vlijt, wordt weer graan tot brood bereid”.
11.     Vierbannen
Tocht: 145(11)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Voor automobilisten op weg naar het zuiden moet de molen van Vierbannen een herkenningspunt zijn. Tegenover een schuur met veel zwart hout en rode geraniums schoffelt een oude man in zijn groentetuintje. Bij de splitsing van Vierbannen staat een groot gemaal. Aan de overkant gaat een oude heul onder de dijk door. Het blijkt een historische keersluis uit 1699 te zijn. Het was één van de stappen om weer land te heroveren op de binnenzee, die sinds de St. Elisabethsvloes was ontstaan. Het was destijds een technisch hoogstandje om ervoor te zorgen, dat het water wel de goede kant op liep. Een fluitende wandelaarster is zich hiervan niet bewust.
12.     Hank
Tocht: 145(12)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


De dijk van Hank begrensde ooit de Biesbosch. De vruchtbare polder werd door de St. Elisabethsvloed op 18 november 1421 verzwolgen. Op de dijk staat een grijs houten huis, waar. r men workshops kan volgen in het boetseren en het fotoshoppen. Beneden aan de dijk bij de weg naar de kerk ligt een molensteen. De steen heeft minder met een molen te maken, dan met onenigheid tussen vissers en adellijke lieden over de plaats van de bakens. Om een plek goed vast te stellen liet men een molensteen zinken. Deze molensteen, de steen van Cloosteroirt, kwam na eeuwen weer boven water en gedenkt nu de noeste arbeid, die nodig was om de Biesbosch weer te herveroveren op de zee.
De kerk van Hank is hoog, het voormalige klooster groot en aan de Buitendijk is een pluktuin voor bloemen. Op een stoep wacht een dode duif op de eeuwigheid.

13.     Keizersveer
Tocht: 145(13)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Naast de brug van de A27 over de Oude en de Bergse Maas loopt een weg dood op het water. Hier was ooit het veer naar de overkant. Een wegversperring voorkomt, dat men het water in rijdt. Bij een wit huis, Villa Kakelbont, blaffen twee grote honden tegen de eenzame bezoeker. Voor de fabriek van Johnson Bridging staat het oude kantoor te vervallen. Het nieuwe heeft de macht overgenomen en wacht op de sloop van de bejaarde buren. Op het terrein staan stapels met onderdelen, die na veel vakwerk tot een brug gesmeed kunnen worden.

14.     Peerenboom
Tocht: 145(14)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Het buurschap Peerenboom ligt vlak achter de Bergse Maas. Een waterloop voert het overtollige water hier af. Aan dit water staat een pasgeplante perenboom. De eigenares van de bijbehorende tuin zeemt net de ramen. Dat kan nu, want tot voor kort was dit gevaarlijk, door het zware verkeer dat passeerde. Vorig jaar is de situatie op de schop gegaan met als gevolg, dat de tractoren niet meer tegen de muur botsen en het huis niet meer meetrilt. Als waardering voor het geduld van de bewoners kreeg iedereen een perenboom. De buurman was zo enthousiast, dat hij er maar een kleine boomgaard bij plantte. Die draagt al een enkele peer.
15.     Dussen
Tocht: 145(15)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Het café in de bocht van de weg heet inderdaad “De Bocht”. Aan het raam van een huis hangt een schilderij van de drie neefjes van Donald Duck. Gijs Gans slaapt onder een boom. Misschien van een vader, die zijn kinderen wilde verassen of zou hij zelf nog een enthousiaste lezer zijn?
Bij de kerk werkt een groep mannen in rode pakken aan een nieuwe bestrating en aan de gevel van een klein gebouw hangt een bordje. Het gedenkt, dat de voorzitter, de heer A.A. Verhoeven, op 16 april 1932 samen met de 3 andere bestuursleden het gebouw in gebruik hebben genomen. Wat er het gebouw gebeurde, wordt niet vermeld. Het kasteel stond er toen al eeuwen en heeft zich vandaag verscholen achter een mooie laan met hoge bomen.
16.     Korn
Tocht: 145(16)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Aan beide kanten van de dijk staan mooie gerestaureerde boerderijen. Hier en daar is een watertje te zien, dat vroeger een belangrijke rivier was. Op het dak van een breed huis staat een gele klomp. Die staat er niet toevallig. Een grote bus met bejaarden vertrekt over de smalle dijk. Ze waren op bezoek bij de klompenmakerij. Het is een komen en gaan van bussen volgens de vrouw van de klompenmaker, vooral met Nederlanders. Het bedrijf stamt uit 1971 en was voorheen van P.H. van Gennip. In 2002 nam de huidig ambachtsman de zaak over en de klompenmakerij werd nieuw leven in geblazen. Dikke boomstammen wachten op de hand van de meester.
17.     Almkerk
Tocht: 145(17)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


“Welkom thuis Jan” staat op het spandoek aan het huis. Een buurtbewoonster weet niet waar Jan is geweest. Zij heeft niet veel contact op haar dorpsgenoten. Op de splitsing staat een huis, dat tevens een gemeentemonument is. “Buitenwiel” staat op het naambord en de illustratie laat hier geen twijfel over bestaan. Het is van 1905, maar de tekst “Dat nec habet” blijft duister voor de lezer. Bij de kerk staat nog de winkel van Henk van Vark, slagerij. De tekst staat nog op de gevel, het vlees van varkens wordt niet meer verkocht. Almkerk heeft een mooie oude voormalige school en een fraaie boerderij aan de rand van het dorp. De weg naar Uppel biedt uitzicht op een molen en op een zwart houten loods met takel staat de wijze spreuk.”Wie zijn rijkdom wil vergroten moet zijn begeerte verkleinen”.
18.     Uppel
Tocht: 145(18)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Het huis met het puntdak en de ronde deur lijkt op een kerkje van afgescheiden kerkelijke groepering. Niets is minder waar, het was gewoon het dorpshuis. De harmonie oefende er altijd. Nu is het een woonhuis en de overbuurvrouw kijkt er graag op uit. Kinderen, die uit school gehaald zijn worden uitgeladen bij een huis met een schuur waar spullen voor de rommelmarkt opgeslagen zijn. Ze zijn ook te koop. De eigenares heeft een vermaakatelier. Om te voorkomen, dat men denkt dat het gaat om een massagesalon is er voor de zekerheid maar het woord “Couture” bij gezet. Wel werkt ze alleen op afspraak. Uppel wordt gedomineerd door een hoge watertoren. Job Beijer en Jet Meerkerk hebben hun naambordje op de gevel gezet. Hun telefoonnummer staat erbij. Je kunt ze bellen om de deur open te laten doen. Dat kost vast enkele honderden traptreden.

19.     Sleeuwijk
Tocht: 145(19)
Bezocht op: 1 september 2011
Provincie: Noord-Brabant


Op de wegen is het druk met fietsende scholieren. Bij de veerpont naar Gorichem staat een rij te wachten op de tocht naar de overkant. Langs de dijk staan enkele boerderijen te verkrotten. Ze moeten plaats maken voor 6 dijkwoningen met vrij uitzicht. Zou het er nog van komen in tijden van de huizencrisis? Het opschrift “Rijwielstalling” moet uit lang vervlogen tijden stammen. In het water ligt een ruime woonboot en oude schepen liggen zij aan zij te wachten op hun laatste vaart. Vooral de Pietje Koek uit Sleeuwijk is er slecht aan toe. De tocht over de imposante rivier is zijn geld meer dan waard.