Tocht 141 - Heidevelden, vergezichten en de moord bij de Woeste Hoeve
Datum:
28 Juli 2011
Weersomstandigheden:
Half bewolkt
22 graden
Wind : geen

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht –Ede met de trein
Tocht: Ede – Arnhem
Arnhem – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Test en foto's volgen

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 82 km
Totaal 110 km

Aantal plaatsen:  13
 
1.     De Ginkel
Tocht: 141(1)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


De Verlengde Arnhemseweg loopt dwars door de Ginkelse heide, die voorzichtig in bloei probeert te komen. Het uitzicht aan beide kanten is wijds. Tegenover de uitspanning “Juffrouw Tok staat een monument. Op 17 en 18 september 1944 vocht hier een bataljon Schotten, geland met zweefvliegtuigen bij Wolfheze, tegen de Duitsers. Ze kregen versterking van 2000 parachutisten. Ruim 200 van hen werden bij de gevechten gedood of raakten gewond. De strijd om de Rijnbrug moest eigenlijk nog beginnen. De doortocht vanuit Nijmegen is nooit gelukt. Een dode boom flankeert het monument. Bij Juffrouw Tok is het de bedoeling, dat men kip eet. Om dit te bevorderen staan overal op het erf beelden van kippen en hanen. Ze hebben vast een beter leven, dan hun te consumeren soortgenoten. Voor de fietsers is er een weg richting Mossel. Een boerderij is omgebouwd tot natuurcentrum. Op bordjes staat te lezen, dat het hier een kruispunt was van oude hessenwegen en er twee smeltwaterdalen samen komen. Door een ondoorlaatbare leemlaag was het hier natter dan in de omgeving. Op het open stuk land kon dan ook geboerd worden en er ligt een stil meertje. Grazers met indrukwekkende hoorns bewaken de doorgang. Bij huize De Lindekamp kijkt een bronzen hert de bezoeker indringend aan.
2.     Mossel
Tocht: 141(2)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Tussen De Ginkel en Mossel kronkelt een fietspad zich door bossen. In de buurt van Mossel is er ruimte voor weilanden. Op een kruispunt wacht een groep Duitse fietser op de juiste weg. De felgekleurde valhelmen blinken in de zon. Onder een grote boom zoekt een groepje schapen verkoeling. Mossel bestaat uit één of twee voormalige boerderijen, die nu zijn ingezet voor de recreatie. De fietsrekken zijn goed gevuld en bij een wit schuurtje kun je ijsjes halen.


3.     Nieuw-Reemst
Tocht: 141(3)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Het smalle fietspad tussen Mossel en Nieuw-Reemst heeft van de kaartontwerper een groene streep gekregen. En terecht, het landschap is hier heel mooi en afwisselend, mede omdat men langs het pad bomen heeft gekapt, zodat er meer ruimte ontstaat. Nieuw-Reemst past zich uitstekend aan. Slecht één huis doorbreekt het natuurgevoel. In de oorlog werd de toenmalige boerderij verwoest en na de oorlog weer opgebouwd. In 2009 was er een verbouwing tot vakantiehuis. Nuon heeft zich hierover ontfermd en plaatste 72 zonnepanelen op de bijzonder kapschuur en laat hier zien hoe groen ze zijn.
4.     Oud-Reemst
Tocht: 141(4)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


De route tussen Nieuw- en Oud-Reemst is van een grote schoonheid. Deels door bossen, maar ook over een heide waar in de verte een kudde schappen zorgt voor de heide in het volgend jaar. De fietsenpadenplanners hebben zelf een bochtje over deze heide ingeruimd, om ervoor te zorgen, dat de voorbijgangers het juiste heidegevoel kunnen beleven. Het fietspad overigens loopt langs een mooie laan met volwassen bomen. Nieuw-Reemst moet het hebben van twee huizen. Het witte huis met de naam van het buurtschap heeft een hertengewei aan gevel. Geschoten of gekregen, het past wel hier.
5.     Wolfheze
Tocht: 141(5)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Bij binnenkomst van Wolfheze verwelkomt een afbeelding van een zweefvliegtuig de bezoeker. Alles te maken met de landing van 600 soortgenoten en 2400 parachutisten van de 1e Britse Airborn Divisie in september 1944. Alles op weg naar de slag om Arnhem. De twee bezoekers van het bankje bij het plaatselijke gedenkteken zijn zich hiervan niet bewust. De vrouw klaagt, dat ze tegen haar zin is opgenomen in het nabij gelegen psychiatrisch ziekenhuis. Het is eigenlijk geen ziekenhuis, want ze woont er permanent onder de hoede van Stichting Pro Persona. Ze woont met 4 lotgenoten in een wooneenheid en is er niet gelukkig. Wel heeft ze een vriendin met wie ze het goed kan vinden. Ze kijkt verlegen naar haar T-shirt met vlekken eigeel. Op de bank tegenover haar ligt een man te slapen van het type zwerver. Zijn buik is bloot en zij baard is grijs. Langzaam kruipt een wesp in zijn geopende mond. De vrouw kijk erna en zwijgt. De wesp heeft behoefte om binnen een kijkje te nemen en een voorbijganger grijpt in. De man slaapt door.
Op het terrein staan oude en nieuwe gebouwen door elkaar. Het gras tussen de gebouwen is zo glad als een biljartlaken. Groepjes bewoners en begeleiders passeren. Aan de manier van lopen weet je wie wie is. Wolfheze heeft een mooi oud station. Het terras erachter ligt in de zon en uit de wind. Het is er druk. Bij bushalte voor een hoog huis met een opvallende rieten kap neemt een oudere man afscheid van zijn vrouw. Ze omhelzen elkaar.
6.     Schaarsbergen
Tocht: 141(6)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


De Koningsweg loopt langs de zuidgrens van het nationaal Park De Hoge Veluwe. Het hek is goed te zien. Bij een toegangspoort staat de grote witte boerderij Ryzenburg uit 1860. Boven de ramen zijn half ronde bogen aangebracht en deuren en luiken zijn donker rood geschilderd. Het heeft duidelijk een nieuwe bestemming gekregen. Bij de rotonde ligt het pannenkoekenhuis. De eigenaar heeft, vanwege het uitzicht op de bossen, een geestige naam bedacht: “Den Strooper”.
Op de kaart moet Schaarsbergen een kerk bezitten, maar die is vandaag niet te vinden. Wel is er een wit schooltje, maar misschien is dit een werkplaats voor kunstzinnige ontwikkeling geworden. Muziekvereniging Eendracht is er in ieder geval thuis. Verderop ligt een oud kazerneterrein. Het hek is gesloten. Bij de wacht hangt een briefje, dat men zich nu moet melden bij de infozuil aan het hek. De Dienst landelijk gebied en de Domeinen doen hun best om dit militaire complex een nieuwe bestemming te geven. Ze noemen het “Zichtbaar Verleden” en dat betekent, dat men de zaak niet wil afbreken om er natuur van te maken. Voor ex-dienstplichtigen is het toch leuk om even door het hek te mogen kijken naar het eigen verre verleden.
7.     Deelen
Tocht: 141(7)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Vlak voor de afslag naar de Hoenderloseweg staat een groot wit gebouw en een even witte kerk. Alles lijkt onbewoond en verlaten. Het lijk weer een klooster zonder paters of zusters. De Dienst Landelijk Beheer zal wel weer zijn best doen. De wachtcommandant bij vliegveld Delen is op zijn post. Het terrein is afgezet met prikkeldraad. Omdat dit de thuisbasis is van een helikopter commando is men waakzaam op aanslagen. Veel rustiger is het bij de buren. Daar is ligt landgoed Vrijland, een initiatief van veteranen, die ingezet zijn bij vredesmissies of in oorlogsomstandigheden hebben gevochten. Voor de gevallenen konden bomen worden geplant als “boom voor het leven”. Sinds 2004 is het landgoed open voor publiek. In het totaal gaat het om 111.000 militairen, waarvan er 22.300 om kwamen. De meeste in WOII (16.000) en Nederlands Indië (6.000). In Nieuw Gunea kwamen 110 soldaten om en op vredesmissies 190. Toch wel heel veel. Terecht zo’n herinneringsplaats. Er is vandaag niemand om hen te gedenken.
Vanaf de bebouwing van Deelen is er een ver uitzicht richting Betuwe. Op deze open plek is geschikt voor landbouw. Een trekker maait nu gras. Voor het gesloten museum staat wat verloren een straaljager. Tegenover een klassieke schuur met openslaande deuren kan men kersen kopen. Het leven gaat door.
8.     Hoog-Baarlo
Tocht: 141(8)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Automobilisten op de Delenseweg worden gewaarschuwd voor overstekende herten. Het park De Hoge Veluwe ligt ernaast en heeft wel een hoog hek. Hoog-Baarlo ligt inderdaad boven op een heuvel. De huizen liggen verscholen achter de bomen langs de weg. De Hermina Hoeve ligt aan een stille landweg.
9.     Hoenderloo
Tocht: 141(9)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Hoenderlo heeft een ingang naar het nationaal Park De Hoge Veluwe en veel horecagelegenheden. Een echtpaar likt lekker aan hun ijsjes, een jongetje in een Feijenoord-shirt wacht op zijn consumptie. De terrassen zitten vol. In een weiland staan vier bijzonder schapen met grote gekrulde horens op een rij, als de voorhoede van een voetbalteam. Op de splitsing staat een rond huisje met een rieten dak. Het is een waterput, de z.g. Heldringput, vernoemd naar de gelijknamige dominee, die hem in 1843 liet graven. Hij is maar liefs 10 meter diep en maakt een einde aan het opvangen van regenwater in houten tonnen hier. Hoenderloo bestond in die tijd uit 24 plaggenhutten en had 150 inwoners. Op de heuvel staat een mooi wit kerkje, een kerkje om in te trouwen. Een man met een technisch gezicht is de enige bezoeker van het Elektriciteitsmuseum, dat sterk lijkt op een rommelmarkt.
10.     De Krim (Hoenderlo)
Tocht: 141(10)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


In het buurtschap is een pannenkoekenhuis, midgetgolf en een winkel in zinloze spullen om het huis gezellig te maken. Bij het huis op de splitsing hang een heel groot spandoek voor Dilco, die 50 jaar is geworden. Hij staat afgebeeld als zwarte Piet en schijnt nog steeds erg lenig te zijn. Dat is fijn voor de kinderen uit De Krim. Op een wit hek staat, dat hierachter in de Gelderse Bezembinderij nog ouderwetse bezems worden gemaakt. Een stapel wilgentenen ligt al klaar. Na de De Krim beginnen de recreatieterreinen. Het zijn er veel. Twee fietsers op een antieke tandem zwoegen zich moeizaam tegen een heuvel op. De vakantie had zo leuk kunnen zijn.
11.     Woeste Hoeve
Tocht: 141(11)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland



Vlak voor de Woeste Hoeve is een wildviaduct aangelegd over de A50. Over de begroeide paden kunnen reeën, wilde zwijnen, vossen, dassen en andere dieren veilig naar de overkant. Het viaduct moest wel verwarmd worden, want anders zou in de winter de tunnelbuis een ijspegelgrot kunnen worden. De dieren zijn vast blij met hun warme poten. De witgeschilderde Woeste Hoeve zelf ligt er indrukwekkend bij. Aan de muur een schildering van een postkoets, die hier in vroegere tijden vast van paarden kon wisselen. Niets vermoedt het drama, dat hier in de laatste oorlogsdagen heeft afgespeeld. Het monument verderop noemt de namen van de 117 mannen, die hier door de Duitsers zijn vermoord. De tekst van de Duitse theoloog Bonhöffer verzacht nauwelijks de boosheid en het verdriet. Bonhöffer zelf werd hij op persoonlijk bevel van Hitler in een concentratiekamp omgebracht. De oorlog was toen al bijna afgelopen..
Alles begon op 6 maart 1945 met de aanslag op de chef van de politie en de SS in Nederland Hanns Rauter. De aanslag van de verzetsgroep was eigenlijk niet voor hem bedoeld. Het plan was om een militaire vrachtwagen te kapen en zo voedsel te onderscheppen. In de buurt van Apeldoorn dreigde een tekort voor onderduikers,verzetsmensen, en de vele vluchtelingen. Rauter bleef zwaar gewond achter en zou later in Duitsland weer herstellen van zijn verwondingen. De Duitsers waren woedend en wilden wraak. Gevangenen, die op de z.g. dodenlijst stonden en ook gevangenen voor kleinere vergrijpen werden op verschillende plaatsen in ons land opgepakt en doodgeschoten. Het plan was om 500 mensen terecht te stellen, het werden er uiteindelijk 263. Bij De Woeste Hoeve werden 117 mannen in groepen van 20 vermoord. Eén van hen had de bijzondere naam Hartlief. De bevolking moest de volgde dag langs de lichamen lopen. Rauter is na de oorlog aan Nederland uitgeleverd voor zijn proces. Op 25 maart 1949 werd hij
12.     Groenendaal
Tocht: 141(12)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


De oude weg tussen Arnhem en Apeldoorn is nu een breed fietspad. Af en toe passeert een verdwaalde auto. Zo is Groenendaal dus wel per auto te bereiken. Er staan een paar huizen in het groen, netjes op een rijtje. Op de parkeerplaats staat een stapel stenen te wachten op de bouw van een nieuwe huis of een straatje. Eén huis heeft zich de naam “De Groenendaal” toegemeten. Hier woont vast het stamhoofd of de burgermeester.
13.     Terlet
Tocht: 141(13)
Bezocht op: 28 juli 2011
Provincie: Gelderland


Het vliegveld van Terlet ligt aan de andere kant van de fietsroute en over de A50. Het is stil op het veld waar normaal zweefvliegtuigen de lucht in worden getrokken om na wat rondcirkelen weer te dalen. De Rabobank heeft beslag laten leggen op alle apparatuur en de loodsen zijn verzegeld. Er staat een schuld open, die eerst betaald moet worden. Het bos en de heide aan de andere kant verklaren zich in stilte solidair met de zweefvliegers. Op het nationaal Verstrooiterrein staat een cirkel van opstaande stenen om de eeuwigheid te symboliseren. Je mag het terrein betreden, maar dan moet je wel op de paden blijven om de grafrust niet te schenden. Dat zegt het bijbehorende bord.