Tocht 136 - Over en onder de Nieuwe en de Oude Maas en het Spui
Datum:
30 Mei 2011
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
23 graden
Wind :Zuidoost 2 en later Zuidwest 5

Reisgegevens:
IJsselstein –Utrecht met de fiets
Utrecht – Vlaardingen-Oost met de trein
Tocht: Vlaardingen-Oost – Barendrecht
Barendrecht – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets


Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 91 km
Totaal 119 km

Aantal plaatsen:  14
 
1.     Pernis
Tocht: 136(1)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Naast de Beneluxtunnel loopt een tunnel voor fietsers. Een vrouw durft niet met haar fiets op de roltrap naar beneden. Haar man weet nog een andere manier om aan de overkant te komen. Bij binnenkomst van Pernis klemt een oude boerderij zich tegen de dijk. Een zwarte schuur verderop roept een sfeer op van een afgelegen dorp ergens in een weidse polder. De havens van Rotterdam zijn nu nog even buiten beeld. Het dorp kent rustige straatjes met arbeidershuizen. Bij de dijk met de oude huizen staat een stenen bank met een onleesbare tekst, dat burgemeesters ooit een totstandkoming vierden. De dijk komt uit bij de voormalige haven met een beeld, dat roemrijke visserij van Pernis eert. Velen voeren hier uit, maar velen kwamen ook niet terug. Een vrouw laat haar hond uit en is nog steeds tevreden, dat de haven 30 jaar geleden werd gedempt, Je kunt nu je auto kwijt en hoeft niet meer bang te zijn, dat je kinderen te water raken. Een hogen ronde toren ziet uit over het water van de Nieuwe Maas. De toren is met foto’s van de oude haven versierd. Op een bank kijkt een man naar de container- en de cruisschepen. Hij zit hier elke dag en kijkt.
In Pernis staat een huis uit 1884, waar een kuiper ooit tonnen voor de vissers maakte. Later deed een klompenmaker er zijn werk. Allemaal verleden tijd, vandaar dat het nu een Oudheidskamer is geworden. Buiten Pernis staan de opslagtanks van Shell en rijden goederentreinen af en aan.

2.     Hoogvliet
Tocht: 136(2)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Jarenlang kwam Hoogvliet in het nieuws als een plaats met veel problemen. De verouderde flats trokken kansloze migranten aan en die zorgden soms voor overlast onveiligheid. Ze zijn er nog wel, die flats, maar veelal opgeknapt en met voorzieningen. Een vrouw verlaat tevreden met haar baby het Bureau voor Jeugd en Gezin. Een ploeg mensen met een beperking draagt fel oranje jackjes. IJverig pakken ze elk blikje of papiertje op. Elke week volgen ze deze route en laten trots hun half gevulde plastic zakken zien. Helaas zijn de waarderende opmerkingen van de buurtbewoners schaars. Voor het veldje bij de flats staat een beeld van “De Miereneter”van de Amerikaans kunstenaar Alexander Calder. ’s Avonds is het beeld fel verlicht. De kunstenaar krijgt binnenkort een tentoonstelling in het Haags Gemeentemuseum en is inmiddels beroemd. Een ijverige scheepsliefhebber knipte in zijn ligusterhaag de letters van “SS Rotterdam”, ook een bijzonder kunstwerk. Voor het bovenraam staat een replica van het schip. De kunstenaar is aan het klussen met een cirkelzaag en niet bereikbaar voor commentaar. Langs de brede wegen is veel nieuwbouw en het winkelcentrum straalt rust en orde uit. Bij een kruispunt staat de hoge torenflat het “Oosterbaken”. Het gebouw is liefelijk versierd met tulpjes.

3.     Spijkenisse
Tocht: 136(3)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De brug bij Spijkenisse steekt hoog boven het water van de Oude Maas uit. De brug is berucht om zijn smalle doorgang en rijen auto’s, als er weer een boot moet passeren. De stellingmolen is reeds van ver te zien en waakt over de uitgebreide nieuwbouwwijken. Beneden aan de dijk ligt “De leeuw van Putten”, een gemaal dat in 1881 werd gebouwd en het werk van 4 watermolens overnam. Het was een stoomgemaal, dat kort na WO II op elektriciteit ging draaien. Nog steeds zorgt het gemaal voor de afwatering van het voormalige eiland Putten. Aan de overkant wordt een nieuwe stadsgracht gegraven en bouwt men huizen, die de sfeer van een gezellige haven moeten gaan uitstralen. De ijzeren mannen op de hoek verderop gaat het vast te snel, hun beeld verbeeldt de tijd dat Spijkenisse nog een overzichtelijk dijkdorp was. Om het imago van Spijkenisse te verbeteren, besloot de gemeente om het stadscentrum een levendige en hedendaagse uitstraling te geven. Enkele bewoners zijn er nu al trots op. Er staat ook een bijzonder gebouw met ronde ramen, waarin je modebewuste kleding kunt kopen. De kerk en een oude haven trekken zich hier niets van aan. Zij blijven terugkijken naar het verleden.
4.     Hoek (Spijkenisse)
Tocht: 136(4)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het buurtschap Hoek is opgegaan in een wijk van Spijkenisse met dezelfde naam. Er loopt nog een oude dijk, maar oude huizen zijn er niet te vinden, op één na. Het gebied tussen twee nieuwbouwwijken is het stedelijk waterproject “Vierambachtsboezem”, waar groene kikker, pad en gele lis welig kunnen tieren. In de nieuwe wijk heeft psychiatrisch centrum Delta een afdeling met wooneenheden. Een merkwaardige oranje hond van plastic heeft de rol van huisdier gekregen. Of is het een kunstwerk?

5.     Hekelingen
Tocht: 136(5)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De huizen in de naastgelegen wijken zijn voorzien van duurdere koopwoningen om Spijkenisse van een meer gevarieerde bevolking te voorzien. De weg rond Hekelingen gunt de fietser eindelijk uitzicht op weilanden. De oude dijk langs de kerk straalt de sfeer uit van een rustig dorp in de jaren 50. De Smitsdijk ondersteunt dit gevoel. Afgesproken is dat dit dorp zo mag blijven, ondanks het bouwgeweld van de buren. Het gemeentehuis staat er nog, maar er wordt hier niet meer bestuurd. Een meisje duikelt koppeltje in een muziektent en wacht op klasgenootjes. Hekelen heeft zijn eigen voetbalclub kunnen behouden. Aan de rand van het dorp staat het kleine cafetaria Taria van ’t Hof., die het dorp voorziet van voedsel, als men geen zin heeft om zelf te koken. Op de dijk aan het Spui heeft iemand toestemming gekregen om er een soort kasteeltje te bouwen, dat zicht houdt op de scheepsvaart.
6.     Beerenplaat
Tocht: 136(6)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


In de oksel van de Oude Maas en het Spui ligt een waterbekken, waarin men voor Rotterdam en omgeving drinkwater bewaart.. De gebouwen van het waterleidingsbedrijf maken een futuristische indruk. Er staan op het terrein een paar bungalows voor het personeel en verderop is een zorgboerderij. Een vader met zijn zoontje gaan er wel eens naar de dieren kijken. Vandaag zitten ze bij de aanlegsteiger van de veerpont, die slechts één keer in het uur vaart. Het bord met de vertrektijden is gesloopt en verdwenen. Het jongetje heeft een veer van een vogel gevonden en dat is voor vandaag meer dan genoeg.

7.     Simonshaven
Simonshaven


Tocht: 136(7)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland
Een oude watergeul loopt via Simonshaven naar Heemvliet. De weilanden tussen de dijk en het natuurgebied staan vol met paarden. Van de haven rest slechts een brede sloot en het cafe De Oude Haven. De weg in Simonshaven heet “Ring” en dat klopt, want hij loopt in een rondje. Het dorp ligt duidelijk op een hoog stukje land. In de smederij wordt ambachtelijk gewerkt met ijzer, al zijn de vuren gedoofd. Aan de overkant zitten drie jonge mensen in de zon voor een zwarte houten schuur. Er is hier een fotostudio en er wordt hard gewerkt aan een schoolproject over styling. Een meisje met een bonte verentooi en een versierde navel straalt voor de camera. De school heeft wel geen formele erkenning, maar de studenten zijn er niet minder enthousiast om. De fotograaf zelf is beroeps en fotografeert veel mode, laatst ging nog om de styling van tassen. Even buiten de ring ligt het witte kerkje me een sierlijke toren.

8.     Nieuw Beijerland
Tocht: 136(8)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het veer naar Nieuw Beijerland is de enige autoverbinding over het Spui. Er is maar een smalle gang vrijgehouden voor de fietsers. De molen uit 1703 met zijn groene schuurtje steekt hoog boven de dijk uit. Hier woonde oud-minister Josef Luns tot aan zijn dood. In de bocht liggen de aanlegsteigers van het haventje. Een café maakt onderdeel uit van het rijtje huizen aan de dijk. Er staat een oud kanon, dat uit de Zeeuwse wateren naar boven is gehaald. De huidige eigenaar heeft het een nieuw verfje gegeven. Maar nu heeft hij andere zorgen. De elektriciteit is uitgevallen en hij heeft zojuist een grote voorraad ijsjes voor Hemelvaartdag in de vriezer gedaan. De buren hebben een “Hight Coffee” in de aanbieding voor Vaderdag. Onder aan de dijk ligt het dorp. Aan een zwarte houten schuur prijkt een oud reclamebord van de Rotterdamse Verzekerings Maatschappij opgericht in 1838. De vrouw draagt een beschermende paraplu, de man wijst met zijn wandelstok naar de letters RVS.
9.     Oud Beijerland
Tocht: 136(9)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het gemaal aan de dijk heeft de houten deuren wijd open staan om het water door te laten. Het is al een maand droog, dus de boeren zullen wel om extra vocht hebben gevraagd. De haven heeft een verbinding met het Spui dwars door de dijk. Langs de sfeervolle haven staan huizen uit de tijd van grote bedrijvigheid. De aankondiging van S. A. Den Boer Zeilmakerij staat nog op de gevel. Nu heeft Mr. Cheng er zijn eetgelegenheid, evenals het Kookhuijs. Randstad en Videoland zitten overal, dus ook hier. Er staat een eenvoudig maar indrukwekkend beeld ter herinnering aan de weggevoerde joden, een hand met een Davidsster. Op de hoek bij de afgedamde binnenhaven staat een groot wit hotel. Het terras boven het water heeft vandaag veel zonnegasten. Het uitzicht op het oude stadhuis is zeer Hollands. Op het hoekhuis staan nog de borden van een zadelmakerij, die zijn “zweepen”, lantarens, gebitten, leidsels en paardendekens onder de aandacht van de voorbijgangers brengt. Het hoofd van een paard aan de gevel kijkt goedkeurend toe. Ooit was er het zelfde pand een fabriekje in schokbrekers onder gebracht. In de winkelstraat is een bijbelkiosk met boeken tot bezinning. Ook de geboortekaarten voor een zoon verwijzen naar Gods liefde. De veerboot naar Rhoon vaart om het uur. De fietsers vinden het vandaag niet erg om in de zon op de dijk te moeten wachten.

10.     Poortugaal
Tocht: 136(10)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De veerpoot voor fietsers kruist de Oude Maas, waar grote boten stevig doorvaren. De golven zijn hoog en iedereen krijgt natte voeten. De touwen aan de reling behoeden de fietsen voor erger. Bij de aanlegsteiger zitten mensen in hun scootmobielente te zonnen. Poortugaal herbergt het Psychiatrisch ziekenhuis Delta. Langs de dijk staan de oudere gebouwen voor het toenmalige personeel. Er is nieuwbouw met wooneenheden voor de huidige patiënten, die op een bank voor hun huis in de zon zitten te roken. Aan de weg richting Rhoon staat een huis met een reddingsboei naast de deur. Die hangt er niet om mensen te redden, maar om te laten weten, dat hier de familie Koster – van der Veer woont.

11.     Rhoon
Tocht: 136(11)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De Groene Kruisweg en de metrolijn splitsen Rhoon in twee delen. Het oude gedeelte ligt verscholen tussen hoge bomen. Hier is het Wapen van Rhoon, logement en uitspanning, dat zo uit vorige eeuwen gestapt kan zijn. Het wapenschild boven de deur toont twee indrukwekkende leeuwen en een onduidelijke vogel. Aan de overkant ligt het witte kasteel van Rhoon. De ingang wordt hier bewaakt door twee honden elk met een eigen wapenschild. De kerk met zijn bescheiden kerkhofje maken dit historisch tafereel compleet. Het bijbehorende gevoel mag nog even blijven tot aan de A15 en de daar achterliggende havenactiviteiten rond Pernis en Heijplaat.
12.     Heijplaat
Tocht: 136(12)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De weg naar Heijplaat voert tussen hoogopgestapelde containers. Die zijn afkomstig uit alle landen van de wereld. Aan beide kanten liggen de havens. Er is een kantoor van de douane, die heel wat te controleren heeft. Vlak voor de ingang van het dorp staat een passend kunstwerk: een opengevouwen container. Ooit waren er in Heijplaat vier kerken, nu heeft slechts één bijgebouwtje nog een religieuze functie. De kosteres Jopie Meijboom woont tegenover de kerk en is een bekende in Heijplaat. Ze woont hier al 75 jaar en vertelt graag over haar leven hier. Als 7 jarig meisjes kwam ze met haar ouders naar Heijplaat. Ze kwamen uit Slikkerveer en haar vader was, zoals zovelen in de crisistijd, werkeloos. Hij kon als brander aan de slag bij de Rotterdamse Droogdok Maatschappij (RDM). Die had vanaf 1914 Heijplaat voor hun werknemers laten bouwen. De werf lag zo afgelegen, dat voor velen de reistijden onmogelijk lang was. Ook wilde men de arbeiders binden en hen recht op goede huisvesting geven. Het werd een echt tuindorp met winkels, badhuizen, kerken en een bioscoop. Voor de bazen en chefs werden grotere huizen gebouwd. Deze straten werden “Zilverstreet” of “Het Gouden Randje”genoemd. Kinderen mochten niet met elkaar spelen en de vrouwen van de bazen voelden zich te belangrijk. In die tijd was hier veel overslag van kolen en erts. Dat betekende dat bij droog weer en wat wind alles zwart of rood was. Baby’s konden niet buiten in hun wagen liggen zonder gekleurde kleren te krijgen.
De oorlog ging Heijplaat niet zonder gevolgen voorbij. Jopie werkte in de bioscoop van de heer Den Toom en werd al snel ingevoerd in de wereld van het verzet. Op zolder werd naar radio Oranje geluisterd, er werden wapens geleverd en oefeningen voor overvallen gehouden. Een Pool en een Fransman zaten er ondergedoken Op 3 april 1945 werd Den Toom verraden en gefusilleerd. Na de oorlog was zijn herbegrafenis in Krimpen aan de IJssel, zijn geboorteplaats, met honderden bewoners, verzetsmensen, geallieerden en hoogwaardigheidsbekleders. Een oud fotoboek brengt alles in beeld. Ook de onderduikers overleefden de oorlog niet. Op hun vlucht werden ze in Utrecht uiteindelijk doodgeschoten. De nieuwbouw van vlak na de oorlog wordt inmiddels afgebroken. De huizen waren te slecht en er komen nu fraaie appartementen. Jopie zal er niet gaan wonen, daarvoor is ze te veel gehecht aan haar eigen plek. Aan de muur hangt een schilderij van de sleepboot “Dockyard V”, waar haar man als kapitein op voer. Hij stierf 5 jaar geleden en daar heeft Jopie het moeilijk mee gehad. Maar goede hulp hielp haar er weer bovenop. De hoofdkantoren van de RDM staan er nog en de werf is verheven tot campus voor technische hogescholen. De straatnamen zijn in ere gehouden. De verbinding gaat nu via een snelboot naar het centrum van Rotterdam.
13.     Carnisse
Tocht: 136(13)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Carnisse is zo goed als verdwenen in de nieuwbouwwijken van Barendrecht. Ergens moeten nog wel de Carnisse Grienden liggen. De oude dijk heeft een brug gekregen over de rondweg, die de verschillende wijken met elkaar verbindt. Op de hoek staat een boerderij, die de toenmalige boerenrijkdom nog weerspiegelt. Tegen de dijk staat een huis met opvallende roze houtwerk. Langzaam gaat de dijk over in de meer stedelijke bebouwing van Barendrecht.

14.     Barendrecht
Tocht: 136(14)
Bezocht op: 30 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Op de oude gemeentelijke begraafplaats staat een bescheiden grafsteen in de heg. Bij de verbreding van de Barendrechtseweg moesten alle graven aan de rand geruimd worden. Een medewerker liet dit graf staan. Hij kende de vrouw en droeg haar een warm hart toe. Het ging om Huigje Cornelia Groenenboom, die op 7 juni 1927 overleed, na een noodlottig auto-ongeluk op de dijk bij de molen van Goidschalxoord. Haar dochter was erbij, maar overleefde het. Ze liet drie jonge kinderen achter, die haar dood hun hele leven moeilijk konden verwerken. De begraafplaats wordt nog zelden gebruikt. Hier rusten de families van het oude Barendrecht, toen dit dorp nog bescheiden en overzichtelijk was. In het oude gedeelte staat de opvallende watertoren, de kerk, het herenhuis Waalesteyn en de herberg. De oude school is nu in het bezit van een heemkundig gezelschap, die aan de gevel een mooie oude postbus heeft hangen. Op de gebroken Meeldijk kijkt een vrouw naar een huis met een plat dak. Het is haar geboortehuis. Op het kamertje linksachter kwam ze ter wereld. De glas in lood ramen zijn nog authentiek, het balkon ook, maar de deur is anders. De waterput in de achtertuin is er nog steeds. Verderop staat de grote houten schuur van een voormalige boerderij uit de tijd, dat alles hier nog boerenland was. De boer moest uiteindelijk stoppen en verzamelt nu oude landbouwwerktuigen. Zelf is hij maar boerderijen uit de omgeving gaan schilderen.