Tocht 135 - Van Steenwijk via Fredeiksoord en Diever naar Beilen
Datum:
13 Mei 2011
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt
16 graden
Wind :Zuidwest 3

Reisgegevens:
IJsselstein –Utrecht met de fiets
Utrecht – Steenwijk met de trein
Tocht: Steenwijk – Beilen
Beilen – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 67 km
Totaal 95 km
Aantal plaatsen:  25
 
1.     Op Berg
Tocht: 135(1)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Overijssel


Boven Steenwijk stijgt het landschap licht en bij Tuk gaat een weg over het spoor en via een bescheiden viaduct loopt hij voor auto’s dood op een parkeerplaats. Voor automobilisten rest er niets anders dan te gaan wandelen, maar de fietser kan verder via het pad langs een zandweg tussen de hoge bomen. Verlaten in dit bos staat een huis, waar iedereen wel een beetje van droomt. Om zijn blijdschap te tonen heeft de bewoner mooie tulpen geschilderd op houten panelen. Aan het einde van het pad is er weer een verharde weg met verspreid een paar huizen en een camping.
2.     De Bult
Tocht: 135(2)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Overijssel


Ergens tussen de bomen moet het landgoed Fredeshiem liggen. Plotseling gaat het bos over in een weg met een huis met roodwitte luiken, waar een rododendron in bloei staat. Daarna verschijnen de voorzieningen voor recreanten. Zo is bij camping De Kom de snackbar al open, evenals het grand-café. Aan een boom probeert een kerk in de buurt de gelovigen aan zich te binden met een wenszangdienst, waar iedereen zijn geliefde lied kan zingen. Het motto is: “Roept u maar”.
Het vakantiehuisje Zomerlust moet jaren geleden gebouwd zijn, toen het toerisme nog niet massaal was. Op het groene houten huis met zijn rode dak staat een liefelijk torentje.
3.     Eensveen
Tocht: 135(3)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Overijssel


Langs de Eesveenerweg staan de boerderijen met zicht op het dal van de Steenwijker Aa. Men kan ook via een achterweg het buurtschap binnenrijden. Daar heeft een bewoner een pergola met klimop laten begroeien. Een zijweg gaat richting streekslager Huisman, die deze bezigheid combineert met het atelier van zijn vrouw. Kunst en voedsel gaan hier blijkbaar goed samen.
Een boerderij heeft de bestemming discotheek gekregen en aan het parkeerterrein te zien weet de hele streek deze ontmoetingsplaats in de weekenden te vinden. Bij de school staan moeders te wachten. Dan verschijnt om de hoek een tractor met een platte kar vol juichende kinderen. Ze hebben vandaag een uitstapje gemaakt naar een boerderij. Het is een bescheiden bedrijf met 35 koeien, maar met veel andere dieren. Een klein meisje is nog vol van de kippen, die zo leuk konden “tokken”. De boer vindt het belangrijk dat kinderen weten dat melk niet in een pak groeit en dat een rode koe geen chocolademelk geeft. Hij doet dit voor de gemeenschap en niet zoals zoveel andere boeren als bijverdienste. Hij moet naast het boeren wel ander werk doen om te kunnen blijven leven. In zijn geval is dat snoeiwerk.
4.     Nijensleek
Tocht: 135(4)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Nijesleek ligt gedrapeerd langs de bochtige provinciale weg tussen Steenwijk en Vledder. Het bestaat eigenlijk uit twee delen. Bij het deel met de school staat een bescheiden gedenksteen als herinnering aan een luchtgevecht dat hier in de buurt op 15 augustus 1944 plaatsvond. Bij de kleine kerk staat een enorme boom met rood blad. De buren verkopen tonnen voor € 57,50. Aan de overkant staat een witte boerderij, waarvan het voorhuis haaks op de grote stal staat.
5.     Frederiksoord
Tocht: 135(5)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Frederiksoord staat volledig in het teken van de geschiedenis van de Maatschappij van Weldadigheid. Begin 19e eeuw ontstonden onder de bezielende leiding van Generaal Johannes van den Bosch koloniën voor verpauperde stedelingen, die ingezet werden om het land te bebouwen en kleding te spinnen. Frederiksoord werd een modelkolonie, die in 1818 startte met 52 gezinnen. Op oude foto’s is te zien hoe kaal het land was ten tijde van het ontstaan. Het landhuis Westerbeek uit 1770 werd door de stichter bewoond en steekt helder af tussen de bomen van de lange oprijlaan. De bezoeker wordt via genummerde borden langs de weg meegenomen in de geschiedenis van Frederiksoord. Het witte hotel stamt al uit eind 17e eeuw en werd later het vergadercentrum van de directie. De tuinbouwschool kwam er in 1884 en gaf aan hoe belangrijk men het vond, dat de kolonisten een goede scholing ontvingen. Het is de oudste school in dit soort. De bosbouwschool staat wat verderop en moest in 1903 al sluiten omdat het rijk de subsidie stopte. Ook de dokterswoning staat er nog, evenals het koetshuis voor zijn paard en wagen. Hier ontstond de eerste voorloper van het ziekenfonds en medische zorg voor iedereen. Aan de andere kant van de weg staan de woningen van ambtenaren of opzichters, vaak oud-militairen van boerenafkomst. Zij konden de kolonisten het veldarbeid leren. Kolonisten van onberispelijk gedrag konden vrijboer worden. Enkele boerderijen staan er nog. In de buurt van het museum staan wat woningen van de kolonisten zelf. In een stal staan drie poppen van nieuwe aangekomen bewoners. Het tafereel suggereert grote onzekerheid van wat hen te wachten staat. Ondanks alle financiële tegenslagen in latere jaren staat het leven van generaal Van den Bosch internationaal bekend als één van de eerste succesvolle pogingen om de onderklasse van de samenleving werk, scholing en gezondheid te geven.

6.     Vledder
Tocht: 135(6)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Ruim 12.000 jaar geleden woonden er in het Stenentijdperk al mensen in Vledder. Rond 1400 werd het meer een dorp met een kerk en meerdere brinken. Op de eerste brink staan hoge bomen en een grote steen. Bij de kerk rusten dagjesmensen uit op het terras bij de viskraam. Langs de weg staan oude Saksische boerderijen en bij het museum voor Valse Kunst staat de “Olste Iep” van ons land. Het moet een museum zijn waar museumhaters nog plezier iaan kunnen beleven. Een goede aanbeveling dus.
7.     Veldhuizen
Tocht: 135(7)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Langs de doorgaande weg staat het hotel “De Wapser Herberg”. Voor het gemak heeft de gemeente alle buurtschappen maar samengevoegd tot Wapse. In een tuin bij een splitsing staat verloren tussen de struiken een steigerend paard van steen. Er is meer paard hier in Veldhuizen. Boven de deur van een boerderij siert een paard in het bijzonder traliewerk en verderop ligt een groot stallencomplex van Ted Kop Jansen BV.

8.     Ten Have
Tocht: 135(8)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Een jonge moeder loopt met haar zoontje over de weg. Haar hond wacht vol ongeduld. Het is een stevige herder, die eerst zeer onrustig heen en weer lloopt en zo al snel verdacht wordt van onbetrouwbaar bijtgedrag. Het blijkt een misverstand. Rico heeft een vogeltik. Telkens als een vogel langs vliegt heeft hij de illusie om hem te vangen. Er zijn veel vogels in Ter Have.
Een tuinier biedt zijn groente en fruit langs de weg te koop aan en vraagt of u al weet wat u vanavond gaat eten. Naast bloemen voor in de salade behoren straks de bietjes tot de mogelijkheden. Vijf boomstronken vormen een gezellig zitje. Een oude man loopt achter zijn rollator naar zijn oude boerderij. Verderop pakt Hoeve ’t Wed het professioneel aan als vakantieboerderij. Naast appartementen en groepsaccommodatie kun je er paardrijden, mee in de huifkar, maar ook in de infrarode sauna.
9.     Zoerte
Tocht: 135(9)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Zoerte ligt op een vijfsprong. Op de hoek staat een boerderij in bedrijf. De overige boerderijen zijn al lang het bezit van mensen, die graag een vakantiehuis op het Drentse platteland wilden. Ze komen vaak alleen in de vakanties en in de weekenden. Dus is het hier vandaag stil. Bij Liesbeth Joustra kan men genieten van rust en gastvrijheid met een warm bed en een goed belegde boterham. Naast het andere huis op de hoek heeft men een karakteristiek houten streekhek laten maken, met een steen als contragewicht.
10.     Wapse
Tocht: 135(10)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


In Wapse staan de huizen wat dichter bij elkaar. Naast voormalige boerderijen zijn er ook huizen van boeren, die konden gaan rentenieren. Er is een school met een rood zonnescherm. Achter een opendeur huist nog steeds een smederij. De smid is er nog wel, de vuren niet meer. Meer dan vijftig jaar lang heeft hij dit vak uitgeoefend, net als zijn vader en grootvader. Die maakten alle veranderingen mee van met de hand aangedreven boren tot een elektromotor, die met riemen de machines aandreef. Er wordt hier niet meer gesmeed, maar de smid kan zijn oude machines niet weg doen. Ze brengen trouwens geen cent op. Ooit bestond Wapse voor 90% uit boeren, die voor elke kapotte schroef bij de smid kwamen . Zelf hadden ze geen geld en vakmanschap voor goed gereedschap. Die tijden zijn echter achter de rug. Nu rommelt hij er nog wat bij met de reparatie van grasmaaiers en andere tuinmachines. Dat is meer voor de hobby. Een vrouw vraagt of hij nog zo’n ouderwetse kamgaren fietstas heeft liggen. Hij zal straks gaan zoeken, maar hij denkt van niet.
11.     Veenhuizen (Wapse)
Tocht: 135(11)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Net als in veel buurtschappen moet de fietser de straatklinkers maar voor lief nemen. De rust en de stilte maken dit de moeite waard. Op de minicamping is het nog rustig, een enkele vrijgestelde zit op een stoeltje voor zijn bungalowtent. Een zwaar verwaarloosde boerderij tussen hoge bomen wacht op herstel. De deur is een kunstwerk van verval. Op het voorterrein ligt een grote stapel keien, die nog iets over de ijstijd willen vertellen. Je zou er een hunebed van kunnen bouwen. In Veenhhuizen is een dierenartsenpraktijk. Verderop probeert een grote machine met bestrijdingsmiddellen het onkruid voor te wezen.

12.     Kalteren
Tocht: 135(12)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


De huizen van Kalteren staan vooral aan één kant van de weg. Langs deze weg staan hoge bomen. De boerderijen zijn allemaal tot woningen verbouwd en soms is men er nog mee bezig. De postbode, die geen tenue meer hoeft te dragen, kent de huizen. Hier woont geen hond en hij kan zo over het hekje stappen, op zoek naar een brievenbus. Voor de zwarte houten schuur staat een rododendron weelderig te bloeien. De lila bloemen steken fel af tegen het donkere hout.

13.     Oldendiever
Tocht: 135(13)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Oldendiever moet het oude Diever zijn. In de buurt staat een bijentuin met als waarschuwing, dat betreden op eigen risico is. De bijen zijn nog niet echt uit hun winterslaap en in een glazenkastje staan de honingraten van het afgelopen jaar. Er zijn fruitbomen aangeplant, maar die zijn toch nog te klein voor een rijke honingoogst. Langs de weg van Oldendiever staan de oude boerderijen en voor de grootste staat een houten beeld. Het stelt een man voor met een hakkende bijl, geflankeerd door een hond en een uil. De schepper is meubelmaker en het beeld is meer dan 20 jaar geleden gemaakt. Hij deed het voor als hobby, maar die is verbleekt en nu zijn er wandelen en fietsen voor in de plaats gekomen. Eerst werd de hakker nog jaarlijks schoongemaakt, maar nu heeft de tand des tijds het wat bemost. Volgens zijn vrouw is het eikenhout en kan het nog jaren mee.
14.     Diever
Tocht: 135(14)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


De posters “Liever naar Diever” laten zien wat het dorp te bieden heeft. Naast de molen en de kerk gaat het om Shakespeare. Op het grasveld bij de kerk staat het beeld geïnspireerd op de “Midsummernachtdreum”. De tekst is in het Drents, want zo is ook de opvoering. Bij de bakker is voor de deur een ronde tegel geplaatst met de naam van een andere toneelstuk. De verkoopster zelf heeft nooit meegespeeld. Het openluchttheater ligt in de bossen even buiten Diever. Terug naar de kerk. Die stamt al uit de 9e eeuw en is hiermee één van de oudste kerken uit Drenthe. Hij is gewijd aan Sint Pancratius en kreeg in 1759 een blikseminslag te verwerken. Tussen de keien voor de kerk zijn in het rood symbolen van christendom en jodendom verwerkt. Op de brink bij de kerk ligt het “Schulthuus” uit 1602. Ene Berend Ketel liet het bouwen. Hij was burgemeester, rechter, notaris en deurwaarder tegelijk. De wereld in Diever was toen nog niet zo ingewikkeld. Dat is nu anders. In Diever is in een oude boerderij een Homeopathisch Centrum gevestigd en wel voor de klassieke tak. Als dit niet helpt kan men er ook relatiebegeleiding krijgen.
Een andere oude boerderij heeft boven de deur een mooie voorstelling van “Het koetshuis” en een lief klein huisje ernaast, waar vroeger het brood in werd gebakken.



15.     Dieverbrug
Tocht: 135(15)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Het is druk bij Dieverbrug. Grote groepen fietsers op leeftijd proberen na een welverdiende pauze hun tocht weer te vervolgen. Een centrum voor bijzondere tuinartikelen heeft naast een kudde stenen geitjes, kleurrijke glazen ballen op een heg gedrapeerd. Tussen de Rijksweg en de Drentse Hoofdvaart heeft een chinees een groot pand betrokken. Blijkbaar is hier de concurrentie van Italianen en Grieken niet zo groot. Een aantal boten rust wat uit bij de sluis en aan de overkant bevindt zich visrestaurant Dieversluis.
16.     Leggelo
Tocht: 135(16)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


De wegen naar Leggelo lopen over straatklinkers, die het zitvlak van fietsers doen trillen. Bij de kruising der wegen ligt een ruimte, die men een brink zou kunnen noemen. De boerderijen zijn fraai opgeknapt en soms hangt er een bloemetje voor de deur. Ergens staat een opvallende houten schuur, eigenlijk iets te hoog voor deze streek. De bomen zijn hier hoog en het is er, op de vogels na, stil. Bij een boerderij staat een grote, blauwe overdekte gierput en een tractor doet er zijn werk.

17.     Eemster
Tocht: 135(17)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Onder archeologen is de naam van dit buurtschap verbonden aan Tjerk Vermaning. Deze schipperszoon en messenslijper ontwikkelde belangstelling voor de Drentse bodemschatten uit de steentijd. Hij werd wereldberoemd met zijn vondsten rondom Eemster en bewees hiermee, dat er al heel vroeg Neanderthalers en mammoetjagers in deze streken verbleven. In de periode tussen 1965 en 1975 werd hij met zijn vondsten de publiekslieveling van professoren en amateur-archeologen, totdat men begon te twijfelen aan de vindplaatsen en de oudheid van de vuistbijlen en pijlpunten. Het werd de zaak Vermaning, die de archeologische wereld in grote verwarring bracht. Het kwam tot rechtszaken, maar Terk werd in hoger beroep uiteindelijk niet veroordeeld.
Het bouwland achter de boerderijen van Eemster ligt er vandaag onschuldig bij, zich niet bewust van al deze ophef. Voor een boerderij heeft de vrouw van de boer een mooie tuin met wilde planten aangelegd en verderop zit een kopie van de Denker van Rodin te peinzen voor het huis. Aan de overkant heeft men een toegangsweg van kleine veldkeien aangelegd en een felrode brievenbus geplaatst. Het mooiste van Eemster is toch wel een piepklein winkeltje met een fietsenrek met de reclame van Persil. Binnen staat een weegschaal van het merk Berkel en een snijmachine, verder een paar pakken koffie en wat koppen en schotels. Is het een museum of de hobby van een verzamelaar of kun je er nog wat kopen? De deur is vandaag op slot.

18.     Molenstad
Tocht: 135(18)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Het merkwaardige van Molenstad is, dat er nog een molen nog een stad te vinden is. Er staat een eenzaam paard en een eigenaar bouwde een houtstapel voor de winter. Er is wel een echte kruising, aangekondigd door een verkeersbord. Eén van de wegen is echter een zandpad.

19.     Boterveen
Tocht: 135(19)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Vanaf Eemster loopt de weg, die genoemd is naar het buurtschap. Huisnummers van huizen die wat verder van de weg liggen, worden netjes aangekondigd. Het huis met nummer 12 is te koop en wacht op nieuwe rustzoekers, want autochtone boeren zijn hier zeldzaam geworden. In de bocht aan het einde van de weg liggen twee honden op een kleedje. Ze wachten op fietsers om eens lekker te kunnen blaffen en een eindje mee te hollen. De stem van hun baas in de verte heeft geen invloed op hun pret. Een ezel in de wei kijkt berustend toe.

20.     Geeuwenbrug
Tocht: 135(20)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Een oude school is tot buurthuis gepromoveerd en heet “De Gowe”. Het is tevens cafe. Zoals verwacht is hier een brug over de Drentse Hoofdvaart. Bij de brug staat een voormalig brugwachtershuis met een kastje van Rijkswaterstaat, waar een reddingsboei wacht op heldendaden. Een rode engelse tweedekkerbus passeert net de brug. Eigenlijk hoort hij hier niet. Langs de vaart zijn opvallend veel huizen te koop. Bij de sluis heeft iemand zijn huis “Balk en Splinter” genoemd. Het roept op tot zelfreflectie. De bewoner heeft zelf maar de daad bij het woord gevoegd en van houten balken vriendelijke tuinkabouters gemaakt.
21.     Hoogersmilde
Tocht: 135(21)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Hoogersmilde ligt aan de Drentse Hoofdvaart. De televisietoren is van ver te zien. Deze zendmast zou twee maanden later door een brand afbreken met het gevolg, dat een deel van ons land zonder radio kwam te zitten. Aan de vaart staat een opvallende paal vlak bij de zandsteenfabriek. Het draagt de pretentieuze titel “Beeldend Landschap”. De kunstenaar mocht het maken ter gelegenheid van het 100-jarig bestaan van de fabriek, die van de familie Roelafsma was, maar Albino werd genoemd. De woningen van de familie staan nog steeds naast de fabriek en zijn natuurlijk van witte zandstenen gebouwd. In Hoogersmilde weerspiegelt een verwaarloosd autobedrijf in het water van het kanaal, net als de kerk tussen twee hoge bomen.

22.     Oranje
Tocht: 135(22)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Langs het Oranjekanaal staat een oude aardappelfabriek. Er worden hier al lang geen aardappels meer verwerkt. Het gebouw is opgefleurd in helder wit met oranjeblauwe ramen. Auto’s met aardige ouders en verwachtingsvolle kinderen rijden af en aan om een bezoek te brengen aan Speelstad Oranje. Voor de kleintjes is er een Pipodorp. Toen de productie van het meel hier stil kwam te liggen, stond dit enorme fabriekscomplex een paar jaar leeg. De gemeente kocht het voor 1 gulden met de eis, dat het monumentale pand behouden moest blijven. Dat is gelukt. De ronde silo wordt nog wel voor opslag.gebruikt De toenmalige eigenaar bouwde aan het kanaal een rijtje keurige huisjes voor het personeel en ging zelf naast de fabriek in een bescheiden landhuis wonen . Het staat er nog. De nieuwe bewoner woont er tot zijn genoegen. Hij vertelt het verhaal van de vogelhut achter de fabriek in een bijzonder natuurgebied. Door de bevloeiing van het afvalwater is er een bijzondere vegetatie ontstaan, die op zijn beurt weer bijzondere vogels aantrekt. Nog een extra cadeau van de historische fabriek.
23.     Hijken
Tocht: 135(23)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Lang het Oranjekanaal staat de gele brem uitbundig in bloei. Het kanaal was ooit bedoeld om veel turf af te voeren, maar heeft deze verwachting nooit goed waargemaakt. Het was ooit armoede en dat bleef het. Ook nu geen schepen, hier en daar een eenzame visser. Het is er stil en mooi. Dat is wel eens anders geweest in de tijd dat schipper :Kwaoie Eggie” van de Annigje II met zijn zeven zonen en een wisselende vrouwelijke bemanning de streek terroriseerde. Postkoetsen en gouden oorringen van schippers waren niet veilig en als toppunt van hun wandaden staken ze de kerk van Hijkersmilde in brand. Volgens overlevering grepen toen de hogere machten, de wolken scheurden open en het schip werd door een storm opgetild om voor altijd te verdwijnen. Nog steeds wordt het gejammer van de bemanning op avonden gehoord. Als tegenwicht heeft de eigenaar van cafe slijterij “De Dorpskern” zijn muur beschilderd met uitbundige wielertaferelen. Het kerkje aan de brink is daarentegen sober en bescheiden en als je een eigen weerstation wil hebben kun je in Hijken terecht bij www.weerhuisje.nl .
24.     Rheeveld
Tocht: 135(24)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


De huizen staan aan één kant van de weg. De weg loopt in een bocht en heeft uitzicht op een snelweg en een provinciale weg. Er wordt een nieuw huis gebouwd en een koppeltje kippen neemt een heerlijk zandbad in de nog onontgonnen tuin. Bij een boerderij is men bezig de schuur te ontmantelen, waardoor de eeuwenoude constructie van lange houten balken zichtbaar wordt. Zal alles tegen de vlakte gaan of wordt het gerestaureerd?

25.     Brunsting
Tocht: 135(25)
Bezocht op: 13 mei 2011
Provincie: Drenthe


Brunsing ligt in de buurt van Beilen en wel aan de andere kant van de A28. Het meertje is vast ontstaan omdat men zand voor de aanleg van de snelweg nodig had . Op de hoek bij het viaduct staat een houten hut waar dieren in kunnen schuilen.