Tocht 134 - Veel wind en vliegtuigen boven de Haarlemmermeer
Datum:
02 Mei 2011
Weersomstandigheden:
Onbewolkt en zonnig
12 graden
Wind :Zuidoost 6

Reisgegevens:
IJsselstein – Woerden met de fiets
Utrecht – Heemstede de trein
Tocht: Heemstede – Haarlem
Haarlem – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 80 km
Totaal 108 km
Aantal plaatsen:  21
 
1.     Heemstede (Haarlem)
Tocht: 134(1)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Bij rijwielspecialist Hart hangt een Koga-vlag uit. Voor de ingang staat een zelf gelaste contructie van een mens op een fiets. Het hoofd is voor het gemak een ronde bol geworden, die ook als lantaren kan dienen. Heemstede kent vele straten met ruim uitgevallen huizen. Je zou het villawijken kunnen noemen. Zo is het aan de Laan van Roozenburg goed wonen, evenals aan de Crayestersingel. De bomen langs de weg naar het centrum worden netjes beschermd door metalen hekjes, zodat bij een botsing de auto en niet de boom beschadigd wordt. Heemstede kent een ruime lange winkelstraat met winkels in het duurdere segment. Bij de ijzeren brug naast restaurant “Bij Bomans” broedt een meerkoet en de jongen met hun rode kuifjes zeuren om voer.
Goed geconserveerde dames wachten tot de winkels open gaan en een wit oud huis getuigt van een tijd, dat Haarlemmers nog niet hun stad ontvluchten. Op weg naar het gemaal van Cruquius staat een bord in de tuin met de oproep om het achterdeel van een ooievaar terug te brengen. Het beest was in de voorruit bevestigd om de geboorte van een zoon te vieren. De jonge vader hoorde midden in de nacht een scooter, die er met de helft van het beest vandoor ging. Volgens de buurman is die nooit terug gevonden.
2.     Cruquius
Tocht: 134(2)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het historische gemaal staat in de steigers. Duidelijk is te zien, dat het water uit het voormalige Haarlemmermeer hoog omhoog gepompt moest worden naar de ringvaart. Het heeft heel lang geduurd tot onder leiding van Koning Willem I er in 1849 voldoende geld was om het meer in te polderen. Dat inpolderen was hard nodig, want het Haarlemmermeer zorgde regelmatig voor dijkdoorbraken en overstromingen. Het water kwam tot aan de poorten van Amsterdam. Uiteindelijk werd gekozen voor stoomgemalen en in 3 jaar tijd werkten drie van deze wereldwonderen het water weg. Zo’n gemaal kon het werk verzetten van 300 windmolen. De vrijkomende landbouwgrond was welkom, omdat de bevolking weer groeide. Het stoomgemaal werd in 1912 al overbodig en in 1932 sloegen de pompen hun laatste slag. Een hedendaagse stoomploeg zorgt ervoor, dat het gemaal, nu een museum, ook vandaagdedag nog kan dampen.
Het dorp Cruquius bestaat uit wat huizen langs de vaart, enkele zijstraten en een industrieterrein. Bij het hek van een wit huis heeft de bewoner een beeldje geplaatst. Het stelt een poortwachter voor. Dat moet een veilig gevoel geven.

3.     Zwaanshoek
Tocht: 134(3)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het waait vandaag hard in de Haarlemmermeer. Dat is voor de fietser met de wind in de rug prettig, maar de roeiers in de rondvaart komen nauwelijks tegen de wind en de golven in. Voor de dames IV heeft het zwaar, ondanks de aanmoedigende kreten van de man op fiets aan de kant. Zij aanwijzingen om vooral op de techniek te letten worden in de wind geslagen. De bollenvelden achter Zwaanshoek ligger er kleurloos bij. De bloemen zijn al getopt. Een bus met Amerikaans toeristen is op weg naar de Keukenhof.

4.     Bennebroek
Tocht: 134 (4)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Een witte brug over de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder leidt naar het Bennerbroekbos. Tussen het groen ligt een mooi landhuis opgebouwd uit stenen van een voormalig landgoed. Voor de bijbehorende garage staat een blauwe sportwagen, een echte oldtimer. Uit een grote vrachtwagen duwen drie mannen een soortgelijk groen model de brug over. Het gaat hier duidelijk om een verzamelaar met ruime middelen. De auto hoort bij het Team Lotus. Bij de kruising richting Linnaeushof wringt zich een vrachtwagen met oplegger langs de opgebroken straat. Hij vervoert acht bijzondere oldtimers van het zelfde soort. Er is vandaag een reünie van verzamelaars. Een bescheiden kerkje staat mooi te zijn op een heuveltje.
Achter het dorp, wat verscholen tussen hoge bomen, ligt het uciaklooster, hoog, groot en verlaten. Een lapjeskat koestert zich in de zon. Een projectbureau is op zoek naar een nieuwe bestemming. Het klooster stamt uit 1894 en was een tijd lang zowel dorpsschool als een Frans pensionaat voor dochters van gegoede katholieken. Die voeden hun kinderen nu liever zelf op.
5.     Oosteinde (Bennebroek)
Tocht: 134(5)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Bij Oostereind glijden de duinen af naar het lager gelegen land van de bollentelers. Aan de ander kant van de doorgaande Heerenweg ligt een groot complex voor mensen met een handicap. Op de gevel van het oude hoofdgebouw prijkt de naam Vogelenzang. Busjes met bewoners rijden af en aan en een groepje maakt een wandeling onder begeleiding.Op het gazon heeft een kunstenaar een werk geschapen, dat uit een grote hoeveelheid grote schelpen bestaat, die 450 miljoen jaar geleden op de zeebodem achterbleven. Het werk kwam tot stand door de inzet van medewerkers en cliënten. Bij een pasgeplante boom aan de andere kant van de weg staat een meer bescheiden gedenkteken. Het is een witte schelp met zwarte letter, die vertellen dat Mirjam op 22 april 2009 50 jaar is geworden.
6.     Weerestein
Tocht: 134(6)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Langs de Heerenweg staan verspreid wat huizen en dat moet ooit een buurtschap zijn geweest. Nu gaat het langzaam over in de bebouwing van Hillegom.Een groot vierkant huis aan de rand van het lager gelegen Haarlemmermeer valt het meest op. Het is nu een bedrijf, dat in mode doet.
Voor het gemak rekenen we het museum van de T-Ford ook maar tot dit buurtschap. Natuurlijk is het museum vandaag op maandag dicht, zodat de oude zwarte oldtimer op een paal langs de weg voor het enige Fordgevoel moet zorgen.
7.     Hillegom
Tocht: 134(7)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Op het pleintje bij de kerk staat een oude dorpspomp uit 1740. Door de gulle giften van de hele gemeenschap kon de pomp in 1982 gerestaureerd worden. Achter de pomp staat een Wilhelminaboom met een uitzonderlijk mooi hekwerk. De toenmakige vorstin oogt dan al wilskrachtig. Het stadhuis is wit en van een form formaat. Op het pleintje ervoor staat een bescheiden monumentje voor de dames van Vliet, ter herinnering aan het verzet in 1940-1945. Ze heetten Els en Pleun en wisten te voorkomen, dat veel mensen gedeporteerd werden. Twee Canadese oorlogsvliegers onthulde het beeldje van een boek in 1991. Bij de bakker, gespecialiseerd in gevulde koeken mag een meisje taartjes uitzoeken voor haar verjaardag.
8.     Beinsdorp
Tocht: 134(8)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Een witte brug verbindt Beinsdorp met Hillegom en op de hoek van de splising staat een restaurant. Het dorpshuis heet “Het Eiland” en dat is niet toevallig, want voor de drooglegging van de Haarlemmermeer lag hier inderdaad een eiland in het meer. Beinsdorp heeft de vorm van de letter “T”, deels langs de vaart en deels richting Nieuw-Vennep. Het waren vooral de landarbeiders in de bollenteelt, die hier kwamen wonen. Een echt rijk dorp is het nooit geworden. Het dorpshuis vervult nog steeds een bindende functie met kooklessen voor kinderen en mannen. Thea Verbeek is hierbij de grote animator. Maar je kunt er ook klaverjassen met vleesbonnen als prijzen en voor iedereen een doos met eieren. De huisjes richting Nieuw Vennep tonen het verleden van hardwerkende landarbeiders. Aan de overkant heeft men ze omgebouwd tot grote luxe woonhuizen. In de vaart wacht een kleurrijk maar bescheiden bootje tot zijn eigenaar komt varen.
9.     Lisserbroek
Tocht: 134(9)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De huizen van Lisserbroek staan netjes in een rijtje langs de Ringvaart. Tussen twee huizen loopt een paadje richting ijsbaan. Die baan is niet alleen voor de schaatsers in de winter, ook de skaters en skeelers kunnen er terecht. De baan is nu verlaten, en een ijzeren skelet van een schaatser staat wat verloren in een hoekje te wachten tot het winter wordt. De brug over de vaart is open en twee meisjes met miniatuur paardjes wachten tussen de fietsers en brommers tot het plezierjacht gepasseerd is. Aan het wegenpatroon van Lisserbroek is nog te zien, dat het ooit een schiereiland was in het Haarlemmermeer.
10.     Lisse
Tocht: 134(10)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Wie de naam Lisse hoort denkt aan de Keukenhof. Die staat ook overal op borden aangegeven en de bussen met buitenlanders hoeven niet door het centrum. Lisse lag ooit aan de route van de diligence van Amsterdam naar Den Haag. Het centrum is van oudsher een vierkant plein met een dorpspomp. Aan de plein ligt het plaatselijk museum “De zwarte tulp”, die vast iets vertelt over de geschiedenis van de bollenteelt. Hoewel het witte kerkje uit 1250 de “grote kerk” heet, valt die thans in het niet bij de veel grotere RK kerk vernoemd naar St Agatha. Daar speelt binnen een organist, die oefent voor de orgelmarathon, die er binnenkort gehouden wordt. Deze neogotische kerk uit 1902 heeft bijzondere gebrandschilderde ramen en is een rijksmonument. Van de orgelmuziek gaat een diepe rust uit.
11.     Abbenes
Tocht: 134(11)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Abbenes straalt nog de sfeer uit van de ingepolderde Haarlemmermeer met zijn lange Hoofdvaart. Door de lage brug kan er geen boten meer passeren. De brug is voorzien van een kunstwerk van Dik Box. De buurvrouw van tegenover was bij de onthulling in 1997. Ze vindt het een mooi kunstwerk, soms lijkt het op een kroon, soms op een minaret. Daar heeft ze zelf geen enkele moeite mee, ze houdt wel van meerdere culturen in dit platte kikkerland. Dat ze het woord “minaret” verwisselt met “majorette ” doet niets af aan haar open kijk op de wereld.
In Abbenes staat een wit houten huis en een bescheiden kerkje tussen hoge bomen. Het was de arts, dichter en grondbezitter Jan Pieter Heije, die samen met de dorpsonderwijzer zorgde voor een eigen kerk, die in 1869 gebouwd kon worden. Naast de kerk staat een beeld van een man met een spade in de hand. Die wordt door de plaatselijke aangeschoten jeugd regelmatig van zijn sokkel gelicht. Dezelfde jeugd zorgde er ook voor, dat op de koninginnenacht de brievenbussen in de hoofdvaart terecht kwamen.
12.     Nieuw-Vennep
Tocht: 134(12)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De Hoofdvaart is heel lang en het is niet verwonderlijk, dat de huisnummers hoog zijn. In de buurt van Abbenes halen ze nummer 1700. Hier en daar staat er nog een boerderij aan de vaart, maar bij Nieuw-Vennep gaan ze over in eigentijdse kantoorgebouwen met een spannende architectuur. Ook het winkelcentrum is helemaal van deze tijd. Er is wel nog een molen, maar die heeft zijn kap verloren en leeft nu verder als restaurant. Ondanks de korte geschiedenis van deze groeikern oogt het dorpsplein bij de witte kerk gezellig. De resten van de koninginnenacht zijn nog te zien en de kabels naar de muziektent moeten nog worden weggehaald. De plaatselijke Italiaan probeert met een meridiaan muurtje de sfeer van zijn vaderland op te roepen.
13.     Kabel ('t)
Tocht: 134(13)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het buurtschap ligt op de kruising van twee wegen in de weidse polder. Een rotonde moet de snelheid uit het verkeer halen. Een café-restaurant op de hoek heeft de concurrentie niet kunnen bijbenen en staat te koop met de eerste verschijnselen van verval. Een grote manege heeft de naam ’t Kabel maar in dit logement opgenomen. Zo te zien brengen paarden meer op dan bollen van de buren.
14.     Burgerveen
Tocht: 134(14)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Wielrenners rijden het rondjes langs de ringvaart van de Haarlemmermeer. Het gaat hier hard, want de harde wind staat pal in de rug. Witte schuimkoppen kleuren het water en in de verte liggen de Westeinder-Plassen. Een oud zeilvrachtschip aan de kade wacht op recreatieweer. Het buurthuis is vernoemd naar een prinses Christina, die toen nog Marijke heette. Burgerveen heeft een eigen kerkje, maar dat is zo klein, dat je denkt dat het een schuurtje is. Toch zegt een gedenksteen, dat de heer D. de Ruyter op 63 jarige leeftijd in december 1903 hier de eerste steen legde. Een voormalige zandoverslag is omgebouwd tot een modern kantoorpand. Het is te huur.

15.     Rijsenhout
Tocht: 134(15)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Langs de lange Aalsmeerderdijk staan de huizen van Rijsenhout schouder aan schouder. Beneden de dijk staan wat vergeten voormalige boerdeijen. Een kassencomplex heeft de harde strijd om het bestaan opgegeven. Watersport staat hier nu centraal. Het is nu nog rustig en de meeste boten liggen nog op stal. De pont naar de overkant heeft nog weinig klanten. Aan de gevel van kunstenaar Paul Kuitert hangt één van zijn scheppingen. Een voormalige silo aan de kade heeft een onduidelijke bestemming gekregen. Het uitzicht van de huizen aan de dijk is mooi, maar in de zomer zal eindeloos vakantieverkeer de rust definitief verstoren.
16.     Aalsmeerderbrug
Tocht: 134(16)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Even voor de brug naar Aalsmeer ligt een fort, waar nu het Luchtoorlog- en verzetsmuseum is gevestigd. Een gele haai in de vorm van een granaat of torpedo verwelkomt de gasten. Het museum is vandaag dicht en aan de overkant zitten de leden van de schietclub te zonnen. Het museum heet eigenlijk CRASH en dat is niet toevallig, want naast de geschiedenis van onderduikers en verzet in de Haarlemmermeer vertelt het ook het verhaal van de luchtoorlog boven dit gebied. 750 vliegtuigen stortten in het westen van ons land neer, zowel van de Duitsers, als van de geallieerden als van Nederland. Zo stelde sergeant Koos Roos op 11 mei 1940 twee Duitse vliegtuigen buiten gevecht en wist zich zwaargewond met een parachute te redden uit zijn eigen neergeschoten Fokker.Dat hij in 1956 om het leven kwam bij een helikopterongeluk op de Harskamp is meer dan ironie van het lot. In de verte daalt het ene vliegtuig na het andere op de Kaagbaan van Schiphol.
17.     Schiphol-Rijk
Tocht: 134(17)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De Kruisweg richting Hoofddorp is zeer druk. Overal staan nieuwe kantoorgebouwen. De wereld rond Schiphol is zware motor van de Nederlandse economie. Tussen deze gebouwen, waar rokers nog een gedoogplek weten te vinden, heet een evangelische organisatie u welkom in hun kerk. Schiphol-Rijk staat niet op de kaart, maar heeft wel een eigen naambord. Zo komen en gaan buurtschappen.
18.     Rozenburg (Schiphol)
Tocht: 134(18)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Ooit kruisten hier de Aalsmeerderweg en de Kruisweg elkaar. Gewoon een kruising met een rijtje huizen. Ze staan er nog, enkele huizen, maar de drukke verkeersweg en de dalende vliegtuigen maken dit buurtschap onleefbaar voor gewone mensen. Er is nog een brug voor voetgangers en fietsers, anders zou men niet aan de overkant kunnen komen. Een vergeten brievenbus voor het witte huis op de hoek stamt uit de tijd, dat men vanuit Rozenburg nog een brief stuurde naar familie in Amsterdam. Misschien is dit wel de leilijkste plek in ons land. Het heeft echter geen effect op een eenzame vliegtuigspotter. De camera met voorzetlens staat in de aanslag. Twee toestellen maken zich gereed voor de landing. Het lijkt of men ze kan aanraken, zo laag vliegen ze. Spotten is de laatste jaren steeds moeilijker geworden, alle leuke plekken zijn inmiddels afgesloten uit angst voor terroristische aanslagen. Tussen het razende verkeer wordt hier een landend KLM-toestel voor eeuwig vastgelegd. Op deze bijna surrealistische plek staat een mooie Aziatische jongen en een even mooi Aziatisch meisje in trouwkleding te poseren. Hij heeft een opblaasvliegtuig in de hand, zij een boeket met bloemen. De fotograven dragen mondkapjes tegen de uitgestoten kerosinedampen. Trouwen ze hier echt of is het een reclamespot voor schijngeluk?
19.     Hoofddorp
Tocht: 134(19)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De buitenwijken van Hoofddorp zijn meegegroeid in de vaart der volkeren. Een knooppunt van treinverkeer, een rondweg en hoge kantoorgebouwen. Op weg naar het centrum staat een landhuis te getuigen van tijden, de wereld hier nog agrarisch was. De Hoofdvaart is inmiddels overdekt door een brede straat met een spuitende fontein. Een man oefent zijn herdershond in het zitten bij zebrapaden. Op de hoek staat het stadhuis met het wapen van de Haarlemmermeer, ernaast een standbeeld van Leeghwater als symbool van de vaderlandse vindingrijkheid in het veroveren van land op het water. In het witte hek over het water staat nog wel de naam van de Kruisbrug, maar het is wel duidelijk dat de vaarroute het al lang heeft afgelegd tegenover het gemotoriseerde verkeer. Ten Noorden van Hoofddorp houden enkele boerderijen nog stand tegen het oprukkende Schiphol.

20.     Boesingheliede
Tocht: 134(20)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


De Vijfhuizerweg van de Hoofdvaart naar Vijfhuizen bestaat niet meer. Hij is er misschien nog wel voor een deel, maar een nieuwe landingsbaan van Schiphol is hier de baas geworden.
Via een lange winderige weg langs de A9 lukt het toch om in Boesingerliede te komen. De achterkant van de oude bedrijfsgebouwen zijn wel bekend vanaf deze snelweg. Het bord te huur doet een tevergeefs beroep op de passerende automobilist. Op de hoek van dit buurtschap handhaaft zich een bandenspecialist, die ook in uitlaten doet. Een verlaten boerderij is te koop en een rijtje witte huizen was ooit bedoeld voor landarbeiders. Een wiel van een locomotief staat zinloos op een meter rails.
21.     Nieuwebrug (Haarlem)
Tocht: 134(21)
Bezocht op: 2 mei 2011
Provincie: Zuid-Holland


Aan de overkant van de vaart liggen de woonboten. Het is daar al Haarlem. Een bewoner heeft aan het water een terras met brede leunstoelen geïnstalleerd. De meeste huizen zijn hier aardig opgeknapt. Twee bruggen lopen hoog boven het water naar de andere kant. Nieuwebrug was een hoger gelegen stukje land in wat toen nog de Haarlemmermeer was. Toen men de ringvaart groef wilde men hierin niet teveel bochten. Daarom kwam Nieuwebrug in de polder te liggen.