Tocht 133 - Over een tankwal, bleekneusjes, de Rolls Royce, een scheepswrak en een kerkgewelf
Datum:
22 April 2011
Weersomstandigheden:
Zonnig met af en toe lichte sluier bewolking
22 graden
Wind :Zuid-Oost 2

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Alkmaar met de trein
Tocht: Alkmaar – Alkmaar (via Egmond a/d Hoef)
Alkmaar – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets


Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Tocht 64 km
Totaal 92 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Winnenum
Tocht: 133(1)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Even buiten Egmond aan de Hoef werkt een man op leeftijd in zijn tuin. Hij schoffelt onkruid weg tussen de betonnen uitsteeksels van een voormalige tankwal. Het verhaal van deze wal heeft hij maar gekopieerd en op een bord geplakt, anders moet hij toeristen eindeloos te woord staan in het hoogseizoen. Omdat hij in 1927 is geboren, heeft hij alles ook zelf meegemaakt. Hoe de Duitsers hier een deel van de Atlantikwall aanlegden. Hoe deze drakentandversperring van de duinen liep tot aan de nieuwbouw. Hoe daar een kanaal werd gegraven om zo de vijand tegen te houden. Hoe dat kanaal na de oorlog is dicht gegooid. Boeren lieten de betonnen bouwwerken uitgraven, maar zelf vond hij de kosten te hoog. Onder de graszoden liggen enorme platen beton en eigenlijk heeft hij er ook geen last van.
Tussen de Herenweg en de duinen liggen bollenvelden, nu uitbundig in bloei. In Winnemun staan opgeknapte boerderijen en een landhuis met een geschiedenis. Het huidige gebouw, in de stijl van de Hollandse barok, stamt uit 1750 en was aanvankelijk de schoutwoning. Later werd het een schilderskolonie en nog later (1920) kwamen hier de bleekneusjes om bijgevoerd te worden. In een gat in de grond naast de toegangspoort is te zien, dat de oorspronkelijke weg een halve meter lager gelegen moet hebben.
2.     Het Woud
Tocht: 133(2)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


De uitspanning Het Woud is een geliefd rustpunt voor fietsende en wandelende dagjesmensen. Daar is immers een parkeerplaats en start het pad door de duinen richting Bergen aan Zee. Het duinlandschap wordt kort gehouden door paarden en Schotse hooglanders. Die staan rustig te herkauwen en zijn niet te beroerd om samen met Engelse toeristen op de foto te gaan. Het pad kent een lange afdaling van meer dan 10%. Borden waarschuwen te enthousiaste kinderen. Fietsers met rode hoofden proberen zonder afstappen de helling van de andere kant te nemen.
3.     Bergen aan Zee
Tocht: 133(3)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Het is druk vandaag in Bergen aan Zee. Het paasweekend begint en het weer is zomers. Familiehotel Meijer is in afwachting van hongerige strandgasten. De vistent doet nu al goede zaken, evenals de kraam met strandballen. De appartementen zijn allen verhuurd en een echtpaar leest op hun eigen balkon nu eens eindelijk rustig de krant. Het beeld van beeldhouwer Nic Jonk is eigenlijk te weelderig voor deze flatachtige omgeving. Langs de weg richting Bergen staat een verwaarloosd pand, ooit een hotel. Binnen staan wat etalagepoppen en kleurrijke beelden van draakachtige monsters. Hier is het rijk van Gerard Moret en zijn vriend Job, twee plaatselijke kunstenaars. Even buiten het dorp, achter het kleine kerkje in de duinen, staan twee grote gebouwen uit de tijd, dat men bleekneusjes wilde laten bijkleuren in de gezonde zeelucht.
Deze koloniehuizen dragen de namen Zeehuis (1908) en Jong Nederland (1911). Tussen de laatste twee namen heeft men uit praktische overwegingen een luchtrooster geplaatst. Het huis van de “Deutsche Hilfverein” uit 1913 was het onderkomen van Adriaan van Dis, toen die met zijn ouders en zussen uit Indonesië naar Nederland werd gerepatrieerd. Een reden om zijn boek “Indische Duinen” maar weer eens te gaan herlezen.
4.     Bergen (Alkmaar)
Tocht: 133(4)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


De bomen langs de “Eeuwige weg” hangen scheef voorover, maar zijn beschermd.
Aan de huizen valt af te lezen, dat dit een woonoord van welgestelden is. Zelfs het onderkomen van de dieren van de hertenwei hebben een slaapplaats in de vorm van een kleine kapel. Bergen wordt vandaag, net als in andere zomerse weekenden overspoeld door terrasbezoekers. Het is vandaag extra druk rondom de kerkruïne. Het plaatselijke terras is gereserveerd voor de leden van de Rolls Royce–club. Ze hebben hun automobielen meegenomen en die stammen uit de begintijd van het gemotoriseerd vervoer.Alles glimt en blinkt en de sturen hebben geheimzinnige metertjes en radertjes. De bestuurders en echtgenoten dragen passende strooien hoeden of geruite petten. Een engelse landheer draagt een geel emmertje met water om zo de laatste onzichtbare vlekjes weg te poetsen. Zijn trots is zijn Silver Ghost uit 1922. Verderop staat een soortgelijk exemplaar uit 1910. Rolls Royce was niet zo vooruitstreven in de aanpassing van de modellen, men zocht het meer in technische innovaties. De eerste Silver Ghost kwam in 1907 uit de fabriek, de laatste in 1935. Kom daar nu nog eens om, in deze tijd van snel veranderen en consumeren. Rondom de kerk wachten deze stalen rossen geduldig op het moment, dat ze kunnen laten zien, dat ze ook nog echt kunnen rijden met hun 8 liter motor van bijna een eeuw oud.
5.     Aagtdorp
Tocht: 133(5)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Het fietspad loopt langs de duinrand en door de bossen. Langs de Landweg richting Schoorl liggen de huizen van Aagtdorp op de grens van het duingebied en het vlakke land tot het Noord-Hollands Kanaal. Omdat zee en duinen hier voor het grijpen liggen, is het gebied aantrekkelijk voor (vooral) Duitse toeristen. Recidance Koningshof voldoet aan deze behoefte. De vakantiehuizen zijn te koop vanaf € 295.000 v.o.n. maar dan heb je ook een sfeervol huisje in Zaanse stijl. Aan de overkant van de weg staat een ruim uitgevallen wit huis met erker en een rood pannendak tussen de bloeiende heesters. Toen bepaalde de eigenaar zelf de bouwstijl.
6.     Schoorl
Tocht: 133(6)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Het kerkje van Schoorl heeft een houten toren, kleur groen, zoals dat hoort in deze streek . Op het bord wordt verwezen naar twee beelden ter nagedachtenis aan de beroemde schilder Jan van Scorel. Naar hem zijn vele straten in schildersbuurten vernoemd. De sokkels zijn echter leeg en naar de verklaring mag men gissen. Het historische huis naast de kerk is van 1601 en het voormalige stadhuisje is bescheiden; meer een huis voor de burgemeester met een zijkamertje voor de plaatselijke klerk. Het is druk in Schoorl, de terrassen zijn vol, de ijswinkel wordt druk bezocht. Kinderen rennen van de hoge duinhelling naar beneden. Als hier ’s winters sneeuw ligt kun je er ook skiën. Langs de weg richting Groet staan nog de stolpboerderijen om te tonen dat men ooit zonder toeristen in het levensonderhoud kon voorzien.
7.     Catrijp
Tocht: 133(7)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


De middenstand uit Catrijp bestaat nu nog uit een dierenwinkel. Vandaag zijn de varkensoren in de aanbieding. Omdat er geen naambord staat moet de eigenares bevestigen, dat het hier inderdaad om Catrijp gaat. De kerk is van recente datum, de pastorie getuigd van een welvarend verleden. Tussen de huizen langs de Heerenweg staan stolpboerderijen met uitzicht op het vlakke land erachter.
8.     Groet
Tocht: 133(8)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Op een hoek staat een fraai gerestaureerde stolpboerderij. Het dak aan de voorkant heeft een inspringend patroon met dakpannen, ooit een teken van rijkdom en welstand.
Het terras telt vandaag veel rustende fietsers. De eigenaar bedacht een originele naam voor zijn of haar uitspanning:“Lekker Puh”.De vraag blijft, naar wie een lange neus gemaakt moest worden, toen de deuren open gingen.

9.     Hargen
Tocht: 133(9)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Een bescheiden wit huis achter een hoge heg laat nog net zien, dat de bouw stamt uit 1641. De buren hebben een compleet nieuw huis gebouw, maar wel in de stijl van de streek. De stenen zijn nieuw en de oranje zwarte luiken steken fel af tegen het gele houtwerk. Het restaurant op de hoek opent het zicht naar het weidse polderland achter de Hondsbosse Zeewering. Een kanaal en een dijk laten zien, dat de zee zich niet in één keer liet temmen.
10.     Camperduin
Tocht: 133(10)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Camperduin ligt op de grens van de Schoorlse Duinen en de Hondsbosse Zeewering. Er is een horecagelegenheid met een mooi uitzicht, maar je kunt ook op een muurtje gaan zitten. Het is een plek om lang te gaan zitten en uit te kijken over deze oneindigheid. Op weg naar het hoogste punt passeert men een rij meerpalen, die wat verloren bij een parkeerterrein staan. Het dikke touw heeft dan ook geen ander doel, dan de toeristen een zeegevoel te geven. Het parkeren aan de overkant is wel voor eigen risico. De zeewering ziet er degelijk uit en de angst voor de gevolgen van de klimaatsveranderingen lijken ver weg. Er is een fietspad achter de dijk, maar het pad langs zee is zeker zo aantrekkelijk. Het is eigenlijk geen pad, maar eerder een snelweg of landingsbaan, maar dan zonder snelverkeer. In het water liggen de resten van een wrak.. Het gaat om een engels slagschip “His Majesty Prince George “, dat op 28 december 1921 is gezonken bij zwaar stormweer. Er werden wat pogingen gedaan om het schip te slopen, maar er zijn wat haaientanden blijven liggen voor de dijk als waarschuwing voor passerende zeelieden
11.     Petten
Tocht: 133(11)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Halverwege de dijk steekt een reuzenkraan de hemel in. Hij staat in verbinding met allerlei meetapparatuur in zee. Passanten mogen niet in de buurt komen binnen 10 meter afstand, maar vandaag heeft de toren Paasvakantie. Bij Petten houdt de Hondsbosse Zeewering op en gaat de kustbewaking gewoon verder in de vorm van duinen. In de verte ligt de kernreactor aan zee, zich onbewust van verre rampen in Japan. Een moeder met twee dochter loopt opgewekt richting zee. Ze hebben vandaag hun mooiste jurken aan. Een stevige man rijdt iets te hard op een soort strandscooter. Hij wil met een zwierige bocht het fietspad nemen, maar rijdt zich klem. Hij wordt herkent als een brokkenpiloot van een eerder ongeval. Een familie had de strandtent afgehuurd en werd vanaf de parkeerplaats vervoerd op een trekker met aanhanger, waarop losse stoelen waren gezet. Bovenop de zeewering schoot de pen van de aanhanger los. Vergeten te borgen. De aanhanger reed achteruit de dijk af, gelukkig aan de minder steile landkant. Een fietsenrek brak de vaart en tegen een volgend rek kwam het gevaarte tot stilstand. Iedereen kwam met de schrik vrij. Dus bezoekers kijk uit voor te stoere tractorrijders. Vlak voor Petten wordt men verwelkomd door een groot centrum voor Evangelisatie. Goede vrijdag wordt vandaag ingetogen gevierd. De bescheiden loods van de KNRM steekt hel blauw af tegen de hemel en hoeft hopelijk niet uit te varen om drenkelingen te redden. De camping in de duinen is overvol en iedereen bruint zich suf. Petten zelf is bescheiden met veel lage huizen. Bij de kerk zorgt een blauwe boei voor het noodzakelijke kustgevoel.
12.     Mennonietenbuurt
Tocht: 133(12)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Achter Gemaal R. strekken zich de bollenvelden uit. De bloemtoppen worden machinaal gemaaid. Het gaat immers om de bollen, die massaal naar alle buitenlanden worden geëxporteerd. In de verte is te zien, dat de bollenteelt een grootschalige industrie geworden is. Grote schuren steken af tegen een gekleurde horizon. Op het kruispunt Belkmerweg/Pettemerweg staat een wit huis, dat is opgebouwd uit elementen van verschillende tijden. Het heeft de bijnaam van “Het huis met de 2 gezichten”. Mennonieten zijn Doopsgezinden, die bij Burgervlotbrug een eigen kerk hadden. Boeren huurden van de kerk hun boerderijen en werden daardoor trouwe kerkgangers.
13.     Burgervlotbrug
Tocht: 133(13)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Achter de voormalige winkel van D. Vorst Levensmiddelen staat een elektriciteitshuisje. De bewoners wijst op de tekst Ministenbuurt. Dat had te maken met de kerk op de hoek, die van de Ministen was, ook wel Doopsgezinden genaamd. Zijn vader hoorde tot deze gemeenschap en bezocht eens per maand de dienst. Een dienst was het eigenlijk niet echt, want de dominee vond het aantal van 8 gelovigen te weinig voor een echte preek. “Laten we maar aan tafel gaan zitten” zei hij “ en tijd nemen voor een goed gesprek”. De kerk werd woonhuis en de huidige eigenaar wil er appartementen van maken om die te verhuren aan toeristen. De vlotbrug over het kanaal ligt er nog in volle glorie. Je kunt er met de fiets over, maar ook per auto. Als er een boot wil passeren, wordt het middendeel weggevaren. Dat komt niet zo vaak voor. Het is stil op het Noord-Hollands Kanaal geworden.
14.     Burgerbrug
Tocht: 133(14)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


De brug over de Grote Sloot kan niet meer omhoog. Het is een vast brug geworden. Ooit was deze watergang richting Zijpersluis een belangrijke watergang richting Hondbosse Vaart. In Burgerbrug is een eetgelegenheid waar men trots hun olijvenhapjes aanprijst. De kerk moest bijna gesloopt worden, maar heeft nu een multifunctionele bestemming gekregen. Er worden concerten gegeven, exposities gehouden, er wordt gestemd, politieke partijen houden hier hun bijeenkomsten en de dorpsraad komt hier bijeen. De locatie is geschikt voor workshops en cursussen en je kunt er ook trouwen. Ook doet men mee aan de “Week van de geschiedenis”.
Tegenover de brug staat een pand met een lange geschiedenis. Dat blijkt uit de gevelsteen uit 1797. Het gaat over een Kroon en verhaalt een onbegrijpelijke geschiedenis.
15.     Zijpersluis
Tocht: 133(15)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Een molen kijkt uit over de windturbines aan de horizon. Een verschil van eeuwen. De eigenaar zit rustig te vissen. De molen hoeft vandaag niet te draaien. Vlak voor de sluis staat een oude stolpboerderij in volle glorie, alleen de toegangspoort heeft aan grandeur verloren. Aan de overkant van de vaart heeft een socialist zijn huis opvallend rood gekleurd. Dapper in deze rechtse tijden. De sluis heeft zijn deuren moeten inleveren, maar een wapen in de stenen doorgang getuigt nog van vergeten belangrijkheid. Het bescheiden huisje op de dijk past beter in het huidige tijdsgewricht. De dijk vormt een onderdeel van de 126 km lange West Friese Omringdijk en is hiermee het grootste monument van Nederland.Men heeft er van 1250 tot 1600 aan gewerkt om het land veilig te krijgen tegen zowel de Noord- als de Zuidzee. In 1597 lukt het om de Noordzee af te sluiten en zo de polder Zijpe te scheppen. Met 1000 paarden en 3000 mannen lukt het uiteindelijk. Vijf dijkdoorbraken zorgden wel voor 50 jaar vertraging.
16.     Krabbendam
Tocht: 133(16)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Het water tussen Zijpersluis en Krabbendam loopt dood tegen een dijk. De wilgen zijn hier netjes geknot. Ergens in de polder achter een dijk staat een eenzame uitkijktoren. Rondom de toren liggen opgemetselde muren. Het gaat om de revitalisering van het Huys te Nuwendore, geen gewoon huis, maar ooit het kasteel van Floris V, die leefde tussen 1254 en 1296. Generaties schoolkinderen moesten het jaartal van zijn dood uit het hoofd leren met de toevoeging, dat hij door “Edelen was vermoord”. De echte ingang ligt aan een zijstraat, die terecht Burchtstraat heet.
17.     Warmenhuizen
Tocht: 133(17)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Een lange weg slingert zich door de kern van Warmenhuizen. Warmentuut is de bijnaam. Lang was het een boerengemeenschap en de karakteristieke stolpboerderijen getuigen hier nog van. Op een kleine heuvel staat de oude kerk vernoemd naar de heilige Ursula. Haar beeltenis is terug te vinden naast de rode deur aan de zijgevel. De kerk dateert uit de 12e eeuw en is vandaag open. Er is een tentoonstelling van Russische iconen, waarvan de opbrengst gaat naar het behoud van de kerk. Drie dames waken over de niet-betalende bezoekers. Toch is er een glimp op te vangen van de bijzondere gewelfschildering, aanvankelijk toegeschreven aan Jan van Scorel, maar de eer later teruggegeven aan zijn leermeester Jacob Cornelisz van Oostsanen. In de 19e eeuw verhuisden het gewelf naar het Rijksmuseum, maar in 1960 kwam het weer terug op de plaats waar het hoorde. Na een recente restauratie is het laatste oordeel weer toonbaar. In de kerk staan oneindig lange ladders, nodig om de klokkentoren te bereiken. Er is enige moed voor nodig om ze te bestijgen. De andere Ursula kerk staat wat verder op. Het is het zoveelste symbool van de inhaalslag, die de Katholieken maakten, toen ze halverwege de 19e eeuw weer in het openbaar mochten kerken. Eerst werd een boerderij opgebouwd tot kerk. Later kwam er een zusterhuis, een nieuwe kerk en een klooster. Ze staan er nog.
18.     Schoorldam
Tocht: 133(18)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Er gaat een brede brug over het Noord-Hollands Kanaal. Schoorldam ligt wat verstopt naast de weg langs de oostelijke oever. Bij een stolpboerderij heeft men een ruime voorraad stookhout klaar gelegd voor de volgende winter. Het hout van de opgeknapt boerderij aan de Sluisweg is zwart geschilderd, zodat de rode luiken mooier uitkomen. Bij een ophaalbrug is een bescheiden werf, waar een schip met de naam Potvisch ligt te wachten op herstel. Een rode waterfiets heeft weliswaar de carrosserie van een auto meegekregen, maar het ruikt hier naar touw en teer.
19.     Koedijk
Tocht: 133(19)
Bezocht op: 22 april 2011
Provincie: Noord-Holland


Koekdijk is een buurtschap langs het Noord-Hollands Kanaal waar de huizen zij aan zij naast elkaar staan. Hier en daar een oude boerderij of een bescheiden kroeg, waar luidruchtige jongens de aandacht van een wat verveelde serveerster proberen te trekken. Tussen de huizen staat een garage en voor het bovenvenster heeft een tiener een wilde etalagepop gezet. Dit in grote tegenstelling tot het bruggetje bij het zwarte houten kerkje met een luidklok. Een geschikte locatie voor een uitvaartcentrum. Op een informatiebord is te zien, dat hierachter ooit de eindeloze polders begonnen. Hier liep al vanaf 1560 een pad naar Sint Pancras. Het pad ging door de weilanden en over 7 bruggen. Het was vaak slecht begaanbaar en de trekschuit was sneller. In 1930 maakte men er een fietspad van. Nu belandt men in uitgestrekte nieuwbouwwijken van Alkmaar, die Koedijk voor een deel hebben opgeslokt.