Tocht 125 - Rond Bodegraven en Alphen aan de Rijn
Datum:
10 Januari 2011
Weersomstandigheden:
Onbewolkt
2 graden
Wind: Zuid 3

Reisgegevens:
IJsselstein – Woerden met de fiets
Woerden - Bodegraven met de trein
Tocht: Bodegraven – Alphen aan de Rijn
Alphen aan de Rijn – Woerden met de trein
Woerden – IJsselstein met de fiets

Afstand:
IJsselstein – Woerden vv 30 km
Tocht 70 km
Totaal 100 km
Aantal plaatsen:  20
 
1.     Oud-Bodegraven
Tocht: 125(1)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


De smalle bochtige dijk is glad vanochtend. De wandelstokken van twee vrouwen glijden uit over het wegdek. Een groep zwanen en eenden bekomen van het winterijs zonder voedsel. Auto’s kunnen bijna niet passeren uit angst van de weg de sloot in te rijden. In een bocht borrelt een vreemd apparaat in het water. De bijbehorende monteur geeft dankbaar een toelichting. Het gaat om een soort stofzuiger, die de bodem vrijmaakt van modder, zodat het water weer kan doorstromen. De modder wordt door buizen afgevoerd naar een bassin 2 kilometer verderop. Vooral sloten met treurwilgen en platanen geven veel blubber, terwijl juist de elzen bijna geen overlast geven. De hoeveelheid modder is ook afhankelijk van de trillingen van het voorbijgaande verkeer. In de verte loop de rondweg om het nieuwe Bodegraven. De bochtige dijk, de brede sloten, het lage land en de boerderijen zijn door de tijd nauwelijks aangetast. Langs de kant van de weg hangt een polsstokspringer in de lucht. Een kunstenaar bracht hem tot stilstand.
2.     Spoelwijk
Tocht: 125(2)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Een hoge dijk rijst op uit de lage polder. Er is een fietspad over aangelegd. Achter een ophaalbrug ligt een wit huis met de naam Spoelhof. Er staat een streng bord bij de sloot, dat hier door vreemden niet gevist mag worden. De bewoner zelf heeft hiervoor een steigertje gebouwd. De overige huizen in Spoelwijk staan dicht naast elkaar met lange stroken land achter hun huizen waar bomen worden gekweekt. Hier is de “Proeftuin van Holland”, waar bezoekers vrij kunnen rondkijken. In de tuin staan de rozenperken te kleumen in de winterlucht. De witte bordjes met soortnamen staan er nu zinloos bij, maar in de zomer moet het een lust voor het oog zijn. Deze “sortimentstuin”is vernoemd naar Harry van de Laar, die vast veel nuttigs heeft gedaan voor de bomenteelt.
3.     Randenburg
Tocht: 125(3)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Randenburg was een vergeten plaats van eerdere tochten. De weg loopt door eindeloze kwekerijen, waar bomen en struiken in alle soorten en maten staan te wachten op het nieuwe tuinseizoen. Zo ook de hortensia’s. Potcultuur is hier een erkende bedrijfstak. De kwekers doen aan marketing met kreten als “Bomen, die gezien willen worden” en “Anders dan anderen” . Een Poolse werknemer rijdt opgekweekte bomen naar de expeditie. Wit plastic bedekt de grond naast een wit huisje. De borden langs de weg laten zien, dat bij de familie van Zoest de bedrijven in de familie blijven. Een ophaalbrug in de hoek van de weg is een restant van tijden toen alles met de boot vervoerd werd.
4.     De Roemer
Tocht: 125(4)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Bij de splitsing naar Loete heeft een reiger net een grote vis gevangen. Hij is er wat beduusd van en durft niet aan de maaltijd te beginnen. In de afgelopen weken waren de sloten bevroren en het voedsel schaars. Een soortgenoot houdt hem in de gaten en een meeuw maakt gevaarlijke duikvluchten. Hier onder de rook van Boskoop staat alles in het teken van de boom- en struikteelt. De buxussen staan ordelijk in rijtjes net als twee woningen langs de weg. De percelen zijn hier lang en smal, de sloten breed.
5.     Loete
Tocht: 125(5)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Tussen de eenvoudige tuinderswoningen rijst onverwachts een huis op, dat zo ontsnapt had kunnen zijn uit de deftige lanen van ’s Gravenhage. Het heeft drie verdiepingen, een rood dak, speelse erkers en een deur met mooi glas en lood. Wat bracht deze tuinder of zijn vrouw ertoe zo af te wijken van de plaatselijke soberheid? De deur staat open maar de loopbrug is spekglad.
Verderop staat een rijtje arbeidershuisjes te verkrotten. Veel tuinders hebben hun namen op borden langs de kant van de weg staan. Kopers kunnen zich zo niet vergissen en bij de buren hun inkopen doen.
6.     Voorweg
Tocht: 125(6)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het hoogteverschil aan beide kanten van de Voorweg is groot. Aan de ene kant staan hoog de kwekerijen met hun brede sloten op gelijke hoogte van het land. Aan de andere kant de diepe polder, waarvan de boerderijen tegen de dijk zijn gebouwd. De Nicolineburg met zijn roodwitte luiken oogt indrukwekkend, maar is geen boerderij meer. Het naambordje lijkt van recente datum. In vorige eeuwen woonden hier vast nog geen Nicolines.
7.     Rietveld (Boskoop)
Tocht: 125(7)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Rietveld vormt de grens van het tuindersgebied en de diepe polders rond Hazelwoude.
Een ophaalbrug kruist een mooie brede wetering. Een groepje smienten graast samen met drie zwanen langs een laan met knotwilgen. De weg is vernoemd naar twee burgemeesters, toch wat ver van de bewoonde wereld. Een zeer Hollandse molen staat aan een watergang en wordt bewoond. Een hondenuitlaatservice heeft deze mooie plek uitgekozen om de viervoeters eens lekker te laten rennen.
8.     Hazelwoude-Dorp
Tocht: 125(8)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het dorp ligt hoog, de polders zijn er diep. De huizen staan aan een dijk met hier en daar een zijstraat. De oude kerk torent boven alle huizen uit en is van ver een oriëntatiepunt. Op de hoek bij de kruising met stoplichten staat een etalage zonder echte winkel. De eigenaar is een verzamelaar van bijna-antiek en als je wilt kun je het van hem kopen. Naast weegschalen, bierglazen, veldflessen, een wasmachine, een oliekan zijn er ook veel reclame-uitingen in de aanbieding. De mooiste is natuurlijk de Flipje, het fruitbaasje uit Tiel. Hij werd persoonlijk opgehaald, net voordat de fabriek gesloten en gesloopt werd. Ze zaten nog in de doos en waren bedoeld als lokkertjes voor de verkoop van jam en appelstroop. Flipjes lacht nu vrolijk naast het prijzenoverzicht van koemestkorrels en strooizout.
Tegenover de RK-kerk staat een namaak nest van een ooievaarspaar met jongen met op de achtergrond het huis Pondarosa, dat op een ranch in Texas moet lijken. In de tuin naast de kerk is het leven meer ingetogen. De Mariakapel kent weinig pracht en praal, maar de bezoekers worden er wel door geroerd. Een kleinkind wenst haar overleden grootouders een gelukkig nieuw jaar en dat zij mogen rusten in vrede. Een andere bezoeker brandde een kaarsje voor iedereen. De pastoorstuin is in winterrust en de stemmen van de schoolkinderen schellen van achter de heg. Op het grasveld staat een vredige zwaan geknipte uit buxus en aan de deur van het schuurtje lijdt een gekruisigde Christus. Een stenen engel naast de deur van de Engelbewaarderskerk waakt over ons allen.
9.     Hazelwoude Rijndijk
Tocht: 125(9)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Langs de weg tussen Hazelwoude-Dorp en Hazelwoude Rijndijk staat De Rijndijk staat een Mondriaan-achtige wipwatermolen. Het felle rood steekt mooi af tegen de hard blauwe lucht met de donkere wieken als contrast. De Rijndijk is een drukke verbindingsweg. De watertoren heeft een nieuwe bestemming gekregen met kantoren achter glas en werkers, die in een soort etalage zitten, maar ons wel mooi kunnen observeren. Het nieuwe stadhuis staat symbool voor de zoveelste gemeentelijke herindeling, maar oogt weinig inspirerend. Het huis aan de overkant, volledig ingepakt met klimop maakt een heleboel goed. De brug over de Oude Rijn laat zien, dat het water hier breed is. De brugwachter zit in zijn glazen huis en wacht op een boot.
10.     Koudekerk aan de Rijn
Tocht: 125(10)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Over de brug stuit de weg op de oude hervormde kerk. Cafe De Hoek moest vroeger het wachten veraangenamen. De gereformeerde kerk heeft een frivool torentje en de rood met witte stenen ondersteunen dit beeld. De begrafenisondernemer aan de overkant brengt ons echter weer tot bezinning. Een historische boerderij heeft een vooruitziende blik en noemde zich “Kindervreugd”. Op een eilandje achter een andere boerderij staat een torentje als laatste restant van kasteel Poelgeest. De huizen langs de straat van Koudekerken kruipen dicht bij elkaar. Een man maakt de kelderramen van een gerestaureerd huis schoon. In de gevel zit een steen met het jaartal 1940. Er is hier in het begin van de 2e wereldoorlog gevochten. De Nederlandse soldaten schoten vanuit de kerktoren op de overvliegende Duitse vliegtuigen. Die namen wraak en bombardeerden het dorp. Het huis ging tegen de vlakte net als een boerderij verderop. Het gemeentebestuur wilde na de bezetting een daad stellen en ging over tot snelle herbouw. De historische elementen werden hersteld. Het huis werd gefundeerd op de tegels, die op de vloer hadden gelegen. Er is nog te zien, dat er winkeltje in gehuisvest was, een melk winkel, waarvan de melkboer lang geleden met zijn hondenkar het dorp door trok. Een paar jaar geleden heeft de eigenaar een kleine gedenktegel boven de deur geplaatst. De tekst staat er in het Latijn: praeteritum tempus nunquam revertitum”, de tijd die voorbij is, komt niet meer terug. Het is een eerbetoon en een weemoedige herinnering aan zijn vrouw, die zes jaar geleden overleed.
11.     Gnephoek
Tocht: 125(11)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Aan de rivier volgen de bedrijven elkaar op. Hier wordt gewerkt en schepen lossen er hun lading.
Span betonfabriek zuigt het zand uit de schepen. Aan de rails is te zien, dat er tijden waren, waarin alles overgeladen werd in kiepkarretjes. Daar waar de industrie overgaat in weiland staan wat verloren boerderijen. Achter een wit huis staan geknipte leilindes en in boerderij Landlust is een zuivelwinkel gevestigd.
12.     Molenaarsbuurt ('s)
Tocht: 125(12)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Op de splitsing van de Woud Wetering en de Oude Rijn staat een restaurant met een markant torentje. Het personeel zit net aan de soep. Het straatje langs het water laat zien, dat hier ooit schepen aanlegden. Een vrouw kijkt vanuit haar bank naar de middag TV. Een rode poes kruipt onder een heg. Ze is hier veilig, want de straat onder de hoge brug loopt dood. Aan de Rijn staat een wit landhuis, nu een deftig bedrijfspand. Een personeelslid is jarig geweest en de bekende grappenmaker hing een brief aan de deur: :”Bakker vandaag geen gebak, we hebben al een oude taart”. De onderlinge verhoudingen zullen er niet beter op zijn geworden.
13.     Woubrugge
Tocht: 125(13)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het fietspad langs de Woud Wetering passeert een eenzame molen, die uitkijkt over het diepe polderland. Het smalle pad naar de brug wringt zich langs voormalige boerderijen, die hier hoog en droog stonden. Voor het halfronde venster staan lege jeneverkruiken in alle maten. Tegen witte boerderij nestelen zich de leilindes. Een nieuw huis ernaast heeft gekozen voor felle blauwe en roze kleuren. De kerk is van 1653 en ontworpen ene meneer Post. De hoge brug heeft de kerk wat weggedrukt. Achter de kerk is een klein deurtje met een invalidelift, zeer wenselijk voor de vergrijzende kerkgangers. Langs de N446 stoppen stoere mannen takken in een versnipperaar. Een vader met een kinderwagen waagt zijn slapende kind niet aan dit lawaai.
14.     Ofwegen
Tocht: 125(14)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


De boerderijen leunen tegen de hoge dijk. Een watergang voert het water af. Een bushokje geeft de wachtenden een fraai uitzicht over polders en kerktorens in de verte. Vanaf een schapenschuur op de hoek wenst het CDA ons een gelukkig nieuwjaar vanaf een poster met ijspret. Ze laten zich niet ontmoedigen na een verkiezingsnederlaag. Op weg terug naar Woubrugge is te zien hoe gelukkig scharrelkippen kunnen zijn als ze een lekker schuurtje hebben om te schuilen en een landje om te pikken.De eigenaar is bij de vrijwillige vogelbescherming, een echte dierenvriend.
15.     Ter Aar
Tocht: 125(15)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Bij de kruising van de Herenweg en de Kruisweg staat een bakstenen monument ter herinnering aan het verdwenen dorp Jacobswoude. Vlak voor Ter Aar is men begonnen om na de vorstperiode de spruiten van het land te halen. Men hoeft hier niet bang te zijn voor de neerslag van de Moerdijkbrand. Vanuit de verte schitteren de daken van de geparkeerde auto’s bij het gemeentehuis. Het kleine kerkje staat hoog en droog en is van ver te zien. Langs de weg naar de brug over de kanaal staat oudere bebouwing. Een groepje jongens heeft een eigen hut gebouwd tegen een elektriciteitshuisje. Ze noemen zich “Stars” en laten zien dat ze hier lekker toch stiekem roken. De Gereformeerde kerk staat in de steigers en de buren hebben hun zeilboot klaar liggen voor een eventuele zondvloed. Op weg naar Kortraar kan een gezin maar geen afscheid nemen van de kerstversiering en in de oude school kan men nu lekker eten. Ter Aar heette ooit Langeraar, maar dit dorp werd in 1788 bij een dijkdoorbraak van het Braasemermeer weggevaagd. Na de wederopbouw kreeg het zijn huidige naam.

16.     Korteraar
Tocht: 125(16)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Er is natuurlijk naast Korteraar ook een Langeraar gelegen aan de Langeraarse Plassen. Het oorspronkelijke Langeraar is ooit in het water verdwenen bij een dijkdoorbraak en kreeg daarna de naam Ter Aar. Kortenaar is een langgerekt buutschap op een dijk langs een watergang. Op de hoek staat een huis, dat of een café of een winkeltje is geweest. Het elektriciteitshokje heeft de naam van het buurtschap gekregen. In Kortenaar is nog een echte ambachtelijke kwaliteitsslager, die zelf slacht en zelf zijn worsten maakt. Het is maar een heel klein winkeltje, waar net vier klanten in passen. Auto’s rijden af en aan, want de echte vleesliefhebbers weten slager D. van Harten wel te vinden. Richting Aarlanderveen staat een gemaal, die de Polder Nieuwkoop droog probeert te houden.
17.     Vrijhoeven
Tocht: 125(17)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Het land is hier hoger, dan de omliggende polders. Een rijtje arbeiderswoningen staat hoog boven het lage land. Er loopt een pad naar een afgelegen boerderij. Dit moet mogelijk de vrijhoeve zijn, waar het buurtschap haar naam aan dankt. Nu draag het de naam “’t Zwaluwnest” en kunnen groepen hier een onderkomen vinden. Op de hoek richting Aarlanderveen is een paard geschapen uit grillige boomtakken.
18.     Aarlanderveen
Tocht: 125(18)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Aarlanderveen ligt op een smalle strook grond met een watergang, hoog boven het lage polderland. Er wordt een huis gebouw en aan de lange betonnen palen is te zien, hoe dik de veenlaag hier moet zijn. Het is hier een gemeenschap van godsvruchtige mensen, want er zijn drie kerken te vinden. Een boerderij bevestigt dit met haar naam “Vertrouw op God”. Een andere hoeve is meer aard en heet :De Ploeg”. Een houten koe in de vaart nodigt passanten uit om hier te komen logeren. In een glazen kooi wordt een gele Austin Cooper gekoesterd en de betreffende garage laat een soortgenoot uit de muur rijden. Aan de andere kant van de provinciale weg staat een muziektent met de uitnodiging om op 3 februari onbeperkt winterkost te komen eten in het Dorpshuis. Op de hoek geeft de naam van de witte herberg aan, dat hier ooit werd rechtgesproken. De fietsroute richting Alphen aan de Rijn tovert in het middaglicht maar liefst vijf molen in het landschap. Hollandser dan hier kan men niet zijn.
19.     Ridderbuurt
Tocht: 125(19)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Alphen aan de Rijn is de afgelopen jaren sterk uitgebreid. Ten gerieve van de autobezitters is er een ring rond de stad aangelegd. Een golfbaan tekent de behoefte van de nieuwe bewoners. Via een zijweg komt men op de oude dijk, waar het buurtschap Ridderbuurt langs ligt. Op de hoek staat een oude boerderij over de lage polder uit te kijken. De buren wilden er echter een echt landgoed van maken met leeuwen als bewakers van de toegangspoort. Het gewone volk moet het doen met kleine tuinhuisjes aan de overkant, georganiseerd via VTV Ridderspoor. De belangstelling is zo groot, dat men over drie complexen beschikt. Een ingestorte boerderij laat zien, dat hier boeren niet meer zo lucratief is en dat erfgenamen lang ruzie kunnen maken over de nalatenschap. Veel gelukkiger zijn de buren verderop. Die zijn tevreden met een tuin vol tuinkabouters. Het is er druk en de kleine mannetjes moeten dringen om een eigen plekje.
20.     Alphen aan de Rijn
Tocht: 125(20)
Bezocht op: 10 januari 2011
Provincie: Zuid-Holland


Grote groepen scholieren zijn op weg van school, naar huis en proberen rode stoplichten te negeren. Alpen aan de Rijn is duidelijk een groeikern met veel voorzieningen geworden. Het stadhuis straalt de nieuwe tijdgeest uit van nieuwe woonwijken en goede parkeervoorzieningen..
De oude Rijn kronkelt zich door de bebouwing en bij de brug heeft men het brugwachtershuis toch maar een middeleeuwse uitstraling gegeven. Op hoge zuilen heeft men achter de kerk twee leeuwen geplaatst, die wat zinloos naar elkaar staan te brullen. Voor de kerk staan oude bomen gewoon mooi te wezen. De weg naar het station wordt gemarkeerd door fraaie huizen uit het begin van de vorige eeuw.