Tocht 124 - Langs de Westerborker Stroom, het Oranje Kanaal richting Assen
Datum:
10 November 2010
Weersomstandigheden:
In de ochtend regen en bewolkt in de middag.
Temperatuur 7 graden.
Reisgegevens:
IJsselstein - Utrecht met de fiets
Utrecht - Beilen met de trein
Tocht Beilen - Assen
Assen - Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Tocht 68 km
Totaal 96 km
Aantal plaatsen:  18
 
1.     Beilen
Tocht: 124(1)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Tegenover het station van Beilen staat het fabriekscomplex van Domo, voor velen verbonden met vla. De melkindustrie heeft inmiddels te maken met mega-fusies en tegenover de productietorens staat een kantoor met een nieuw fusie-logo onder de vlag van FrieslandCampina. De plastic kunstkoeien dragen niet bepaald bij aan het gevoel van landelijkheid met tevreden herkauwers in de wei. De hoofdstraat wordt danig op de schop genomen om er een veelheid van nieuwe buizen en kabels door te leggen. Een man op een fiets trotseert de regen en kijkt toe, omdat hij het “mooi werk vindt”. Achter het kerkhof onder de hoge bomen staat een ontroerend beeld van een kwetsbare jongeman. Er liggen verse witte bloemen en het bijbehorende bordje met het jaartal 1940 hangt wat machteloos scheef. In de seniorenflat Bernhardsstede wonen nog mensen die bij 1940 een verhaal kunnen vertellen. De winkelstraat is voorzien van de bekende winkelketens en de mensen lopen hard door om warm te worden en droog te blijven. Aan het eind van de straat was vroeger de haven, die de schepen via de Beilervaart naar de Drenthse Hoofdvaart bracht. De vaart is er nog, de haven is dichtgegooid. Een kroeg staat er nog er nog, maar heet nu “uitgaanderij” ’t Zwaantje. Langs de oude kade staat een verlaten fabriek van veevoeder en hiernaast is de voedselbank. Mens en dier moeten toch blijven eten.
2.     Lieving
Tocht: 124(2)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Vanuit het buurtschap Lieving bepaalt de DOMO-fabriek in Beilen de horizon. Een witte villa kan leven met dit uitzicht. De Beilerstroom kruist de weg en een aantal boerderijen staan braaf naast elkaar. In de bocht heeft een voormalige hoefsmid zich opgewerkt tot garagehouder met bijbehorende showroom. Men doet hier vooral in Opel.
3.     Makkum (Beilen)
Tocht: 124(3)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


In Makkum staat een kleine molen, die nooit een echte naam heeft gekregen. Hij is van 1906 en dus nog niet zo heel oud. De molen heeft wel veel tegenslagen moeten verwerken, de oorlog in 1944, de breuk van een roede in 1957, een storm in 1973 en nog een zware storm 1993. Soms ging het moeizaam, maar telkens werd de molen hersteld en nu is hij maalvaardig. Op zaterdag is hij open en er is pannenkoekenmeel te koop, maar ook bruinbroodmix. Je kunt er ook terecht voor wijn, mosterd en Kruudkamer. De kinderen van OBS De wegwijzer hadden een leuke en leerzame ochtend in de molen. De SVR-camping van de familie Niemeier is nu stil en verlaten. Wat troosteloos ligt een bergje rode appeltjes te wachten op de vergankelijkheid. Op een kruispunt in Makkum staat een mooie richtingaanwijzer met de juiste weg naar alle buurtschappen in de omgeving.
4.     Holthe
Tocht: 124(4)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


In Holthe staat een helder blauw houten huis. Op de deur hangt een bordje met de gele letters “öppet”, hetgeen “open” betekent, maar dan in het Zweeds. Het huis heet ook Het Zweeds Huis. Binnen brand de houtkachel en drie dames leggen de laatste hand aan hun schilderijen. Hier klopt het creatieve hart van Holthe met workshops en collages. Ooit was het hier meer ingetogen. Het houten huis was een zondagsschool. Toen kinderen op zondag liever wat anders gingen doen, bleek de kerk via een wettelijke spelregel onverwachts de eigenaar. Ze verkochten het huis door en daarna wisselde het steeds van eigenaar en bestemming. Nu lijkt het huis zijn bestemming gevonden te hebben, een stukje Zweden in Drenthe. Binnenkort komen de Drenthse plattelandsvrouwen hier netwerken en zich creatief ontplooien. In Holthe staat bij nummer 11 een mooie bemoste schuur en de boerderijen van het buurtschap groeperen zich netjes langs de driehoekige brink. Een nieuw houten huis oogt zeer duurzaam.
5.     Eursinge (Westerbork)
Tocht: 124(5)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Langs de weg richting Eursinge hangen onverwachts autobanden aan kettingen tussen de bomen. Ze zijn bedoeld om kinderen, die met hun ouders op vakantie naar Drenthe moeten onderweg een opkikker te bezorgen. Aan de boom hangt wel een bordje, die klimmen in de bomen niet is toegestaan. De vakantie moet wel veilig en leuk blijven. Eursinge telt een paar mooie oude boerderijen, bijna allemaal zonder agrarische bestemming. Op de hoek van de weg naar Westerbork is een winkel met de poëtische naam “Balsemien”. De schuur is getooid in mooi vlechtwerk en ’s zomers is het hier vast druk.
6.     Westerbork
Tocht: 124(6)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


De naam Westerbork zal voor altijd verbonden blijven als doorgangsplaats naar de vernietigingskampen in het oosten. Het voormalige kamp Westerbork ligt eigenlijk 15 kilometer naar het noorden in de buurt van Hooghalen. Daar loopt de spoorlijn. Het monument van de omgekrulde spoorrails, die naar nergens loopt, is indrukwekkend. Voor het voormalige gemeentehuis is een gedenkplek voor de onschuldigen, de gevallenen en de verzetsmensen. Westerbork wil blijkbaar niet alleen verbonden worden met de jodentransporten. De tekst : Zij stonden op, luisterend naar de stem van hun geweten, meer dan naar het fluisteren van hun angst” is krachtig. In het parkje voor ernaast staat, zeer Hollands, een vrouw met een fiets en even buiten het dorp woont iemand in het onderstuk van een zeshoekige witte molen.
7.     Orvelte
Tocht: 124(7)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Twee beeldjes van een echtpaar op leeftijd verwelkomen de bezoekers in de Dorpsstraat. Er is een parkeer terrein voor de auto’s en de bussen, want Orvelte is een soort openluchtmuseum. Het wil laten zien, hoek Drenthse dorpen er een eeuw geleden uitzagen. Nu zijn de boerderijen in beslag genomen door uitbaters van eten en drinken en spulletjes voor in huis, maar vanwege het seizoen is alles gesloten. Hierdoor wordt het dorp weer iets authentiek. Er is staat een voormalig tolhuis, die je kunt huren als vakantiewoning. Ooit moest er voor het passeren van een paard of muilezel 4 cent betaald worden en een kudde schapen mocht erlangs voor de somma van 50 cent.
Voor smederij ’t Kacheltje staat een echte potkachel en een vrachtauto uit de begintijd van het gemotoriseerd vervoer. Onder een rieten kap liggen blokken turf en aan de gevel van het café hangen reclameborden met veel sentiment van Hofnar, Javaanse Jongens en van Houten cacao. Ook Heineken verzorgde zo zijn marketing. De weinige bezoekers lopen snel over de stenen keien op zoek naar een koffie of erwtensoep.
8.     Zuidveld
Tocht: 124(8)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Het Oranje Kanaal loopt van Hoogersmilde richting Odoornerveen. In 1853 is men begonnen het het graven, nadat ene Jasper Klijn 660.000 gulden wist los te krijgen van investeerders, die dachten hiervan rijk te worden. Door het kanaal zou veen afgevoerd kunnen worden en bovendien ook nog zwerfkeien. Koning Willem III gaf toestemming en zo veranderde het Middenkanaal in Oranjekanaal. De mooie droom kwam echter niet uit. Het kanaal bleef te ondiep en het veen kon niet goed ontwaterd worden. Na 99 jaar werd de maatschappij ontbonden en nam Waterstaat het kanaal over om het in 1976 te sluiten voor de scheepvaart. Nu ligt het er dromerig. De herfstbomen weerspiegelen in het stille water. Ergens langs het kanaal staat een verloren fabriek. Bij de vast brug in Zuidveld moet ooit de melkfabriek gestaan hebben, nu een wat verloren toren. Op de hoek staat een uitspanning, die wacht op het nieuwe seizoen.

9.     Elp
Tocht: 124(9)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Op weg naar Elp staan twee boeren met hun zonen te kijken naar het lossen van de voederbieten. Voor een huis staat een rij pompoenen met uitgesneden gezichten over van Haloween. Elp is een oud esdorp met maar liefs twee brinken. Rondom liggen de boerderijen, de meeste niet meer in bedrijf. Gelukkig is alles opgeknapt en behouden voor het nageslacht.Opgravingen brachten twee boerderijen met bijgebouwen uit de Bronstijd (1200-800 v Chr.) aan het licht. Dit type is naar Elp vernoemd evenals de voorwerpen. Men heeft het over de Elp-cultuur. Elp blijkt vernoemd te zijn naar een boomsoort, die in de natte beekdalen groeide. Oorspronkelijk was Elp in een 8-vorm gebouwd, maar dat is door de aanleg van de rondweg niet meer goed te zien. In de oorlog zijn verschillende boerderijen verwoest door een Engels bombardement. In een open schuur liggen de balen hooi te wachten op de paarden.
10.     Zwiggelte
Tocht: 124(10)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Rondom Zwiggelte ligt een netwerk van kleine weggetjes met veel oude boerderijen. Het dorp is lang geleden ontstaan aan de Westerborksestroom en is goed behouden gebleven. De bewoners hebben de weinig strelende bijnaam Stalpaolen of Ramshoren gekregen. Ze schijnen nogal stug en kortaf te zijn. De oude houten staldeur van een voormalige boerderij heeft een antieke sluiting aan een touw.

11.     Klatering
Tocht: 124(11)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


De gemeente Midden-Drenthe heeft zorggedragen voor de aanwezigheid van een echt naambord voor elk buurtschap. Zo ook Klatering. In de wei staan schapen van een Drenths ras. Klatering heeft een paar mooie boerderijen met soms een oude schuur in goede staat. De kippen in een kippenhok hebben een Drents onderkomen gekregen, met een dak van stro.Een provinciale weg op een hoge dijk doorsnijdt hier wreed het landschap.

12.     Alting
Tocht: 124(12)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Aan de andere kant van de provinciale weg ligt het buurtschap Alting. Op de hoek staat een bank, die aangeboden is door de Boerenmarke Alting/Klatering ter gelegenheid van hun 350 jarig bestaan in 2000. De bank is van gerecycled landbouwplastic. Een boerenmarke is een organisatie, die al in de 13e eeuw bestond. Hun taak was het beheren van de gemeenschappelijke landbouwgronden en daarmee de voorloper van de huidige gemeenten.
Naast een witte huis met veel paarden heeft een bewoner zich ooit gestort op het kweken van kerstbomen. De markt was echter niet gunstig en de bomen vormen nu samen een aantrekkelijke wildernis.

13.     Eursing (Beilen)
Eursing (Beilen)
Tocht: 124(13)
Bezocht op: 10 november 2010


Provincie: Drenthe
Een lint van huizen langs de oude provinciale weg naar Assen vormen samen het buurtschap Eursinge. Er is een begraafplaats naar vernoemd en er staat een groot tuincentrum, dat zich opmaakt voor de kerst. Ook zijn er eieren te koop, zelfs via een eierautomaat, maar die is nergens te vinden.
14.     Hooghalen
Tocht: 124(14)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Twee meisjes laden met veel plezier afgevallen bladeren in de aanhanger van een speelgoed tractor. Aan de overkant is houthandel De Boktor, een bijna fatale naam voor dit bedrijf. Twee scholieren op weg naar huis wijzen de weg naar het centrum van Hooghalen. Op de hoek bij de kruising staat nog een vergeten boerderij, aan de overkant het plaatselijk café. Bij de kapper is tevens de VVV met dicht gemetselde brievenbussen voor brieven en drukwerk. De gereformeerde kerk is vrijgemaakt en de zoontjes van de dominee kijken naar een sportwedstrijd op TV. Verder staat een zwerfkei met een bordje als dank aan Wim Hovenkamp uit de promotiegroep Hooghalen.
15.     Laaghalen
Tocht: 124(15)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe

Een boer uit Laaghalen is nog steeds boos op een landbouwminister, die al vele jaren uit functie is. Zijn bedrijf ging naar de kloten, de veemarkt moest open. Langs de weg loopt een jongen met kinderpostzegels. Hij heeft er vast veel verkocht en groet vriendelijk. Naast boerderijen is er ook een nieuwbouwhuis in aanbouw. De nieuwe eigenaar heeft gekozen voor Zweedse Kwaliteitsbouw. Het wordt dus een huis van hout. In het land richting Laaglanderveen ligt een berg voederbieten te glinsteren in de late middagzon.
16.     Laaghalerveen
Tocht: 124(16)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Langs de weg staat een bord, dat Hooghalen al 800 jaar bestaat. Tussen de bomen is het begin te zien van het natuurgebied Hijkerveld. Het gras is er strogeel. Aan de rechte weg door het buurtschap liggen de boerderijen. Een boer uit Laaghalen verzamelde zwerfkeien en maakte er een leuk bergje van. Zijn geitenhok houdt daar trouw de wacht Er is een natuurcamping, zonder gasten en met veel doorkijk nu de bladeren zijn verdwenen. Bij camping “Het Drents kwartiertje” kun je solexen huren.
17.     De Haar
Tocht: 124(17)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Via een ijzeren hek komt men bij een pas aangelegd natuurgebied. De rode bessen wachten op de vogels. In de verte zijn de gebouwen van het Circuit van Assen te zien. Een bejaarde rode auto rijdt met een slakkengang op de rondweg. Een paar keer per jaar bulderen hier de motoren en bij de TT De Haar plotseling een wereldstad. Men probeert investeerders te vinden voor het circuit, want anders is het bijna het hele jaar onrendabel. Richting Witten is nog een huis te vinden. In het weiland ernaast mogen de motorliefhebbers hun tenten opslaan.

18.     Witten
Tocht: 124(18)
Bezocht op: 10 november 2010
Provincie: Drenthe


Vlak voor de rondweg om Assen ligt Witten. Achter de hekken ligt een militair schietterrein, dat natuurlijk heel gevaarlijk is en de buren hebben een uitspanning voor bruiloften en partijen. Er is een fietstunnel richting Assen.