Tocht 122 - Langs de Waal van Weurt tot Echteld
Datum:
20 September 2010
Weersomstandigheden:
Bewolkt en 17 graden
Wind: Zuidwest 5

Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Nijmegen met de trein
Tocht: Nijmegen – Tiel
Tiel – Houten met de trein
Houten – IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht 14 km
Tocht 80 km
Houten – IJsselstein 15
Totaal 109 km
Aantal plaatsen:  16
 
1.     Weurt
Tocht: 122(1)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


De binnenkomst van Weurt blijft indrukwekkend. Boten geladen met steenkolen wringen zich door de sluizen van het Maas-Waalkanaal. De zware sluisdeuren hangen als een valbijl hoog boven de schepen. Aan de Waal tekent zich het silhouet af van de elektriciteitscentrale. De tegenstelling met de dorpsstraat is groot. Aan de muur van Huize Weurt waakt een Maria over een behouden thuiskomst van ons allen. Aan het eind van deze doodlopende straat staat een witte boerderij, ooit de hof van een herenboer, nu de droom van elke stedeling. Het dorpsplein heeft meer weg van een speelpleintje, dat je in iedere nieuwbouwwijk kan vinden. Op de hoek naar de kerk moet vroeger de dorpskruidenier hebben gestaan. Het tegenoverliggende klooster staat er ook al wat verloren bij. De toren van de kerk is ingepakt in een constructie van steigers. De kerk is een rijksmonument en toe aan een opknapbeurt. Volgens de secretaris van het kerkbestuur betaalt het rijk 65% en de rest moet door de kerk zelf opgebracht worden. In een container liggen de gebroken leien van de torenspits. Ook de haan en de gouden bol zijn door een enorme kraan naar beneden getakeld en opnieuw in een metaalbad gedaan door een gespecialiseerd bedrijf uit Vorden. Ook moesten er vervallen stenen uitgebikt worden en vervangen door stenen, die hiervoor speciaal gebakken werden. Het hout uit de toren was voor een deel verrot en aan vervanging toe, net als de vloer onder de klokkenstoel. In de toekomst zullen de klokken geluid elektrisch worden geluid, aangestuurd door de tijdssignalen van satellieten, die ergens hoog in de hemel zweven. Het touw kan naar het museum. De vakmensen van de restauratie hebben geen enkel risico genomen en de graven van het kerkhof ingepakt in houten bekistingen.

2.     Beuningen (Nijmegen)
Tocht: 122(2)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Beuningen is een groeikern, die de rustzoekende Nijmegenaren mocht opvangen. Het plein bij de kerk is ruim uitgevallen en het moderne beeld laat zien, dat het dorp klaar is voor de toekomst. Het verleden is er nog wel te vinden in de vorm van een propeller van een vliegtuig, neergestort in de 2e wereldoorlog. Het is het droevige overschot van een lancaster bommenwerper, dat hier in de buurt brandend neerstortte. Het was op 26 juni 1943 en alle 6 bemanningleden vonden de dood. Achter de kerk krijgt de hedendaagse kooplust ruimte in een nieuw winkelcentrum. In het grote huis op de hoek huist Vrolijks Adviezen, vast geschikt voor het toenemende aantal mensen met een depressie. Bij de rotonde staan twee horecagelegenheden naast elkaar. In villa Betsy huist restaurant Croonprins, waar onlangs nog een Lifestyle Fair was en buurman “De Zaak” is er binnenkort een rommelmarkt. Onderscheid moet er zijn. De weg naar de Waaldijk brengt de mens in andere sferen. De dijk is het domein van fietsers, wandelaars en mensen die op een bankje uitkijken op de rivier. Naast een standbeeld van hoge roestige grassprieten ligt tegen de dijk het opslagmagazijn van het waterschap. Hier lagen de spullen om de dijk te versterken als het water weer een hoog stond. Nu is het te klein voor de hedendaagse werktuigen en wordt er aan educatiegedaan.

3.     Ewijk (Beuningen)
Tocht: 122(3)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Ewijk is bekender door zijn knooppunt en zijn files dan door zijn kasteel Doddendaal. Verscholen tussen hoge bomen zijn de witgeschilderde muren toch te ontwaren. Er wordt hier niet meer gevochten maar gedineerd. Twee grijze heren in overhemd zitten in de ochtendvroegte aan de witte wijn gelardeerd met een geanimeerd gesprek. Ze hebben deze goede gewoonte uit Frankrijk meegenomen, van waaruit ze net zijn teruggekeerd. Een dame plukt vruchten, die appel noch peer zijn. Het zijn kweeperen vertelt ze en ze mag ze plukken om er gelei van te maken. Het recept is eenvoudig en niet van haar grootmoeder, maar gewoon uit het kookboek. Op de rotonde van Ewijk staat een soort kroon en een bord geeft aan dat vv Ewijk dit weekend speelt tegen Paasberg. Cafe De Zon en bakker Theo Prinsen hebben de concurrentie die beter inspeelt op de haastige tweeverdieners verloren. Tegen de eenzame toren zonder kerk staat een mooi gerestaureerde grafsteen en de containers ernaast is alleen voor het afval van deze begraafplaats.
De zijstraten van Ewijk worden bevolkt door eenvoudige rijtjes huizen uit de jaren 70.
4.     Hoeve (Beuningen)
Tocht: 122(4)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Rond de splitsing bij Hoeve staan boerderijen in de stijl van het land van Maas en Waal. Twee zijn netjes opgeknapt in de oude stijl, een paar andere zijn nagebouwd in de zelfde sfeer. Een oude man sorteert appels uit zijn eigen hoogstambomen. Het zijn rassen, die in de gewone winkels niet meer te krijgen zijn. Aan de weg staat een bordje “Appels te koop”.
5.     Wezel
Tocht: 122(5)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


De Nieuwe Wetering is een brede vaart, die het water via Bergharen naar het gemaal in Appeltern stuurt. Daar gaat het in de Maas. Het water van Maas en Waal heeft eeuwen lang dit gebied geteisterd. In het Wezelse veld staat een elektriciteitshuisje met een bord over de geschiedenis van deze streek. Al in de prehistorie was er al bewoning en de Romeinen soldaten lieten hier hun villa’s bouwen. In de Middeleeuwen werd het land beheerd door de eigenaren van burchten en versterkte hofsteden. In 1321 werden de rivieren voorzien van dijken, maar dit mocht niet voorkomen,. Dat er 125 jaartallen genoemd worden, waarin overstromingen plaats vonden. De kronkelige wegen lopen van rivierduin naar rivierduin. Hieraan ligt een eigentijdse villa met gazon en boerderij ’t Hoogvonder, waar je zelf gefokt vlees kan kopen. Tussen de struiken ligt een in onmin geraakt kippenhok uit de tijd de elke boerderij nog eieren produceerde als bijverdienste.
6.     Hernen
Tocht: 122(6)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Hernen wordt geschampt door de A50. Vlak voor de tunnel heeft een bewoner zijn schuur voorzien van een creatieve deur. De hoofdstraat van Hernen is onverwachts mooi en getuigt van een adellijk verleden. Aan het eind van de straat is er dan ook zicht op het kasteel, een kasteel uit films over dappere ridders. Dat blijkt ook waar te zijn, want de jeugdserie Floris blijkt hier opgenomen te zijn. Het kasteel stond er al in de 14e eeuw, maar echt gevochten werd hier nooit. Ook wilde er niemand wonen, zodat het karakter van een echt vechtkasteel behouden is gebleven. Er wandeling rond het kasteel brengt je al snel in andere tijden. In de hoofdstraat staat een boerderij met een groot voorhuis en op de hoek een pand, waar vast een smid gewerkt moet hebben. Achter de ramen staan creatieve scheppingen en in de tuin ligt een afgedankt herenrijwiel. Voor de kerk staat een beeld van een witte monnik zonder gezicht.
7.     Bergharen
Tocht: 122(7)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Bij binnenkomst van Bergharen rijdt men bijna tegen het witte domineeshuis op. De huidige bewoner is geen dominee, maar een man, die jaren geleden viel op dit huis. Aan de andere kant van de weg staat het voormalige gemeentehuis. Toen de gemeente haar zelfstandigheid verloor was het stadhuis te koop. De nieuwe eigenaars woonden hier een aantal jaren tot volle tevredenheid. Ze restaureerden het gemeentewapen boven de deur door een nieuw tegeltableau te laten bakken. Er kwamen echte kinderen en men vond deze plek te gevaarlijk door de drukke weg. Een aanbod van de gemeente tot het omleggen van de weg kwam te laat en na leegstand werd het nu verhuurd en wonen er Poolse gastarbeiders in. Langzaam verloedert het pand en door de ramen is te zien, dat de schouw met Delfts blauwe tegels gebruikt wordt als opslag voor afval.
Gelukkig kan de eigenaar van het domineeshuis er een stukje grond bijkopen en zo het aanzicht van zijn huis de statigheid geven, die het verdient. Een doodlopende straat komt uit bij het kerkje waar de dominee vroeger preekte. Er is een stuk van de kerk verdwenen, maar op de grond is de vroegere omtrek te zien. Het schoolmeestershuis is verscholen tussen het groen, maar de huidige eigenaar heeft er een vrolijke brievenbus geplaatst. Het is hier een plek, waar je graag mooie wandelingen zou laten beginnen. In het dorp zijn overal werkzaamheden bezig om kabels te leggen, waar de bewoners vast veel plezier aan zullen beleven. De kerk is ruim uitgevallen en bij de splitsing blijkt er hier een forellenvijver te zijn. De weg richting Winssen stijgt plotseling tot een echte heuvel. Hier staat de molen, maar deze Kapelberg staat symbool van het verzet van de Katholieken tegen het opgelegde protestante geloof sinds de reformatie. Ondanks alle verboden bleef men hier komen om de steun van Maria, onze lieve Vrouwe ter Noods Gods, te aanbidden. Toen de kapel op verzoek van dominees werd afgebroken ging men over tot het aanbidden van een oude lindeboom. Door het ophangen van kousenbanden werd koorts bezworen. Nu staat er op de heuvel een koepel en is er voor de gelovige een soort theater gebouwd. Hoeveel gelovigen zullen er na zoveel jaren strijd hier nog hun heil komen halen?
8.     Winssen
Tocht: 122(8)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Winssen kan sinds kort beschikken over een riante Jumbo Supermarkt tegenover een tehuis voor bejaarden,. Dit leidt al meteen tot een bijna-botsing als een kooplustige dame haar auto achteruit parkeert en een overstekende bejaarde met rollator over het hoofd ziet. Voor het tehuis heeft men een fraaie luidklok geplaatst, maar omdat de plaatselijke jeugd hier ’s nachts de klepel luidde moest er ingegrepen worden. De oplossing was even eenvoudig als effectief. Men smeerde de klepel met vet in en de jongeren vreesden voor hun kleren. Het leven gaat echter door en voor de ingang staat een lichtgrijze rouwauto. De pastoor rookt gespannen op een bankje een sigaret, straks zal hij de uitvaart in de kerk moeten verzorgen. Achter de ramen kijken de bewoners met gemengde gevoelens toe. Heden gij, morgen een ander. Bij de kerk druppelen de dorpsbewoners langzaam binnen. Het bijbehorende beeld van Jezus staat wat opzij geschoven in een boomgaard. Een stervende appelboom maakt met zijn takken een zelfde gebaar als de herder: “Laat iedereen tot mij komen”. Een voormalig klooster heeft een bestemming in de mode-sector gekregen en de eenzame kerktoren zoekt bescherming tegen de dijk.
9.     Hoek (Winssen)
Tocht: 122(9)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


De straat van Hoek staat haaks op de dijk. In het gras staat een geit aan een ketting. Hollandser dan deze geit bestaan ze niet. Ze oogt tevreden. De vrouw van het witte huis aan de overkant weet, dat de naam “Hoek” hoort bij het witte huis verderop. Dat huis heeft ook echt deze naam aan de gevel hangen. Het is duidelijk, dat het land hier net hoog genoeg was om er boerderijen op te zetten, die bij overstromingen droog bleven. Aan de voet van de dijk bouwen geharde mannen aan een nieuw huis. De kraan kan niet hoog genoeg zijn.

10.     Deest
Tocht: 122(10)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


De rustieke Waaldijk wordt in Deest wreed onderbroken door grote fabriekscomplexen. Aan het water staat een werf en aan de overkant een steenfabriek. Op de dijk staat een huis van de vroegere directeur, waarvan de eerste steen is gelegd door Hanna Adriana Zwartjes in 1914. De eerste wereldoorlog stond op uitbreken en de loopgraven bij Verdun waren nog niet bemensd.
Beneden aan de dijk ligt de oude steenfabriek. Ook hier is de schoorsteen uit 1914. De fabriek is echter nog volledig in gebruik Er worden met de warmte van steenkolen stenen gebakken in alle maten en soorten. Er is een lange muur opgesteld met de verschillende producten met kleine bordjes waar de afmetingen op staan. De V4/5 staat voor de breedte van de steen in cm. De rest van het dorp valt in het niet bij zoveel industrieel geweld.
11.     Afferden (Druten)
Tocht: 122(11)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Op de dijk, vlak voor de Deeste- en Afferdense Waarden, staat een eenzaam dijkhuis met gereedschappen om de dijk in nood te beschermen. De molen steekt uit boven het vlakke land en in de verte torent de kerk nog hoger. De kerk moet het echter zonder torenspits stellen. De molen is nog volop in gebruik en diervoeders zijn er ook producten voor de huisdieren te krijgen. Langs de weg naar Afferden staan boerderijen, waarvan de boeren hier groot en machtig geweest moeten zijn. Soms wordt er nog geboerd. Naast de kerk staat, verscholen onder de bomen de oude pastorie.

12.     Molenhoek (Druten)
Tocht: 122(12)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Molenhoek ligt aan de andere kant van de Maas-en Waalweg. De Broekse Leigraaf doet zijn best om het overtollige water tijdig te lozen. In Molenhoek staat een forse garage met Japanse en Duitse automobielen en verder is er een aanbod van Bed en Breakfast van Het Voorhuijs en Het Behouden Huijs.
13.     Puiflijk
Tocht: 122(13)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Puiflijk wordt bijna volledig opgegeten door het zich uitbreidende Druten. Er is een fietspad aangelegd langs de grens van de nieuwbouw. Over de grenssloot lopen bruggetjes met een mooi strak ontwerp. Men heeft ze namen gegeven. Zo treft men hier de “Heen en Weer”, de “Wind en Water” en het “Komen en Gaan”. Uit beleefdheid heeft men bij de oude dorpskern nog de naambordjes Puiflijk laten staan. De weg loop wat onhoog en een oude boerderij verschuilt zich onder een hoge boom en de toren van de kerk staat eenzaam op een heuveltje.
14.     Druten
Tocht: 122(14)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Druten is groot geworden. Er wonen nu 18.000 mensen en er komen nieuwe wijken bij. Het stadhuis heeft duidelijk een omvang om ook de omliggende dorpen te besturen. Twee werkers van de gemeentelijke reinigingsdienst komen hier een sleutel ophalen. Zo dorps is het hier nog wel. In de winkelstraat staat een beeld van twee boeren, die handelen op een koe of een schaap. Met de geparkeerde auto’s op de achtergrond lijkt het echter of ze de prijs bepalen van een hedendaagse heilige koe. Langs de van Heemstrabaan zijn de pretenties van Druten te zien met zijn moderne Rabobank, een cultureel centrum en het wooncomplex ’t Rond. Op de website www.plaatsengids.nl staat nog een oude ansichtkaart van 9 april 1902 van de parochiekerk, gebouwd door Pierre Cuijpers. De schrijver had zoveel te vertellen, dat ook de voorzijde nodig was om alles kwijt te raken. Hij of zij zou a.s. zondag in Den Haag moeten zijn. We hebben het wel over 108 jaar geleden, toen Druten ongeveer 2.000 mensen telde.
15.     Boven-Leeuwen
Tocht: 122(15)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


Wegens tijdgebrek, de fiets kan tot 15.30 uur met de trein mee, wordt slechts één straat van Boven-Leeuwen bezocht. Een rijtje vrijstaande huizen kijkt uit over de polder. De camper is weer teruggekeerd op het oude nest. Oven de maïsvelden kijkt een streekboerderij tevreden naar de oogst. Aan de weg staat een stalletje met Elstar-appelen voor € 2,- de 2.5 kg. Bij de bijhorende boomgaard heeft de jeugd een bierblikje op de punten van het hek gespietst. Boven-Leeuwen werd pas in 1909 afgesplitst van de rest van Leeuwen. Het heet Boven-Leeuwen omdat het meer stroomopwaarts ligt. Er is een oude ansichtkaart met een besneeuwde kerk tijdens de watersnood van 1924.
16.     Echteld
Tocht: 122(16)
Bezocht op: 18 september 2010
Provincie: Gelderland


De kerk van Echteld is vanaf de hoge Prins Alexanderbrug van verre te zien. Het dorp ligt op een verhoging in het landschap, goed om het te beschermen tegen de overstromingen van de Waal. Bij de splitsing ligt het kasteel, nu een gelegenheid om luxe te eten, overnachten of te vergaderen. Het naastgelegen etablissement is meer voor het gewone volk. De aflopende straat geeft het dorp een intiem karakter. Jaarlijks wordt hier een wagen van fruit opgebouwd voor het corso in Tiel.