Tocht 120 - Een lange reis via Opdam, Aartswoud, Lanbertschaag, Twisk, Opperdoes en Spanbroek
Datum:
25 Augustus 2010
Weersomstandigheden:
Wisselend bewolkt en 19 graden
Wind: West 4


Reisgegevens:
De tocht: IJsselstein – Utrecht op de fiets
Utrecht – Obdam met de trein
Tocht: Obdam – Obdam
Obdam – Utrecht met de trein
Utrecht – IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein – Utrecht vv 28 km
Obdam - Obdam 61 km
Totaal 89 km
Aantal plaatsen:  16
 
1.     Obdam
Tocht: 120(1)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Het spoor loopt door groene weilanden en stopt in Obdam bij een mooi oud station waar de plaatsnaam met grote letters op leesbaar is. Bij de overgang zit een man op zijn rollator. Hij kijkt naar de voorbijgaande treinen en moet telkens een half uur wachten op de volgende. Dat is geen probleem, want hij houdt veel van treinen. Het hoogtepunt uit zijn leven was een echte treinreis naar het spoorwegmuseum van Utrecht. Daar waren echte oude treinen.
Bij de kerk van Obdam staat een wit beeld, dat waakt over de kudde van gelovigen. De kerk moet het tijdelijk zonder Pastoor Paul stellen. Die is door het bisdom tijdelijk geschorst, omdat hij bij het WK-voetbal zijn mis iets te oranje kleurde. Overal in het dorp en in de verre omgeving hangen posters aan de ramen met de duidelijke tekst “Pastoor Paul moet blijven. Punt uit.” Een bewoonster mist de pastoor. Hij heeft de gave van het woord en weet na een ludieke binnenkomer de kerkgangers van het begin tot het einde te boeien met zijn preken. De kerk zit dan ook altijd vol en parochies in de omgeving zijn jaloers op Obdam. Hij was ook de pastoor voor de jongeren en kon samen met hen fietsen en feesten, maar wel zonder druppel alcohol. Nu moet hij zich bezinnen in de abdij van Egmond en binnenkort gaat hij als gewonen gelovige naar Lourdes. Het hele dorp hoopt, dat hij daarna voor terugkomt. Men mist hem zeer.
Richting Hensbroek ruikt het naar versgebakken brood. De reur komt niet van een ambachtelijke bakker, maar uit de broodfabriek van de firma Braas. Een buurman geeft even wat kengetallen: 250 mensen aan werk, 40 vrachtwagen voor het vervoer en in een uur bakt 1 man 25.000 kadetjes. Die gaan door heel West-Nederland tot aan Zeeland. Aldi is de grote afnemer. Soms rijdt hij een dagje mee.
2.     Berkmeer
Tocht: 120(2)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Het is duidelijk zichtbaar, dat hier ooit een meer heeft gelegen. De ovale dijk maakt een rondje samen met een ringvaart. Overal staan molens, die het meer drooggemalen hebben. Dat gebeurde tussen 1633 en 1635 en daarna werd het land netjes verkaveld. De boerderijen liggen nog steeds aan de rond van de dijk. Het meer heeft wel een plaats in de vaderlandse geschiedenis gekregen, toen graag Willem II van Holland hier in 1256 door het ijs zakte en door de West-Friezen werd vermoord.
3.     Veenhuizen (Heerhugowaard)
Tocht: 120(3)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Even voor de splitsing ligt de molen “de vier winden” uit 20-6-1881. Het werk wordt nu gedaan door een klein gemaal. Bij de witte brug is een man bezig zijn schuren van nieuwe panelen te voorzien en hij is net aan een pauze toe. Hij weet hoe een ijzeren boot verderop in het weiland terecht is gekomen. De organisatoren van het jaarlijkse Popfestival hebben een kraan gehuurd en hum hier neer laten zetten als een soort reclamestunt. Eén maal per jaar is het in dat weiland groot feest. Er wordt veel gezopen, maar vechtpartijen zijn er nooit. Wel wordt er veel gepist in de omliggende weilanden, maar dat doen de koeien in de rest van het jaar daar ook. Peter Koelewijn heeft daar opnieuw “Kom van het dak af” gezongen of voor de centen of omdat hij het publiek niet kan missen. Wie de boot komt weg halen is nog niet duidelijk. Misschien blijft hij er wel tot volgend jaar. De hoge boom op de hoek mag volgende de man wel gekapt worden. De populier is een gevaar voor zijn daken, maar de gemeente wil er niet aan.
4.     Langereis
Tocht: 120(4)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Natuurlijk is het befietsen van 2008 plaatsen een lange reis en zeker de bijbehorende 12.000 kilometer. Dat is ook de mening van Tom Jurriaans van radio Noord-Holland, die even meefietst door het buurtschap. Hij is wat verlaat, omdat de politie hem betrapte op te hard rijden met de auto van de zaak en dat leverde hem een fikse bekeuring op. Langereis is de rechter dijk langs een lange vaart met hier en daar een boerderij of huis. De vaart kwam ooit via de Ringsloot uit de Zuiderzee, maar nu loopt het water langs de ingepolderde Wieringermeer. Het uitzicht is wijds en in de verte steekt de kerktoren van Hoogwoud af tegen de horizon. Via een zijweg komt men bij een merkwaardige boerderij, waar in de tuin oude treinstellen, trams en vliegtuigen staan. Het hek wordt gevormd door een ouderwetse spoorboom en er is ook een oude benzinepomp te vinden. Het lijkt een soort museum, maar je kunt er ook slapen in een tram.

5.     Aartswoud
Tocht: 120(5)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Zoals zovele dorpen hier in de kop van Noord-Holland vormt ook Aartswoud een lang lint van huizen op een hoger gelegen stuk land. Achter boerderij “Het Heuveltje” staat een indrukwekkende hoeveelheid masten, die iets uitzenden of moeten ontvangen. Op de hoek van De Korte Wuiver ligt ussen bomen een boerderij met veel hout en zwart-witte luiken , die hier al eeuwen staat. De kerk uit 1884 heeft een stompe toren en doet boven een fraaie deur de aanbeveling” Zoek de dingen, die boven zijn”. Achter het raam van het café De Stompe Toren aan de overkant staat achter het raam een gefotoshopte foto van de kerktoren ingebouwd in een nieuwbouwwijk. Het moet een waar schrikbeeld zijn voor de bewoners, maar misschien zou de eigenares van Nagelinstituut Noord Holland op nummer 50 er wel blij mee zijn. Op een kunstmatig eilandje even buiten het dorp staan twee vliegwielen.van het voormalig gemaal als herinnering. Het raakte in verval, toen het na 1958 overbodig was geworden. In 1974 werd het gemaal gesloopt, nadat het 80 jaar dienst had gedaan. Een foto en twee vliegwielen is alles wat rest.

6.     Lambertschaag
Tocht: 120(6)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Tussen Aartswoud en Lambertschaag is een fietspad aangelegd. Het pad loopt achter de Westfriesedijk, die het land vroeger tegen de Zuiderzee beschermde. Het pad volgt een kronkelige watergang en toont een polder met fel groen gras en hoge Hollandse luchten. Bij een uitzichttoren vliegt een bruine kiekendief op en dat kan want het is hier een beschermd natuurgebied. Op de hoek bij de dijk staat het witte café, restaurant, dancing “’t Wagenwiel”. Boven een ingang staat nog duidelijk leesbaar Kolfbaan. De vrouw bij de bar kan het zich nog herinneringen. Ze was toen een klein meisje en ziet de beide palen nog voor zich.. Door de vele verbouwingen is de baan verloren gegaan en na veel zoeken kan ze de plaats nog traceren. Een jong meisje denkt de kolfen iets met keuvelen te maken heeft, maar zit ernaast. De sport was ooit wijdverbreid in West Friesland, maar er zijn nu nog maar een paar verenigingen, die nog spelen. In Spanbroek moet er nog één zijn. Ook Lanbertsschaag is weer zijn langgerekt dorp met zijn Groene Kerkje. Dit kerkje is benoemd tot Huis der Gemeente zodat bruidparen zowel kerkelijk als burgerlijk hier kunnen trouwen. Het gebouw dankt zijn naam an de groen geschilderde toren en stond er al in 1395.
7.     Abbekerk
Tocht: 120(7)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


De kerk van Abbekerk is wit en heeft aan de muur een barometer.Meer dan 100 jaar geleden schonk de plaatselijke notaris Mr. C.P. Donker, het instrument aan de gemeente Abbekerk. Het was in die tijd wel gebruikelijk om zo relatiegeschenken uit te delen. Enige jaren geleden werd de barometer ergens in een hoekje van de zolder van het Reghthuis teruggevonden. Het kerkbestuur vond het goed, dat het ten algemene nutte aan de kerk kwam te hangen. Naast het marionettentheater van Ella Snoep heeft Abbekerk heel veel mooie historische boerderijen. Er wordt zelden op geboerd en daardoor zijn ze fraai gerestaureerd.
8.     Twisk
Tocht: 120(8)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


De weg naar Twisk gaat over klinkers. Langs de weg staat een wagen met witte kolen, die net geoogst zijn. In het dorp gaat de weg meer kronkelen en hoge bomen verschuilen de vele schitterende boerderijen. Ze moesten eeuwenlang getuigen van de rijkdom van de boerenstand. De witgroene hekken horen net zo bij deze streek als de stolpboerderijen. Een boerderij wordt herbouwd. De gevel mag blijven staan en nu is goed te zien, hoe de houten spanten hoog de hemel in steken. Het vormt zo een indrukwekkende constructie. De kerk met zijn bescheiden kerkhof ligt natuurlijk wat hoger en heeft een verlaagd deel van het dak. Vlak voor het spoor is handelskwekerij De Tuinkamer, die ook aan tuinontwerpen en tuincursussen doet. De kweker staat net zijn hagen bij te knippen en hij heeft er ware kunstwerken van gemaakt. Het zijn geen buxussen, maar Leilandi, een oud soort. Ze staan er eigenlijk meer voor de show, want door het vele werk zijn ze onbetaalbaar voor de gemiddelde tuinliefhebber. Naast hagen in de vorm van een kurkentrekker zit er bij het water nog een berenhaagje. Hij is wat dichtgegroeid, maar zal straks weer tot een beertje worden bijgesnoeid. Op het station wacht een man op de trein, evenals een Duits gezin met fototoestel. Daar aan de horizon verschijnt de stoomlocomotief met zeven wagons. De stoomfluit loeit en de rook tuft uit de schoorsteen. Bejaarde dames zwaaien als kleine kinderen naar de voorbijgangers. Notabelen uit de streek vonden in 1885 dat er een spoorverbinding tussen Medenblik en Hoorn moest komen en elk dorp kreeg zijn station. In het totaal werden er 10 stations gebouwd, die allen op elkaar leken met een wachtkamer, een kaartplaatsenbureau, een bergplaats en een woning voor de stationschef.
9.     Het Westeinde
Tocht: 120(9)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Bij Het Westeinde maakt de vaart vanuit Opperdoes een bocht richting Twisk. Het huis op de hoek heet dan ook “In de bocht”. Aan de overkant staat een grote boerderij, maar bijna alle huizen in dit buurtschap zijn bescheiden van aard. In een tuin aan het water heeft een lokale doe-het-zelver twee mannetjes gefabriceerd van overgebleven onderdelen.
10.     Opperdoes
Tocht: 120(10)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


In het station van Opperdoes ligt een man te slapen. Dat mag hij daar doen, want het is zijn woonhuis. Treinen zullen er niet meer stoppen, maar de touristische stoomtrein passert hier dagelijks in de zomermaanden. Op het voormalige perron staat de hendels, die de wissels moesten verzetten. Het meeste straten van Opperdoes worden omzoomd door kleinen huizen. De voormalige boerderijen liggen wat verstopt aan het Zuiderpad en De Kluiten. Een dame op de fiets op weg naar de plaatselijke supermarkt wijst me de weg naar de beroemde aardappelen, de opperdoezer Ronde. De teler aan de weg naar de dijk opent zelf zijn schuur. Hij is trots op zijn opperdoezen. De naam is nu internationaal beschermd net als de emmentaler en de sherry. Het is maar een klein stukje land rondom het dorp, dat geschikt is voor dit ras. De land mag niet te laag liggen en moet bestaan humusarme zavelgrond., 2% is ideaal. Een buurman wilde het ook wel eens proberen, maar op zijn land van 8% kreeg hij heel veel loof en weinig aardappelen. Kunstmes moet met mate toegediend worden, koeienmest is fataal. De ziekte druk is groot bij de Opperdoes. Spuit je niet preventief, dan kan de aardappels wel vergeten. Teveel is natuurlijk ook niet goed, maar m.n. de phytoftera is een hardnekkige ziekte. Heeft je buurman het, dan houdt je het bijna niet tegen. De kweker geeft ook nog een belangrijk kookadvies: niet schillen, hoogstens wat borstelen. In de schil zijn ze zo al lekker, maar je kunt die er gekookt ook nog afhalen.
Het is duidelijk, dat de opperdoes bij hem in goede handen is.
11.     Harderwijk( Hoogwoud)
Tocht: 120(11)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Harderwick was de naam van de boerderij uit 1751 die nu Klaverhoeve heet. Natuurlijk lag die op een iets hoge plek in het land, dat regelmatig overstroomd werd. De boerderij ligt er nu nog en kijkt indrukwekkend uit over de achterliggende weilanden. Aan de overkant staan kleinere huizen, waar misschien oorspronkelijk de boeren knechten woonden. Nu staat er een stalletje langs de weg in de vorm van een karretje met heerlijke jams en compoten. In het kastje ernaast staan beeldjes van engelen en die zijn ook te koop.Naast de schuur is te zien, dat de ambachtlieden ook in staat zijn om levensgrote engelen te scheppen. Ze bewaken huis en erf en zijn duidelijk niet te koop.
12.     De Weere
Tocht: 120(12)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


De Weere is weer een lange kronkelige weg met huizen en boerderijen, die uiteindelijk uitkomt bij een kerk, die van verre uitsteekt boven het vlakke weideland. In de eerste bocht is cafee restaurant Het Centrum, waar alle bruiloften en partijen worden gevierd. Achter dit centrum ligt het voetbalveld. Waar net een groepje jongens en meisjes komen trainen. Drie meisjes komen een beetje verliefd naar de jongens uit hun klas kijken. In hun nette jurkjes kunnen ze vast niet meespelen. In De Weere is een omgebouwde boerderij waar de onschuldige toerist nog in een bedstee kan slapen, Piet en Nanda Klaver komen je dan toestoppen.
13.     Gouwe
Tocht: 120(13)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Gouwe ligt op een kruispunt. Ooit was hier een belangrijke watergang, maar die lijkt door de loop der tijd versmald te zijn tot een minimaal slootje. Natuurlijk staat hier nog “ de Hof van Denemarken”, maar de economie is al lang overgenomen door de grote garage Gras, die in Opel doet. Het is maar afwachten of dit merk het zal redden in deze crisis. Het witte huis op de hoek heeft de watergang maar door een buis laten lopen. Groot hoefblad markert de kruising..

14.     Hoogwoud
Tocht: 120(14)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


Een enorm groot tuincentrum moet de hele streek wel van planten en tuinfrutsels voorzien. De winkelstraat is versiert met vlaggetjes, maar de groei is verschoven naar de centra in de buitenwijken.De kerk ligt op een heuvel tussen een ring van bomen en in de sloot ernaast kruipt een familie meerkoeten dicht bij elkaar op een zelfgemaakt heuveltje. Het stadhuis werd ooit bekostigd door een jonkvrouw Louiza Hedwig van Catz en dat staat boven de mooie deur.De witte herberg op de kruising mag daar blijven pronken en het spandoek tussen de bomen bij partycentrum Op Stap roept op tot het geven van bloed, maar je moet dan niet teveel in verre landen geweest zijn.De weg naar Opmeer passeert nog een mooie villa, enkele boerderijen en een kerk.

15.     Opmeer
Tocht: 120(15)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


De binnenkomst van Opmeer kent twee verrassingen. Het stadhuis is zeer originele en kleinschalig. Het lijkt op een vissersdorp, waar ambtenaren zich terug trekken achter kleine houten gevels. Aan de overzijde staat een goed vormgegeven fabriek, die bij tegenvallende jaarcijfers weer kan worden omgetoverd tot een woonwijk. De historische boerderij in het centrum is inmiddels de bibliotheek geworden.. De oude waterverbinding is gedempt en de fabriek steekt zinloos hoog uit boven de nieuwbouwhuizen. Het winkelcentrum lijkt onder Spanbroek te vallen, maar zeker is dat niet. De grens wordt streng afgeschermd door naambordjes bij elke straat. Een kapper heeft een pand gehuurd van een schoonheid, die ieders haar ten goede moet komen.

16.     Spanbroek
Tocht: 120(16)
Bezocht op: 25 augustus 2010
Provincie: Noord-Holland


De nieuwbouw wijken van Spanbroek zijn net zo gelukkig als nieuwbouwwijken van ander stadsvluchtelingen. Onverwachts ligt daar toch het historische kerkje aan de rand van de weilanden. Het klein huis met een trapgevel staat er wat verloren naast. Iedereen is welkom in het Pronkuyis, dat uitgestrekt om nieuwe klandizie staat te wachten.Een groot wit huis steekt af tegen een kleintje, dat desondanks de naam heeft gekregen “Droom en Werkelijkheid”.Bij de buren kan men een droom verwezenlijken door een tatoo aan te laten brengen.