Tocht 111 - Over de schoonheid van Kolhorn, een beer in Lutjewinkel, oude eenden en een Jezus zonder handen.
Datum:
13 Mei 2010
Weersomstandigheden:
Bewolkt en 9 graden
Wind: Noord 2




Reisgegevens:
IJsselstein – Utrecht met de fiets
Utrecht – Schagen met de trein
De tocht: Schagen - Schagen
Schagen – Utrecht met de trein
Utrecht - IJsselstein met de fiets
Afstand:
IJsselstein - Utrecht vv 28 km
Schagen – Schagen 54 km
Totaal 82 km
Aantal plaatsen:  19
 
1.     Schagen
Tocht: 111(1)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Tegenover het station staat Hotel De Landbouw. Hier moeten boeren en handelaren een onderkomen gevonden hebben als er markt in Schagen was. Het pand heeft nog wel de gevelsteen, maar handelt nu in huizen. Op het marktplein wachten de vele horecagelegenheden op de douwtrappers van deze Hemelvaartsdag. Bij het kasteel staat een beeld van de dappere ridder Magnus, die in 1219 de stad veroverde. Schagen is dus al oud. Het kasteel kwam er in de 14e eeuw. Eerst als versterkt huis, maar Willem, bastaard van Holland, maakte er een echt kasteel van. In de 18e eeuw stond het leeg, verwaarloosde en werd afgebroken. De beide hoektoren bleven gespaard. De ene toren werd gevangenis en in de andere woonde de cipier. In 2002 werd het kasteel herbouwd. In de ene toren is een museum over de slag aan de Somme (’14-’18) in de andere is de plaatselijke oudheidskamer. Dat er in Schagen 1n 1799 een Russisch-Engelse invasie is geweest, is nu moeilijk voor te stellen. Vanaf het marktplein loopt een straat in westelijke richting en hieraan ligt het museum “Vreeburg” in een mooie stolpboerderij. Ook de huizen ernaast mogen er zijn. Om auto’s van de stoep te weren, zijn metalen bolsters geplaatst, of zou hier ooit een vaart gelopen hebben? In de nieuwe wijk “De Hoep” hangt een nostalgische foto aan de muur. De straat heeft nog dezelfde sfeer, er staan nu alleen veel auto’s.
2.     Nes (Schagen)
Tocht: 111(2)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Nes is gebouwd op een lange smalle stook land, dat net iets hoger lag, dan de omliggende polder. Daar kon men veilig wonen. Tussen de nieuwkomer wordt er ook nog op drie boerderijen geboerd. Het zij melkveehouders en dat is te zien aan het groene gras, dat zich uitstrekt tot aan de horizon. Volgens een bewoner is aan sommige sloten de oude verkaveling nog te zien. De polder is nu beschermd gebied en gevrijwaard tegen ruilverkaveling en verstedelijking. Zijn eigen huis kwam in de plaats van een arbeidershuisje, maar is opgetrokken in een stijl, die past in deze omgeving. Een aannemer op de hoek deed nog meer zijn best om alles in authentieke stijl op te trekken. Hij liet er zelfs een huisje een meter voor zakken. Ook de hooiberg mocht blijven staan, maar kreeg wel een woonbestemming.
3.     Wad ('t)
Tocht: 111(3)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Aan het kanaal Schagen-Kolhorn hebben een groepje jonge vissers hun tenten opgeslagen bij de brug over het kanaal. Het is nog koud en ze lopen hard heen en weer om warm te blijven. ’t Wad is maar klein en aan de weg richting de oude zeedijk staat een mooie karakteristieke boerderij. De buxushagen in de voortuin kleuren lentegeel.
4.     Poolland
Tocht: 111(4)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


De Slikkerdijk kijkt uit over de Waardpolder, ooit veroverd op de Zuiderzee. In de verte staat een rij windturbines, die goed passen in dit weidse land. Hier en daar kleur een bollenveld het uitzicht. Langs de dijk staat een onttakelde boerderij. Het riet en de dakplannen zijn verdwenen. Aan de gevel is te zien, dat het ooit een sjiek voorhuis is geweest, waarvan de ramen ooit zijn dichtgemetseld om er een stal van te maken. Aan de balken en spanten is te zien, hoe ingenieus de constructie eigenlijk is. Het voordeel is klokvormig afgetimmerd om er dakpannen op te leggen. Zeker geglazuurde dakpannen waren duur en dus een statussymbool. Riet en hout waren in de naaste omgeving te vinden en dus betaalbaar.
Hoelang zal deze boerderij nog aan deze dijk liggen?
5.     Kreil
Tocht: 111(5)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


De huizen van Kreil liggen aan de voet van een dijk die nu zonder water dwars door het land loopt. Op een oprit heeft een bewoner kleine houten huisjes getimmerd en gevuld met voorwerpen, die lang op zolders hebben gestaan. Om de prijs hoeft men ze niet te laten staan, die variëren van een 10 eurocent tot een hele euro. Twee roze stenen poezen wachten op een koper.
Er zijn in Kreil meer tuinen en schuren, waar de bewoners in onbruik geraakte spullen blijven koesteren. Bij de afslag richting Barsingerhorn ligt de smederij van Visser Smeedwerk. Hier branden door de week nog echt de vuren. Aan de muur hangt een indrukwekkend reliëf van drie gespierde naakte mannen, die met grote hamers het ijzer proberen te temmen.
Verderop bloeien de tulpen, ook oranje-rood.
6.     Barsingerhorn
Tocht: 111(6)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Bij de blauwe brug loopt een vrouw met een witte hond. Het is geen gewone hond, dat kun je zo wel zien. Het is een Poolse Herder, die ook wel Tatrahond genoemd wordt. Hij komt oorspronkelijk uit het Tatragebergte en heeft een echte Poolse naam “Kum”. Hij heeft een gereserveerd karakter, bedoeld om het erf te bewaken of schapen te hoeden. In Nederland is dat niet altijd even handig en zijn bazin heeft haar best gedaan om er toch een sociale hond van te maken. Dat is aardig gelukt en Kum laat zich dan ook gewillig aanhalen. Op de achtergrond kijken de gereformeerde kerk en het huis waar ooit de dominee woonde vertederd toe.
Dat Barsingerhorn samen Haringhuizen lang geleden stadsrechten ontvingen is af te lezen aan het mooie oude stadhuis. Het lange lint van mooie huizen en boerderijen geven Barnsingerhorn echter een zeer dorps karakter.
7.     De Weere
Tocht: 111(7)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


De weg langs De Weere maakt twee haakse bochten. De Weere heeft wat met paarden. Een bord langs de weg wijst op de mogelijkheid om bij “Pegasus” , het vliegende paard, een opleiding te volgen als hoefsmid.
Het is er druk vandaag niet met auto’s of fietsen, maar met paardenspannen, soms getrokken door kleine pony’s, soms door grote Friese paarden. In de karretjes achter de paarden zitten steeds twee mensen, veelal in de zelfde kleur jas en met een veiligheidshelm. Achter het karretje is een opstapje met een beugel, die nodig is om een goed tegenwicht te geven in de bochten. Want er is vandaag een parkoers uitgezet waarbij paarden en ruiters vele proeven moeten doen. Ze moeten met hun karretjes tussen strobossen, over heuveltjes, om fruitbomen en door waterplassen. Het gaat om de tijd en om het aantal fouten. Een deskundige jury kijkt toe en klokt de tijd. De aanmoedigingskreten zijn niet van de lucht. De bijrijdsters, soms toch al aardig op leeftijd, hangen met leeuwenmoed buiten boord, om te voorkomen, dat er uit de bocht wordt gevlogen. De tijd is 1 minuut en 41 seconden. Het stel is tevreden, de paarden krijgen een schouderklop. Daarna komt het echte werk, nu met maar één paard. De bochten worden kort en strak genomen, er wordt geschreeuwd, het tempo verslapt niet en daar is de tijd: 1 minuut en 1 seconde. Rijders en paard hijgen even uit en vertrekken dan naar het volgende parkoers. Hier is een heel jaar voor getraind.
8.     Lutjewinkel
Tocht: 111(8)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Lutjewinkel is eigenlijk een verkleinde vorm van het dorp Winkel, dat wat verderop ligt.
Vandaag passeren hier veel paarden met kleurrijke menners in karretjes erachter. In het dorp zijn verschillende parkoersen uitgestippeld, waar de paarden kunnen laten zien, dat ze de goed geoefend hebben. Op de kruising staan twee oude boerderijen en de uitspanning aldaar draagt de vertrouwde naam van “Konkeltoid”. Naast consumpties kan men daar dus ook even bijpraten over de laatste dorpsroddels. In de boom voor de deur hangt een beer. Het is Winnie de Poo. Hoe lang hangt hij hier al en wie heeft hem daar opgehangen? De overbuurman denkt dat Winnie er zelf in is geklommen, maar nu niet meer naar beneden durft.
Even buiten het dorp, richting Kolhorn staat een hoog gemaal aan een kanaal. Het is een oud dieselgemaal en stamt uit 1903. Men is druk bezig met een restauratie, de nieuwe brug ligt er al.
9.     Kolhorn
Tocht: 111(9)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Kolhorn heeft een beschermd dorpsgezicht en dat is terecht. De houten huizen liggen dicht tegen de Westfriese Omringdijk. Ooit lag het aan de Zuiderzee, tot er in 1844 de Groet- en de Waardpolder werden drooggelegd. Toen later de Wieringermeer volgde kwam Kolhorn 20 km landinwaarts te liggen. Zwarte houten schuren, boeten of turfschuren, staan er nog. Het waren ooit opslagschuren, nu is er een museum in gevestigd. Een wandeling door het dorp langs de Dorpsstraat en de Voorsloot brengt je terug in de tijd. De tuinen liggen aan het water gescheiden door de smalle straat. De kerk steekt hoog uit boven het dorp, al is de toren ooit verlaagd. Als beneden aan de dijk ook nog een smederij ligt, snapt je niet waarom dit dorp niet bekender is dan Volendam.

10.     De Strook
Tocht: 111(10)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Beneden aan de dijk ligt restaurant “t Anker. Langs het kanaal richting Wieringermeer en IJsselmeer ligt een rij plezierjachten. Op het land wacht een vervallen boot op een 2e of 3e leven. Het uitzicht bij de brug is groots en weids. In de verte ligt een sluis en een gemaal en verderop is nog een gemaal nodig om alles droog te houden.
11.     Winkel (Schagen)
Tocht: 111(11)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Ook Winkel lag ooit aan zee. Nu markeert de dijk de Groetpolder, die er sinds 1844 ligt. De lange weg door deze polder is recht en oer-Hollands. Bergeenden vliegen snaterend op uit het water.
Bij binnenkomst van Winkel wacht een verrassing. In de showroom van een garage zijn tientallen lelijke eenden(2CV) te koop. Je hebt ze in alle kleuren en in alle stadia van verwaarlozing. Voor de liefhebbers een levensvulling.Ook de bijna uitgestorven besteleend maakt onderdeel uit van de collectie. De garagehouder heeft op bordjes beschreven, waar elk exemplaar is opgespoord.
De kerk van Winkel steekt nog net boven de hoge bomen uit en aan het stadhuis is te zien, dat we te maken hebben met een dorp met een lange geschiedenis.Natuurlijk heeft ook dit stadhuis zijn ambtelijke functie verloren, maar huisvest nu zowel een brommermuseum als een parfumflessen museum. In Winkel staan net als overal in de streek veel winkels leeg.
12.     Nieuwe Niedorp
Tocht: 111(12)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Via Winkel komt men in het nieuwe Nieuwe Niedorp. Er is een ruim winkelcentrum ingericht, dat vandaag een vrije dag heeft. Achter de brug, na de rotonde, ligt een ruim opgezet klooster, waaruit de geestelijkheid reeds enige tijd is vertrokken. De Dorpsstraat langs de Voorsloot is lang en mooi. Een bloemenzaak heeft roze decoraties aan de gevel hangen. Een timmerman heeft een schaaf als uithangbord. De klokkentoren schijn heel oud te zijn en tegenover de kerk staat een statig herenhuis. Een bewoner legt uit, dat er ook een Oude Niedorp is maar alles samen de gemeente Niedorp vormt. Achter het kanaal Alkmaar Kolhorn kleuren de tulpenvelden en maakt een molen deze Hollandse ansichtkaart kompleet.
13.     Veld ('t)
Tocht: 111(13)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


De Martinuskerk is duidelijk een waterstaatskerk en dus niet zo oud. Hij stamt uit 1854 en met behulp van veel sponsoren is het orgel met fraai houtsnijwerk gerestaureerd.Zo droeg steigerbouwer Henk Moras zijn steentje bij. Het dorp is nog steeds trots en verdrietig om de dood van Kees Buren, die in 1949 in Kederi het leven liet. Tegenover de kerk staat een Jezusbeeld zonder handen; vandalisme of een diepe gedachte van de pastoor?.
Voor restaurant de Vriendschap zwaaien twee vrouwen met grote Nederlandse vlaggen. Het lijkt even of hier de finish van een autorally is. Ze wuiven echter op deze manier hun aardige collega, de kok van De Vriendschap uit. Er is net een bus met gasten op bezoek geweest. Het restaurant is goed in de Hollandse pot, maar stampotten zijn toch wel hun specialiteit. Hoe het zit met het beeld zonder handen weten ze echter niet
14.     De Weel
Tocht: 111(14)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Een paar boerderijen, een voetbalveldje en oude Trabant uit het voormalige Oostblok en een mooie ophaalbrug, daar moet De Weel het mee doen.
15.     Zijdewind
Tocht: 111(15)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Het landschap is hier zeer geschikt om te fietser te trakteren harde zijwind. Een stacaravan maakt het nog erger met de naam “Rondom Wind”. Een fietsenbedrijf vond Zijdewind een passende locatie voor de verkoop van racefietsen. Op de rotonde stond tot 1970 een kerk, die de bijnaam koeienkerk had. In de 2e wereldoorlog schuilden hier de koeien uit het dorp.
Het is hartverwarmend, dat bijna alle buurtschappen in deze streek duidelijke naambordjes hebben
16.     De Kampen
Tocht: 111(16)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


In De Kampen staat een gemaal. Die pompt het water richting Kolhorn en zo verder naar het IJsselmeer. Er staan hier wat boerderijen aan een driehoekig stukje land en er is een grote loods. Naast de loods is een prefab woning neergezet met een gang, waarop kleine kamertjes uitkomen. Hier verblijven Poolse gastarbeiders. Ze zijn blij, dat ze hier fatsoenlijk werk hebben. Dat werk bestaat uit het afpellen van witte en groene kolen. De schillen liggen op een hoge wagen. Een Engelssprekende Pool werkt hier nog twee maanden en gaat dan terug naar Polen om er vakantie te houden. Over drie maanden is hij weer terug, want er is in deze streek voldoende goed werk. In de bloemenvelden in de omgeving buigen rijen landgenoten zich over bollen.
17.     Moerbeek
Tocht: 111(17)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Een verkeersbord bij de ingang van het dorp waarschuwt de automobilist voor overstekende eenden met jongen. Bij een mooie boerderij staat een oude ploeg. Twee boeddhabeelden langs de oprijlaan misstaan hier. Plotseling is het druk met fietsers. Ze komen net binnen van de jaarlijkse fietstocht ten bate van de jaarlijkse kermis. Moeder en zoon hebben er 26 kilometer op zitten en zijn op weg naar de feesttent. Daar kan worden nagepraat, wat worden gedronken en kinderen kunnen er skelteren. Al komen ze uit een naburig dorp, ze voelen zich thuis in Moerbeek. Het is ook een mooi dorp. De buurtvereniging waakt hier over het dorpsgevoel.
18.     Hogebieren
Tocht: 111(18)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Slechts drie huizen, twee staan er al eeuwen en een nieuwe voldoet aan de huidige eisen van grootschalige veehouderij. De stolpboerderij heeft een bijzondere versiering aan de gevellijst.. Dit keer geen zwaan of kruis, maar het silhouet van een trol of andersoortige kabouter.Er is niemand om het geheim hiervan te onthullen.
19.     Haringhuizen
Tocht: 111(19)
Bezocht op: 13 mei 2010
Provincie: Noord-Holland


Hoewel Haringhuizen vroeger in de buurt van de zee lag heeft de naam van het dorp niets met de visvangst te maken. Het ging om drooggevallen land, waar de adel nog niet de baas over was en op deze heering konden gewone mensen een stukje land gaan ontginnen. Haringhuizen is klein en bestaat eigenlijk maar uit één straat van 400 meter lengte. Er wonen nu maar iets meer dan 100 mensen. Toch is het eigenlijk een stad, de rechten hiertoe moet men delen met Barsingerhorn, maar dateren van 1415. In een tuin staat een bord, dat het verjaardagsfeestje van Luke door het Ripobakteam is verzorgd. De Willibrorduskerk is eigenlijk aan de ruime kant voor het aantal bewoners, maar kan gehuurd worden voor trouwerijen en concerten.Een wit huis met prieel heeft een mediterrane uitstraling. Ooit woedde hier een strijd voor een eigen postcode, die na een Tv-uitzending uiteindelijk gewonnen werd